Qoʻshma Shtatlarning BNFS temir yoʻl kompaniyasiga egalik qiluvchi kompaniya mulkdori Uorren Baffet kecha $1.38 milliard’ga boyibdi.
Demokrat Berni Sanders Amerikaning zamonamizdagi ‘tojsiz qirollarini’ tanqid qilib u qilgan kechagi darmoadining oʻzi butun mamlakatdagi barcha temir yoʻlchilar uchun 15 kunlik haq toʻlanadigan kasallik ta’tili summasidan 2 karra ortiq deb yozibdi.
P.S.: AQShning Oila va tibbiy ta’til toʻgʻrisidagi Federal Akti haq toʻlanadigan kasallik ta’tili borasida ish beruvchilarga hech qanday majburiyat yuklamagan.
@CJandLP
Demokrat Berni Sanders Amerikaning zamonamizdagi ‘tojsiz qirollarini’ tanqid qilib u qilgan kechagi darmoadining oʻzi butun mamlakatdagi barcha temir yoʻlchilar uchun 15 kunlik haq toʻlanadigan kasallik ta’tili summasidan 2 karra ortiq deb yozibdi.
P.S.: AQShning Oila va tibbiy ta’til toʻgʻrisidagi Federal Akti haq toʻlanadigan kasallik ta’tili borasida ish beruvchilarga hech qanday majburiyat yuklamagan.
@CJandLP
Reytinglar implikatsiyasi
Ehtimol orangizda aksariyatingiz O’zbekistonda bazaviy (bakalavr) yuridik ta’limni olib bo’lgach xorijda o’qishni davom ettirishni ko’zlayotgandirsiz. Xorijiy Huquq maktablari haqida gap ketganida Amerika Qo’shma Shtatlaridagi maktablar barchaning hayolidan o’tishi, albatta tabiiy jarayondir.
Xo’sh, yaqinda Qo’shma Shtatlardagi bir qator Huquq maktablarining Yale va Harvard Huquq maktablari ortidan US News va boshqa xalqaro reytinglardan chiqib ketishi qanday xulosalar (implikatsiya) olib keladi? Nima uchun bu maktablar reyting tizimlarini rad etmoqda? Nima sababdan bunday maktablar soni juda ozchilikni tashkil etmoqda?
US News va boshqa xalqaro reyting agentliklarida reytinglarni e’lon qilishdan ko’zlangan birlamchi maqsadlardan biri bu potensial nomzodlarga maktablar haqida muayyan tushunchalar berishdan iborat. U yoki bu huquq maktabi haqidagi ma’lumotlarni aynan o’sha maktab veb sahifalaridan holis tasvirni kutish ko’p ham to’g’ri emas. Shuning uchun yuqoridagi kabi reyting tashkilotlari bu jarayonlarni fasilitatsiya qilishga yordam beradi.
Ammo, bu reyting tizimlari ham o’ziga yarasha kamchiliklarga ega. Huquq maktablari turli huquq sohalariga ixtisoslashishi, undagi fakultet a’zolarining tadqiqot qiziqishlari bir-biridan farqlanishini va reyting ko’rsatkichlarini manipulyatsiya qilish imkoniyatlari saqlanib qolishi mana shu kamchiliklarni tashkil etadi.
Qolaversa, reytinglarda Huquq maktablariga qabul standartlashtirilgan testlardagi — Huquq maktablariga kirish testi (LSAT) yoki Umumiylashtirilgan standart testlar (GRE) — nomzodlarning natijalari ham baholanadi. Bu maktablarga seleksiya davomida imkon qadar inklyuziy bo’lishiga to’sqinlik qiladi. Reytinglardan bosh tortish Huquq maktablariga GRE yoki LSAT natijalariga katta e’tibor bermasdan qabul qilingan nomzodlarni keng jamoatchilik qatlamlaridan seleksiya qilib olishga imkon beradi.
Bundan tashqari, Huquq maktablari amaldagi reyting o’rinlarini saqlab qolish maqsadida qarz yoki kreditlar orqali ta’lim oluvchi talabalarga imkon qadar minimal o’rinlar ajratar edi. Bu moliyaviy qo’llab-quvvatlashga ehtiyoji borlarning qabul imkoniyatlarini pasaytirib yuborar edi. Reytinglardan bosh tortish maktablarga bu ana shunday nomzodlarning safini kengaytirishga imkoniyat yaratib beradi.
Garchi reytinglardan asosan AQShning bir nechta elita huquq maktablari bosh tortayotgan bo’lsada bu inklyuziv qabul uchun yaxshi signal bo’lib xizmat qilishi mumin.
T14 (top 14) Huquq maktablaridan pastroq o’rindagi maktablar hali bu borada jiddiy qarorga kelmagan. Sababi, reytinglar ular uchun o’z makatablarini marketinglash uchun yaxshi vosita. Reytinglardan bosh tortish top maktablarga nisbatan qattiq ta’sir qilmaydi. Aytaylik, bu maktablarga hujjat topshiruvchi nomzodlar ham, bitiruvchilarga ish beruvchi yuridik firma yoki fedral agentliklar ham Yale yoki Harvardning 1 yoki 10 o’rinda bo’lishiga qaramasdan ijtimoiy ongdagi tasavvurdan (public perception) kelib chiqib maktab tanlaydi yoki nomzodlarni ishga qabul qiladi.
@CJandLP
Ehtimol orangizda aksariyatingiz O’zbekistonda bazaviy (bakalavr) yuridik ta’limni olib bo’lgach xorijda o’qishni davom ettirishni ko’zlayotgandirsiz. Xorijiy Huquq maktablari haqida gap ketganida Amerika Qo’shma Shtatlaridagi maktablar barchaning hayolidan o’tishi, albatta tabiiy jarayondir.
Xo’sh, yaqinda Qo’shma Shtatlardagi bir qator Huquq maktablarining Yale va Harvard Huquq maktablari ortidan US News va boshqa xalqaro reytinglardan chiqib ketishi qanday xulosalar (implikatsiya) olib keladi? Nima uchun bu maktablar reyting tizimlarini rad etmoqda? Nima sababdan bunday maktablar soni juda ozchilikni tashkil etmoqda?
US News va boshqa xalqaro reyting agentliklarida reytinglarni e’lon qilishdan ko’zlangan birlamchi maqsadlardan biri bu potensial nomzodlarga maktablar haqida muayyan tushunchalar berishdan iborat. U yoki bu huquq maktabi haqidagi ma’lumotlarni aynan o’sha maktab veb sahifalaridan holis tasvirni kutish ko’p ham to’g’ri emas. Shuning uchun yuqoridagi kabi reyting tashkilotlari bu jarayonlarni fasilitatsiya qilishga yordam beradi.
Ammo, bu reyting tizimlari ham o’ziga yarasha kamchiliklarga ega. Huquq maktablari turli huquq sohalariga ixtisoslashishi, undagi fakultet a’zolarining tadqiqot qiziqishlari bir-biridan farqlanishini va reyting ko’rsatkichlarini manipulyatsiya qilish imkoniyatlari saqlanib qolishi mana shu kamchiliklarni tashkil etadi.
Qolaversa, reytinglarda Huquq maktablariga qabul standartlashtirilgan testlardagi — Huquq maktablariga kirish testi (LSAT) yoki Umumiylashtirilgan standart testlar (GRE) — nomzodlarning natijalari ham baholanadi. Bu maktablarga seleksiya davomida imkon qadar inklyuziy bo’lishiga to’sqinlik qiladi. Reytinglardan bosh tortish Huquq maktablariga GRE yoki LSAT natijalariga katta e’tibor bermasdan qabul qilingan nomzodlarni keng jamoatchilik qatlamlaridan seleksiya qilib olishga imkon beradi.
Bundan tashqari, Huquq maktablari amaldagi reyting o’rinlarini saqlab qolish maqsadida qarz yoki kreditlar orqali ta’lim oluvchi talabalarga imkon qadar minimal o’rinlar ajratar edi. Bu moliyaviy qo’llab-quvvatlashga ehtiyoji borlarning qabul imkoniyatlarini pasaytirib yuborar edi. Reytinglardan bosh tortish maktablarga bu ana shunday nomzodlarning safini kengaytirishga imkoniyat yaratib beradi.
Garchi reytinglardan asosan AQShning bir nechta elita huquq maktablari bosh tortayotgan bo’lsada bu inklyuziv qabul uchun yaxshi signal bo’lib xizmat qilishi mumin.
T14 (top 14) Huquq maktablaridan pastroq o’rindagi maktablar hali bu borada jiddiy qarorga kelmagan. Sababi, reytinglar ular uchun o’z makatablarini marketinglash uchun yaxshi vosita. Reytinglardan bosh tortish top maktablarga nisbatan qattiq ta’sir qilmaydi. Aytaylik, bu maktablarga hujjat topshiruvchi nomzodlar ham, bitiruvchilarga ish beruvchi yuridik firma yoki fedral agentliklar ham Yale yoki Harvardning 1 yoki 10 o’rinda bo’lishiga qaramasdan ijtimoiy ongdagi tasavvurdan (public perception) kelib chiqib maktab tanlaydi yoki nomzodlarni ishga qabul qiladi.
@CJandLP
👍1
Aybsizlik prezumpsiyasi v ayb noprezumpsiyasi (nonpresumption of guilt)
Mamlakatda yuz berayotgan energetika inqirozi turli sohalarda aks sado bermoqda. Ulardan biri Hududgaz Toshkent filiali direktoriga nisbatan jinoyat ishi ochilganligi va unga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasining qo‘llanilganligi haqidagi xabardir.
Huquqshunoslarning aksariyati aybsizlik prezumpsiyasi har bir shaxsning konstitutsiyaviy huquqi ekanligiga urg‘u berib xabarni nashr etgan UzAni tanqid qilmoqda.
Texnologiyalarning rivojlanishi orqali ma'lumotlar tarqalishi kengligi va chuqurligi sezilarli darajada ortdi. Bu esa jinoyat ishlarining ommaviy maydonda keng muhokama qilinishiga olib kelmoqda. Shubhasiz, aybsizlik prezumpsiyasi va media haqida gap borganida bir qator huquqiy-etik masalalar paydo bo‘ladi. OAV qachon, qanday sharoitlarda u yoki bu shaxsning jinoyat sodir etishda gumonlanayotganligi/ayblanayotganligi uning shaxsiy ma’lumotlarini ilova qilgan holda chop etishi mumkin?
Odatda O‘zbek mediasida bunday ma’lumotlar keng tarqatilmaydi. Yoritilgan ishlarning aksariyatida shaxsiy ma’lumotlarga oid detallar abbreviatsiyalar qo‘llanilishi orqali yuqoridagi talabga rioya etishga harakat qilinadi. Xo'sh agarda masala muayyan bir davlat-fuqarolik xizmatchisi (civil servant) egallab turgan lavozim bilan bog'liq bo'lsa va bu bevosita yoki bilvosita jamoatchilik manfaatlariga daxldor bo'lsa muammoga qanday yondashish darkor?
Ayrim hollarda, aybsizlik prezumpsiyasi fuqarolarning ma'lumot olishga bo'lgan konstitutsiyaviy huquqi bilan qarama-qarshi kelib qolishi mumkin. Ana shunday hollarda jamoatchilik manfaatlari (public interest) u yoki bu jinoyat ishi yuzasidan keng ommaga u yoki bu tarzda ma'lumot taqdim etishni ta'qazo etadi. Tabiiy resurslar xalq boyligi ekanligi, ana shunday boyliklarni qanday tasarruf etilayotganligi, ishonib topshirilgan xalq mulkini tasarruf etish bilan bog'liq jinoyatlar haqida jamoatchilikning xabardor bo'lishi darkor.
Hozirgi vaqtda fanda mana shunday defitsitlarning oldini olish uchun aybsizlik prezumpsiyasi bilan bir qatorda nonpresumption of guilt prinsipining kiritish darkorligi haqida muhokamalar olib borilmoqda.
Nonpresumption of guilt ya'ni shaxsning qonunga itoatkorligi yuzasidan substantiv shubha mavjud bo'lishidir.
@CJandLP
Mamlakatda yuz berayotgan energetika inqirozi turli sohalarda aks sado bermoqda. Ulardan biri Hududgaz Toshkent filiali direktoriga nisbatan jinoyat ishi ochilganligi va unga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasining qo‘llanilganligi haqidagi xabardir.
Huquqshunoslarning aksariyati aybsizlik prezumpsiyasi har bir shaxsning konstitutsiyaviy huquqi ekanligiga urg‘u berib xabarni nashr etgan UzAni tanqid qilmoqda.
Texnologiyalarning rivojlanishi orqali ma'lumotlar tarqalishi kengligi va chuqurligi sezilarli darajada ortdi. Bu esa jinoyat ishlarining ommaviy maydonda keng muhokama qilinishiga olib kelmoqda. Shubhasiz, aybsizlik prezumpsiyasi va media haqida gap borganida bir qator huquqiy-etik masalalar paydo bo‘ladi. OAV qachon, qanday sharoitlarda u yoki bu shaxsning jinoyat sodir etishda gumonlanayotganligi/ayblanayotganligi uning shaxsiy ma’lumotlarini ilova qilgan holda chop etishi mumkin?
Odatda O‘zbek mediasida bunday ma’lumotlar keng tarqatilmaydi. Yoritilgan ishlarning aksariyatida shaxsiy ma’lumotlarga oid detallar abbreviatsiyalar qo‘llanilishi orqali yuqoridagi talabga rioya etishga harakat qilinadi. Xo'sh agarda masala muayyan bir davlat-fuqarolik xizmatchisi (civil servant) egallab turgan lavozim bilan bog'liq bo'lsa va bu bevosita yoki bilvosita jamoatchilik manfaatlariga daxldor bo'lsa muammoga qanday yondashish darkor?
Ayrim hollarda, aybsizlik prezumpsiyasi fuqarolarning ma'lumot olishga bo'lgan konstitutsiyaviy huquqi bilan qarama-qarshi kelib qolishi mumkin. Ana shunday hollarda jamoatchilik manfaatlari (public interest) u yoki bu jinoyat ishi yuzasidan keng ommaga u yoki bu tarzda ma'lumot taqdim etishni ta'qazo etadi. Tabiiy resurslar xalq boyligi ekanligi, ana shunday boyliklarni qanday tasarruf etilayotganligi, ishonib topshirilgan xalq mulkini tasarruf etish bilan bog'liq jinoyatlar haqida jamoatchilikning xabardor bo'lishi darkor.
Hozirgi vaqtda fanda mana shunday defitsitlarning oldini olish uchun aybsizlik prezumpsiyasi bilan bir qatorda nonpresumption of guilt prinsipining kiritish darkorligi haqida muhokamalar olib borilmoqda.
Nonpresumption of guilt ya'ni shaxsning qonunga itoatkorligi yuzasidan substantiv shubha mavjud bo'lishidir.
@CJandLP
Qo‘shni Qirg‘iz deputatlar mamlakatda Stalin repressiyasi (Buyuk terror) qurboni bo‘lganlarni reabilitatsiya qilish bo‘yicha qonun loyihasini ilgari suribdi.
Post-sovet mamlakatlar o‘tmishdan to‘g‘ri xulosa qilish uchun nafaqat Buyuk terrorni, balki undan keyingi ‘chistka’lar yuzasidan mulohazalar yuritishi lozim.
Kolonial tartib va rejim yetkazgan zararlar yuzasidan ochiq muloqot o‘tkazish vaqti kelgan.
@CJandLP
Post-sovet mamlakatlar o‘tmishdan to‘g‘ri xulosa qilish uchun nafaqat Buyuk terrorni, balki undan keyingi ‘chistka’lar yuzasidan mulohazalar yuritishi lozim.
Kolonial tartib va rejim yetkazgan zararlar yuzasidan ochiq muloqot o‘tkazish vaqti kelgan.
@CJandLP
👏2
Global shimolda joylashgan universitetlaridagi ta’lim jarayonida talabalarga mauyyan bir mavzu doirasida qarma-qarshi tarafning argumentlariga baho berish ko‘nikmalarini shakllantirishfa harakat qiladi.
Baho berish jarayonida argumentning qanchalik ishontira olish kuchiga ega ekanligaga, muallif argumentini qanday validatsiya (qo‘llab-quvvatlovchi misol yoki izohlar keltira olish) qila olganligiga e’tibor qaratish so‘raladi.
Siz, aytaylik, jazolarni liberallashtirish tarafdori sifatida qarama-qarshi g‘oya tarafdorlarining fikriga qo‘shilmasligingiz mumkin. Ammo, shunday fikrlar ilgari surilgan yozma ishida ularning fikrlash jaryoni, argumentlarini mohirona yoyib kengaytirib bera olishi ularni muallif sifatida hurmat qilishga olib kelishi mumkin.
Qolaversa, muayyan mavzular doirasida oppozitsion qarash vakillari tez-tez bir-birlari bilan intellektual debatlar tashkillashtirib turadi. Keng akademik jamoatchilik esa ularning argumentlari kuchiga baho bergan holda o‘zlari muayyan xulosaga keladi.
@CJandLP
Baho berish jarayonida argumentning qanchalik ishontira olish kuchiga ega ekanligaga, muallif argumentini qanday validatsiya (qo‘llab-quvvatlovchi misol yoki izohlar keltira olish) qila olganligiga e’tibor qaratish so‘raladi.
Siz, aytaylik, jazolarni liberallashtirish tarafdori sifatida qarama-qarshi g‘oya tarafdorlarining fikriga qo‘shilmasligingiz mumkin. Ammo, shunday fikrlar ilgari surilgan yozma ishida ularning fikrlash jaryoni, argumentlarini mohirona yoyib kengaytirib bera olishi ularni muallif sifatida hurmat qilishga olib kelishi mumkin.
Qolaversa, muayyan mavzular doirasida oppozitsion qarash vakillari tez-tez bir-birlari bilan intellektual debatlar tashkillashtirib turadi. Keng akademik jamoatchilik esa ularning argumentlari kuchiga baho bergan holda o‘zlari muayyan xulosaga keladi.
@CJandLP
Xitoycha gulag modeli va korrupsiya
Internetning O’zbek segmentida keng tarqalgan bir video mavjud. Unda mamlakatda korrupsiya uchun jazoni o’tayotgan mansabdorlarni saqlovchi qamoqxona rejimi tasvirlanadi. Lavhalar muallifi jazoning qattiqligi korrupsion jinoyatlarni kamayishiga sabab bo’ladi degan to’xtamga keladi. Buni validatsiyalash uchun Xitiyoning amaldagi amaldagi iqtisodiy o’sishni misol qilib keltiradi.
Odamlar orasida juda tez tarqaluvchi yuqoridagi lavhani ingliz tilidagi bir so’z bilan misleading (ya’ni yanglashtiruvchi, to’liq ma’lumot bermaydigan) deb baholash mumkin. Xo’sh bu lavhadagi asosiy g’oyalar qanchalik ilmiy asoslarga ega? Iqtisodiy o’sish chindan ham korrupsiyaning tushishiga olib keladimi? Jazolarning qattiqligi jinoyatlarni oldini olish (detterancy) effektiga egami? Xitoydagi korrupsiya qanday nazariylashtirilishi mumkin?
Iqtisodchilar orasida tarqalgan iqtisodiy o’sish va korrupsiya bir biriga teskari korrelatsion munosabtga ega degan qarashlari aynan Xitoy misolida o’z aksini topmaydi. Ya’ni bu farazga ko’ra iqtisodi tezkor rivojlanayotgan mamlakatlarda korrupsiya darajasi tushishi kerak. Ammo, Xitoyning keng bahslarga sabab bo’lgan iqtisodiy o’sish suratlariga qaramasdan, mamlakatda korrupsiya juda keng tarqalgan. Hattoki, o’lim jazosini qo’llash tahdidining mavjudligi Xitoy amaldorlarini bu jinoyatlarni sodir etishdan tiyib tura olmaydi, aksincha korrupsion mukofotning qiymatini yanada oshirib yuboradi. Andrew H. Wedeman o’zining Double Paradox: Rapid Growth and Rising Corruption in China nomli tadqiqotida (i) Xitoyda mukammal bo’lmagan mavjud raqamlarda ham korrupsiya iqtisodiy o’sish intensifikatsiyasi yuqori tezlikka chiqishidan oldin o’sib boshlagan; (ii) O’sish o’zining eng yuqori nuqtasiga yetishi korrupsiyaning oshishi bilan chambarchas bog’liqligi; (iii) tezkor iqtisodiy o’sish korrupsion holatlar ikki baravar oshganda ham davom etganligiga urg’u beradi.
Jazoning qattiqligi hipotezasi jinoyatlarni kamaytirmasligi haqida kriminologlar orasida umumiy konsensus allaqachon shakllanib bo’lgan. Kriminologiyada muayyan bir jinoyatlarning sodir etilishi jamiyat a’zolaridagi tortilish, cho’zilish oqibatida (strain) sodir bo’ladi degan nazariy qarash mavjud. Bu nazariyaga ko’ra iqtisodiyotga, kasbiy o’sishga va ishga bog’liq sodir bo’ladigan tortilish yoki cho’zilishlar oq-yoqalilar jinoyati (white-collar crime) xavfini oshirib yuboradi.
Xitoyda 23 ta kichik manasbdor shaxslar va mamlakatdagi 60 ta turli qamoq uylarida saqlanuvchi korrupsiya alomatlari mavjud jinoyatlar sodir etgan 687 ta shaxslardan yig’ilgan intervyular natijasida tadqiqot mualliflari umumiy strain nazariyasining yuqoridagi elementlariga qo’shimcha tariqasida jamiyatning korrupsion jinoyat sodir etgan a’zolarining tortilishiga olib keluvchi faktorlar qatoriga Xitoyning o’ziga xos siyosiy tizimi va madaniy qadiriyatlari korrupsiyani keltirib chiqarish bilan bog’langan. Bunday tizim va madaniy qadriyatlar resurslar tortilishi, deviatsion subkultura tortilishi va Renqing (Xitoychadan shaxsiy manfaat tortilishi yuzaga kelishi) bilan xarakterlanishiga urg’u bergan.
@CJandLP
Internetning O’zbek segmentida keng tarqalgan bir video mavjud. Unda mamlakatda korrupsiya uchun jazoni o’tayotgan mansabdorlarni saqlovchi qamoqxona rejimi tasvirlanadi. Lavhalar muallifi jazoning qattiqligi korrupsion jinoyatlarni kamayishiga sabab bo’ladi degan to’xtamga keladi. Buni validatsiyalash uchun Xitiyoning amaldagi amaldagi iqtisodiy o’sishni misol qilib keltiradi.
Odamlar orasida juda tez tarqaluvchi yuqoridagi lavhani ingliz tilidagi bir so’z bilan misleading (ya’ni yanglashtiruvchi, to’liq ma’lumot bermaydigan) deb baholash mumkin. Xo’sh bu lavhadagi asosiy g’oyalar qanchalik ilmiy asoslarga ega? Iqtisodiy o’sish chindan ham korrupsiyaning tushishiga olib keladimi? Jazolarning qattiqligi jinoyatlarni oldini olish (detterancy) effektiga egami? Xitoydagi korrupsiya qanday nazariylashtirilishi mumkin?
Iqtisodchilar orasida tarqalgan iqtisodiy o’sish va korrupsiya bir biriga teskari korrelatsion munosabtga ega degan qarashlari aynan Xitoy misolida o’z aksini topmaydi. Ya’ni bu farazga ko’ra iqtisodi tezkor rivojlanayotgan mamlakatlarda korrupsiya darajasi tushishi kerak. Ammo, Xitoyning keng bahslarga sabab bo’lgan iqtisodiy o’sish suratlariga qaramasdan, mamlakatda korrupsiya juda keng tarqalgan. Hattoki, o’lim jazosini qo’llash tahdidining mavjudligi Xitoy amaldorlarini bu jinoyatlarni sodir etishdan tiyib tura olmaydi, aksincha korrupsion mukofotning qiymatini yanada oshirib yuboradi. Andrew H. Wedeman o’zining Double Paradox: Rapid Growth and Rising Corruption in China nomli tadqiqotida (i) Xitoyda mukammal bo’lmagan mavjud raqamlarda ham korrupsiya iqtisodiy o’sish intensifikatsiyasi yuqori tezlikka chiqishidan oldin o’sib boshlagan; (ii) O’sish o’zining eng yuqori nuqtasiga yetishi korrupsiyaning oshishi bilan chambarchas bog’liqligi; (iii) tezkor iqtisodiy o’sish korrupsion holatlar ikki baravar oshganda ham davom etganligiga urg’u beradi.
Jazoning qattiqligi hipotezasi jinoyatlarni kamaytirmasligi haqida kriminologlar orasida umumiy konsensus allaqachon shakllanib bo’lgan. Kriminologiyada muayyan bir jinoyatlarning sodir etilishi jamiyat a’zolaridagi tortilish, cho’zilish oqibatida (strain) sodir bo’ladi degan nazariy qarash mavjud. Bu nazariyaga ko’ra iqtisodiyotga, kasbiy o’sishga va ishga bog’liq sodir bo’ladigan tortilish yoki cho’zilishlar oq-yoqalilar jinoyati (white-collar crime) xavfini oshirib yuboradi.
Xitoyda 23 ta kichik manasbdor shaxslar va mamlakatdagi 60 ta turli qamoq uylarida saqlanuvchi korrupsiya alomatlari mavjud jinoyatlar sodir etgan 687 ta shaxslardan yig’ilgan intervyular natijasida tadqiqot mualliflari umumiy strain nazariyasining yuqoridagi elementlariga qo’shimcha tariqasida jamiyatning korrupsion jinoyat sodir etgan a’zolarining tortilishiga olib keluvchi faktorlar qatoriga Xitoyning o’ziga xos siyosiy tizimi va madaniy qadiriyatlari korrupsiyani keltirib chiqarish bilan bog’langan. Bunday tizim va madaniy qadriyatlar resurslar tortilishi, deviatsion subkultura tortilishi va Renqing (Xitoychadan shaxsiy manfaat tortilishi yuzaga kelishi) bilan xarakterlanishiga urg’u bergan.
@CJandLP
UCU va piket qatori
Birlashgan Qirollik Universitetlar va kollejlar ittifoqi (University College Union) pensiya va ish haqida norozi bo’lib mamlakat qonunchiligiga ko’ra ballotlash orqali ish tashlayotganligi haqida yozgan edim. Mana shu jarayonlarda bir qator muhim jihatlar mavjud.
Huquqlarini kollektiv ravishda himoya qilib chiqayotgan mehnatkashlar piket qatoriga (picket line) kelib qo’shiladi hamda ish beruvchiga qo’yilayotgan talablarni turli xil bannerlar yoki chaqiriqlar orqali ma’lum qiladi.
Piketda ishtirok etish bu professor-o’qituvchining o’z mehnatini to’xtatib turishini anglatadi. Albatta, buning uchun o’sha kunlari belgilangan ish haqini olmaydi.
Treyd-unionizm ananalariga ko’ra korxonaning mehnatini to’xtatmagan boshqa xodimlar yoki talabalar piket qatorini oldini kesib o’tmasligi lozim. Bunday harakat mehnatkashlarning konstitutsion huquqini bajarishga hurmatsizlik deb qaraladi.
Hattoki, amaldagi qonunchillika ko’ra demokratik ballotlash (ovoz berish) jarayonida ish tashlashni qo’llab-quvvatlamagan xodimlardan ham solidarlik nuqtai-nazaridan hamkasblarining qatorini kesib ishxonaga bormaslik kutiladi.
1960-yillarda Lordlar palatasi bosh sudyalaridan (lord chief justice) biri hisoblangan John Lawrence port ishchilarining ish tashlayotganligi uchun kruizda qilishi lozim bo’lgan sayohatini bekor qilgan. U bu qarorini 60-yillarda ish tashlashga bo’lgan huquq muqqadas deb qaralganligi bilan izohlagan. Piketchilar qatorini kesib o’tishni hamkasblarga nisbatan bo’lgan og’ir sadoqatsizlik deb baholanganligi haqida so’zlab bergan.
@CJandLP
Birlashgan Qirollik Universitetlar va kollejlar ittifoqi (University College Union) pensiya va ish haqida norozi bo’lib mamlakat qonunchiligiga ko’ra ballotlash orqali ish tashlayotganligi haqida yozgan edim. Mana shu jarayonlarda bir qator muhim jihatlar mavjud.
Huquqlarini kollektiv ravishda himoya qilib chiqayotgan mehnatkashlar piket qatoriga (picket line) kelib qo’shiladi hamda ish beruvchiga qo’yilayotgan talablarni turli xil bannerlar yoki chaqiriqlar orqali ma’lum qiladi.
Piketda ishtirok etish bu professor-o’qituvchining o’z mehnatini to’xtatib turishini anglatadi. Albatta, buning uchun o’sha kunlari belgilangan ish haqini olmaydi.
Treyd-unionizm ananalariga ko’ra korxonaning mehnatini to’xtatmagan boshqa xodimlar yoki talabalar piket qatorini oldini kesib o’tmasligi lozim. Bunday harakat mehnatkashlarning konstitutsion huquqini bajarishga hurmatsizlik deb qaraladi.
Hattoki, amaldagi qonunchillika ko’ra demokratik ballotlash (ovoz berish) jarayonida ish tashlashni qo’llab-quvvatlamagan xodimlardan ham solidarlik nuqtai-nazaridan hamkasblarining qatorini kesib ishxonaga bormaslik kutiladi.
1960-yillarda Lordlar palatasi bosh sudyalaridan (lord chief justice) biri hisoblangan John Lawrence port ishchilarining ish tashlayotganligi uchun kruizda qilishi lozim bo’lgan sayohatini bekor qilgan. U bu qarorini 60-yillarda ish tashlashga bo’lgan huquq muqqadas deb qaralganligi bilan izohlagan. Piketchilar qatorini kesib o’tishni hamkasblarga nisbatan bo’lgan og’ir sadoqatsizlik deb baholanganligi haqida so’zlab bergan.
@CJandLP
Bugun Birlashgan Qirollikning boshqaruvdagi siyosiy elitasi Yevropa Ittifoqidan ajralib chiqish to‘g‘risidagi aktni harakatga keltirgan kun.
Brexit bu siyosiy skepktrumning o‘ng qanot vakillari tomonidan asosan aholining immigratsiya bilan bog‘liq hissiyotlarini jumbushga keltirish orqali amalga oshirlgan kompaniya. U immigrant jinoyatchi o‘zga — ijtimoiy dushman – konsepti ustiga qurilgan. O‘ngchilar saylovchilarga ana shu immigrant polyak, Sharqiy Yevropa slovyanlari, yoki musilmonlar sizning soliqlaringiz ortidan shakllangan ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga kun ko‘rmoqda degan populistik chaqiriq orqali o‘z maqsadiga erishgan edi.
Muxtasar qilib aytganda, post-Brexit 3 yil davomida mamlkatning iqtisodiy ahvoli og‘rilashsa og‘irlashdiki, hech ham yaxshilangani yo‘q. Siyosiy integratsiyani ta’minlay olmayotgan sharmandali Torilar hukumati va ularning 3-yilda almashgan 3 ta — xarakterlisi bularning barchasi so‘ngi 6 oyda sodir bo‘lgan – bosh vaziri haqida gapirmasa ham bo‘ladi.
📷 Martin Rowson
@CJandLP
Brexit bu siyosiy skepktrumning o‘ng qanot vakillari tomonidan asosan aholining immigratsiya bilan bog‘liq hissiyotlarini jumbushga keltirish orqali amalga oshirlgan kompaniya. U immigrant jinoyatchi o‘zga — ijtimoiy dushman – konsepti ustiga qurilgan. O‘ngchilar saylovchilarga ana shu immigrant polyak, Sharqiy Yevropa slovyanlari, yoki musilmonlar sizning soliqlaringiz ortidan shakllangan ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga kun ko‘rmoqda degan populistik chaqiriq orqali o‘z maqsadiga erishgan edi.
Muxtasar qilib aytganda, post-Brexit 3 yil davomida mamlkatning iqtisodiy ahvoli og‘rilashsa og‘irlashdiki, hech ham yaxshilangani yo‘q. Siyosiy integratsiyani ta’minlay olmayotgan sharmandali Torilar hukumati va ularning 3-yilda almashgan 3 ta — xarakterlisi bularning barchasi so‘ngi 6 oyda sodir bo‘lgan – bosh vaziri haqida gapirmasa ham bo‘ladi.
📷 Martin Rowson
@CJandLP
Bugun o’timshning aks sadosi sifatida
Mashhur fransuz sotsiologi Mishel Fuko (Michael Foucault) o’zining genialogik uslubda yozgan ishlarida ‘bugunning tarixini yozmoqdaman’ (writing a history of present) deb urg’u berib ketadi. Fukocha ishlar markazida muayyan bir kuch munosabatlarining qanday biz bugun ko’rib turgan ko’rinishga kelib qolganligiga qaratiladi.
Masalan, uning eng mashhur Surveiller et punir: Naissance de la prison ya’ni Nazorat qilish va jazolash: qamoqxonalarning paydo bo’lishi nomli keng bahslarga sabab bo’lgan va keng iqtibos keltiriluvchi ishida u ilgari ommaviy harakterga ega bo’lgan jazolash rituallarining qanday qilib ommaviylik xususiyatini yo’qotib yopiq devorlar ortiga o’tganligini tasvirlab berishga harakat qiladi.
Bu jarayonlarda jamiyatdagi sotsial aktorlar qirolliok xonadoni, feodallar, burjuaziya va mehnatkashlar orasida kuchning harakatlanish dinamikasini ochib berishga burjuaziyaning mehnatkashlar qatlamidan foydalanib siyosiy hokimiyatni qo’lga kiritganligi va oxir oqibatda aynan shu mehnatkashlarni o’zlari tortib olgan status-kuoga tahdid sifatida ko’rib ularga nisbatan bosqichma-bosqich jazo apparatini qo’llaganligi va qamoq disiplinar vositga aylanganligi haqida fikr yuritadi.
@CJandLP
Mashhur fransuz sotsiologi Mishel Fuko (Michael Foucault) o’zining genialogik uslubda yozgan ishlarida ‘bugunning tarixini yozmoqdaman’ (writing a history of present) deb urg’u berib ketadi. Fukocha ishlar markazida muayyan bir kuch munosabatlarining qanday biz bugun ko’rib turgan ko’rinishga kelib qolganligiga qaratiladi.
Masalan, uning eng mashhur Surveiller et punir: Naissance de la prison ya’ni Nazorat qilish va jazolash: qamoqxonalarning paydo bo’lishi nomli keng bahslarga sabab bo’lgan va keng iqtibos keltiriluvchi ishida u ilgari ommaviy harakterga ega bo’lgan jazolash rituallarining qanday qilib ommaviylik xususiyatini yo’qotib yopiq devorlar ortiga o’tganligini tasvirlab berishga harakat qiladi.
Bu jarayonlarda jamiyatdagi sotsial aktorlar qirolliok xonadoni, feodallar, burjuaziya va mehnatkashlar orasida kuchning harakatlanish dinamikasini ochib berishga burjuaziyaning mehnatkashlar qatlamidan foydalanib siyosiy hokimiyatni qo’lga kiritganligi va oxir oqibatda aynan shu mehnatkashlarni o’zlari tortib olgan status-kuoga tahdid sifatida ko’rib ularga nisbatan bosqichma-bosqich jazo apparatini qo’llaganligi va qamoq disiplinar vositga aylanganligi haqida fikr yuritadi.
@CJandLP
Tarixning takrorlanishi yohud palimpsestik davriylik
Ijtimoiy fanlarda sotsial aktorlarning muayyan bir qarorga kelishi yoki siyosiy jarayonlarning muayyan bir yo’nalishda harakatlanishini tushunish va tushuntirish ‘path dependacy’ nazariyasi orqali amalga oshiradi. Bu nazariyaga ko’ra o’tmishda sodir bo’lgan voqealar bugunni rekonsturksiya qilishda va anglashda muhim. Bu nazariya asosida voqelikni tushuntiruvchi tadqiqotchi va olimlar muayyan bir tashkiliy yoki madaniy qadriyatlar u yoki bu tashkilotda ilgari mavjud bo’lganligi uchun ularni o’zgartirishlarga bo’lgan harakatlar institutsional qarshiliklarga uchrashi va muvaffaqiyatsizlikka yo’liqishi mumkin deb izohlaydi.
Bu nazariyani jinoyat adliyasi aktorlarining xulq-atvoriga, tashkiliy sotsiologiyasiga ham tadbiq etish mumkin. Masalan, post-sovet mintaqasida politsiya reformasini amalga oshirish o’ta murakkab va kompleks jarayon sanaladi. Afsuski, deyarli, hech qaysi mamlakat — Gruziyadagi qisman muvaffaqiyatli reformani inobatga olmaganda — politsiya kuchlaridagi sovet ratsionali, mantig’i va qadriyatlarini o’zgartira olmagan. Bir necha mamlakatlarda, xususan Rossiya Federatsiyasi yoki Qozog’istonda politsiya kuchlari yangi yuridik definitsiya orqali ‘politsiya’ deb yuritilgani bilan ularning tashkiliy sotsioligiyasi va qadriyatlarida davomiylik (continuity) kuzatiladi. Ayrimlarida, masalan, O’zbekistonda terminologik mavhumlik va funksional parallellik kuzatiladi.
Yaqinda Toronto universiteti Sotsiologiya Professori Philip Goodman hamda Missouri universiteti Kriminologiya va Jinoiy adliya dotsenti Kaitlyn Quinn bunday jarayonlarni izohlash uchun ajoyib metafora qo’llagan. Hovard Jinoyat va adliya jurnalida Phil va Kate jazo domenidagi sotsial aktorlarni Kaliforniya qamoqxonalaridagi dala mehnatiga qayta-qayta murojat qilganligini va turli davrlarda bunday qarorni turlicha ratsionallashtirganligini palimpsest metaforasi orqali izohlaydi.
Yevropada qog’ozlarni tayyorlash va bosma nashrlar ommalashmagunicha qo’lyozmalar palimsest degan odatda juda qimmat va topish qiyin hayvon tersiga bitilgan. Shu sababli eski palimpsestlarni ustki qismi qirib tashlangan holda yangi yozuvlar ana shu qatlamga ko’chirilgan. Qiziqarlisi bunday yuzlarda eski yozuvning izlarini ko’rish, o’qish va deshifrlarshning imkoni mavjud. Masalan, 13-asrda yaratilgan Arximed palimpsesti, Arximedning Vizantiyada bo’lgan matematikaga doir ishi ustiga tushirilgan diniy ibodat matni buning yorqin na’munasidir. Bu ibodat matni eski matematika kitobining sahifalarini qirish, kesish va rotatsiya qilish natijasida paydo bo’lgan.
Demak, palimpsest metaforasi bizga qanday qilib o’tmishni tushunishni yoki uning ahamiyatini anglashda bugun qabul qilingan qarorlar va ularga kelish uchun amalga oshirilgan baholashga chambarchas bog’liq va shunday harakatlarning oqibatidir degan fikrlash forulasini taklif qiladi. Bu shu bilan ‘path dependacy’ nazariyasining teskarini yaratadi.
@CJandLP
Ijtimoiy fanlarda sotsial aktorlarning muayyan bir qarorga kelishi yoki siyosiy jarayonlarning muayyan bir yo’nalishda harakatlanishini tushunish va tushuntirish ‘path dependacy’ nazariyasi orqali amalga oshiradi. Bu nazariyaga ko’ra o’tmishda sodir bo’lgan voqealar bugunni rekonsturksiya qilishda va anglashda muhim. Bu nazariya asosida voqelikni tushuntiruvchi tadqiqotchi va olimlar muayyan bir tashkiliy yoki madaniy qadriyatlar u yoki bu tashkilotda ilgari mavjud bo’lganligi uchun ularni o’zgartirishlarga bo’lgan harakatlar institutsional qarshiliklarga uchrashi va muvaffaqiyatsizlikka yo’liqishi mumkin deb izohlaydi.
Bu nazariyani jinoyat adliyasi aktorlarining xulq-atvoriga, tashkiliy sotsiologiyasiga ham tadbiq etish mumkin. Masalan, post-sovet mintaqasida politsiya reformasini amalga oshirish o’ta murakkab va kompleks jarayon sanaladi. Afsuski, deyarli, hech qaysi mamlakat — Gruziyadagi qisman muvaffaqiyatli reformani inobatga olmaganda — politsiya kuchlaridagi sovet ratsionali, mantig’i va qadriyatlarini o’zgartira olmagan. Bir necha mamlakatlarda, xususan Rossiya Federatsiyasi yoki Qozog’istonda politsiya kuchlari yangi yuridik definitsiya orqali ‘politsiya’ deb yuritilgani bilan ularning tashkiliy sotsioligiyasi va qadriyatlarida davomiylik (continuity) kuzatiladi. Ayrimlarida, masalan, O’zbekistonda terminologik mavhumlik va funksional parallellik kuzatiladi.
Yaqinda Toronto universiteti Sotsiologiya Professori Philip Goodman hamda Missouri universiteti Kriminologiya va Jinoiy adliya dotsenti Kaitlyn Quinn bunday jarayonlarni izohlash uchun ajoyib metafora qo’llagan. Hovard Jinoyat va adliya jurnalida Phil va Kate jazo domenidagi sotsial aktorlarni Kaliforniya qamoqxonalaridagi dala mehnatiga qayta-qayta murojat qilganligini va turli davrlarda bunday qarorni turlicha ratsionallashtirganligini palimpsest metaforasi orqali izohlaydi.
Yevropada qog’ozlarni tayyorlash va bosma nashrlar ommalashmagunicha qo’lyozmalar palimsest degan odatda juda qimmat va topish qiyin hayvon tersiga bitilgan. Shu sababli eski palimpsestlarni ustki qismi qirib tashlangan holda yangi yozuvlar ana shu qatlamga ko’chirilgan. Qiziqarlisi bunday yuzlarda eski yozuvning izlarini ko’rish, o’qish va deshifrlarshning imkoni mavjud. Masalan, 13-asrda yaratilgan Arximed palimpsesti, Arximedning Vizantiyada bo’lgan matematikaga doir ishi ustiga tushirilgan diniy ibodat matni buning yorqin na’munasidir. Bu ibodat matni eski matematika kitobining sahifalarini qirish, kesish va rotatsiya qilish natijasida paydo bo’lgan.
Demak, palimpsest metaforasi bizga qanday qilib o’tmishni tushunishni yoki uning ahamiyatini anglashda bugun qabul qilingan qarorlar va ularga kelish uchun amalga oshirilgan baholashga chambarchas bog’liq va shunday harakatlarning oqibatidir degan fikrlash forulasini taklif qiladi. Bu shu bilan ‘path dependacy’ nazariyasining teskarini yaratadi.
@CJandLP
Orangizda xorijda o‘qishni davom ettirmoqchi bo‘lgan, qaysi universitetlarga hujjat topshirish haqida bosh qotirayotgan bakalavriat va magistratura bitiruvchilari bo‘lsa, albatta, Birlashgan Qirollikning eng yirik shaharlaridan birida joylashgan Liverpul universitetini o‘zingizning short-listingizga qo‘shishni o‘ylab ko‘rsangiz bo‘ladi.
Liverpul shahri bu nafaqat jahonning pop poytaxti, balki eng yirik industrial shaharlaridan biri hisoblanadi. Ana shu sababdan shahrining eng yirik universiteti bo‘lgan Liverpul universitetining mottosi Original Red Brick ya’ni Asl qizil g‘isht deb ataladi.
Boshqa Huquq maktablaridan farqli ravishda bu universitet bu maktabini Huquq va ijtimoiy adolat maktabi (School of Law and Social Justice) deb nomlagan.
@CJandLP
Liverpul shahri bu nafaqat jahonning pop poytaxti, balki eng yirik industrial shaharlaridan biri hisoblanadi. Ana shu sababdan shahrining eng yirik universiteti bo‘lgan Liverpul universitetining mottosi Original Red Brick ya’ni Asl qizil g‘isht deb ataladi.
Boshqa Huquq maktablaridan farqli ravishda bu universitet bu maktabini Huquq va ijtimoiy adolat maktabi (School of Law and Social Justice) deb nomlagan.
@CJandLP
👍4👏1
‘Yoshlar o’zi nima xohlaydi?’ yohud klassik ahloqiy sarosima nazariyasi
O’zbek media segmentida yoshlar madaniyati va ularning jamiyatga effekti borasida turli bahs va munozaralar kechmoqda. Bu ijtimoiy jarayon har bir jamiyat uchun mutlaqo normal hodisa. Ammo, ijtimoiy fanlar bu hodisalarni ahloqiy sarosima sifatida nazariyalashtirgan. Janubiy Afrikalik Steven Cohen 60-yillardagi Britan jamiyatidagi ana shunday ziddiyatli qarama-qarshiliklar haqida ajoyib monografiya chop qilgan hamda uni Folk Devils and Moral Panics (Iblis kimsalar va ahloqiy sarosima) sarlavhasi ostida nomlagan.
Britaniyada 1964-yil Aprelida Easter (pasxa) deb nomlangan bayramda Klakton shaharchasida ‘zerikkan’ yoshlar motobayk va skuterlarda tartibsizliklar uyushtiradi. Ommaviy axborot vositalari, politsiya katta konstabli va yoshi katta avlod vakillari bu jarayonlarni o’ta bo’rttirgan holda media makonida aylantiradi.
1/2
@CJandLP
O’zbek media segmentida yoshlar madaniyati va ularning jamiyatga effekti borasida turli bahs va munozaralar kechmoqda. Bu ijtimoiy jarayon har bir jamiyat uchun mutlaqo normal hodisa. Ammo, ijtimoiy fanlar bu hodisalarni ahloqiy sarosima sifatida nazariyalashtirgan. Janubiy Afrikalik Steven Cohen 60-yillardagi Britan jamiyatidagi ana shunday ziddiyatli qarama-qarshiliklar haqida ajoyib monografiya chop qilgan hamda uni Folk Devils and Moral Panics (Iblis kimsalar va ahloqiy sarosima) sarlavhasi ostida nomlagan.
Britaniyada 1964-yil Aprelida Easter (pasxa) deb nomlangan bayramda Klakton shaharchasida ‘zerikkan’ yoshlar motobayk va skuterlarda tartibsizliklar uyushtiradi. Ommaviy axborot vositalari, politsiya katta konstabli va yoshi katta avlod vakillari bu jarayonlarni o’ta bo’rttirgan holda media makonida aylantiradi.
1/2
@CJandLP
Ilk tadqiqotchilik davrida bo’lgan Stan Cohen esa ommaning yoshlar deviatsiyasiga bo’lgan reaksiyasini turli tomonlardan intervyu olish orqali o’z data-setini yaratib oladi.
Stanning nazariyasiga ko’ra bu quyidagi mexanizmda ishlaydi: Muammo ‘aniqlanadi, uning sabablari soddalashtiriladi, ishtirokchilar stigmatizatsiya qilinadi (ahloqsizlikda ayblab sazoyi qilish), chora ko’rish uchun media kompaniyalar boshlandi, hukumatning reaksiyasi. Demak, bu o’ziga xos zanjir mexanizimida ishlaydigan serkulyar harakatni tashkil etadigan hamda bir necha ahloqiy sarosima raundlarigacha yetib borishi mumkin bo‘lgan jarayondir.
Mods va Rockers bu o’z-o’zidan paydo bo’lib qolgan fenomen emas, balki yoshlar deviatsiyasi, unga OAV va jamiyat hamda hukumat reaksiyasi o’rtasidagi aloqalar qorishmasi natijasida shakllangan hodisadir.
2/2
@CJandLP
Stanning nazariyasiga ko’ra bu quyidagi mexanizmda ishlaydi: Muammo ‘aniqlanadi, uning sabablari soddalashtiriladi, ishtirokchilar stigmatizatsiya qilinadi (ahloqsizlikda ayblab sazoyi qilish), chora ko’rish uchun media kompaniyalar boshlandi, hukumatning reaksiyasi. Demak, bu o’ziga xos zanjir mexanizimida ishlaydigan serkulyar harakatni tashkil etadigan hamda bir necha ahloqiy sarosima raundlarigacha yetib borishi mumkin bo‘lgan jarayondir.
Mods va Rockers bu o’z-o’zidan paydo bo’lib qolgan fenomen emas, balki yoshlar deviatsiyasi, unga OAV va jamiyat hamda hukumat reaksiyasi o’rtasidagi aloqalar qorishmasi natijasida shakllangan hodisadir.
2/2
@CJandLP
Himoya yoki hujum?! Isyonkor huquqshunoslikga nazar
Qo’shma Shtatlardagi huquqshunoslar haqida gap ketganida ko’pchilik ko’z o’ngida Hollywood filmlaridagi protagonist’lar gavdalanadi. Ehtimol, Hollywood filmari haddan ortiq bo’rttirishlar mahsulidir, ammo Shtatlar jamoatchiligi tasavvurlarning huquqshunoslarni bunday gavdalashi qisman haqiqat yotadi.
Mazkur postda ilgari ham bir necha marta iqtibos keltirilgan huquqshunos, faylasuf va mutafakkir Bernard E. Harcourtning nazariya va amaliyotni ustalik bilan uyg’unlashtira olgan faoliyatiga, uning huquqshunoslikni, xususan jinoyiy litigatsiya jarayonini, shunchaki ‘passiv’ himoyachi sifatida emas, balki aktiv, hujumkor huquqshunos sifatida ishtirok etishi darkorligi yuzasidan qarashlariga bag’ishlanadi.
Voqea 2011-yilning 16-oktyabrida Chikagoning Grant Park’ida Chikago universitetining 12 nafar talabasining komendantlik soatida norozilik protesti uyushtirishi ortidan boshlangan. 12 nafar talaba va 80 dan ortiq protest ishtirokchilari politsiya avtozaklarida turli politsiya stansiyalarida 17 soatgacha ushlab turilgan. Gap shundaki, shahar ma’muriyati va meri bu topshiriqni berishda ayblanadi hamda komendantlik soati bir kun ilgari o’tkazilgan Obama prezidentlikda g’oliblik namoyishlariga nisbatan tadbiq etilmagan.
Bernard shahardagi eng kuchli advokatlar bilan birgalikda talabalarning himoyasiga kirishadi. Shahardagi eng mashhur himoyachi deb nom chiqargan Tom Durkin ishni pro-bono shaklda olishga rozi bo’ladi. Bu jamoaga professorning voqeadan 4 kun olden Illinoy shtati Advokatlar assotsiatsiyasida qasamyod qabul qilgan tadqiqot assistenti ham qo’shiladi.
Himoya argumenti komendantlik soati muhim davlat manfatlari yo’lida o’rnatilmagan; shahar ma’muriyati protestchilar uchun alternativ harakat yo’nalishlari qoldirmaganligi hamda huquqni qo’lash kontentdan holi bo’lmagan ya’ni bir kun ilgarigi va bu protestlarga nisbatan turlicha tadbiq etilgan degan nuqtai-nazar atrofida quriladi.
2012-yil 27-sentabrida sudya Thomas More Donnelly barcha ayblovlarni beror qiluvchi 37 betli sud qarorini e’lon qiladi. Unda sudya Grant Park tarixan shahar aholisining ommaviy munosabatlarini bildirish maydoni sifatida shakllanganligi va bu hududda komendantlik soati qonunga xilof ravishda o’rnatilganligi haqida bandlar mavjud.
Nima uchun bu voqelik muhim? Avallo, jinoiy litigatsiya sud zali doirasida cheklanib qolmasdan katta ijtimoiy harakatga aylanadi. Qolaversa, harakat ishtirokchilari huquqshunoslikni himoya shaklidan hujumkor, hamla qiluvchi (offensive, striker litigation) litigatsiyaga aylantira olishgan. Eng muhimi nafqat talabalarga qo’yilgan ayblar bekor qilingan, balki ularga o’z noroziliklarini izhor etish uchun sud zalida platforma yaratib berilgan.
Huquqshunoslik va uning markazida bo’lib kelgan jinoiy litigatsiya eng oliy maqsadlaridan biri bu jamiyatni o’zgartirish bo’lishi kerak.
@CJandLP
Qo’shma Shtatlardagi huquqshunoslar haqida gap ketganida ko’pchilik ko’z o’ngida Hollywood filmlaridagi protagonist’lar gavdalanadi. Ehtimol, Hollywood filmari haddan ortiq bo’rttirishlar mahsulidir, ammo Shtatlar jamoatchiligi tasavvurlarning huquqshunoslarni bunday gavdalashi qisman haqiqat yotadi.
Mazkur postda ilgari ham bir necha marta iqtibos keltirilgan huquqshunos, faylasuf va mutafakkir Bernard E. Harcourtning nazariya va amaliyotni ustalik bilan uyg’unlashtira olgan faoliyatiga, uning huquqshunoslikni, xususan jinoyiy litigatsiya jarayonini, shunchaki ‘passiv’ himoyachi sifatida emas, balki aktiv, hujumkor huquqshunos sifatida ishtirok etishi darkorligi yuzasidan qarashlariga bag’ishlanadi.
Voqea 2011-yilning 16-oktyabrida Chikagoning Grant Park’ida Chikago universitetining 12 nafar talabasining komendantlik soatida norozilik protesti uyushtirishi ortidan boshlangan. 12 nafar talaba va 80 dan ortiq protest ishtirokchilari politsiya avtozaklarida turli politsiya stansiyalarida 17 soatgacha ushlab turilgan. Gap shundaki, shahar ma’muriyati va meri bu topshiriqni berishda ayblanadi hamda komendantlik soati bir kun ilgari o’tkazilgan Obama prezidentlikda g’oliblik namoyishlariga nisbatan tadbiq etilmagan.
Bernard shahardagi eng kuchli advokatlar bilan birgalikda talabalarning himoyasiga kirishadi. Shahardagi eng mashhur himoyachi deb nom chiqargan Tom Durkin ishni pro-bono shaklda olishga rozi bo’ladi. Bu jamoaga professorning voqeadan 4 kun olden Illinoy shtati Advokatlar assotsiatsiyasida qasamyod qabul qilgan tadqiqot assistenti ham qo’shiladi.
Himoya argumenti komendantlik soati muhim davlat manfatlari yo’lida o’rnatilmagan; shahar ma’muriyati protestchilar uchun alternativ harakat yo’nalishlari qoldirmaganligi hamda huquqni qo’lash kontentdan holi bo’lmagan ya’ni bir kun ilgarigi va bu protestlarga nisbatan turlicha tadbiq etilgan degan nuqtai-nazar atrofida quriladi.
2012-yil 27-sentabrida sudya Thomas More Donnelly barcha ayblovlarni beror qiluvchi 37 betli sud qarorini e’lon qiladi. Unda sudya Grant Park tarixan shahar aholisining ommaviy munosabatlarini bildirish maydoni sifatida shakllanganligi va bu hududda komendantlik soati qonunga xilof ravishda o’rnatilganligi haqida bandlar mavjud.
Nima uchun bu voqelik muhim? Avallo, jinoiy litigatsiya sud zali doirasida cheklanib qolmasdan katta ijtimoiy harakatga aylanadi. Qolaversa, harakat ishtirokchilari huquqshunoslikni himoya shaklidan hujumkor, hamla qiluvchi (offensive, striker litigation) litigatsiyaga aylantira olishgan. Eng muhimi nafqat talabalarga qo’yilgan ayblar bekor qilingan, balki ularga o’z noroziliklarini izhor etish uchun sud zalida platforma yaratib berilgan.
Huquqshunoslik va uning markazida bo’lib kelgan jinoiy litigatsiya eng oliy maqsadlaridan biri bu jamiyatni o’zgartirish bo’lishi kerak.
@CJandLP
👍1