⚠️ ARGIA eta MBOLO-k jertse berria atera dugu.

Erosketa bakoitzaren etekin ekonomikoak bi eragileen artean banatzen ditugu.

Diskurtso faxisten eta manteroek jasaten duten errepresio eta jazarpenaren aurrean, ozen diogu: INOR EZ DA ILEGALA

➡️Eskuratu ARGIAren Azokan

Batu zaitez aldarrikapenera!

Iragan Durangoko Azokaren aurretik publikatu zuen Mikel Sotok 2024ko Tene Mujika bekaren emaitza ezin mardulagoa: Mirande, herriminez, ezin-minez (Elkar, 2025).

Aitzakia bat Miranderen zale bi solasean ipintzeko.

“Miranderen lan guztiak oraindik ez bilduta izatea lotsaizun nazionala da”

✍️ Miel A. Elustondo
📸 Zaldi ero

Gaurko egunez duela 210 urte, 1816an...

Argentinak independentzia aldarrikatu eta Espainiarekiko zituen “lotura biolentoak” askatu zituen. Plata Ibaiko Probintzia Batuen Independentzia Agiria sinatu zuen Tucuman probintzian bildutako Kongresu Eratzaileak. Espainian errestaurazio absolutista gertatu berri zen eta ondorioz, bateko eta besteko mugimendu independentisten aurkako kontraeraso arrakastatsuak egin zituen armada monarkikoak. Hala ere, independentzia aldarrikatu ostean egoera ezegonkorrak jarraitu zuen, portugaldarren inbasio saiakerak eta gerra zibilak eraginda.

Gehiago:

1976, duela 50 urte: Normi Mentxaka santurtziarra hil zuten eskuin muturreko kideek https://labur.eus/oknuwuve

1991, duela 35 urte: Hegoafrika Olinpiar Jokoetan berriro ere onartu zuten, Apartheid politikengatik 21 urtez kanporatuta egon ostean https://labur.eus/iwufl56f

1823: Fernando Amezketarra bertsolaria hil zen https://labur.eus/15svxgzh

Egun on lagunak,

❗️Aurten 22 pertsona hil ditu Frantziako Poliziak, eta halere...

Poliziari “hiltzeko baimena” ematen dion legea onartu izana salatu du ezkerrak https://labur.eus/qir9iglb

Eta gaur hasten denez Bilbao BBK Live jaialdia, horri begira jarri zaio Gorka Peñagarikano; gai horrekin hasi du Goizean argi buletina.

🖨 Basque tiburoia
https://labur.eus/tmtrd2kx

Bestelakoetan:

☼ Beroaldiak Kantauri isurialdean ozono kutsadura areagotzen duela, ohartarazi du Ekologistak Martxan-ek https://labur.eus/vmxcyslx

🚫 Kartelak jartzea eta margoketak egitea gogorrago zigortu nahi du Gasteizko Udalak https://labur.eus/ykxyhzyn (Gedar)

💃 Emakumeak dantzan: gorabeherak, ikerketak eta aitortzak https://labur.eus/0eeorgb8 (Dantzan)

✍🏻 Eta amaitzeko iritzi artikulu bat, Begoña Pedrosari zero: ez zaio hezkuntza publikoa axola https://labur.eus/69bja5bx

Ondo izan

👋🏽 Egun on, lagunok:

Euskarari lotutako albisteez beteta dator eguerdiko buletina:

⚖️ EAJk eta EH Bilduk “albiste oso ontzat” jo dute Konstituzio Auzitegiak hizkuntza eskakizunen gaia tramitera onartu ez izana: https://labur.eus/soxwddhu

🏭LABek begi onez ikusi du negoziazioak euskaraz egiteko ELAren erabakia, eta CCOO ea UGT aurka agertu dira: https://labur.eus/bggz4y0a

🏭 Lan Harremanen Kontseiluaren ustez euskaraz negoziatzeak “ez du zertan oztopo izan” akordioa lortzeko: https://labur.eus/iqj10amc

1️⃣2️⃣0️⃣0️⃣0️⃣ pertsonak baino gehiagok babestu dituzte USaPeko zuzentzaileak: https://labur.eus/ndnm3bdc

(Irudian, Adur Larrearen zinta)

Arratsalde on lagunok.

‼️ Palestinarren aurkako torturen enegarren froga eman du soldadu israeldar batek zabaldutako argazkiak https://labur.eus/pvoa76dc

🌹 Guardia Zibilak 1976an hildako Josu Zabala Erasun biktima gisa aitortu du Espainiako Gobernuak https://labur.eus/is4w1jnj

🇺🇸 AEBek bigarren gauez jarraian bonbardatu du Iran, eta honek bere base militarrei eraso egin die https://labur.eus/rgsvauji

⚠️ Osteopata bat atxilotu dute Lapurdin, bortxaketa bat eta sexu erasoak egotzita https://labur.eus/ravfyvq5

🌳 Kontserbazio ekologikorako aurreikusia zegoen Gipuzkoako Markesbaso basoa egurgintzara bideratu nahi du Kutxabankek, salatu dutenez https://labur.eus/0wk3t7az

Gaurko egunez duela 100 urte, 1926an...

Donostian giza-zoo bat ireki zuten Igeldoko jolas parkean. Senegalgo hiru tributako 102 pertsona jarri zituzten bertan, horietatik hamabost haurrak. Bederatzi egunetan haientzat propio eraikitako etxoletan jarri zituzten bizitzen, hurbiltzen zirenei euren bizimodu eta ohiturak erakuts ziezazkieten. Fournier enpresaria izan zen antolatzaile nagusia. Europan ohikoa izan zen urte haietan euren kolonietako natiboekin halako giza-zooak antolatzea, haien irudi estereotipatua hedatu eta praktika kolonialista justifikatzeko, eta bisitarien iseka eta umiliazioak ohikoak izan ziren halako lekuetan.

Gehiago:

1976, duela 50 urte: Sevesoko istripu kimikoa gertatu zen, Italian https://labur.eus/h0jnzguf

1991, duela 35 urte: 100.000 lagun bildu ziren Vedat Aydın ekintzaile kurduaren hiletan, Ameden https://labur.eus/rtayqk0k

1937: Lehen euskal haur erbesteratuak Galesera iritsi ziren https://labur.eus/x5nx0vzp

Ostiral on, ARGIAzale!

Gaur ere haurra udalekuetara eramango duzu? Sestaokoa ez dela errepikatuko pentsatuko dugu: gurasoak abisatu gabe, Guardia Zibilen arma erakusketara eraman dituzte. Gai hori dakar gaurko Goizean argi buletinak.

🖨 "Abentura" esango diote
https://labur.eus/lvsdkdcq

Bestelakoetan:

🇺🇸Purrustaden gainetik, Trumpek berriz lortu du NATOk diru gehiago jartzea defentsarako https://labur.eus/1ymkcky9

❌ Desinformazioa detektatzeko autopertzepzioan, usteak erdia ustel (Elhuyar) https://labur.eus/fqszh7am

🔥 Ezpeletenia: zeruraino euskararen alde Baxenafarroan (Irulegiko Irratia) https://labur.eus/dfhnsdoo

Egun ona izan!

Kaixo lagunak,

❗️Asteazkenean izandako sexu erasoarekin, hamabost salaketa jarri dituzte sanferminak hasi zirenetik.

Sanferminetako sexu erasoak salatuko ditu mugimendu feministak igandean https://labur.eus/vakbrhbs

👉 GKSk eta Etxebizitza Sindikatuak txosna jarriko dute Gasteizko jaietan, “beto politikoa” salatzeko eta “jai borrokalariak” aldarrikatzeko https://labur.eus/j8dtfboh

👴 60 urtetik gorakoen ongizatea sustatzen ari dira Altsasu Ehuntzen egitasmoaren bidez https://labur.eus/hhcdwi35

🚔 Guardia zibilengana eraman dituzte Sestaoko kirol-campus bateko haurrak https://labur.eus/85fhytql (Gedar)

✏️ Eta amaitzeko, iritzi artikulu bat: Olatuak, ofentsibak eta erresistentziak https://labur.eus/rcye9tod

Ondo segi!

🏞 Orain gutxi arte, aragoiar edo kataluniar Pirinioetako lakuen ederrak mendizale jendea erakartzen zuen batez ere. Edertasun hori, baina, maldizio ere bada, maldizio izan daitekeenez argazki bat edo dena delakoa sare sozialetan publikatzea, ahalik eta leku berezienera bidaiatu eta mundu osoari esan nahi izatea gu, eta zehazki ni, han izan garela. Mundu osoa, jende gehiegi baita goi-mendietako laku baten inguruan biltzeko.

✍️ Jon Torner Zabala

“Bainatzea debekatuta”: Pirinioak ez daitezen bihurtu jolas-parke

Gaurko egunez 1978an...

Sanferminak bertan behera utzi zituzten Iruñean. Jesus Velasco alkateak iragarri zuen neurria udaletxeko balkoitik megafoniaz ilunabarrean, plazan hori bera eskatzen ari ziren 300 lagunen aurrean. Egun hartan Espainiako Poliziak Joseba Barandiaran hil zuen Donostian, hain zuzen ere hiru egun lehenago Iruñean hil zuten German Rodriguezen hilketaren aurkako protestetan. Istiluak Hego Euskal Herriko beste hirietara ere zabaldu ziren.

Gehiago:

1576, duela 450 urte: Balmasedan sorginkeriaren aurka gauero kanpaiak jotzea agindu zuten https://labur.eus/etfzeqf2

1886, duela 140 urte: Euskal Herriko lehen elkarte sozialista sortu zuten Bilbon https://labur.eus/rwlhvldo

1946, duela 80 urte: Amador Franco eta Antonio Lopez gerrillari anarkistak atxilotu zituen Guardia Zibilak Irunen https://labur.eus/2lw1q6q9

1925: Mercedes Colás jaio zen Argentinan, Lodosako familia errepresaliatu bateko kidea https://labur.eus/zwhcrvb5

Egun on, lagunok! Astekari honetako iritzi bilduma segidan:

✍️ Nora Salbotx, maistra (🎨 goian Maider Leturiagaren ilustrazioa): Troiako astoa

✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Pantailen inguruan

✍️ Imanol Epelderen ‘Berriketa gutxi’ zutabea: Zero

✍️ Naroa Elortzaren ekonomiaren zutabea: Zeroetan, erosoegi

✍️ Ximun Fuchs, antzerkilaria: Azken artikulua

✍️ Iñaki Murua, bertsolaria: Zer habil? Zero bil?

✍️ Uxue Apaolaza, euskara irakaslea eta idazlea: Isilak

✍️ Nekane Txapartegi, kazetari feminista: Erreferendum xenofoboak, demokraziaz mozorrotuta

Asteburu eta irakurketa on! 😘

Gaurko egunez 1530ean...

Indigenei zaldiak eduki eta erabiltzea debekatu zieten espainiarrek Espainia Berrian, egungo Mexikon. Helburu nagusia nagusitasun militarra mantentzea zen, lurraldearen kontrola mantentzeko. Europan arabiar zaldunen bidez sartutako animalia zen, eta Amerikaren konkistan, indigenen aurrean konkistatzaileek irudi boteretsuagoa izateko erabili zituzten. Espainiako erreginak Espainia Berriko Auzitegiko lehendakariari helarazitako gutunean eman zuen agindua.

Gehiago:

2006, duela 20 urte: Euskal Herritik joandako joaldunak eta Israelgo armada, aurrez aurre https://labur.eus/l8qctpgn

1512: Albako Dukeak alardea agindu zuen Gasteizen, Nafarroako Erresuma erasotzeko prest zeuden milaka soldadurekin https://labur.eus/kreuhabt

1893: Fortunato Agirre jeltzale nafarra jaio zen Arellanon https://labur.eus/gpiklnlc

1937: 'Guernica' margolana jendaurrean erakutsi zuten lehenengoz, Parisen https://labur.eus/kvlbrfhg

1943: Maite Idirin jaio zen Ugaon https://labur.eus/hzdjvqwk

1967: AEBetako Newark hiriko arraza-istiluak hasi ziren https://labur.eus/veyhiqck

Marta Echaves idazle eta pentsalariak ketaminari buruzko saiakera bat idatzi du, baina berez ez da ketaminari buruzkoa, ketaminatik abiatuta gure garaia azaltzen baitigu areago.

✍🏻 Danele Sarriugarte Mochales
📸 Marta Romero Coll

“Drogaren kultura zuria honakoa da: droga botika bihurtzea, eta horrekin dirua irabaztea patenteei esker”

Gaurko egunez duela 45 urte, 1981ean...

Martin Hurson hil zen, Irlanda iparraldeko preso politikoen gose grebako seigarrena. 1976an atxilotu zuten IRAko kide izatea egotzita eta haren aurkako froga bakarra torturapean sinarazitako deklarazioa izan zen. Maiatzaren 28an hasi zuen gose greba eta 46. egunean hil zen. 1976an Erresuma Batuko gobernuak preso errepublikanoei preso politiko estatusa kendu zienean hasi ziren era guztietako protestak. Ezagunena 1981ean Belfasteko Long Kesheko espetxean Bobby Sands-ek abiatutako gose greba kolektiboa izan zen, non astero preso batek ekiten zion gose greba mugagabeari. Hamar preso hil ziren Margaret Thatcherrek beren eskaera nagusiak onartu aurretik.

Gehiago:

1906, duela 120 urte: Langabezian ziren hamalau pertsonak lursail bat okupatu zuten Londresen eta lurra lantzeari ekin zioten https://labur.eus/bfxl5cd7

👋🏽 Astelehen on, lagunok:

⚖️🔥 ELKARRIZKETA | Zaballa espetxeko zenbait euskal preso politiko: “Haizagailua izateko debekua onartezina da, gure ziegak labeak dira eta beste espetxeetan baimenduta daude”: https://labur.eus/kymykkcm

Beste hainbat konturen artean, gai hori dakar gaurko Goizean argi buletinak.

🖨 Beroari aiene
https://labur.eus/taxga16n

Horrez gain:

4️⃣8️⃣Poliziak tiroz erail zuela, Joseba Barandiaran omendu dute Donostian (Irutxulo): https://labur.eus/zikxgr0r

🔸 Euskal Selekzioaren ofizialtasuna aldarrikatzeko giza katea egingo dute uztailaren 14an Irun eta Hendaia arteko Avenida Zubian: https://labur.eus/2jhsl9yx