🎧 Kaixo lagunok! AEK-k esango lukeen bezala, kontraesana gara, eta halaxe gabiltza: monarkiaren aurka gaude, baina errege kopak bihotza poztu digu; Palestina defendatzen dugu, baina sionista zuriak omen gara. Saio zinez autokritikoa atera zaigu aste honetakoa. ⤵️

Beranduegi 6x15: Sionista zuriak gara

Gozatu!

Gaurko egunez duela 105 urte, ARGIA astekariaren lehen alea argitaratu zuten Donostian. Pizkunde garai indartsua, euskararen aldeko erakundeak sortzen ari ziren –Eusko Ikaskuntza eta Euskaltzaindia kasu–, baita lehen ikastolak ere. Gipuzkoako euskaldunen hedabide izateko asmoz sortu zen astekaria, Ipar Euskal Herriko Eskualduna eredu hartuta. Gregorio Mujika, Bittor Garitaonaindia, Ander Arzeluz, Ambrosio Zatarain eta Ricardo Leizaola izan ziren sortzaileak, eta Primo de Riveraren diktaduran irekita irautea lortu zuen. 1927an euskarazko lehen komiki aldizkaria plazaratzea lortu zuten: Txistu. Arrakasta handiko aldizkaria izan zen, astean 10.000 ale saltzeraino. Errepublika garaian euskal nazionalismoranzko joera indartu zuen, baina 1936ko Gerrak isilarazi zuen.

Gehiago:

1916, duela 110 urte: Irlandaren independentzia aldarrikatu zuen mugimendu abertzaleak
https://labur.eus/evpctkkh

1975: Mikel Gardoki ETA pm-ko kidea hil zuen Astigarragan Espainiako Poliziak segada batean
https://labur.eus/ihfqut01

Ostiral on, jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait albiste:

✅ Errenta aitorpenean helburu sozialetarako laukitxoa markatzeko dei egin dute 170 entitatek (Euskalerria irratia): https://labur.eus/qknxe6em

⚠️ Realzale bati ia lau urteko espetxe zigorra ezarri diote Ertzaintzari harriak jaurtitzeagatik (Irutxulo): https://labur.eus/akeixibw

❌ Subflubiala Ez! plataformak mobilizazioa deitu du zapatu honetarako (Hiruka) https://labur.eus/augtop7x

👉 Testu luzeak euskaraz automatikoki itzultzeko, Itzuliren karaktere muga gaindituz (Sustatu) https://labur.eus/lfjyzlup

🖨 Goizean argi: Kulturgile israeldarrei boikot

Egun ona izan, lagunok.

Egun on, lagunak!

Nafarroako Gobernuak hezkuntzan murrizketak iragarri dituela eta. Lodosako Ikastolako zuzendariarekin hitz egin dugu.

🚸 “Erriberan euskaraz ikasteko aukera erreal bat kolokan jartzen du ituna galtzeak” https://labur.eus/7zhydvtc

❗️ Lau urte eta erdiko kartzela zigorra ezarri diote irakasle oiartzuarrari, hurbilpen sexual eta mehatxuengatik https://labur.eus/ykye9nax

🏥 Errehabilitazioa online egiteko zerbitzu pilotu bat martxan jarri du Osakidetzak https://labur.eus/hwkfoyvp

👉 Villabonako euskaltegitik kronika: Maitasunetik gerturatu dira euskarara eta doako ikastaroa eskertu dute https://labur.eus/2qdkbviu

🎞 ‘Berriz etorriko zera’ dokumentala estreinatuko da maiatzaren 9an, Ondarroan https://labur.eus/ygujfunu (Lea-Artibaiko Hitza) https://labur.eus/ygujfunu

Ondo izan!

Kaixo! Duela hogeita hamar urteko irudi historiko batekin gatoz oraingoan, ARGIAren Fototekako argazkiak berreskuratu eta komentatzeko Itzaletik argira sailean.

⛪️ Ekintza ausarta egin zuten hamar euskal deportatuk 1996ko ekainaren 8an: Euskal Herrira itzultzea erabaki eta Baionako katedralean itxialdia hasi zuten. Lurrean eserita ageri zaizkigu, ur botilak ondoan, aldarrikapen orriak ikurrinadun mahaian… ⤵️

Kokoteraino (1996) https://labur.eus/6hp2awxh

✍🏾 Urko Apaolaza Avila
📸 Alberto Elosegi / ARGIA CC-BY-SA

🎥🎥🎥🎥 Gabon lagunak!

Euskarazko beste dokumental bat zabaldu berri dugu. Gaukoan, tortura testigantzak eta dantza terapeutikoa lotuko dituen lan bat dakargu.

🌊 Olatuak
https://labur.eus/pqqzcmfw

📝 Zazpi emakumek, terapeuta batek gidaturik, haien gorputzak poliki mugimenduan jartzen dituzte. Dantza terapiak aurrera egiten duen bitartean, iraganean jasan zituzten tortura fisiko eta psikologikoen testigantza hunkigarriak ematen dizkigute.

👉 Kanaldudek zabaldu du Itziar Leemansen lana.

🕥 78 minutu.

🎞 509 dokumental ikusgai, euskaraz eta doan: http://www.dokumentalak.com

Gaurko egunez 1976an, duela 50 urte, Joxe Bernardo Bidaola tirokatu zuen Guardia Zibilak Lapurdi eta Nafarroa artean. Txirrita ezizenez ezaguna, ETA politiko-militarreko kidea zen eta bezperan beste hiru kiderekin batera Saratik muga gurutzatzera abiatu zen. Etxalartik iritsitako guardiek Lizarrietako mendatean atzeman zituzten eta haien aurka tiroka hasi ziren. Tiroketaren ostean, haietariko bat atxilotu eta bik ihes egin zuten, baina Txirritaren arrastoa galdu egin zen. Haren gorpua maiatzaren 28an aurkitu zuten, bala zauri batekin.

Gehiago:

1906, duela 120 urte: Istilu artean, sufragistek emakumeentzat boto eskubidea aldarrikatu zuen Erresuma Batuko Komunen Ganberan
https://labur.eus/jsppottk

1974: Portugalen Krabelinen Iraultza hasi zuten diktaduraren aurka militar ezkertiarrek
https://labur.eus/5bmmubjq

1993: Milioi bat pertsona lesbiana, gay eta bisexualen askapenaren alde AEBetako hiriburuan
https://labur.eus/pjpzai7n

Egun on, lagunok! Astekari honetako iritzi bilduma segidan:

🖌 Goian Adur Larrearen zinta ⤴️

✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Teknologia egokiagoak https://labur.eus/sgnsc4lt

✍️ Imanol Epelderen ‘Berriketa gutxi’ zutabea: Kontuz txakurrarekin https://labur.eus/sgnsc4lt

✍️ Ula Iruretagoienaren ‘Lurraldea eta arkitektura’ zutabea: Sukaldeko teknologia https://labur.eus/j4xcf6nl

✍️ Malores Etxeberria (🎨 Maider Leturiaga): Haize freskoa Iparraldetik https://labur.eus/4llsxclx

✍️ Asier Blas, EHUko irakaslea: AEBen sinesgarritasun krisia https://labur.eus/5d1thbsh

✍️ Arkaitz Zarraga, euskara irakaslea: Izanak eta izenak https://labur.eus/qriw6dfu

✍️ Castillo Suárez, idazlea: Hau da nire herria diot https://labur.eus/tbqp6kab

✍️ Laura Penagos, antzezlea eta sortzailea: Gu beste https://labur.eus/pm8fgbh4

Asteburu eta irakurketa on! 😘

📗 Terrorismoaren biktimen elkarteen gainean –AVT eta beste– 'Víctimas SA' liburua idatzi du Alex Romaguera kazetariak (Bartzelona, 1970) .

Berarekin hitz egin du Ruben Sanchezek.

Espainiako Estatuko biktimen lobby-a https://labur.eus/sbimbaas

Arratsalde on! Gauza absurduenak ikustera ohituta gaude, baita goi mailako politikan ere, baina halakorik...

Paris, 1973ko irailaren 27a. Vietnamgo gerraren amaiera ofiziala ekarriko zuten Bake Akordioak sinatu zituzten. Baina une horretara iristeko bide luzea egin behar izan zuten: besteak beste, inguruan esertzeko mahaiaren formak zein izan behar zuen adosteko hiru hilabete behar izan zituzten. Bi lehen proposamenak baztertuta, mahairik ez jartzea ere pentsatu zuten. Baina ez zen batere praktikoa, besteak beste, dokumentuak maneiatzeko.

Gerra luzatzeko mahai biribila https://labur.eus/jn7ag5qv

✍🏾 Nagore Irazustabarrena Uranga

Gaurko egunez 1986an, duela 40 urte, Sobietar Batasunean Txernobylgo istripu nuklearra gertatu zen. Ukrainako Prípiat hiriko zentral nuklearrean proba bat egiten ari zirela, erreaktore baten nukleoa gehiegi berotzeak leherketa eragin zuen, hodei toxiko eta erradioaktibo izugarria eraginez. Istripua kudeatu ostean, agintari sobietarrak nuklearrei buruzko nazioarteko konferentzia batean gertatutakoaren berri ematekoak zirela, AEBek presio egin zieten kaltea zena baino txikiagoa izan zela adieraz zezaten.

Gehiago:

1937: Hegazkin faxistek Gernika bonbardatu zuten Francoren aginduz eta 2.000 pertsona inguru hil zituzten
https://labur.eus/os55m4xp

1965: Ikurrinaren pegatinak jartzeagatik Jon Urrujulegik TOP epaitegian deklaratu zuen
https://labur.eus/jlqzmca7

1980: Egin egunkaria bahitu zuen Espainiako Poliziak
https://labur.eus/rvdqtf6o

1990: EHEko zazpi kide atxilotu zituen Espainiako Poliziak, erdara hutsezko trafiko seinaleak ezabatzeagatik
https://labur.eus/7gs1dcy5

🎼 XX. mendeko hainbat artxibotatik abiatuta, emakumeen rolak, musika herrikoia eta haren artxiboak uztartzen dituen Emakumende ikusgarria ondu dute Baionako Maurice Ravel kontserbatorioko Marie Bidart, Marina Beheretche eta Pauline Lafitte irakasleek.

Ostiraletik gaur arte, hiru emanaldi egin dituzte.

Emakumeak eta musika herrikoia, ardatz
https://labur.eus/egistdv9

✍️ Xan Idiart

LARRUN 317 | Josu Urrutikoetxea ETAko kide historikoarekin elkarrizketa, Lander Arbelaitzen eskutik ⤵️

“Milaka atxilotu, torturatu, hildako eta sufrikario izugarriaren ostean, Ezker Abertzalea lehen indarra da Euskal Herri osoan... hori nonbaitetik etorri da”

Azaleko ilustrazioa: Maialen Arana

Kaixo lagunak!

Olatz Larunbe Azkona. Dantzari bat oinak lurrean.

Hala ikusi du Amets Arangurenek Larunbe, elkarrizketa egitera Zurukuainera (Nafarroa) joan denean. Dantzaria bere herri kuttunean sentitzen da gustura.

Larunbek dantza garaikidea du pasio, eta horretan sentitzen da egiazki bera. Kulturaren ahizpa txikitzat ikusten du dantza. Besteak beste, dantzari gazte batek harat-honat bizi dituen komeriak islatzen dira elkarrizketan.

"Dantzari gehienak emakumeak gara, baina goiko karguetan beti daude gizonak”.

https://labur.eus/23ilqwu0

✍️ Amets Aranguren Arrieta

Ondo jarraitu!

Gaurko egunez 1835ean, Ameskoetan karlisten garaipen eztabaidaezinaren ondoren, Eliot Hitzarmena sinatu zen. Hitzarmen horrekin Gerra Karlistako bi aldeek preso trukea adostu zuten Hego Euskal Herrian –irudian–, Erresuma Batuko Gobernuak bultzatuta. Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako probintzia eta Nafarroako erresumako bi armadetako komandante buruek sinatu zuten presoen bizia errespetatu eta haien arteko trukeak egitea. Hitzarmen horrek nazioarteko aitortza eragin zion armada karlistari eta erakusten zuen Europako jarrera politikoak zein neurritan zeuden baldintzatuta errealitate militarrarekin. Erresuma Batuak Hego Euskal Herriko lau herrialdeak kontuan hartuta hitzarmena egiteak erakusten du euskal probintzien bereizgarritasuna.

Gehiago:

1945: Italian Benito Mussolini lider faxista atxilotu zuten partisanoek
https://labur.eus/dz1q1v6r

1994: Nelson Mandelak lehen hauteskundeak irabazi zituen, Apartheidik gabeko Hegoafrikan
https://labur.eus/pbmsx1ok

🎧Nola landu sexualitatea ludotekan? (2)

Jolaserako eta deskubrimendurako espazioak dira ludotekak, gazte-txokoak, udalekuak… eta testuinguru horretan, sexualitateari lotutako galderak, kezkak eta bizipenak nola kudeatu azaldu diote Mikel Garcia Idiakezi Ibai Fresnedo eta Lide Galdosek Etxerako Lanak podcastaren atal berrian: https://labur.eus/vowtutnx

Etzun Etxerako Lanak podcastaren atal guztiak ARGIAren hezkuntza kanalean: https://www.argia.eus/hezkuntza