Arratsalde on! Ea zer iruditzen zaizuen aste honetan Denboraren Makina atalean Urko Apaolazak ekarri digun historia hau.

📸 New York, 1932ko irailaren 20a. Rockefeller Center 256 metroko etxe orratza eraikitzen ari ziren langileei argazkia atera zieten aldamio baten gainean, hamaiketakoaren atsedenaldian. Argazkia ez zen espontaneoa izan, eraikinaren publizitate kanpaina batentzat aurrez prestatua baizik.

🧐 Garai hartan AEBetara iritsitako migratzaileen –ICEk gaur ostikoka bidaltzen dituenak– ekosistema ezin hobeto ordezkatzen dute argazkiko langileek, eta tartean euskaldun bat dago, Natxo Ibarguen balmasedarra. Zer egiten zuen hor? ⤵️

Bizkaitar intsumiso bat Rockefeller dorrean

🔴 Amets Arzallusek irabazi du lehen finalaurrekoa, eta puntu sorta poltsikoratu du Beñat Gaztelumendik ere.

Puntuazioak:
746,5 - Amets Arzallus
733 - Beñat Gaztelumendi
689,5 - Saioa Alkaiza
674,5 - Xabat Illarregi
664 - Xabat Galletebeitia
624 - Gorka Pagonabarraga

Irakurri kronika:
https://labur.eus/vaya3kyk

📸 Maitane Campos Fundazuri / Euskal Herriko Bertsozale Elkartea

Gaurko egunez 1990ean...

Besòseko intifada hasi zen “Bartzelona markaren” aurka. Sant Adrià de Besòs udalerrian bizilagunek aspalditik ekipamendu publikoak eraikitzeko eskatzen zuten lur eremu batean Udalak etxebizitzak eraiki nahi zituen. Horren aurrean, bizilagunak antolatu eta protesta zikloa abiatu zuten.

Intifada deritzona polizia eta bizilagunen arteko istilu gogorrekin hasi zen, azken horiek barrikadak altxata poliziari aurre egin baitzioten. Bartzelonako Joko Olinpikoen prestakuntzaren testuinguruan bizilagun- eta gizarte-mugimenduek higiezinen espekulazioa eta hiriaren hipotekatzea salatu zuten.

Lau egunera eten ziren istiluak, bizilagunek gatazkari amaiera ematea erabaki eta Udalarekin negoziazio prozesu bat abiatzea adostu zutenean.

Gehiago:

2016, duela 10 urte: Elhadji Ndiaye senegaldarra hil zen Iruñeko polizia-etxean https://labur.eus/8mwpccbw

1985: Nafarroako Gobernuak euskara zonifikatzeko lege baztertzailea aurkeztu zuen publikoki https://labur.eus/35uypof5

Itsaso Zubiriak eman digu albistea Komunitatea atalean: urriaren 26an estreinatuko omen da BTLN Betelana podcasta. Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa jarraitzen ari bazara, podcasta gustatuko zaizulakoan gaude.

Produkzioa bikoizteko podcasta
https://labur.eus/udrouvi9

Miren Altuna Etxabe, biologoa eta ozeanografoa elkarrizketatu du Danele Sarrigartek. Ez ditu berri onak arrantza eta itsasoaren egoerari buruz, baina oraindik egoera jasangarrira ere itzuli gaitezkeela uste du.

"Arrantzak ez du zertan txarra izan itsasoarentzat, baina jasangarria ez den momentuan ekosistema guztia kolokan geratzen da. Kontua da arrantza beheraka doala: jaisten ari da, pila bat. Eta arrantzaren ikerkuntzara bideratutako dirua ere bai, eta gu hor ari gara, iraun nahian".

“Arrantza jasangarriak betirako iraun dezake”

Gaurko egunez 2022an...

Zhina Aminiri omenaldia egin zioten jaioterrian, Iranen menpeko Kurdistanen. Irailaren 16an hil zen Amini, kalean hijab buruko oihala “behar bezala ez eramateagatik” poliziak atxilotu, jipoitu eta ospitalera koma egoeran eraman ostean. Gobernuak torturak ukatu arren, gorpuak bortizkeria zantzu nabarmenak zituela adierazi zuen biktimaren anaiak.

Protestak Kurdistan eta Iran osora hedatu ziren. Erregimenaren aurkako joera nagusitu zen, eta zenbait emakumek zapiak publikoki erre zituzten. Errepresioa gogorra izan zen, poliziak tiroak bota eta urtebetean 500 hildakotik gora eragin baitzituen, giza eskubideen aldeko zenbait taldek salatu zutenez.

Gehiago:

2001, duela 25 urte: 'Patriot Act' onartu zuten AEBetan, herritarren bizitza pribatua zelatatzeko legea https://labur.eus/sehhoesp

1863: Gurutze Gorria sortzeko biltzarra hasi zen Genevan https://labur.eus/0i2lvvte

🎧Autoritatea nola lortzen du irakasleak?

Irakasleen autoritatea blindatzeko dekretua prestatu du Eusko Jaurlaritzak. Horri tiraka, botereaz, autoritate pedagogikoaz eta autoritarismoaz, konfiantzaz eta kontrolaz hitz egin du Agurtzane Gomez irakasleak Mikel Garcia Idiakezekin. Dekretuaren argi-ilunak aztertzeko denbora ere izan dute.

▶️Entzun atala osorik: https://labur.eus/qmbkd9ny

📍Entzun Etxerako Lanak podcastaren atal guztiak ARGIAren hezkuntza kanalean: https://www.argia.eus/hezkuntza

👋🏽 Astelehen on, ARGIAzale:

Gasteizen eta zenbait etxegabetxerekin hasiko dugu astea:

🏠 "Antolatuta gaude eta presioa egingo dugu, beraiek egiten duten bezala”. Mariturriko 96 etxebizitzatetako bizilagunei alokairuak eten nahi dizkie putre funts batek:https://labur.eus/q8g8k36h

👮🏻‍♂️Ostiralean ehunka poliziek etxegabetu zuten familia bat gazteen protesta artean:

🔸Erantzule politikoak eta biolentzia poliziala salatu ditu Etxebizitza Sindikatu Sozialistak: https://labur.eus/v8wdmuk8

🎥 HALA BIDEO | Gasteizko Santsomendiko etxegabetzearen kargak iruditan: https://labur.eus/j4otekks

Eta gaurko Goizean argi buletina, Norvegiako iruzur kasu batez: erosi urrea eta zuhaizpean gorde.
Basoan, urrea
https://labur.eus/ci5egnvp

👋🏽Kaixo, lagunok:

🇧🇷 Lulak irabazi ditu Brasilgo hauteskundeak, lehen itzuliko emaitzak irauli eta gero: https://labur.eus/xvh9nabu

⛔️ Vito Quiles probokatzaileari aurre egiteko protesta antifaxistak deitu dituzte Bilbon: https://labur.eus/oprky95a

🔥 Bigarren mobilizazio masiboa, 11 atxilotu, eta talde faxista baten presentzia larunbatean Baionan: https://labur.eus/piqornrj

Amaitzeko, Oihana Aranaren analisia larunbateko bertso saioaz:

🗣"Poesia oposaketak": https://labur.eus/urfa6vth

👋🏽Kaixo! Aste honetako lurreko berriak...:

🪾 Nola jakin aurtengo lehorteak zuhaitz bat hil duen, edo biziberritzea lortuko duen? Jakoba Errekondok azaldu digu https://labur.eus/vgijkkyf

🐝 Erregearen bila, erregina aurkitu genuen. Mattin Jauregiren hausnarketak, erleak eta natura behatzeko moduez https://labur.eus/qbmeyeor

👩🏻‍🌾 Baigorrin (Nafarroa Beherea) bertako produktuen denda parte-hartzailea zabaldu dute, borondatezko lan bidez https://labur.eus/v8muxjup

🐠 Lantza forma duen arraina aurkeztu digu Eneko Bachillerrek, gizakien fokuen tranpan jausten ez dena... https://labur.eus/0azoqx2q

➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Buenos Airesen izan da Uxue Alberdi, bertako literatur jaialdian. Han ezagutu du Camilo Ballena, witxi hizkuntzako poeta, hizkuntza horretako lehen abesti ez elizkoia idatzi zuena. Bi idazleen, bi herrien kosmobisioen arteko elkarrizketaren kronika idatzi du Alberdik.

Gosaria Buenos Airesen

✍️ Uxue Alberdi Estibaritz
📸Jiniva Irabazal

Arratsalde on, jarraian webgunean argitaratu ditugun zenbait berri:

✊ Europan zabaltzen ari diren protesten erradiografia https://labur.eus/l1aqpwtw

👉 Eskuin muturreko kide batek Paris ondoan ostiralean egindako hilketa salatzeko, elkarretaratzea deitu dute gaurko Baionan https://labur.eus/at9xotnf

⚠️ Gasteizko Udalak eta ‘El Correok' Santsomendin etxegabetutako familiari buruzko difamazio kanpaina zabaldu izana salatu dute https://labur.eus/dm3n8mle

💻 Pantailen erabilera atzeratu eta murriztea erabaki dute ikastolek https://labur.eus/3mlm1dwa

Eta borobiltzeko, Gorka Bereziartuaren 'Ezetz astea ondo bukatu':

🍔 McDonostia https://labur.eus/qg2ttil5

Oso ongi segi!

Hau da panorama Bilbon, Vito Quiles probokatzaile faxistaren aurka milaka lagun kalean. Goizean ere mobilizazio handiak egin dituzte. Maria Ortega bertan da protestak jarraitzen.

Vito Quiles probokatzaile faxistak iragarri du azkenean ez dela Bilbora joango. Milaka lagun mobilizatu dira egun osoan zehar eta zain zituen. Ertzaintzarekin istiluak izan dira Ramon Y Cajal kalean, protesta bertan behera geratutakoan.

🎧 Hasi da BTLN, hasi da Betelana, Euskal Herriko Bertsolari Txapelketari buruzko ARGIAren bideopodcasta. Larraun-Lekunberriko saioa aztertu dute Oihana Aranak, Asier Galarzak, Lide Arregik, eta hala egingo dute saioz saio, Danele Sarriugartek gidatuta. Ohiko tertulien bereizgarri gisa, BTLN podcastean kontzeptu bati erreparatuko diote saio bakoitzean; Larrun-Lekunberriko oholtzari begiratzeko gaia, aldamenekoa.

Jantzi gerrikoa, badaezpada.

Larraun-Lekunberriko saioa | Aldamenekoa

Gozatu!

Gaurko egunez 1962an...

Gerra nuklearra saihestu zuen Vasili Akrhipov ofizial sobietarrak. AEBek Turkian eta Italian zuten jokabidea errepikatuz, Sobietar Batasuna Kuban misil nuklearrak jartzen hasi zen AEBetara begira. Azken hauek hegazkinetatik ikusita konturatu ziren horretaz eta tentsio izugarriko bi aste pasa zituzten. Goia Larunbat beltzean jo zuen egoerak.

AEBek ingurua blokeatuta zutela urpekontzi sobietar bat Kubara zihoala lokalizatu zuten. Sonbar-bonbak botatzen hasi ziren, ur azalera atera zedin. Urpekarian, ordea, komunikaziorik gabe zeuden, eta erasopean zeudela eta gerra hasi zela pentsatu zuen tripulazioak. AEBek ez zekiten, gainera, torpedo nuklear bat zutela.

AEBetara botatzea sutsu eztabaidatu zuten 3 orduz, 40 graduko tenperaturan. Urpekariko ofizial Vasili Arkhipovek, berak bakarrik, tinko eutsi zion ezezkoari eta hala, hondamendi nuklearra ekidin zuen.

Egun on!

Bazterrak nahasi ditu Vito Quiles probokatzailearen ez-etorrerak Bilbon, zaborrontziei su eman eta istiluak sortu baitziren gero, eta hogei atxilotu izan dira. Gaia era zabalagoan hartuta, istiluek mesede egiten dien adar politikoaz mintzatu da gaurko Goizean argi buletina.

Lanbidea: zalapartaria
https://labur.eus/myouipxc

Hona hemen Vito Quilesek eragindakoaren kronika, Maria Ortegak idatzia: https://labur.eus/e923chel

Albisteak:

🌲✂️ Googlek 400.000 bat zuhaitz moztu ditu legez kanpo Finlandian, datu-zentroak eraikitzeko https://labur.eus/b2zb1fwj

⁉️ Blocus deialdien slopolitika (Sustatu) https://labur.eus/qdg4gwbi

🌹 1936ko altxamendu faxistaren eta gerraosteko biktimak omenduko dituzte Hondarribian (Antxeta Irratia) https://labur.eus/n1npmogg

Egun ona izan, lagunok.

Eguerdi on!

Korsikatik dator azken ordua:

❗️Frantziako Senatuak Korsikan autonomia ezartzeko proposamena atzera bota du https://labur.eus/ftf19qrs

⚖️ Babacar Welleren gorpua Senegalera bidaltzeko dirua bildu dute https://labur.eus/9v75tshj

✊ Etxebizitza duinaren aldeko aldarria dakar aurtengo Feministaldiak https://labur.eus/pqki7hg0

‼️ Eta Vito Quilesen aurkako protestek zeresana pizten jarraitzen dutenean, hemen atzokoaren argazki galeria https://labur.eus/arfkch0x