Egun on, lagunok! Astekari honetako iritzi bilduma segidan:

🖌 Goian Adur Larrearen zinta ⤴️

✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Hezkuntza erabakitzen

✍️ Ula Iruretagoienaren ‘Lurraldea eta arkitektura’ zutabea: Estetika

✍️ Katixa Dolhare, literatur zalea (🎨 Maider Leturiaga): Jakitate gose

✍️ Iker Iraola, soziologoa eta EHUko irakaslea: Futbolaren anbibalentzia

✍️ Beñat Irasuegi, kooperatibista: Udara eguneroko egin

✍️ Edu Zelaieta, irakaslea eta idazlea: Erresistentzia-saioak VI: bizkar besta

✍️ Jose Ignazio Ansorena, txistularia: Festara!

Asteburu eta irakurketa on! 😘

"Shutterstock enpresa ezagunak 145 euro kobratzen ditu argazki editorial baten truke. Argazkilariak 0,30 dolar jasotzen ditu. Ez da kalkulu-errorea. Negozio-eredua da, eta atzean zenbakiak baino askoz gehiago dago".

Argazkien ezkutuko prezioa

✍🏻 Andoni Lubaki

Datuz inguratuta bizi gara. Hartara, gobernuek eta erakundeek erronka dute publikoak diren datuak kudeatu eta interpretatzeko.

Horretarako sortu zen Bilboko Ingeniaritza Eskolako Open Data gela.

Norenak eta zertarako dira datu publikoak?

✍🏻 Enara Zarrabeitia Bilbao eta Julen Orbegozo Terradillos

Gaurko egunez 1963an...

Hernaniko Lizeaga auzora argindarra iritsi zen. Auzoa 1960ko hamarkadan sortu zen inguruko lantegietako langileak hartzeko, eta bi urtean egin ziren etxebizitza-bloke guztiak. Enpresak etxeak egin zituen, baina asfaltatu gabe eta espaloirik gabe utzi omen zuen auzoa eta azkenean auzotarrek ordaindu eta amaitu zituzten obra horiek. Herritarrek, gainera, auzoari bizitza eman zioten, saltoki ugari ireki zituzten eta Lizeagak Hernaniko atzealdeko arrabal bat izateari utzi zion.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Donostia hartu zuten frankistek https://labur.eus/nkelbwnv

1936, duela 90 urte: Elorrioko Felix Urtubi hegazkin pilotua hil zen, frankisten aeroplano bati propio jota https://labur.eus/tyxzmrme

1923: Primo de Riverak estatu kolpea eman zuen Espainian eta euskaldunen aurkako jazarpena abiatu zuen, besteak beste https://labur.eus/8wwy7dji

Datorren astean, irailaren 19an hasiko da Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa, Hazparnen (Lapurdi). Borondatezkoen eta Bertsozale Elkarteko langileen artean sortua, prozesu luze baten ostean loratuko da aurtengo egitasmoa, eta antolatzaileak prest daude bertsozaleak piztu eta komunitatean eragiteko. Talde Antolatzaileko kide da Udane Mugerza.

✍️ Maria Ortega Zubiate
📸 Bertsozale Elkartea

"Arnasgune ibiltaria da txapelketa"

Itsasoak eta teilek ardaztu dute Jose Pablo Arriagaren lana. Lehenengoa bidaide eta inspirazio iturri izan du ez gutxitan; eta teilak mugimenduaren eta orekaren sinbolotzat ditu, bere lanaren oinarri. Biak batu ditu bere azken bidaian, Mutrikutik Kariberainokoa, urtebetez belaontzian arituta: Lau teila proiektuan, aurretik Afrika kontinentalean eta Palestinan egin gisan, herrialde postkolonialetan ikusitako zapalkuntzak jasoko ditu.

✍️ Maria Ortega Zubiate
📸 Mikel Unamuntzaga Gandiaga / ARGIA CC BY-SA

"Itsasoarekiko harremana bizi nahi nuen, nire eskulturetan kontatu ahal izateko gero"

Gaurko egunez 1553an...

Uholdeek kalte handiak eragin zituzten Bilbon. Ibaiak San Anton zubiaren arkua birrindu, gainezka egin eta hiriko zenbait eraikin suntsitu zituen. Tartean, Areatzako San Nikolas elizaren dorrea eraitsi zuen. Zenbait etxe eraman zituen urak aurrean; besteak beste, Pedro Muxika bilbotarraren etxea oso-osorik garraiatu zuen Albia inguruko lursail batera. Dokumentatua geratu denez, eztabaida izan zuen lursailaren jabearekin, Muxikak beretzako aldarrikatu baitzuen.

Gehiago:

1911, duela 115 urte: Eskoziako milaka ikaslek greba hasi zuten zigor fisikoen aurka eta opor gehiago eskatzeko https://labur.eus/aqny5eqi

1837: Andoaingo gudua borrokatu zuten armada liberalak eta karlistak https://labur.eus/9dfidglm

1960: Lumumbaren aurkako estatu kolpea Kongon, AEBek eta Belgikak bultzatuta https://labur.eus/6m6nzomz

Egun on! Adimen artifizialak hurrengo hamarkadan gizakia hilko duela... hala adierazi dute komunikabideek azken egunetan. Itxuraz atzera egin dute sektoreko jauntxoek. Baina ez ote gauzak ez doazelako hain ongi? Horrekin dator Goizean argi.

Globoa zulatu da?
https://labur.eus/ykzovqvf

Gaiari lotuta, Pantailara itsasteko bazka atalean, Elon Muski buruzko dokumental bat gomendio gisa:
https://labur.eus/noxpn25n

📝 Buletina goizero emailean jasotzeko, eman izena hemen:
https://labur.eus/zjal02pw

Egun on irakurleok,

Hona asteleheneko hainbat albiste:

‼️ Gales, Ipar Irlanda eta Eskoziako lehen ministroek independentziaren aldeko memoramduma sinatuko dute https://labur.eus/nc7v4hvi

🚫 ‘Murru xuritua herri isildua’ oihukatu dute Itsasun prefetaren aginduari ihardukitzeko (Euskal Irratiak) https://labur.eus/qtzmvpme

📣 Ernai: “Faxismoari alternatiba integral bat eraiki behar diogu” (Irutxuloko Hitza) https://labur.eus/niqogbjg

👋🏽 Kaixo! Hemen aste honetako lurreko berriak...

❤️ Ba al dakizu haginaren pozoia daramala bihotzean jartzen den stent malgukiak? Jakoba Errekondok kirofanoan ikasia... https://labur.eus/iul0zkhy

🗓 Hemen da Arabako Bionekazaritzak antolatu duen agroekologiaren hilabetea, ekitaldiz betea. Garazi Zabaletak azaldua https://labur.eus/jyyyvtnl

👆🏿 Zergatik ez dugu zuriok gure burua animaliatzat hartzen? Junkal Arruti eta Leticia Urretabizkaia, arrazismoaren eta espezismoaren arteko loturez https://labur.eus/6zpzfz76

🐡 Ba al dakizu zein zen Antzinako Erromako arrain preziatuenetako bat? Eneko Bachillerrek ekarri digu https://labur.eus/2ihwulte


📸 Bionekaraba azoka irailaren 26an egingo dute Gasteizen.
➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Arratsalde on, jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait kontu. Argazkia @irutxulokohitza -ko Xalba Ramirezena da.

⚠️ Ertzaintzak ikerketa ireki du Ernairen mobilizazioan Espainiako Erregearen figura bat hausteagatik https://labur.eus/96jhzf99

🏭 Erraustegia geratzea exijitu dute giza kate bidez, estropaden jokalekuan (Noaua) https://labur.eus/xkquxdid

IRITZIA | Hidrogeno-esplorazioen aurrean: Mantle8 kanpora! (Mikel Alvarez) https://labur.eus/ypnmm8k8

🇮🇱 500 kolono israeldar indarrez sartu dira Jerusalemgo Al-Aqsa meskitara https://labur.eus/2ovlt8u0

Ongi segi!

Gaurko egunez duela 30 urte, 1996an...

Gose grebak egiteko euskal presoen aldeko karabana Europara abiatu zen. 11 autobusetan joandako 500 lagunek hurrengo egunean astebeteko gose grebak hasi zituzten Kopenhage, Berlin, Brusela, Paris, Geneva, Erroma eta Lisboan. Presoen giza eskubideen bortxaketak salatu zituzten era horretan preso eta errefuxiatuen senitartekoek osaturiko Senideak eta Gureak taldeko ekintzaileek. Argazkian, Berlingo gose grebalariak, Santa Cruz eliza ebanjelikoan.

Gehiago:

1926, duela 100 urte: Lazkao Txiki jaio zen, bertsolari mitikoa https://labur.eus/ywaqn4a6

1966, duela 60 urte: Gamizko abadeak meza emateari uko egin zion agintariek zeramatzaten Espainiako banderengatik https://labur.eus/jgxigwis

1971, duela 55 urte: Greenpeace sortu zuten Vancouver hirian, Kanadan https://labur.eus/lkoag9ty

1963: Ku Klux Klanek lehergailua jarri zuen Alabamako beltzen eliza batean, AEBetan https://labur.eus/cskygsmw

Egun on!

Hasi da ikasturtea EHUn, eta segitzen du ika-mikak Jaurlaritzarekin. Besteak beste, lehendakariak erabaki duelako aurten, estreinakoz, unibertsitate publikoak ikasturteari egingo dion inaugurazioan parte ez hartzea. Horrekin eta beste hainbat gogoetekin dator gaurko Goizean argi buletina.

Zenbat balio du argazkiak?
https://labur.eus/p5ni078d

Eta Hezkuntza gaiei lotuta, artikulu mamitsua:

⚠️ PISAren Euskal Herriko emaitzek soka luzea ekarri dute: zein da erruduna? Mikel Garciaren eskutik https://labur.eus/psqperpm

Horrez gain, elkarrizketa bat: “Kale-egoeran dauden pertsonenganako jazarpena ikaragarria da, helburua baita haiek Donostiatik kanporatzea”. KASeko boluntario Jon Barandi eta Harrera Sareko Ibone Calvo. (Gedar, Maddi Sarasua) https://labur.eus/semfqgmq

Egun ona izan, lagunok.

❗️Taser pistola Ander jada lurrean zutela erabili zuten Santurtziko udaltzainek, biolentzia handiko esku hartzean

Santurtziko udaltzainen esku hartzea erakusten duen bideo berri bat eman du ezagutzera Justizia Anderrentzat plataformak. Salatu dute Ander lurrean inmobilizatuta egonda ere sei udaltzainek bortizki eraso egiten jarraitu zutela.

➡️ https://labur.eus/kkbtvep6

👋🏽 Honatx arratsaldeko albiste buletina:

🗣 Lazkao Txiki, ehun urte eta bizirik: https://labur.eus/svglao0h

Bi mobilizazioren berri ere, lizentzia libreei esker:

🔸 Egiako tiroketa arrazista eta udalaren isiltasuna salatu dituzte ehunka lagunek (Irutxulo): https://labur.eus/ybwftqyt

🔸EHUren azpifinantzaketa salatu dute sindikatuek (Hala Bedi): https://labur.eus/fi2hqegv

Amaitzeko, Mikel Aramendiaren nazioarteko analisia:

🇮🇳 BRICS: zeremonia aintzatsua Indian, apustu garrantzitsua Brasilen: https://labur.eus/pxoixpfk

🏊 Sei hilabeterekin hasi zen igerian Oscar Valderrama (Gasteiz, 2000), eta hamasei urterekin lehian.

Apdema eta Judizmendi kirol elkarteetako igerilaria da, eta pasioz bizi du igeriketa. Desgaitasun intelektuala duten pertsonen 2026ko Europako Igeriketa Txapelketan –Virtus European Summer Games– zazpi domina eskuratu ditu: urrezko bat, lau zilarrezko eta bi brontzezko. Txapelketa uztailaren 3tik 12ra jokatu dute Polonian.

✍️ Olaia L. Garaialdek egin dio elkarrizketa.

“Lehiatu aurretik igerilekura botatzea besterik ez dut buruan; gainerakoa ahazten zait”

Gaurko egunez duela 40 urte, 1986an...

EAJ eta EAren arteko “batzokien gerra” hasi zen. EAJren barneko sektore kritikoa alderditik bereizi eta hamabi egunera, Euzkadi Buru Batzarreko ordezkaritza bat Gipuzkoa Buru Batzarren egoitzara joan zen sektore kritikoak alderdiaren lokalak utz zitzan exijitzera. Alderditik kanporatutako GBBko sektoreari batzokiak “lapurtu” nahi izatea egotzi zioten. 1990ean EAJ eta EA batzokiak banatzeko akordio batera iritsi ziren. Lurralde Historikoen Legearen inguruko desadostasunek eztanda egin ostean hasi ziren EAJ barnean sektore kritikoaren eta ofizialistaren arteko liskarrak. Garaikoetxea Lehendakariak 1985ean dimititu egin zuen, eta 1986ko abuztuan EAJren Gasteizko Batzarra alderditik kanporatu zuten. Azken horiek irailaren 4an dokumentu programatiko baten onarpenarekin egin zuten ofizial EAren sorrera, orduan Eusko Abertzaleak izenarekin (izen hori erregistratzen, ordea, EAJ aurreratu zitzaien).

Gehiago:

1498: Tomás de Torquemada inkisidorea hil zen Avilan, Espainian https://labur.eus/b8dguuvr

1920: Zalgurdi batek eztanda egin zuen Wall Streeten, bonba-autoaren aurrekaria https://labur.eus/haeciea7

1922: Jesus Maria Leizaola atxilotu zuten Gernikan “Euskal unibertsitatea nahi dugu” afixa eramateagatik https://labur.eus/itoxopmh

1973: Victor Jara musikaria hil zuten Txilen, bortizki torturatu ostean https://labur.eus/5ic4fxul

1982: Sabra eta Xatilako sarraskia hasi zen Libanon, XX. mendeko krimenik izugarrienetakoa https://labur.eus/5ercjvjg

2008: EAE-ANV alderdia legez kanpo utzi zuen Espainiako Auzitegi Gorenak https://labur.eus/ppnbxmp7