Kaixo, lagunok!

📸☝️ Horra hor: turistak hondartzan lasai ederrean, ingurua suak hartu bitartean. Zer pentsatua eman behar luke...

Berandu ez bada, Axier Lopezen iruzkina.

Albisteak:

🔥Ingurumen baimenik gabe ari zen iaz Gasteizen su hartu zuen birziklatze plantako enpresa
https://labur.eus/f2fifyws

✊ Milaka pertsona mobilizatu dira Italian abiadura handiko trenaren aurka
https://labur.eus/6q8mmojo

Eta bi irakurgai eder:

✍️ Mundiala izan da, Behe Banda
https://labur.eus/j4bz8mdq

✍️ Erdiaren erdia ere ez, Gorka Bereziartua
https://labur.eus/i7d1iyzs

Kaixo! Lurreko aste honetako berriak:

🌲Arbolen Eskubideen Adierazpen Unibertsala onartu berri du lehen aldiz udal batek. Jakoba Errekondok eman digu jakitera: https://labur.eus/k5ynsng0

📗Sendabelarrak herri jakintza gisa izan zituen aztergai Garbiñe Larreak UEUren jardunaldietan. Hona ekarri digu han azaldu zuenaren zati bat: https://labur.eus/xloqcpex

🧄Berakatz beltza maite duzu? Orduan Garazi Zabaletak emandako erreferentzia hau estimatuko duzu... https://labur.eus/ijiawnmk

🐍 Euskal Herrian bada tximistaren pare mugitzen den suge eder bat. Iñaki Sanz Azkuek ekarri digu: https://labur.eus/j1imbga1

📸 Terrasse-Vaudreuil Udala (Quebec), ekainaren 9an, Arbolen Eskubideen Adierazpen Unibertsala onartzen.

➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

🔴 “Nire familiaren datuak partekatu dituzte eta torturatzearekin mehatxatu naute”

Ultraeskuinaren kanpaina mediatikoaren biktima da Alain Eiguren. Munduko Futbol Txapelketaren finalaren egunean Espainiako selekzioaren kamiseta zeraman pertsona bat "jipoitu" izana leporatzen diote. Berak gezurtatu egin du, eta kereila jarriko duela iragarri.

ARGIAk berarekin hitz egin du.

https://labur.eus/zbabtba3

✍️ Goiatz Iza

Gaurko egunez 1949an...

Francoren aurkako makien atentatua izan zen Gaztelan. Asturias eta Leon inguruko gerrillariek indarrak batuta, Ponferrada herriko zentral termikoaren inaugurazioa baliatu nahi izan zuten diktadorea hiltzeko. Hala, autoen segizioari tiro egin zioten, Francoren autoa jo ere egin zuten baina onik atera zen diktadorea. Atentatuaren ondoren, Guardia Zibilak eta armadak operazio zabala abiatu zuten inguruko mendietan ihes egindako gerrillariak harrapatzeko. Zenbaiten aztarnarik ez zen aurkitu, baina beste batzuk preso hartu edo hil zituzten. Batzuek muga zeharkatuta ihes egitea lortu zuten. Francoren erregimenak isilpean gorde zuen gertatutakoa, baina atzerriko prentsak —batez ere Frantziako eta Ameriketako batzuek— albistea jakinarazi zuten.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Antifaxisten garaipena Donostian: militar kolpistak errendiarazi zituzten Loiolako kuartelean https://labur.eus/em3e6xqc

Arratsalde on, ARGIAzale!

🛑 Bart jakin dugu Kaleko Afari Solidarioak egitasmoa debekatuko zuela Donostiako Udalak. Bertako kide Marta Azaterekin hitz egin dugu, eta udalari "errespetu eta erantzukizun falta handia" leporatu dizkio https://labur.eus/ctbm8s0t

‼️ Munduko Koparen osteak ez du etenik: Aske geratu dira Espainiako Poliziak atxilotutako Bizkaiko bi pertsonak https://labur.eus/w6wnwid3

🚨 Zaballatik beste albiste lazgarri bat: preso bat hil dela salatu du Salhaketak, aurtengo hirugarrena https://labur.eus/xxtn34d6

❗️Labrazako makrozental eolikoa eraikitzen hasi dira, 2006tik Araban eraiki duten lehena https://labur.eus/dfymqylh

Aspavit bitiligoa duten pazienteen elkarteko Arabako ordezkaria da Manuel Prados Villarraso (Gasteiz, 1966). Duela hogei urte diagnostikatu zioten bitiligoa.

Gaixotasun autoimmune eta kronikoa da, eta azalean orban zuriak agertzen dira despigmentazioaren ondorioz. Gaitzari lotutako mitoak deuseztatu, presio estetikoa mahaigaineratu, osasun emozionalean duen garrantziaz ohartarazi eta onarpena susta dezaketen praktikak azaldu ditu.

✍️ Olaia L. Garaialdek egin dio elkarrizketa:

“Lehen mailako arretara jo, eta tratatu gabe geratzen gara”

Gaurko egunez 1890ean...

Vincent Van Gogh hil zen pobre, munduko margolaririk ospetsuenetakoa. 1853an Herbehereetako Zundert herrian jaioa, margolari postinpresionista garrantzitsua izan zen. Bere artelanetan ondorengoak landu zituen: paisaiak, natura hila, erretratuak eta autorretratuak. Bere pintzelkada oldarkorrak bereizi zuen bere obra. Hala ere, hil ostean iritsi zitzaion arrakasta eta pobre hil zen. Bere buruari tiro egin ostean, zauriak eragindako infekzioaren ondorioz hil zen.

Gehiago:

1848: Gazte Irlandarren Iraultza hasi zen, garaipena lortu ez zuen britainiarren aurkako matxinada https://labur.eus/udfepdkl

1900: Italiako Hunberto I.a erregea hil zuen tiroz Gaetano Bresci anarkistak https://labur.eus/qf2t4jq3

1950: No Gun Ri-ko sarraskia amaitu zuten Korean AEBek https://labur.eus/mqhgliut

1962: Mosley lider britainiar faxistaren hitzartzea eragotzi zuten Manchesterren https://labur.eus/i8efjhsq

Egun on, lagunak

Atzo aske, karguekin, utzi zituzten Espainiako Poliziak atxilotutako lagunak. Muskizen sarekada salatu zuten.

ASKEk Bizkaiko bi atxiloketak gaitzetsi ditu eta “Euskal Herriaren aurkako oldarraldiarekin” lotu ditu https://labur.eus/qiuamath

👮‍♀️ Ertzain bat titulu faltsu bat aurkeztuz bihurtu zen Osakidetzako segurtasun-buru https://labur.eus/q87wk0ev (Gedar)

📹 Fernando Rosi omenaldia egin diote, ultrek eta Guardia Zibilak oztopoak jarri arren https://labur.eus/vpg3oogg (Ahotsa)

🏚 Suhiltzaileen kaserna zaharra izanen da Garaziko Gaztetxea, Herriko Etxeak eraikina utzirik https://labur.eus/yr07u1e2 (Euskal Irratiak)

Ondo izan!

Kaixo lagunak,

🇵🇸 Gazako eta Zisjordaniako lurren okupazioa bizkortzea erabaki du Israelek, hauteskundeen atarian.

Israelgo Defentsa ministroa: “Gazaren ia %70 suntsitu dugu” https://labur.eus/5y4xas1f

❗️ Polizia infiltratuen berri emateagatik Datuen Babeserako Espainiako Agentziak isuna jarri dio La Directari https://labur.eus/ty9o3jeb

🍏 Elikagai-sistema osasungarriago eta jasangarriago batek goitik behera aldatuko luke nekazaritza https://labur.eus/k2yrrxfg (Elhuyar)

✍️ Eta amaitzeko, iritzi artikulu bat: Donostiako Bretxako Arrandegi eraikina, ‘espacio de oportunidad’ zeinentzat? https://labur.eus/5xebnn4n

Ondo izan!

Udaberrian argitaratu du ARGIAk Turismoa. Desazkundera bidaia liburua, Donostiako Bizilagunekin taldeko Asier Basurtok idatzia. Liburua jendarteratzeko zer hobeto gaiaz tokian toki hitz egitea baino, turistifikazioaren gaia lantzen duten eragileekin solasean. Hala egin dugu, ordubeteko hizketaldi atseginak sortuta.

Bilbon, Iruñean, Sopelan eta Gasteizen entzundakoak dira testura ekarritakoak. Erretratu bat da Euskal Herriko panoramarena.

Turismo bidaiaren atzeko argazkia

➡️ Eta aparteko testua: Hauek dira turismoaren aurtengo hiru gaiak

✍️ Gorka Peñagarikano

Daniel Pardo Rivacobak (Zaragoza, Espainia, 1976) ondo daki turismoak jandako hirian bizitzea zer den, Bartzelonan bizi baita azken hogei urteetan. Turismo basatiaren aurkako mugimenduan murgilduta dago, eta Bilbora, bere haurtzaroko hirira, egindako bisita aprobetxatu dugu turismo basatiaz eta Euskal Herriaz galdetzeko.

"Gizarte mugimenduetatik borroka eginez gero, agian lortu daiteke turistifikazioa Bilbo osora ez zabaltzea"

✍️ Uxue Gutierrez Lorenzo
📸 Hibai Agorria/ARGIA CC BY-SA

Gaurko egunez 1749an...

Ijitoen aurkako Sarekada Handia egin zuten Espainian. Ensenadako markesak agindu zuen, haiek desagerrarazi asmoz. Gizonak armategietara lan esklaboa egitera bidali eta emakumeak giltzapetu egin zituzten, haien artean banandu asmoz. 7.760 lagun sartu zituzten preso, gehienak osasun eta higiene baldintza tamalgarrietan. 1499ko Pragmatikak abiatu zuen Espainiako Erresumako ijitoen aurkako errepresioa. Haien kontrol eta menderakuntzarako estrategiak abiatu ziren, beren aurkako estigmatizazio eta kriminalizazio dinamiken bidez. Halere, erresistentziarako eta antolakuntzarako gaitasun handia erakutsi zuen romani herriak, eta ez zuten haiek menperatzea lortu.

Gehiago:

2006, duela 20 urte: Murray Bookchin hil zen, ekologismo sozialaren sortzailea https://labur.eus/dx7ajxcl

1522: Kasedako bost nafar tortura zigorrera kondenatu zituzten gaztelarrek https://labur.eus/rubzicqz

Eguerdi on, lagunok!

🍽 Duela bi ordu biltzekoak ziren Kaleko Afari Solidarioen taldea eta Donostiako Udala. Atzoko mobilizazio jendetsuaren indarrarekin bertaratu dira bilerara
https://labur.eus/dqlaatfx

Bien bitartean:

✋ Udazkenerako grebak eta mobilizazioak iragarri dituzte Osakidetzako langile guztien baldintzak hobetzea exijitzeko
https://labur.eus/b31umhyl

💧Ur kontsumoa murriztu dute Ipar Euskal Herri osoan eta Bizkaiko bi eskualdetan
https://labur.eus/6s7vkonl

👥 Munduko Futbol Txapelketaren finaleko liskarren harira Ertzaintza 50 pertsona baino gehiago ikertzen ari da
https://labur.eus/vjueoisc

Eta ikusi duzu abuztuko eklipseaz Jaurlaritzak AA-rekin egin duen webgunea? Mapa desastrea, Sustatuk ekarria.
https://labur.eus/erf7esih

🔴 Donostiako Udalak ez dio debekua kenduko Kaleko Afari Solidarioak ekimenari, eta “abuzturako” iragarri du “alternatiba”
https://labur.eus/j9zutvb7

🦠 Alarma gorria piztua du Munduko Osasun Erakundeak, "biziki larria eta kudeatzeko zaila" den ebolaren izurrite berriari aurre egin nahian dabiltzalako Afrika erdialdean. Mongbwalu (Kongoko Errepublika) hiritik abiatu da gaitza. Urre, koltan eta kobaltoz aberatsa izanik, meatzaritzak erabat berenganaturiko eremua da. Zein da lotura meatzaritzaren eta izurriteen artean? Erantzuna ondoko erreportajean duzue ⤵️

Poltsikoko smartphonean daukagu ebola izurritearen erroetariko bat

✍🏽 Jenofa Berhokoirigoin

Gaurko egunez 1979an...

Nuklearren aurkako pankarta bat jartzen ari zen herritar bati tiro egin zion Usurbilen Guardia Zibilak. Lemoizko zentral nuklearraren aurka antolatutako martxa herritik igarotzen ari zela, Patxi Añorga pankarta jartzera joan zen. Orduan, kalez jantzitako bi guardia zibilek atzetik jarraitu, tiro egin eta zauritu egin zuten. Martxa hura uztailaren 28an hasi zen, Baionatik abiatutako David Alvarez zutabea eta Tuteratik abiatutako Gladys del Estal zutabearekin. Mungian bi zutabeak elkartuta Lemoizerako bidea egin zuten eta bertan 30.000 lagunek egin zuten bat.

Gehiago:

1556, duela 470 urte: Ignazio Loiolakoa hil zen, Nafarroako konkistan Gaztelaren zerbitzura aritu zen santua https://labur.eus/daisdccu

1876, duela 150 urte: Espainiako agintariek jazarriko zuten "Irurac bat" ikurra sortu zuten https://labur.eus/6rkt3zam

1941, duela 85 urte: Agirre lehendakariak Europatik ihes egitea lortu zuen https://labur.eus/hzcdzloa

Torturaren ikuspegitik, 1936ko Gerran eta frankismoan bortxatu (eta zenbaitzuk erail) zituzten emakumeen berri gordinki ematen du erreportaje honek.

Rapatuak eta torturatuak: Espainako Estatuaren sexu indarkeria politikoa

✍️ June Fernandezek idatzia, La Sinsorgan argitaratua, eta lizentzia libreei esker ARGIAra ekarria.