🗣 ELKARRIZKETA | Ilya Topper

22 urterekin hasi zen kazetari Ilya Topper; ordutik, Ekialde Hurbila bihurtu da haren lanaren ardatz. Istanbulen (Turkia) bizi da 2011z geroztik, EFE Agentziaren berriemaile.

“Askotan, Ekialde Hurbilean tsunamia dirudiena apar hutsean geratzen da”

Gaurko egunez duela 90 urte, 1936an...

Bartzelonan emakumeen kartzela bateko presoak askatu zituzten herritarrek. Bezperako estatu kolpe frankista Bartzelonan geldiaraztea lortu ostean, hiriko langile mugimenduak Reina Amalia kaleko emakumeen kartzelako presoak askatu zituen, espetxeko baldintza kaskarrak salatzearekin batera. “Tortura etxe hau herriak itxi zuen 1936an” zioen pankarta bat paratu zuten leihoetako batean, bandera anarkistarekin. Hilabetera hasi zituen udalak eraikinaren eraispen lanak, Mujeres Libres talde anarkistak bultzatuta.

Gehiago:

1921, duela 105 urte: Arditi di Popolo milizia antifaxista italiarrak bere lehen ekintza ofiziala burutu zuen Piombinon https://labur.eus/2tndxvqj

1522: Amaiurko gazteluaren setioa amaitu zen nafarren porrotarekin https://labur.eus/py7lmrfz

1923: Pancho Villa hil zuten segada batean Mexikon https://labur.eus/wj9bzdev

Shibaria: samuraien immobilizazio teknikan inspiratutako arte erotikoa.

Mendebaldeko arte bisualetako eszena garaikidean errotu da, baita konexioa eta konfiantza lantzeko talde-dinamiketan ere. Tartean, Euskal Herrian. Hiru maisu-maistrak errotu dute shibaria, betiere ikuspegi inklusibo, feminista eta kuirretik. Sara Sugea Rubber, Laura Tiraka eta Arkaitz Pingu Ropes.

Shibari: sokatik tiraka, genero-rolak hankaz gora

✍️ June Fernandez

Unai Pascual. Zientzialariaren konpromisoa

Berotzar bolada baino lehen hitz eginak ginen honetaz eta hartaz jarduteko eta, besteak beste, klima aldaketaz, energia berriztagarriez, enpresa handien makroproiektuez, gizartearen jarreraz… Elkarrizketa egiteko garaia heldu zeneko, berriz, bero lamatan ginen.

“Bero, esan duzu? Ikusiko duzu zer izango den hemendik hamar urtera!”

✍️ Miel. A. Ellustondo
📸 Zaldi Ero

Gaurko egunez duela 90 urte, 1936an...

Altsasu okupatu zuten frankistek, Nafarroan. Altsasu, eta Burunda eskualdea oro har, ezkerrekoa eta errepublikazalea zen gerra aurretik; horren erakusgarri UGT eta CNT sindikatuek bertan zuten presentzia, eta 1934ko Asturiaseko Iraultzaren preso eta errepresaliatuen alde ekintza ugari egin zituzten. Frankistek herria hartu ostean errepresio gogorra ezarri zuten bertako bizilagun ezkertiarren aurka.

Gehiago:

2001, duela 25 urte: Carlo Giuliani ekintzailea hil zuen Poliziak Genovan, G8aren aurkako manifestazio batean https://labur.eus/kq9r4fvc

1925: Frantz Fanon jaio zen Martinica kolonian, munduko zapalduen aldeko intelektuala https://labur.eus/93xsdsu2

1944: Hitler hiltzen saiatu zen ofizial alemaniar bat https://labur.eus/cm0kodzd

1969: Ilargira iritsi zen AEBen Apollo 11 espazio-ontzia https://labur.eus/ipxzaosk

Kaixo! Hauek aste honetako lurreko berriak:

🐋 Euskal balea ezagutzen dugu. Baina balea horien zorriak? Eta baleari egiten dioten onura? Nagore Zalduak azaldu dizkigu https://labur.eus/eljkhl5h

🍊Arbola fruituz gainezka ikustea zer da, osasun edo agonia seinale? Jakoba Errekondoren artikuluak badu poesiatik ere https://labur.eus/ufxx9gsy

🧮 Haurrentzat zurezko materialak eta jolasak egiten ditu Sagutxiki proiektuak Laudion (Araba). Garazi Zabaletak aurkeztu digu https://labur.eus/ndkguv7d

📸 Zorriarena: Hans Hillewaert/ cc a sa 4.0 I Balearena: Moira Brown eta New England Aquarium / wikimedia
➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Egun on denoi. Goizeko berriekin gatoz:

🇨🇴 Venezuelan bizi den Mikel Morenok lurrikararen ondoren bizi duten tentsio politikoaz hitz egin dio ARGIAri: “Blokeoaren arduradunek orain laguntza humanitarioa erabili nahi dute herrialdean geratzeko”
https://labur.eus/qbiegqki

📌 Telesforo Monzon eLab-ek ‘Euskal Herrigintzaren Kaierak’ aldizkaria argitaratu du lehenengoz: “Gizarteari transmititu nahi diogu egiten dugun lana”
https://labur.eus/2oxunt5a

🏀‘Querejeta, gure Florentino?’ Zigor Olabarriaren analisia
https://labur.eus/5fddg1ii

🇮🇷‘Carlo’ Gorka Bereziartuaren artikulua
https://labur.eus/yxezb4gz

Eguerdi on. Hementxe albiste sorta:

❗️Gutxienez hogei sexu eraso izan dira Baionako bestetan
https://labur.eus/ikknddir

⚽️ Euskal selekzioaren ofizialtasuna aldarri, Munduko Txapelketako finalaren atarian
https://labur.eus/dihpbxah

🩺 Sindikatuek mahai sektoriala utzi dute, salatuta Jaurlaritzaren akordioak medikuak lehenetsi dituela
https://labur.eus/8922ivim

▶️ Burujabetza eta erabakitzeko eskubidea aldarrikatu dituzte Bergaran
https://labur.eus/hyutemsx

🇵🇸Milaka kolono israeldar Gazara bidean dira asentamenduak berrezartzeko helburuarekin
https://labur.eus/ydpory13

Gaurko egunez duela 150 urte, 1876an...

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foruak abolitu zituzten Madrildik. Bigarren Gerra Karlistan liberalak garaile irtenda eta Canovas del Castillo kontserbadorea gobernura iritsita –argazkian–, hiru lurraldeetako foru sistemak baliorik gabe utzi zituzten. Karlismoak Euskal Herrian herri izaera izan bazuen, euskal foru-sistemaren defentsagatik izan zen.

Lurraldeok beraiek kudeatzen zituzten beren zergak, udalerriek ordezkatutako Batzar Nagusien bidez, eta herritarrak ez ziren Espainiako armadara joan behar, besteren artean. Hori guztia galdu zen orduan.

1878an lehen Kontzertu Ekonomikoa ezarri zen, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa eta Espainiako Estatuaren arteko finantza harremanak arautzen dituen sistema.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Felix Lasa atxilotu zuten erreketeek Iruñean, irratia entzuteagatik https://labur.eus/0cj0wdex

Egun on, jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait albiste:

🟣 "Besta giroan gizonok urrats bat eman eta ardurak hartzeko garaia da". Eraikiz kolektiboko Montxo Gota elkarrizketatu dute Euskalerria irratian https://labur.eus/kldnuuqc

⚠️ Datu gehiago Diario Euskadi AA iruzurrari buruz (Sustatu) https://labur.eus/zekeaayv

💧 "Beti funtzionatu dugu euri erregularrarekin eta euririk ez denean, biziki fite tentsionatzen da". Elkargoko uraren arduradun Eneko Aldana (Euskal Irratiak) https://labur.eus/zi99gd60

🔸 "Euskararen biziberritzearen bueltan diharduten ikertzaileei, teknikariei eta aktibistei helduleku bat eskaini nahi die liburuak". Asier Basurto (UEU) https://labur.eus/ch6yqsck

Egun ona izan, lagunok

Egun on, webgunean argitaratu ditugun albiste garrantzitsuenak jarraian:

⚠️ Absolbitu egin dute lankide bat bortxatu izanaz akusatutako Donostiako udaltzaina https://labur.eus/o77cmr7w

🇺🇸🇮🇷 AEB eta Iranen arteko gerra, areagotzen https://labur.eus/hc7pkdq0

🛢 Yemenek Bab al-Maneb itsasartea blokeatu dio Saudi Arabiari, petrolioaren krisia areagotuz https://labur.eus/ygt6apmm

💨 0-3 eta Hezkuntza Berezia, beroari aurre egiteko egokitze lanetan lehenak Nafarroan https://labur.eus/utvxglof

Ongi segi, lagunok

Gaurko egunez duela 150 urte, 1876an...

Indalezio Bizkarrondo Bilintx hil zen Donostian, bertsolari eta olerkari erromantiko ezaguna. Bizitza gogorra izan zuen, eta gaztetan izandako istripu baten ondorioz aurpegia desitxuratua zuen. Ideia aurrerakoiak zeuzkan, karlistaldian liberalen alde egin zuen eta bizitza osoan euskararen alde lan nekaezina egin zuen. Urtarrilean karlistek jaurtitako granada batek larri zauritu zuen, bere logelan errebotez sartuta hankak hautsi zizkionean.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Hegazkin frankistek Otxandio ametrailatu eta bonbardatu zuten Santamañak ospatzen ari zirela https://labur.eus/am6adljz

1944: Nazioarteko Diru Funtsa eta Munduko Bankua sortzea onartu zuten https://labur.eus/zqi7madm

1965: Enbata aldizkariaren 49. zenbakiaren salmenta debekatu zuen Pirinio Apaletako Prefekturak https://labur.eus/uavhkijt

1999: Desastre hutsa izango zen Woodstock'99 jaialdia hasi zen New Yorken https://labur.eus/wctjttmx

Egun on! Hemen eguna hasteko bildu ditugun albiste batzuk:

❗️⚽️ Udalekuetako begiraleak behartu dituzte Munduko Futbol Kopako finala ikusi nahi zuten gazteei partidua jartzera https://labur.eus/ukifn1ih

👮🏻‍♂️ Jaien azken egunean “jazarpen poliziala” pairatu zutela salatu du Donostiako kaiko Karmengo jai batzordeak https://labur.eus/aqktqopd

🏭 EAEko 47 lan-hitzarmenetan euskara lehenetsiko du LABek https://labur.eus/wbec7kuj

🗑 Eguzkik salatu du donostiarrek gero eta garestiago ordaintzen dutela hondakinen kudeaketa  https://labur.eus/lqnwsgsc

Ondo hasi eguna!

Kaixo, lagunok!

‼️ 3 eta 4 urteko umeei sexu erasoak egitea leporatuta, bortxaketa bat tartean, Miarritzeko bi animatzaile atxilotu dituzte https://labur.eus/sxeiiqum

🎤 Ikuskizunetako teknikariek greba egun bana egingo dute Gasteizko, Donostiako eta Bilboko jaietan https://labur.eus/yrxveofa

📣 195.562,26 euroko kalte ordaina eman beharko diete Sidenorrek eta Cofivacasak amiantoagatik hildako Aceros de Llodioko langile baten senideei (Aiaraldea) https://labur.eus/63xtgdg5

🔸 Igor Uriarte Gasteizko preso ohia zendu da Urruñan (Alea) https://labur.eus/qiscq7fo

Gero arte!

📬 ARGIA 2.973 | Bilboko manteroak, Baye Mor eta Bouba Diouf: “Polizia beti dugu segika, baina kalean saltzen jarraituko dugu”

Mikel Garciaren erreportajea, manteroen aurka areagotu den jazarpen polizialari buruz. Horrez gain: Errusiaren eta Kanadaren erregai fosilekiko dependentzia, Markel Sanchez idazleari elkarrizketa, Gernikako Mai-ona denda... ⤵️

Azaleko argazkia: Eider Iturriaga

WEB | https://labur.eus/p9j42pg1

PDF | Hemen aldizkaria osorik eta libre