🪾Hedabide handietan oso oihartzun guti izan duen arren, aurtengo abuztuan desertifikazioaren aurkako borrokaren Nazio Batuen 17. goi-bilera iragan da Mongolian.

Arazoaren munta aitortu da, baita basamortuaren aurkako neurrien albo-onura guziak ere, baina klimari eta bioaniztasunari buruzko bertze goi-bileretan bezala, neurri konkretuak adosteko orduan agertu dira arazoak, nahiz eta basamortuaren aurrerapenak munduko ekonomia ere kaltetzen duen.

✍️ Nicolas Goñi

Mongolian, nazioarteko elkartasuna ere desertifikazioaren mehatxupean

Gaurko egunez duela 25 urte, 2001ean...

George W. Bush AEBetako presidenteak “terrorearen aurkako gerra” deklaratu zuen. New Yorkeko dorre bikien eta Pentagonoaren aurkako erasoen ostean, terrorismoaren aurkako borrokaren paradigma aldatu zuen Bushek, atentatu haiek gerra-ekintzatzat jo eta soilik gerrarekin erantzun behar zela adierazita. Hala, lurralde finkorik gabeko terroristen kontrako gerra horrekin, Afganistanen eta Iraken aurkako inbasioa justifikatu zuen, baita gerra-presoei giza eskubideak ukatzea ere. 20 urtean, 900.000 hildako (4,5 milioi, zeharkako hildakoak ere kontuan hartuta) eta gutxienez 37 milioi desplazatu eragin zituen, Brown Unibertsitatearen ikerketen arabera.

Gehiago:

2006, duela 20 urte: “Hemen sufre usaina dago”, Hugo Chavezek AEBen inperialismoa salatu zuen NBEren egoitzan https://labur.eus/qypwrnuk

2011, duela 15 urte: Kukutza III gaztetxea indarrez hustu zuen Ertzaintzak Bilbon, istilu handiak eraginez https://labur.eus/xrxdf74c

Aste honetako Komunitatea atalean Itsaso Zubiriak jakinarazi digu Diana Franco kolaboratzaileak 300dik gora artikulu idatzi dituela teknologiari buruz azken bost urteotan. Ez baduzu ezagutzen, oraintxe duzu aukera.

Teknoartaburuontzat 300 gako
https://labur.eus/u9lb4pvw

🎬 Fatherland filmaren bideo-analisia egin dute Maria Ortega eta Gorka Peñagarikano lankideek.

Eta hemen dituzu idatzizko bi film kritika, Eneko Atxaren eskutik:

🔶 5 minutos más |  Kontuz orekatutako lana
https://labur.eus/4ix434av

🔸 Body of grass | Etiketa grisak
https://labur.eus/t0raib9i

ETAren azken urteek gaztaro goiztiarrean harrapatu zituen Gorka Bereziartuaren Garondoan (Alberdania, 2026) eleberriko protagonistak. Eskolako hiru lagun dira, nor bere amareneko, eta nork bere bizipen.

Egungo perspektibatik dago kontatuta istorioa, atzera begirako betean, oroitzen duten maneran ekarrita, memoria ez baita zerbait lineala.

🗣 “Beti ari gara iragana berrasmatzen koherentea izan dadin”

✍️ Gorka Peñagarikano
📸 Dani Blanco

Juan Mieg, pintore gasteiztarra:

Bere garaiko artistez mintzo da, besteak beste, eta hala dio Jorge Oteizari buruz:

"Bera zen taldeko teorikoa, berak ekin zion kultura eraberritzeari. Oso ondo prestatuta zegoen. Madrilen ginela, Oteiza hara joan zen, eta berak erakutsi zigun. Euskal Herrira etorri zitzaigunean, berdin, gu hasiberriak ginen, gazte eta berde, eta ez genekien ezer. Edo gutxi. Oteiza jenio hutsa zen, aparta".

✍🏻 Miel A. Elustondo
📸 Zaldi Ero

“Neure pintura, besterik ez dut egin”

Gaurko egunez duela 90 urte, 1936an...

Oñati, Elgoibar eta Zumaia frankisten eskuetan erori ziren, Gipuzkoan. Hurrengo egunetik aurrera, miliziano eta EAJko kide ugari atxilotu eta fusilatu zituzten. Bidasoako guduaren ostean Donostia irailaren 13an erorita, irailaren 14tik aitzina frankistek aurrera egin zuten Gipuzkoan, harik eta urriaren 6an, Ondarroa hartu ostean, gudarien erresistentziarekin frontea finkatu zen arte. Hala, Elgeta eta Eibar artean aurrera egin ezinik geratu ziren neguko frontean, 1936ko urritik 1937ko apirilera arte. Gipuzkoan frankistek 1.191 pertsona fusilatu zituztela dokumentatu dute memoria historikoa lantzen duten taldeek.

Gehiago:

1791, duela 235 urte: Herritartasuna aitortu zien askeak ziren herritar beltz eta mulatoei Saint-Domingueko Batzar Kolonialak https://labur.eus/tje4xnrg

1914: Egunik odoltsuena izan zen euskaldunentzat Lehen Mundu Gerran https://labur.eus/wy7zolak

👋🏽 Astelehen on, ARGIAzale:

Migratzaile eta baztertuekiko elkartasunaren debekua eta horren aurreko erantzun herritarra albiste izaten jarraitzen dute:

🔸 “Maliarrek auzo elkartean lo egitea debekatuta, pasibotasunetik beligerantziara pasa da Gasteizko Udala”: https://labur.eus/bbeyhgxh

🔸Zinemaldian ere, protestan... San Sebastian International KAS Festibal! (Irutxulo): https://labur.eus/nxc7jmi0

Besteak beste, bi albiste horiei begira jarri da Gorka Peñagarikano gaurko Goizean argi buletinean:

Aterperik xumeena ere
https://labur.eus/trpiomd6

👋🏽 Honatx eguerdiko albiste buletina:

❗️Eraso eta istilu larriak Ceutan, Negu Gorriak erakundeko kideen iritsiera ekiditen saiatzeko: https://labur.eus/3rv9kzr9

✊🏽 BIDEOA | “Bardeak herriarentzat” aldarriarekin amaitu da Iraultza Txikien Akanpadaren IV. edizioa (Ahotsa): https://labur.eus/qazxu5op

🗣Eneko Andueza, PISAren emaitzez: “Ikastetxeak ezin dira bihurtu soilik euskara irakasteko lekuak”: https://labur.eus/2aniuaph

📘 Euskal Komiki Egunari begira, nork beretik euskarazko obrak sustatzeko deia: https://labur.eus/8bvf3ghs

👋🏽 Hauek aste honetako lurreko berriak:

🩳 Suitzan ikerketa egin dute: herritarrei galtzontzilloak banatu dizkiete, lurperatzeko. Denbora batera atera eta lur laginarekin igorri behar zieten zientzialariei, lur bakoitzeko bizidun kopurua ezagutzeko. Jakoba Errekondok azaldu du: https://labur.eus/migkudka

☀️ Zer moduz uda? Abeltzainek bizi duten egoeraren kronika da Josebe Blancorena https://labur.eus/1wa9horn

🐑 Artzaintza eta naturopatia Ezkion (Gipuzkoa): ingurumena, osasuna eta elikadura, eskutik Garazi Zabaletaren artikulua https://labur.eus/ngicvzqx

🦌 Orkatzik ikusi duzu aspaldian? Haiek zu ikusiko zintuzten... Irati Diez Virtok aurkeztu dizkigu https://labur.eus/hmmqkras

📸 Suitzako ikerketaren emaitzetako batzuk. Argazkia: Agroscope, Gabriela Braendle.
➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Arratsalde on, jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait berri:

🌈 Harrotasun Martxa Erradikala Baionan: Hesien gainetik, harrotasunez https://labur.eus/s4fxgtyx

⚠️ Andre bat etxegabetu du Bilboko Udalak Otxarkoagan (Gedar) https://labur.eus/vwcl0xwf

↘️↖️ “Mendekua" dute oinarri fiskaltzak Iparragirreren eta Paroten aurka aurkeztutako helegiteek, Sarek salatu duenez https://labur.eus/bs6gpiqr

🇩🇪 Ezkerrak irabazi ditu hauteskundeak Berlinen, baina Mecklenburgen ultraeskuina aise nagusitu da https://labur.eus/8yx3gdr2

Ongi segi, lagunok

🎬 'The Housewife' filmaren bideo-analisia egin dute Maria Ortega eta Gorka Peñagarikano lankideek.

🔶 Sacamantecas euskarazko filma emango dute gaur RTVE-EITB galan, Araba protagonista duen pelikula
https://labur.eus/sdnwzsxt

Eta hemen dituzu idatzizko bi film kritika, Eneko Atxaren eskutik:

🔶Simulacro | Fikzioa dokumentatuz, oroitzapenak berregin.
https://labur.eus/xd5q21qk

🔶The loneliest man in town | Film bilakatutako blues diskoa.
https://labur.eus/sanwuwhv

Donostiako Musika Hamabostaldia bukatu berritan, aurtengo edizioaren analisia egin du Montserrat Auzmendi del Solar ARGIAko kritikariak: arrakastatsua izan da, baina antolakuntzak ez du arriskatu.

✍️ Montserrat Auzmendi del Solar

Musika Hamabostaldiaren 87. edizioa: nola daramagu?

Gaurko egunez duela 40 urte, 1986an...

Damaso Intza hil zen, Zeruko Argia aldizkariaren sortzailea, Iruñeko Arrotxapeako komentuan. Migel Olasagarre Zubillaga zuen berezko izena, eta mende bat lehenago, 1886an Intzan jaiotako fraide kaputxinoa izan zen. Buenabentura Oyeregiarra kaputxinoarekin batera sortu zuen Zeruko Argia 1919an, eta bi urteren buruan Gipuzkoan eta Bizkaian ere Nafarroan adina saltzen hasi zen aldizkaria. 1936ko Gerraren ondorioz argitaratzeari utzi zion. Damaso Intza Txilera bidali zuten eta erbestean egin zituen 32 urte, misioetan. 1968an itzulita, Nafarroa Garaiko euskalkiak biltzeari ekin zion, arrakasta handiz.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Bergara eta Deba erori ziren armada frankistaren eskuetan https://labur.eus/cughmpin

1904: Maurizia Aldeiturriaga Zabala jaio zen Zeberion https://labur.eus/haicwtgx

1918: I. MG-n Bulgariako soldaduek frontea utzi zuten, gerraren bultzatzaileen aurka matxinatuta https://labur.eus/sj8sl2mu

Egun on!

🇮🇱 'Naza' filmaren egileak, "traidoreak": haien gurasoen etxea erasotzera iritsi da Israelgo eskuin muturra https://labur.eus/3cm9y7bb

Gai hori ez ezik, aberria eta "identitatea" defendatzeko dauden beste ahalegin batzuk elkartu ditu gaurko Goizean argi buletinak.
Aberria defendatu eta gauza horiek
https://labur.eus/r8fjxivq

Bestalde:

👉 Nafarroako Euskararen legearen 40. urtemuga salatzeko mobilizazioa iragarri (Irulegiko Irratia)
https://labur.eus/4tcdarcp

🗣 EHE, Kattalin Ezkerra: “Ez dugu onartuko aurpegi zuriketarik, euskaraz aritu behar gara lehenik, eta gehien”
https://labur.eus/7hbspgi3

💪 Euskaldunentzako Jabetze Eskola aurten ere Gasteizen (Sustatu)
https://labur.eus/nhjxplny

Egun ona izan!

‼️ Hainbat lagun atxilotu dituzte Iruñerrian, Munduko Futbol Kopako finalaren egunean Berriozarren izandako istiluei lotuta

Gutxienez zortzi dira atxiloturiko pertsonak Iruñeko Txantrea auzoan, Berriozarren eta Antsoainen, uztailaren 19an sinbologia nazia zeramaten militarrekin izan zuten liskarraren harira. https://labur.eus/ohvhbzy7

Horrez gain, pare bat analisi, nazioartea fokuan jarrita:

🏛 Trump eta Xi aurrez aurre: adimen artifiziala mahai gainean, diesela azpian (Mikel Aramendi) https://labur.eus/d5oonrkc

💾 Datu zentroak: egia lurraldean bizi da (Urko Apaolaza) https://labur.eus/9d5gldnd

❗️Sententziaren zain geratu da Errenteriako Udalaren euskara eskakizunen inguruko epaiketa

Herritar batek euskara eskakizunen aurka helegitea aurkeztu ostean, Errenteriako Udalak 2025eko azaroan aurkeztutako Lan Eskaintza Publikoko (LEP) deialdia etetea erabaki zuen. ARGIAk martxoan argitaratutako Nor dago euskararen aurkako oldarraldiaren atzean? ikerketan frogatu zuen modu antolatuan sabotatu zutela deialdia CCOO sindikatuko hainbat kidek, Euskara Denontzat elkarteak eta Osakidetzako Unidas Por la Igualdad Lingüistica plataformak. Helegite hori aztertzeko epaiketa egin dute astearte goizean Donostiako epaitegian.

➡️ https://labur.eus/pupcmido

⚖️ Sarek urtarrilaren 9ko manifestazioaren garrantzia azpimarratu du, jendetsuena eta antolatzen den azkena izan dadin: https://labur.eus/de2ktz81

🔸Mobilizazioak antolatu dituzte Iruñerriko atxilotuen alde eta faxismoaren aurka: https://labur.eus/1uvlkkvi

❗️Ceutako lintxamenduaren aurretik, Negu Gorriakeko kideen informazioa filtratu zuten (Gedar): https://labur.eus/enyjm44p

🎉 Asteartean hasiko dira ospatzen okupazioaren urteurrena Errekaleorren (Hala Bedi): https://labur.eus/mdcqw8wk

🎬 The Invite : drama komikoa, film entretenigarria, eta une batzuetan hunkigarria ere bai. Bideo-analisia egin dute Maria Ortega eta Gorka Peñagarikano kazetariek.

✍️ Film kritikak, idatziz, Eneko Atxaren eskutik.

🔸Le corset animaziozko filma https://labur.eus/narildrq

🔸The man I love Perlak saileko filma https://labur.eus/jbu0pgtt

Gaurko egunez 1765ean...

Esklaboen salerosketan propio espezializatutako munduko lehen enpresa sortu zuten Andaluzian, euskaldunak tarteko. Compañía Gaditana de Negros (Cadizko Beltzen Konpainia) jarri zioten izena eta beren esklabuak burdin goriz markatzen zituzten goiko ikur honekin.

Amerika edo Abya Yala kontinentearen konkistaz geroztik sistematikoki Afrikan esklaboak bahitu eta bertara garraiatzen hasi ziren. Zeregin kriminal horretan zenbait euskaldun ere ibili ziren, Caracasko Gipuzkoar Konpainia entzutetsua kasu.

Cadizko Beltzen Konpainian ere euskaldunen diru eta ahalegina dokumentatuta geratu da, sustatzaile nagusien artean baitzeuden Lorenzo Ariztegi oñatiarra, Miguel Uriarte elorriarra, Jose Goikoa garestarra eta Francisco Agirre uztarroztarra.

Gehiago:

1956, duela 70 urte: Erbesteko Euzko Jaurlaritzak Nazioarteko Lehen Euskal Biltzarra antolatu zuen Parisen https://labur.eus/2frd3m7e