در دوران اولیه سلطنت اولجایتو، روحانیان حنفی پیوسته در دربار حاضر و ناظر امور بودند وسلطان را تحت نظارت مستقیم داشتند. خواجه رشیدالدین فضل الله که در دستگاه قدرت فراوان داشت و شافعی مذهب بود و همچون سایر شافعیان از نیروی حنفی‌ها ناراضی، عاقبت راه چاره ای یافت و آن اینکه مولانا نظام الديـن عـبدالملک مراغه ای را که بزرگترین روحانی شافعی بود، وارد دستگاه کرد و از سلطان شغل قاضی القضاتی کل مملکت را برای وی گرفت. این روحانی بتدریج چنان موقع و مقامی یافت که از همه حنفی‌های دست اندرکار پیشی گرفت. خـواجـه رشیدالدین و مولانا نظام الدین کفه ترازوی قدرت را به جانب شافعی‌گری متمایل ساختند. این دو به کمک یکدیگر جلسات بحث و مناظره در حضور سلطان ترتیب می دادند و چنان مولانا ماهرانه، مباحثه گران را منکوب می کرد که سرانجام به قول القاشانی: «سلطان از مذهب حنفی به شافعی نقل کرد». جنگ فرقه ای مانع از آن نبود که مسلمانان که به طور کامل و نهایی در دستگاه راه یافته بودند، درصدد زدودن بازمانده مظاهر کفر که در جامعه مغولی ایران حکمفرما شده بود، برنیایند. این وضع مسلمانی با برتری شافعی‌ها ادامـه داشت تا اواخر سال ۷۰۷ هـ که پسر صدر بخارا که حنفی بود به دیدار سلطان آمد. علمای حنفی نزدش شکایت بردند که کار ما رو به خرابی و فتور گذاشته، شافعی‌ها پیشی گرفته اند. او با ناراحتی بسیار تصمیم به مبارزه گرفت و این مبارزه سبب تردید خان گردید.

شیرین بیانی،
مغولان و حکومت ایلخانی در ایران،
ص232،
تهران: انتشارات سمت، 1389.


@AdnanFallahi

از مشهورات تاریخی: در عید قربان سال 124 هجری قمری، خالد القسری والی امویان در عراق، در صدد است تا پس از پایان خطبه‌ی نماز عید، جَعد بن درهم (دگراندیش و مخالف سیاسی دولت اموی) را در پیشگاه مردم گردن بزند (تصویر ساخته شده با Copilot).


@AdnanFallahi

... توانگری و تجمل‌خواهی از امور طبیعی کشورداری است.

ابن خلدون،
مقدمه،
1/318،
ترجمه محمد پروین گنابادی،
انتشارات علمی و فرهنگی، چـ4، 1362.


@AdnanFallahi

... دیدگاهی... که قاضی ابوبکر [باقلّانی] بدان رضایت داده و از شیخ ما ابوالحسن [اشعری] ـ رضی الله عنهما ـ نیز نقل شده... این است که زعامت سیاسی [حتی] با بیعت یک نفر از اهل [حل و] عقد محقق می‌شود.

ابو المعالي الجویني (478ق)،
غیاث الأُمَم في التّیاثِ الظُّلَم،
ص54،
الإسکندریة: دار الدعوة.


@AdnanFallahi

مطابق با دیدگاه برخی الهیدانان [مسیحی]، وحی به مثابه جایگزین تمام انواع شناخت ـ اعم از دانش و اخلاق و متافیزیک [= ما بعد الطبیعه] ـ به آدمی عطا شده است. تحقیقا از صدر مسیحیت تا به روزگار ما، همواره چنین افراطیونی در حوزه‌‎ی الهیات حضور داشته‌اند.

Etienne Gilson,
Reason and revelation in middle ages,
p. 5,
New York: Charles Scribner's Sons, 1938.


@AdnanFallahi

... گناهان اگر مرسوم شوند ناپسندی‌شان کم‌اهمیت می‌شود، آیا نمی‌بینی که [در دوران ما] بیشتر مردم نمازهای واجب را ترک می‌کنند اما ناپسندی این قضیه به اندازه‌ی ناپسندی روزه‌خواری بدون عذر [در ملأ عام] در روزهای رمضان نیست؟ چراکه چنین کاری [= روزه‌خواری در ملأ عام] غیرمرسوم است. این گونه است که کم‌اهمیتی ناپسندیِ [دچار شدن به] وسواس[های شیطانی] نیز [به سبب رواجش]، به اندازه‌ی کم‌اهمیتی گناهان مرسوم مانند شرب خمر و لواط و غیره شده است.

عز بن عبدالسلام (660ق)،
کتاب الفتاوی،
ص167،
بیروت: دار المعرفة، 1989.
#گذشته‌ی_متخیل


@AdnanFallahi

... امور تمدن از توابع آسایش و خوشگذرانی است و آسایش و خوشگذرانی از توابع ثروت و نعمت است و ثروت و نعمت از توابع کشورداری و میزان استیلا و تسلط اهل دولت بر آنست و همه اینها به نسبت (عظمت یا خردی) کشور است.

ابن خلدون،
مقدمه،
1/332،
ترجمه محمد پروین گنابادی،
انتشارات علمی و فرهنگی، چـ4، 1362.


@AdnanFallahi

[خواجه] نظام الملک مدرسه‌ی خود را فقط به طلاب مذهب شافعی اختصاص داد و چون سلطان سلجوقی حنفی بود، فرزندان آن سلطان نیز مانند سایر حنفیان بودند - اصلاً جایز نبود که در این مدرسه تحصیل کنند، مگر اینکه به مذهب شافعی بپیوندند؛ چراکه هر صنف فقهی‌ای آموزشکده‌های خاص فقهی خود را داشت.
   نظام الملک - مانند بدر بن حسنویه قبل از خود - سیاستمداری زیرک بود که نسبت به احساسات اجتماعی، مذهبی و سیاسی محلی در مناطق مختلف تحت حاکمیت خود بسیار حساس بود. در خراسان که عقل‌گرایان اشعری‌مسلک غالب بودند، نظام الملک از اشاعره حمایت کرد. اما در بغداد - پایگاه اهل حدیث - نظام الملک از علمای شافعیِ اهل حدیث حمایت می‌کرد و در سند وقف مدرسه‌ی نظامیه در بغداد که قسمتی از آن به دست ما رسیده است، شاهدی بر این حمایت می‌توان یافت. در آنجا نظام الملک تصریح کرده که نامزدهای برخی مناصب حساس مدرسه، نه تنها در فقه، بلکه در اصول فقه نیز باید شافعی‌مذهب باشند و نظام الملک این را شرط اساسی انتصاب آنان در نظامیه دانسته است. و تقریبا یقین دارم که سند وقف مدرسه‌ی نظامیه، به سبب اصرار [قاضی ابواسحاق] شیرازی - مدرس فقه که نظام الملک مدرسه‌ی خود را برای او بنا کرد - این شروط را در بر دارد...

جورج مَقدِسي،
نشأة الانسانيات عند المسلمین وفي الغرب المسیحي،
ص180،
ترجمة د. احمد العدوي،
القاهرة: مدارات للابحاث والنشر، 2020.


@AdnanFallahi

در فاصله‌ی 27ژوئن تا 16جولای سال1519 به مدت تقریبا سه هفته، مناظره‌ای در قلعه‌ی پلایسنبورگ در شهر لایپزیگ آلمان بین چند تن از الهیدانان مسیحی برگزار شد. به ویژه یوهانس اِک اسقف برجسته‌ی کاتولیک به نمایندگی از پاپ رم با مارتین لوتر به مناظره نشست. در این مناظرات لوتر مرجعیت دینی پاپ را به چالش کشید و مفهوم سنت از نگاه کلیسای واتیکان را نقد کرد. نهایتا هیچ‌یک از طرفین نتوانست بر دیگری اقامه‌ی حجت کرده و خصم را قانع کند. لوتر دست از عقاید خود نکشید و کلیسای رم هم نهایتا او را به جرم انکار سنت، دعوت‌گر به بدعت تشخیص داده و با محاکمه‌ی غیابی لوتر در ژانویه‌ی 1520، مقدمات تکفیر و نهایتا صدور حکم اعدام وی در 3ژانویه‌ی 1521 را فراهم کرد.
عکس پیوست، تابلویی است که در قرن نوزدهم، "مناظره‌ی لایپزیگ" را به تصویر کشیده است.


@AdnanFallahi

🔭حاکمیت فقها در اندیشه‌ی سیاسی اهل سنت

مشهور است که نظریه‌ی حکمرانی فقها، نظریه‌ای خالصا شیعی است و نسبتی با اندیشه‌ی سیاسی اهل سنت ندارد. اما چنین نتیجه‌گیری‌ای بیش از اینکه متکی بر نصوص قدما باشد بر حقیقت زیسته و واقعیت تاریخی مبتنی است. صدالبته که به جز مواردی انگشت‌شمار از قرن یکم (مانند خلفای راشدین و برخی حاکمان اموی)، حاکمان سلسله‌های بعدی عملا نسبتی با فقاهت و اجتهاد دینی نداشتند. اما آیا چنین واقعیتی، مطلوب اندیشه‌ی سیاسی ارتدکس بود؟
حقیقت این است که بسیاری از سیاست‌نویسان اهل سنت، یک از شروط خلیفه یا امام را مجتهد بودن وی برشمرده‌اند. و البته چنین شرطی لاجرم به اهل حل و عقد (کسانی که می‌بایست حاکم را برگزینند) هم تسری پیدا می‌کند چراکه فقط جمعی از مجتهدین می‌توانند مجتهدی دیگر را برای منصب خلافت یا امامتِ عُظما شناسایی و تأیید کنند. برای مثال فقیه و اصول‌دان برجسته‌ی قرون میانی ـ استادِ ابوحامد غزالی ـ ابوالمعالی جوینی (478ق) می‌گوید:

امام [= حاکم سیاسی] حتما باید به درجه‌ی اجتهاد رسیده باشد چراکه او قله‌ی دین و دنیا، پناه جمیع خلایق و... است"[1].

اما اینکه چرا عملا چنین قاعده‌ای محقق نشد، بحث دیگری است. به نظر می‌رسد بی‌رغبتی عموم فقها به تولیت امور سیاسی و حکومتداری ـ به سبب دلایل نقلی و تجربی ـ و نیز نداشتن نفوذ و قدرت لازم برای تأسیس نهاد سیاسی (یا به تعبیر ابن خلدون فقدان عصبیت) از اهم عواملی بوده که آنها را از منصب حکمرانی دور کرده است. البته نویسنده بر این باور است که تشخیص ماهیت امر سیاسی از سوی قاطبه‌ی فقها و علم به تعارضات آن با اخلاق زاهدانه و متشرعانه، مهم‌ترین عامل پرهیز فقهای اهل سنت از حکمرانی سیاسی بوده است؛ چنان‌که پیش‌تر سخن محکم و صریح شافعی ـ بزرگِ بزرگانِ فقهای اهل سنت ـ را آوردیم که دو بار به تأکید می‌گوید:

من در هر صورت حکمرانی سیاسی را ناپسند می‌دانم"[2].

ــــــــــــ
[1]. "أما الإمام فلا بد من أن يکون بالغا مبلغ المجتهدين قطعا، فإنه وزر الدين والدنيا، وموئل الخلائق أجمعين و..." (ابو المعالي الجویني، غیاث الأُمَم في التّیاثِ الظُّلَم، ص112، الإسکندریة: دار الدعوة)
[2]. "وَأَكْرَهُ لِلرَّجُلِ أَنْ يَتَوَلَّى قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ وَإِنْ وَلِيَهُمْ وَالْأَكْثَرُ مِنْهُمْ لَا يَكْرَهُونَهُ وَالْأَقَلُّ مِنْهُمْ يَكْرَهُونَهُ لَمْ أَكْرَهْ ذَلِكَ لَهُ إلَّا مِنْ وَجْهِ كَرَاهِيَةِ الْوِلَايَةِ جُمْلَةً... وَجُمْلَةُ هَذَا أَنِّي أَكْرَهُ الْوِلَايَةَ بِكُلِّ حَالٍ" (الشافعي، الأم، 1/187، بیروت: دار المعرفة، 1990).

✍️عدنان فلّاحی


https://t.me/AdnanFallahi

خلافت، نخست بدون پادشاهی پدید آمد، آنگاه معانی و مقاصد آنها به یکدیگر مشتبه میشد و با هم در میآمیخت. سپس هنگامیکه عصبیتِ پادشاهی از عصبیتِ خلافت تفكيك شد، به سلطنت مطلقه تبدیل گردید.

ابن خلدون،
مقدمه،
1/400،
ترجمه محمد پروین گنابادی،
انتشارات علمی و فرهنگی، چـ4، 1362.


@AdnanFallahi

مدرنیته دو هدف دارد: تبدیل انسان به ارباب و صاحب طبیعت و امکان‌پذیر کردن آزادی انسان. پرسشی که باقی می‌ماند، این است که آیا این دو هدف با یکدیگر سازگارند. بحث هابز و دکارت... نشان از ناسازگاری این دو هدف دارد. در واقع آنچه در این بحث می‌بینیم ظهور دوباره‌ی مسایلی است که در کانون بحث لوتر و اراسموس قرار داشت. در نظر دکارت و اراسموس انسان به رغم علیت طبیعی، اراده‌ای آزاد دارد؛ و در دیدگاه هابز و لوتر تنها چیزی که در پس‌پشتِ حرکت ماده وجود دارد، قدرت مطلق خداوند در مقام علت نهایی است. بدین سان می‌بینیم رابطه‌ی پروبلماتیک امر انسانی و امر الهی که از همان بدو مسیحیت دردسرساز شده بود دوباره در کانون مدرنیته سر بر می‌آورد. چرخش موجودشناسانه‌ی مدرن از انسان و خداوند به سوی طبیعت، سرانجام اهمیت متافیزیکی و ساختاری خود را به دلیل نفس مقولاتی که می‌خواهد از آنها فراتر رود حفظ می‌کند. اَخلاف هابز و دکارت در سنت مدرن نیز با این مسئله درگیر شدند. به ویژه، وجه مشخصه‌ی دوره‌ی روشنگری مجموعه تلاش‌های ناموفقی بود که برای حل این مشکل صورت گرفت. اهمیت این مسئله در جهان مدرن در آموزه‌ی قضایای جدلی‌الطرفین كانت و انقلاب فرانسه آشکار شد.

مایکل آلن گیلسپی،
ریشه‌های الهیاتی مدرنیته،
صص98,99
ترجمه زانیار ابراهیمی،
تهران: انتشارات روزگار نو، چـ2، 1401.


@AdnanFallahi

Federalism
ترجمه مدخل "فدرالیسم" از دانشنامه فلسفی استنفورد در دست کار است.
مترجم: عدنان فلّاحی
ناشر: نشر مردم‌نگار

#ترجمه

@philobooks

بنیاد امریکایی هریتج (The Heritage Foundation) ـ از معروف‌ترین اندیشکده‌های دست‌راستی و محافظه‌کار در امریکا ـ در نوامبر 2022 گزارشی را منتشر کرد که نسبت به شیوع "مارکسیسم فرهنگی" در امریکا هشدار می‌داد و اینکه امریکایی‌ها چگونه می‌توانند با این جریان مقابله کنند. در بخشی از این گزارش آمده است:

مطلقا این نخستین بار نیست که مارکسیست‌ها از جنسیت و کودکان برای تضعیف اقتدار والدین، کلیسا و دولت استفاده می‌کنند. یک نمونه‌ی خاصه نگران‌کننده در اوایل قرن بیستم و در دولت کوتاه‌مدت جمهوری شورایی مجارستان در سال 1919 رخ داد. جورج لوکاچ مأمور آموزش و فرهنگ دولت مذکور دستور داد که مدارس، کودکان خردسال را ـ مثل امروز ـ درباره‌ی انحرافات جنسی آموزش دهند. زندگی‌نامه‌نویسِ لوکاچ می‌گوید:
«سخنرانی‌هایی ویژه در مدارس سازماندهی شد و محتوایی چاپ و توزیع گردید تا کودکان را درباره‌ی عشق آزاد، ماهیت دخول جنسی، ماهیت کهنه‌ی قوانین خانواده‌ی بورژوا، از مد افتادنِ تک‌همسری و چِرت‌بودن دین ـ که انسان را از همه‌ی لذت‌ها محروم می‌کند ـ "آموزش دهد". بنابراین کودکان مجاب می‌شدند تا اقتدار پدرانه و اقتدار کلیسا را رد کرده و مورد مضحکه قرار دهند و اصول اخلاق را نادیده بگیرند».

@AdnanFallahi

مشورت با چنین کسانی [= فقها و قضات] درباره همان مسائل احکام دین است که از آنها اطلاع دارند و آنهم بویژه در خصوص استفتا است. ولی آنها از مرحله مشاوره در کارهای سیاسی دوراند زیرا فاقد عصبیت میباشند و به احوال و احکام سیاست آشنایی ندارند و بزرگ‌داشت ایشان از ناحیه پادشاهان و امیران در شمار نیکوکاریهای آنان میباشد و گواه بر اینست که آنان اعتقاد نیکو به امور دینی دارند و هر چه و هر که را از هر جهت به دین منسوب باشد گرامی میشمرند.
و اما درباره گفتار پیامبر (ص) که عالمان وارثان پیامبرانند، باید دانست که فقیهان در این روزگار و اعصار نزديک به اين زمان، تنها در گفتار، دانندگان و راویان اصول شریعت‌اند... در صورتیکه فقیه ناپارسا هیچ چیز به ارث نبرده است بلکه او صاحب گفتارهایی بیش نیست که نص آنها را در کیفیات عمل برای ما نقل میکند و این گروه، بیشتر فقیهان عصر ما هستند...

ابن خلدون،
مقدمه،
1/430،431،
ترجمه محمد پروین گنابادی،
انتشارات علمی و فرهنگی، چـ4، 1362.
#گذشته‌ی_متخیل


@AdnanFallahi

بیشتر نیروهای نبرد مسلحانه علیه اشغالگری در جهان اسلام، طریقت‌های تصوف بودند. و یکی از مشهورترین این جنبش‌ها، جنبش [امیر] عبدالقادر و طریقت قادریه بود که نبردی را علیه نیروهای اشغالگر فرانسه در الجزایر ـ در دهه‌های سی و چهل قرن نوزدهم ـ آغازید.

David Motadel (2012), “Islam and the European Empires", The Historical Journal, Vol. 55, Issue 3, pp. 831-856


@AdnanFallahi

در سال‌های اخیر، پژوهش‌ها توجه بیشتری را به تلاش‌های امپراتوری‌های اروپایی برای استفاده از پروپاگاندای دینی به سود تحریک رعایای مسلمانِ قدرت‌های استعماریِ رقیب جلب کرده‌اند. به نظر می‌رسید که اسلام نیروی بسیج قدرتمندی را فراهم آورده است که می‌توان از آن برای برانگیختن خیزش اسلامی به سود اهداف سیاسی و نظامی بهره‌برداری کرد. ناپلئون پیش‌تر به یک جبهه‌ی متحد اسلامی علیه روسیه‌ی ارتدوکس امیدوار بوده است. مورخان هم‌چنین به تلاش‌های بریتانیا، فرانسه و عثمانی برای تحریک مسلمانان در شبه‌جزیره‌ی کریمه و کوه‌های قفقاز در طول جنگ کریمه اشاره کرده‌اند. تلاش‌های دول متحد برای انقلابی کردن مسلمانانِ متدین در جنگ جهانی اول به خوبی مورد تحقیق قرار گرفته است. در نوامبر 1914، دولت‌های آلمان و عثمانی فتوای شیخ الاسلام ـ عالی‌ترین مرجع دینی خلافت در استانبول ـ را منتشر کردند و خواستار جهاد علیه متفقین شدند. متن این فتوا به چندین زبان ترجمه و در سراسر جهان توزیع شد. در یک کارزار تبلیغاتی گسترده، شعارها و اوامر اسلامی برای مشروعیت‌زاییِ دینی دخالت مسلمانان به سود دول متحد به کار گرفته شد. بریتانیایی‌ها، فرانسوی‌ها و روس‌ها نیز با کارزارهای تبلیغاتی دینی خود پاسخ دادند که البته کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است.

David Motadel (2012), “Islam and the European Empires", The Historical Journal, Vol. 55, Issue 3, pp. 831-856


@AdnanFallahi

در ۱۹ مه ۱۹۰۱م هرتسل با وساطت یک دوست مشترک دیگر، یعنی آرمینیوس وامبری تُرک‌شناس یهودی مجار، با عبدالحمید [دوم] دیدار کرد. در این جلسه چارچوب توافق دو طرف مشخص شد: موافقت سلطان با اسکان مهاجران یهودی در ازای تأمین سرمایه لازم برای پرداخت بدهیهای خارجی عثمانی در فوریهٔ ۱۹۰۲ م. هرتسل به استانبول فرا خوانده شد تا موافقت سلطان با اسکان یهودیان در قلمرو امپراتوری ـ به استثنای فلسطین ـ به وی اعلام شود؛ امری که به مذاق هرتسل خوش نیامد. طی چند ماه بعد هرتسل دریافت که چاره ای جز پذیرش شرایط ندارد، اما درست در همین زمان در پی واگذاری ساماندهی دیون خارجی عثمانی به فرانسوی‌ها، تنها گزینه او برای چانه‌زنی با سلطان از کف رفت. از این رو هرتسل در پی پشتیبان تازه ای برآمد: بریتانیا (18-14 :1999 ,Mayorek).
پرسش اینجاست که در صورت عدم مخالفت هرتسل با پیشنهاد عبدالحمید برای اسکان یهودیان در آناتولی و بین النهرین (عراق) به جای فلسطین (1230-3/1229 :1960 ,Herzl)، امروزه چگونه درباره خلیفه مسلمین قضاوت می‌شد؟ به واقع نه تصویر کردن عبدالحمید به مثابه پاسدار امت اسلام و نه آنچه که به ویژه در سالهای اخیر توسط محافل اماراتی و سعودی دربارهٔ خیانت او به اعراب و فروش فلسطین مطرح شده است (2019 Nusairat) را به سادگی می‌توان پذیرفت. پیشنهاد سلطان به هرتسل بیش از هر چیز مبتنی بر منافع و ملاحظات عثمانی بود: از قرن ۱۹ دولتهای غربی با انگیزه های سیاسی راهبردی و اعتقادی به سراغ فلسطین آمدند و به تدریج باب‌عالی را ناچار به واگذاری امتیازات کردند. با توجه به رقابت قدرتهای اروپایی برای بسط نفوذ در خاور نزدیک طبعاً اسکان مهاجران یهودی با پیوندهای سیاسی چندلایه شان، در فلسطین خالی از مخاطره نبود. در عوض مهاجرت یهودیان اروپای شرقی که بسیاری از آنها در گریز از محدودیتها و اقدامات ضد یهودی در امپراتوری تزاری بودند به آناتولی و عراق و ایجاد تغییر در بافت جمعیتی این مناطق می‌توانست به مثابه تدبیری برای دو کانون تهدیدساز باشد: آناتولی در همسایگی روسیه که جوامع مسیحی به خصوص ارمنیها زمینه فعالیت‌های ضد حکومتی و بهانه‌ای برای مداخله‌جویی دولتهای غربی بودند؛ و عراق سرزمینی که روند رو به رشد جمعیت شیعیان قدرت‌گیری مراجع شیعه و احتمال نفوذ ایران، نگرانی جدی عثمانی را برانگیخته بود (ن.ک به درینگیل، ۱۳۸۴؛ عربخانی، ۱۳۹۳).

د. علی کالیراد،
"سقوط عبدالحمید دوم، صهیونیسم و مسئلۀ فلسطین؛ نقدی بر کژتابی‌های توطئه‌باوری در خوانش ایرانی"، فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام، ۱۴۰۴; ج۱۷ (ش۶۵) :۹۵ـ۱۲۲.


@AdnanFallahi

... از بیان صریح آگوستین چنین برمی‌آید که اولاً خود وحی از ما دعوت کرده است که ایمان بیاوریم، و تا زمانی که ایمان نیاوریم نخواهیم فهمید؛ ثانیا خود انجیل به دور از فراخواندن ما به کنار گذاشتن عقل، به همه‌ی کسانی که در کلام وحیانی به دنبال حقیقت هستند، فهمیدن چونان پاداش را وعده داده است.

Etienne Gilson,
Reason and revelation in middle ages,
p. 20,
New York: Charles Scribner's Sons, 1938.


@AdnanFallahi

چنان‌که پیشتر اشاره شد هر دو قانون اسلامی و یونانی در شناسایی ارزش سیاسی مراسم و آیین‌های دینی همداستان هستند.

اروین روزنتال،
اندیشه سیاسی اسلام در سده‌های میانه،
ص195،
ترجمه علی اردستانی،
ویراست دوم، نشر قومس: 1396.


@AdnanFallahi