EGONARRIA
"Etorkizuneko nekazaritza ekologikoa izan behar da" Judit Gartzia (ENEEK)

Laborantza ekologikoak ez du kimikorik erabiltzen, Lurra zainduz elikagai osasuntsuak sortzea baitu helburu. Euskadiko kontseilu ekologikoaren lehendakariarekin aztertu ditugu aktualitateko hainbat gai:

✅ Hainbat udalek haien herri lurrak ekologikoan ziurtatu dituzte.

✅ Europako Itun Berdeak dio 2030erako laborantza lurren %25 ekologikoan jardun beharko dela (EAEn %9an dago oraindik).

✅ Ekologikoaren eta agroekologikoaren arteko antzekotasun eta ezberdintasunak, eta EHKOlektiboarekin egin duten elkarlana.

🎥 Osorik ikusi: https://labur.eus/rahvqsnt

Gabon lagunok, erreportaje bat jarraian:

🎬 Bigarren Mundu Gerraz geroztik, AEBek eskua sartu dute 80 herrialde baino gehiagotan... baita milaka filmen gidoietan ere. Duela bi urte estreinatu zuten dokumental batek barne dokumentu berriekin frogatu zuen propaganda eta zentsura ariketa horren dimentsio izugarria, nahiz eta gurean apenas izan zuen oihartzunik. Zentsurarekin eta manipulazioarekin harreman handia duen mekanika honek nola funtzionatzen duen jakin nahi baduzu, irakurri Lander Arbelaitzen lan hau.

Film hau CIAk babestu du
https://labur.eus/0cq2f6nb

Gabon lagunok!

Gaurko egunez 1937an, Sabino Aranaren gorpuzkiak Portugaletetik Baionara eraman zituzten.

Sukarrieta frankistek hartzean haren hilobia profanatuko zuten beldurrez, bere hezurrak bertatik ateratzea deliberatu zuen Juan Ajuriagerra buru zuen jelkide talde batek. Euzkadi Buru Batzarren Bilboko egoitzan zinkezko kutxa batean sartu eta Zallako panteoi batean ezkutatu zituzten. Hala ere, dena ez leku berean izateko, hezur batzuk Iparraldera eraman zituzten, Mixel Garikoitz elizgizonaren etxera lehenik Behe Nafarroan eta eta handik Lestelle-Betharramgo monastegira.

1989ra arte gorde zen sekretua eta urte hartan gorpuzki guztiak batu eta berriro ere Sukarrietan lurperatu zituzten.

Gehiago:

1905: Greba orokorra egin zuten Barakaldon familia bat etxetik bota zutela salatzeko https://labur.eus/mjo78et3

1938: Ezkabako presondegitik 795 presok ihes egin zuten Europako ihesaldirik handienean https://labur.eus/csed0zfs

1968: Futbolari talde batek Frantziako Federazioaren egoitza okupatu zuen https://labur.eus/xnsw96jd

Ostiral on lagunok,

📵 Ipar Euskal Herriko 3.500 bat haur pantailak uzteko desafioa egiten ari dira hamar egunez. Ekimenaren koordinatzaile Eneko Jorajuria elkarrizketatu dute Euskal Irratiek https://labur.eus/zzmnkwre

🤝 Euskararen, islamofobiaren eta feminismoaren aurkako gorroto diskurtsoak hausnarketagai Zestoan https://labur.eus/lpt6icwh

🏃‍♂️Donapaleuko Urban Trail lasterketak euskarari, kulturari eta ikastolari ikusgarritasuna ematea du xedea https://labur.eus/javatnq0

🃏 Donald Trumpek ez daki Uno-n jolasten https://labur.eus/6ytenegn

Egun ona izan!

Kaixo lagunak,

❗️Flotillako euskal delegazioko bi kide daude ospitaleratuta, eta beste lauek Turkian geratzea erabaki dute.

Flotillako 428 kideak askatu ditu Israelek, baina asko Turkiako ospitaletan daude torturen ondorioz https://labur.eus/zhqqhnwi

👉 ELAren azterketa: euskararen aurkako oldarraldia ulertzeko jakin beharreko guztia https://labur.eus/epf5hol7

🎒 Murgiltze ereduarentzako “lege-marko berria” hitzeman du Frantziako Hezkuntza ministroak https://labur.eus/bo1zftdo

🛑 Bertan behera geratu dira Lizarraldean eta Zangozan meatze-ikerketarako lau baimen https://labur.eus/r62kmj0v

Ondo izan!

Kaixo lagunak,

Gero eta presio handiagoa emakumezkoak baztertzen dituzten soziedadeen gainean.

Emakumeak bazkide egin arte, Pamplonesa musika banda ere ez da joango Napardi elkartearen gonbiteetara https://labur.eus/fjmepgg6

👷‍♂️ Epaileak aske utzi ditu Bizkaian langile pakistandarrak esplotatzeagatik egotzitako hiru pertsona https://labur.eus/w15elreo

🧴 Danoneren eta Nestléren umeentzako jaki ontziak milaka mikropastikoz kutsatuta daude, Greenpeacek egindako ikerketaren arabera https://labur.eus/yng9uxxk

🗳 Kanakyko independentisten kezka areagotu du Frantziako Legebiltzarra hautesle errolda zabaltzearen alde agertu izanak https://labur.eus/johtsh6d

Ondo segi!

🎧 Kaixo lagunok! Zuen esanak agindu dira guretzat, eta entzule bizizale batek hala eskatuta, aste honetan polimatasunaz aritu gara. Beti bezala bizipen errealetan oinarrituta. Kevinenak, noski. ⤵️

Beranduegi 6x17: Oligomaitasuna

Gozatu!

🎥🎥🎥🎥 Gabon lagunak!

Ostiral honetan zabaldu dugun dokumentalaren eskutik Esteban Muruetagoienaren kasu lazgarrian justizia lortzeko borrokaren berri izango dugu.

🔈 Indarkeriaren oihartzunak
https://labur.eus/i4bf6v7c

📝 ETAk bere familia bahitu eta Espainiako Estatuak aita torturatu eta hil zuenetik berrogei urte igaro direnean, Tamara Muruetagoienak egia eta justizia etengabe bilatzeari ekin dio, eta, aldi berean, lehen pertsonan kontatu digu bere familia-tragedia: iraultza-zerga, ETAk 17 egunez bahituta eduki izana, familiaren desegituraketa, estatuaren jazarpena eta jasan zuten presio politikoa, epaiketa, aitaren eta amaren atxiloketa, jasandako torturak, hilketa..., baita bere bidea ere, egia jakitea, aitortzea, eta elkarrizketa erabiltzea gatazkak konpontzeko bitarteko nagusi gisa.

👉 Amaia Merino eta Ander Iriarte

🕥 59 minutu.

🎞 522 dokumental, euskaraz eta doan: http://www.dokumentalak.com

Gaurko egunez duela 90 urte, 1936an, Daniela Albizu jaio zen Urruñan, euskararen eta euskal kulturaren aldeko ekintzaile nekaezina.

Irakaskuntzan zein idazle eta politikari gisa aritu zen. Urruñako herriko etxean lehen zinegotzi abertzalea izan zen, Herritarrak plataformarekin. Daniel Poulou eskuineko auzapezaren garaian proiektu urbanistikoen aurka borrokatu zen udalbatzan. Kartzelan ere sartu zuten, bi hilabetez, 2003an iheslari bat etxean hartzea egotzita. Euskararen irakaskuntza eta pedagogia bultzatzeko IKAS elkarteko lehendakari izan zen, eta zenbait liburu ere eman zituen argitara. 2015eko otsailaren 26an zendu zen eta hamar urte geroago, martxoaren 8an, Urruñako herriko etxeak plaza bat eskaini zion.

Gehiago:

1991: Bizkaiko Gobernu Zibilaren egoitzan behiak sartzen saiatu ziren abeltzainak https://labur.eus/h8z7anqq

2013: Inasako langileek herri-harresia antolatu zuten Irurtzungo lantegian, makinak ateratzea ekiditeko https://labur.eus/liirnnzg

Egun on, lagunok! Astekari honetako iritzi bilduma segidan:

🖌 Goian Adur Larrearen zinta ⤴️

✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Berdina ez, beste gauza bat https://labur.eus/50foobzu

✍️ Imanol Epelderen ‘Berriketa gutxi’ zutabea: Tripako minez https://labur.eus/ot1slnf8

✍️ Ula Iruretagoienaren ‘Lurraldea eta arkitektura’ zutabea: Etxe bizitza https://labur.eus/toxwam13

✍️ Bea Salaberri, irakaslea (🎨 Maider Leturiaga): Kresal egarria https://labur.eus/jy6sqvr9

✍️ Endika Alabort, ekonomialaria: Industria planak eta errealitate ekonomikoak https://labur.eus/otn57r6i

✍️ Jon Alonso, itzultzailea: Trantsizioa amaitzear da https://labur.eus/wnku4qrk

✍️ Edu Zelaieta, idazlea eta irakaslea: Erresistentzia-saioak IV: lotsaren inbokazioa https://labur.eus/ecygsuyu

✍️ Kimetz Arana, baratzezaina: Udaletan norbaitek pentsatzen al du janarian? https://labur.eus/ughry5yv

Asteburu eta irakurketa on! 😘

Oldarraldiaz hitz egiten den garaiotan, horri aurre zelan egin eztabaidatzen ari dira eragile ez gutxi. Horietako hiru gonbidatu dituzte Antxeta Irratiak eta ARGIAk, urtero Azokaroaren baitan egiten duten irratsaiora: Plazara kolektibotik Eneko Gorri, UEMAtik Iñaki Iurrebaso eta Euskal Herrian Euskarazetik Intza Gurrutxaga. Hirurek dute argi: euskarak erakundeak beharko ditu, baina ezeren gainetik, herriaren hauspoa eta giharra.

Oldarraldiaren aurrean, herriaren hauspoa

✍️ Maria Ortega Zubiate
📸 Sabina Hourcade/ARGIA CC-BY-SA

Gaurko egunez 1919an, milaka meatzarik greba hasi zuten Kanadako Albertan, soldata hobeak eta lan-baldintza duinen alde.

Langile gehienak IWW edo One Big Union sindikatukoak ziren. Enpresaburuek, greba zapuzteko, guda zikina erabili zuten langileen aldarrikapenen aurka. I. Mundu Gerratik itzuli berriak ziren beteranoak kontratatu zituzten, eta egunean 10 dolar eta nahi adina alkohol eman zieten. Langileei beren etxeetan eraso egin zieten, batzuk bahitu zituzten eta antolatzaileak torturatu, besteak beste. Poliziak beste aldera begiratu zuen eta langileen aurkako indarkeria inpunitate osoz gertatu zen. Langileek, orduan, autodefentsarako taldeak sortu zituzten. Azkenean, greba haustea lortu zuten, baina handik gutxira soldata igo behar izan zieten eta langileek antolakuntza sendotu zuten.

Gehiago:

1923: Irlandako Gerra Zibila amaitu zen https://labur.eus/k3x1gtqm

1980: Bretainiako Plogoff-en 150.000 lagunek ospatu zuten zentral nuklearraren aurkako borroka irabazi zutela https://labur.eus/qhpppdwf

🫰🎨 Hogei urteko ibilbide oparoaren ondoren, 1997an arte zirkuituetatik erretiratu zen Juana Cima jatorri kubatarreko sortzaile bilbotarra.

Sexu disidentzia eta bilaketa espirituala ikur ditu, eta bere lanari erreparatu diote Gasteizko Artium museoak eta Bilboko La Taller galeriak. Artiumen, abuztura arte dago bere lana ikusgai.

🗣 “Artera itzultzeko modu bakarra zen galerista lesbiana bat nire obrarekin maitemintzea”
https://labur.eus/68qdvhsi

✍️ June Fernandez
📸 Dos Por Dos

Kaixo lagunak!

Beñat Oiharzabal Bidegorri, Ipar Euskal Herriko hizkuntzalaria.

Datorren ekainaren 6an omenduko dute Ziburuko Azokan.

“Bada koherentzia ideologikoa: abertzale bazara, eginbidea duzu hizkuntzaren ikastea”

https://labur.eus/lkhwewpl

✍️ Miel Anjel Elustondo

Ongi segi!

Gaurko egunez 2003an, desobedientzia ekintza erraldoia Hego Euskal Herriko Foru eta Udal Hauteskundeetan.

Espainiar auzitegiek alderdien legea baliatuta legez kanpo utzitako Autodeterminaziorako Bilguneak (AuB) plataformaren 152.893 boto-paper sartu zituzten hautestontzietan beste horrenbeste pertsonak. Ezker abertzaleak, ilegalizazioa salatzeko, baliogabeko botoaren aldeko kanpaina egin zuen. Hautagaitza ofiziala ez zenez, bestelako baliabideekin egindako boto-txartelak izan ziren.

Gehiago:

1969: Ekintzaile talde batek lortu zuen urte erdiz geratzea Vietnamgo gudarako jendea erreklutatzeko prozesua https://labur.eus/auawdw1e

1995: Negu Gorriak taldea zigortu zuten Galindori 15 milioi pezeta ordaintzera https://labur.eus/dluytixw

2020: George Floyd afroamerikarra itota hil zuen AEBetako poliziak, eta eztanda soziala eragin https://labur.eus/s0gkxm5u

🎧Ingelesak itsututa?

Parkean seme-alabei ingelesez hitz egiten dieten guraso euskaldunak, ingeleseko akademia pribatuen negozioa eta Nafarroako PAI programa ditu oraingoan hizpide, besteak beste, Mikel Garcia Idiakezek. Zuriñe Zubillaga eta Aitziber Ibarbia irakasleek lagundu diote gaia borobiltzen. Entzun osorik: https://labur.eus/m9qmekb9

Etzun Etxerako Lanak podcastaren atal guztiak ARGIAren hezkuntza kanalean: https://www.argia.eus/hezkuntza

👋🏽 Kaixo lagunok!

🇵🇸 ⛵️ Israelek bahitutako eta Ertzaintzak kolpatutako bi ekintzaileren hitzekin hasiko dugu astea:

🔸 ELKARRIZKETA | José Javier Oses Carrasco 'Jotas': “Sionisten biolentziak erakusten du zerbait ondo egin dugula, hortaz, ekintza zuzena bultzatzen jarraitu behar dugu”: https://labur.eus/8auu5u8d

🔸IRITZI ARTIKULUA |Hego Bengoa: "Zipaioak ere sionistak zarete": https://labur.eus/p7x3mhpc

Horrez gain:

🌎 Lurraren defentsan eta makroproiektuen aurka mobilizazio jendetsua egin dute Gasteizen larunbatean: https://labur.eus/42mw2agm

Amaitzeko, Gorka Peñagarikanoren eguneroko buletina:

🖨 Goizean argi: Krav maga Loiun