Gabon, lagunok! ✨

✊26 emakumek sotoko ezkutalekutik Hondarribiko alardera jauzi egin zutela 30 urte bete direnean, ausardiaz, izuaz, indarkeriaz, gorrotoaz, plastiko beltzez, txaloez eta lorpenez hitz egin dugu Ixabel Alkainekin. Jaizkibel konpainia parekidearen urterik gogorrenetan, kapitaina izan zen: "Dena kontra izan arren, lan bikaina egin dugu eta lore horiek aitortu behar dizkiogu gure buruari".

👉 "Espaloitik gu babestea oso ekintza ausarta izan da Hondarribian"

On egin! 😊

Gaurko egunez 1899an...

Errose Bustintza jaio zen Mañarian, euskal kazetari, idazle eta etnografoa. Politikan ere jardun zuen, EAJren Emakume Abertzale Batzako kide nabarmena izan zelarik. Euzkadi egunkarian hasi zen idazten, gehienetan kronikak, baina baita ipuinak ere, batez ere fantasia eta mitologiazkoak. Olerkiak ere idatzi zituen, eta bere alde politikoa azaleratzen zuen EABren jardunaren berri emanda zein euskararen alde eginda. 1936ko Gerra piztu zenean erbestera joan zen ahizparekin. Mañarira itzulita, 1953ean hil zen.

Gehiago:

1920: 600.000 langileek ia lantegi guztiak okupatu zituzten Italiako Spezia eremuan https://labur.eus/l9rfpmnq

1939: Winnipeg ontzia Txilera iritsi zen, Espainiar Errepublikako 2.200 errefuxiatuarekin https://labur.eus/tfm8kxah

1945: Nazientzat lan egindako 1.500 zientzialari eta ingeniari kontratatzeko operazioa onartu zuten AEBetan https://labur.eus/4oxxzpem

Egun on! Ipar Euskal Herrian euskarari eman zaion enegarren zaplaztekoa dakar gaurko Goizean argi buletinak.

Euskara? Izan gaitezen serioak
https://labur.eus/sadr9fiv

+ Horrez gain, ondoko albisteak dituzu webgunean:

❌ AEBek terroristatzat jo dute Autistici/Inventati talde ziber-aktibista italiarra https://labur.eus/klad3kxh

☠️ Urtero munduan 11.000 laborari hiltzen dira pestizida intoxikazioagatik https://labur.eus/z8dffpin

👉 Iñaki Kijera omendu dute, bere erailketaren 47. urteurrenean Donostian https://labur.eus/zp9fepdr (Irutxuloko Hitza)

🔴 Gazte Topagune Sozialistaren 200 aurkezpen baino gehiago Euskal Herrian https://labur.eus/xythkhgj (Gedar)

Ondo izan!

Eguerdi on,

🚣‍♀️ Donostia Arraun Lagunak klubak Euskotren Ligako hamabost banderak eta hamasei estropadak irabazi ditu; garaipen historikoa da. ARGIA Aiora Belartieta arraunlariarekin mintzatu da, denboraldiko azken txanpa hartzear dela, Kontxako estropaden bezperetan.

“Gizonezkoekin alderatuta, duela gutxi hasi ziren emakumeak arraunean, eta maila esponentzialki hazi da” https://labur.eus/0uvqtxac


Ostegun goizean plazaratu ditugun beste zenbait artikulu:

🗣 “Ceutaren alde” batzuk, arrazakeriaren aurka besteak: aurrez aurre egon dira hiriburuetako elkarretaratzeetan https://labur.eus/2ejbn3c2

📂 Zupiriak uda hasieran aipaturiko bizikidetza arazoak “ezin faltsuagoak” direla argitu du GEBehatokiak https://labur.eus/he7kmex3

🔌 Zer ari da gertatzen energiaren prezioarekin? [Goiener-ek idatzitako analisia] https://labur.eus/w2bjzghd

✊🏻LABek salatu du lau langileren kriminalizazioa martxoaren 17ko greban parte hartzeagatik [Ahotsa.info-k plazaratutako albistea] https://labur.eus/o0bcrqu8

🏃"Runningaren inguruan eraikitako diskurtsoak klase menderatzailearen interesei erantzuten die", idatzi zuen duela hamar urte Luis de la Cruz historialariak. Moda bihurturik, politikarien aliatu, korrikalari jendea ari da espazio publikoa kolonizatzen, eta haien erritmora doaz aldatzen hiriak.

Running: ‘Stablishment’-ak gustuko du zu korrika ikustea

✍️ Jon Torner Zabala

Gaurko egunez duela 90 urte, 1936an...

Irun ebakuatu zuten, tropa frankistak hiria hartzear zeudelako. Frantziako eta Espainiako estatuen arteko mugagatik zeukan kokapen estrategikoagatik borroka gune gogorra izan zen Irun 1936ko Gerraren hasieran.

Matxinatuek abuztuaren 19an hasi zuten hiria hartzeko ofentsiba, eta agintariek ebakuatu zuten unean, matxinatuak muga gurutzatzeko bigarren zubia erasotzen ari ziren.

Irunek su hartu zuen, eta suntsituta geratu zen. Frankistek anarkistei egotzi zieten suteen errua, baina egun hartan eta bezperan hamabina hegazkinek su-bonbak jaurti eta hiria birrindu eta erre zuten.

Gehiago:

1886, duela 140 urte: Apatxeen buruzagi Geronimo errenditu egin zen https://labur.eus/h1eaoacw

1744: James Cook esploratzaile ingelesa Kanaky uharteetara iritsi zen https://labur.eus/mtr2nvrv

1882: Edisonek historiako lehen zentral elektriko modernoa jarri zuen abian AEBetan https://labur.eus/rhr9jqg8

Egun on! Uda joan den bezala, gauak ere beroak izan direlako, ohi baino energia gehiago xahutu da uztailean: iaz baino %60 gehiago. Datu horren bueltan, eta Goienerrek udazkenera begira egindako planteamendua hartuta, gaurko Goizean argi buletina.

Argindarrak berotuta
https://labur.eus/kedzip7z

📝 Buletina goizero emailean jasotzeko, eman izena hemen:
https://labur.eus/zjal02pw

Egun on lagunak,

“Doakotasunaren bidea” urratzen jarraitzen du Nafarroako Gobernuak.

A2 mailako matrikularen kostua berreskuratu ahal izango dute ikasleek Nafarroako euskaltegietan https://labur.eus/2esgnuup

🗑️ Donostiako eraikin pribatuetako “sinbologia frankista guztia” kendu du udalak https://labur.eus/hso9o338 (Irutxuloko Hitza)

👩🏻‍⚕️ Zailtasunak dituzte Nafarroako landa eremuetan familia medikuen plazak betetzeko https://labur.eus/o2ceolgr

🏘️ Domintxaineko Auzteia etxaldean laborariendako lurra eta etxebizitza sozialak banatuko dituzte https://labur.eus/mzhe3kaq (Euskal Irratiak)

Ondo izan!

Kaixo lagunak!

🌍 Gezurra badirudi ere, batzuetan 500 urte behar dira ageriko gezurrak zuzentzeko.

Afrikako benetako tamaina islatzen duen mapa ezartzearen alde bozkatuko dute NBEn https://labur.eus/nzemipfx

🏰 Irurak Bat jauregiaren kasua artxibatu du epaileak, ondare historikoaren aurkako delitua baztertuta https://labur.eus/so3i7nx3

❌ Lizarrako alkateak gezurra esan zuen osoko bilkuran Ceutako bilkurara joan ahal izateko https://labur.eus/25gjzwdl

☢️ Txernobyl eta nuklearrak, 40 urteren ondoren https://labur.eus/dc4lxcm0 (Ana Galarragaren erreportaje mamitsu Elhuyarren)

Ondo segi!

🍿🎥✮⋆˙Zinemaldia ate joka dago, eta ARGIAk jarraipen berezia egingo dio: kritikari eta kazetari, bederatzi egunez emango dugu berri bertatik bertara.

Nazioarteko izarrak protagonista aurtengo Zinemaldian https://labur.eus/rmdpaiwz

📢 Gipuzkoako erresidentziak kudeatzen dituen Kabiak eskubide sindikalak urratzen dituela ebatzi du justiziak https://labur.eus/oycu98qk

👋 Adio, Irrintzi Dorrea! Euskalerria Irratiaren azken saioa sortetxetik https://labur.eus/qowqhpsg (Euskalerria Irratia)

🌱 Nafarroako XI. Azoka Ekologikoak, Noain ekoizpen ekologikoaren topaleku bihurtuko du irailaren 11, 12 eta 13an https://labur.eus/hcpiovm0

Asteburu on!

Gaurko egunez duela 50 urte, 1976an...

Espainiako Poliziak balak egin zituen tiro Donostian, Kontxako estropaden ondorengo manifestazioaren aurka. Estropaden ostean desagertua zegoen Perturren askatasuna eskatzeko manifestazioa deitua zen, eta hasi eta berehala uniformezko poliziak kargatu zuen, kalez jantzitako polizia-taldeen laguntzaz. Kalez jantzitakoak inolako bereizgarririk erakutsi gabe jendea atxilotzen eta pistolak erakusten hasi ziren, eta manifestariak haien aurka hasi zirenean, benetako tiroak botatzen hasi ziren. Besteren artean, Arantza Kortabarria hernaniarra zauritu zuten balaz.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Robert Capak Miliziano baten heriotza argazkia egin zuen https://labur.eus/lxzefxax

1750: Bartolina Sisa jaio zen, espainiarren konkistari aurre egin zien buruzagi aimara https://labur.eus/dpu8nq9n

1917: 165 langile atxilotu zituzten AEBetan I. MG-rako errekrutamendua oztopatzea egotzita https://labur.eus/wjuqjxvf

Egun on, lagunok! Ikasturteko lehen astekariko iritzi bilduma segidan:

🖌 Goian Adur Larrearen zinta ⤴️

✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Asmoen adierazpena

✍️ Naroa Elortzaren ekonomiaren zutabea: Duintasunaren orgatxoak

✍️ Ane Ablanedo, irakaslea (🎨 Dom Campistron): Irakasle abertzaleoi

✍️ Endika Alabort, ekonomialaria: Hiru kolpe, poltsiko bera

✍️ Idoia Rodriguez, idazlea eta pedagogoa: Maskulinisten Troiako zaldia

✍️ Arantza Gutierrez, EHUko irakaslea: Ceuta

✍️ Jon Alonso, itzultzailea: Eklipsea

Asteburu eta irakurketa on! 😘

Estatuaren hutsune batetik sortu zen 2004an Guatemalako Otrans elkartea, LGTBIQ+ komunitateari eta beste zenbait kolektibo bazterturi osasuna eta etorkizun posible bat emateko helburuarekin. Beren jarduna kontatu dute Lumaltik Herriak GKEak egindako dokumental batean, eta hura aurkeztera etorri da Bilbora Adriana Muñoz kidea.


✍️Maria Ortega Zubiate

📸Pello Maudo Herrero/ARGIA CC BY-SA

"Demokraziak emakume transak ahazten jarraitzen du"

Gaurko egunez 1992an...

Independentziaren Aldeko Udalerrien Batzordea eratu zuten 66 udaletako ordezkariek, Bermeon. Bere helburu nagusia Euskal Herriaren independentziaren aldeko udalerrien arteko koordinazioa eta ekintza politiko-administratibo bateratua sustatzea zen. Udal horietan bultzatutako autodeterminazioaren aldeko mozioen urteurrena baliatu zuten eta udalerri gehiagotako ordezkariak batu ziren ekitaldira. Abertzale guztiei batzeko eta independentziaren alde ekiteko deia egin zieten. Ekitaldian EA, HB, EAE-ANV alderdietako eta Bai Independentziari, Abertzaleok eta Euskaria taldeetako kideez gain, Kataluniako Crida a la Solidaritat elkarteko ordezkaritza batek ere parte hartu zuen.

Gehiago:

1901, duela 125 urte: AEBetako McKinley presidentea hil zuen tiroz Czolgosz anarkistak https://labur.eus/acbug4sx

1971, duela 55 urte: 106 gerrillari eta bost preso sozialek egin zuten ihes Punta de Carretas espetxetik, Uruguain https://labur.eus/ijobgu6p

Itsaso Zubiriak eklipse zaleentzako oparia dakar oraingoan: konstelazioak identifikatu eta ezagutzeko fitxak, ARGIAk ateratakoak. Izarrekin nahikoa ez, eta lainoen fitxa sorta ere aurkeztu digu.

Eklipsea baino zerbait gehiago dago zeruan

🎨 Hirugarrenez heldu dio gure historiari Aritz Ibarra Agirrezabal (Gasteiz, 1992) idazle eta ilustratzaileak. Deiadarra. Pirinioetako erresistentzia (Nabarralde, 2026) titulatu du lan berria, gure herriaren biziraun nahiari kantatuz bezala.

“Gaur ez du balio ezpata hartu eta borrokatzeak; kultur sorkuntza izan liteke epika”

✍️ Miel A. Elustondo
📸 Zaldi ero