Odatda tarix kitoblari va biografiyalarda Britaniyaning eng buyuk Ingliz shaxsi deb qaraluvchi Uinston Cherchil. Uning xulq-atvori hattoki hozirgi kun konservativ siyosatchilari uchun qõllanma deb qaraladi.

Õzining Uinstonga bağishlangan kitobida yozuvchi va rejissyor Toriq Ali 1940-1941 yillar uchun fashizm oldida kapitulyatsiya bõsağasida Cherchil tanlovi tõğri tanlov bõlganini e’tirof etgan holda uning imperiya va imperialist qarashlarning qattiq himoyachisi bõlganini ochib berishga uringan.

Asarda muallif Uinstonning uluğlovchi qarashlarni sõroq ostiga olgan. Birinchi jahon urushida millionlab shaxslar hayotiga ta’sir qilgan bir necha xato qarorlardan tashqari, u yaralari hamon bitmagan, chuqur izga ega Irland muammosining paydo bõlishi va chuqurlashishi ham uning nomi bilan boğliq.

Yangi yil munosabati bilan Verso mazkur kitobning e-book versiyasini 80% chegirmada £1.50’ga sotmoqda. Chegirmaning sõnggi kuni bugun.

@CJandLP

Xalqaro adliya sudi 11-12-dekbar kunlari sud joylashgan Niderlandiyaning Haga shahridagi Tinchlik saroyida Isroilning Xalqaro genotsid konvensiyasini buzishi yuzasidan ochilgan keysning dastlabki eshtuvni boshlashini ma’lum qildi.

@CJandLP

Tanishing: Blinne Ní Ghrálaigh. U Londondagi Matriks Chembers (Matrix Chambers) yuridik shirkati barristeri. Blinne xonim Xalqaro Adliya sudida Janubiy Afrika Respublikasi nomidan Isroilga qarshi da’vo arizasini olib chiquvchi huquqshunoslar jamoasiga vakillik qiladi.

U reprezentatsiya qilgan eng bahs-munozarali keyslardan biri bu, shubhasiz, Kolston tõrtligi (Colston Four) ishi. Mazkur ishda Bristol shahrida quldor haykalining qulatilishi munosabati bilan yetkazilgan jinoiy zararda ayblangan tõrtlikka qaratilgan. 2022-yil yanvar oyida Bristoldagi Qirollik sudi jury a’zolari protestchilarni aysiz deb topgan.

Ishda Irland barristeri Ní Ghrálaigh huquqiy iste’snolar (lawful excuses) prinsipiga tayangan holda himoya pozitsiyasini olib boradi. Bunda u qurol yetkazib berishga qarshi protestlar keysiga Director of Public Prosecutions v Ziegler havola qilgan holda sõz va uyushishga bõlgan huquq jinoiy zararni iste’sno etishi mumkinligini juryga yetkazib berishga urinadi.

1/

@CJandLP

Bundan tashqari himoya argumenti kelgusi jinoyatlarning oldini olish himoyasi atrofida mustahkamlangan. Bunda guruh a’zolari Kolston haykalining—84,000 qora tanli shaxlarning qullikka mahkum etilishi va 20,000 qora tanli, shu jumladan bolalar, õlimiga sabab bõlishi—uni Bristolning ‘eng donishmand va fazilatli insoni’ sifatida uluğlashi jinoyat deb hisoblagan.

Jury e’tibori, shuningdek, haykalga zarar yetganmi, agar yetgan bõlsa guruh haykalni qulatish davomida unga zarar yetkazishni kõzlaganmi degan savolga qaratilgan.

2/

@CJandLP

Blinne ichki yurisdiksiyada xalqaro ommaviy huquq, inson huquqlari va fuqarolik erkinliklari, protestlar huquqi, ma’muriy va ommaviy huquq sohalari bõyicha ixtisoslashgan. U Irlandiyaning ham janub ham shimoliy qismidagi Bar assotsiatsiyasiga a’zo, shuningdek, Angliya va Uels yurisdiksiyasi Bar assotsiatsiyasiga chaqirilgan.

Qiziqarli tarafi uning faoliyat Õzbekistondagi bir mifga chek qõyadi: bu advokatlik faoliyati uchun bazaviy yuridik ma’lumot talabidir. U dastlab Kembridjdagi Qirolicha kollejining Õrta asrlar va zamonaviy tillar (lotin va fransuz tili) mutaxassisligi bõyicha bakalavriat darajasini olgan. Keyinchalik esa Vestminister universitetida yuridik soha bõyicha bir yillik qayta tayyorlov kurslari orqali huquqshunoslik mutaxassisligiga ega bõlgan. Buning natijasida u barristerlik tayyorlovidan õtib sohaga kirib kelgan.

@CJandLP

Umuman olganda, advokatura institut sifatida eksklyuziv a’zolik kulubini ifoda etuvchi tuzilma bõlmasligi darkor.

Bazaviy huquqshunoslik yoki unga tenglashtirilgan (qayta-tayyorlov yoki magistratura kurslari) daraja taqdim etuvchi kurslarda tahsil olishdan qati nazar, har qanday shaxsning mazkur institutga kvalifikatsiyalanish huquqi hech qanday tarzda cheklanmasligi lozim.

@CJandLP

Qõshma Shtatlardagi Jorj Vashington universiteti arxivida AQSh-Rossiya õrtasidagi xalqaro aloqalarning deklassifikataiyalangan bir hujjati e’lon qilinibdi. Bu hujjatda 1999-yil Istanbulda õtkazilgan Yevropa Xavfsizlik va Hamkorlik tashkilotining sammitida Klinton va Yeltsin õrtasidagi muloqotdan bir parchasining transkripti õz aksini topgan.

Yeltsin Klintondan ‘shunchaki Yevropani Rossiyaga berishini’ sõragan.

@CJandLP

Bugun Õzbekiston Prokuraturasi xodimlarining kasb bayram kuni sifatida soha vakillari tomonidan nishonlanmoqda.

Bir vaqtning õzida biz u haqida kõp narsa bilamiz va hech narsani bilmaymiz. U institutsional jihatdan kolonial boshqaruvning bir apparati sifatadi Markaziy Osiyo hududiga kirib kelgan va mahalliy tub aholining emas, balki kolonial boshqaruv manfaatlariga xizmat qilgan. 1930-yillar Stalin terroridan tortib 1980-yillar ikkinchi yarmidagi Õzbek ishi yoki Paxta ishigacha turli-tuman siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy konfiguratsiyani boshidan õtkazgan.

Õylaymanki, post-kolonial davrning õtgan uch dekadasidan sõng sohada bevosita faoliyat yuritadigan professional xodimlar, uni tadqiq etuvchi olimlar va tadqiqotchilar mazmunli dialog orqali soha haqidagi miflarni parchalagan holda ideal holatda tizimning qanday bõlishi lozimligi haqida, ehtimol, barchaga manzur bõlmaydigan, noqulay va qiyin savollar haqida mulohaza yuritadigan ayni vaqt allaqachon kirib kelgan.

Tortishuvchanlik prinsipi asosidagi model ustiga qurilgan, bajarishning real imkoni bor va aynan mazkur organ uchun mõljallangan progressiv tizimdan faqat barcha yutadi.

@CJandLP

3 yil davomida MSNBC kanalida õzining mualliflik dasturini olib borgan Brtaniyalik jurnalist Mehdi Hasan kecha õzining yakuniy shousini olib borganligini hamda bu uning telekanaldagi sõnggi kuni ekanligini ma’lum qildi.

Sõl progressiv nuqtai-nazardan õng va õta õng siyosiy doiralarning siyosiy qarashlari va faoliyatiga tanqidiy baho beruvchi Mehdi dunyodagi eng kuchli debat qilish qobiliyatiga ega shaxs ekanligini deyarli barcha e’tirof etgan.

Uning mashhur debatlari ichida Oksford universitetining Ittifoq tashkiloti (Oxford Union) tomonidan õtkazilgan debati tahsinga loyiq. U debatlarni qanday qilib yutib chiqish haqida (How to win every argument: the art of debating, persuading and public speaking) kitob ham yozgan.

@CJandLP

‘Tahlillarga kõra, ommaviy budjet sarflanishini qisqartirish yoki immigratsiya siyosatini qattiqlashtirishni elektoratga va’da beruvchi sõl-markazchi siyosiy doiralar õng saylovchilarni õzlariga ovoz berishga ishontira olish ehtimoli juda past hamda õzining progressiv bazasini begonalashtirish riskiga duch keladi.’

Paradoksal tarfi, ular shuningdek jinoyat va jazo masalasida ham õnglar taklif qiluvchi siyosatga replika qilib keladi. Bunda ular, aytaylik, jazolar oğirlik darajasini yengillashtirish emas, balki ularni oğirlashtirish (jinoyatlarga qattiq qõl munosabatda bõlish ya’ni tough on crime) retorikasini ilgari suradi. Masalan, Amerikadagi three strikes and you’re out nomi bilan dov taratgan shartli ozod qilish doirasini qisqartirish siyosati Demokratlardan saylangan prezident Bill Klinton davrida qonunchillikka kiritilgan.

Bugun Amerikalik soliq tõlovchilar hisob kitoblarga kõra har bir mahkumni yil davomida qamoqda saqlash uchun $1M tõlamoqda. Ammo, bu ijtimoiy muammolarni yechgani yõq.

@CJandLP

Bugun Jabubiy Afrika tomonidan Xalqaro Adliya sudiga Isroilning Xalqaro Genotsid konvensiyasidagi majburiyatlarini buzayitganligi yuzasidan kiritgan da’vosini ommaviy eshitish boshlanadi.

Quyida Xalqaro huquq mutaxassisi Õt ochishni tõxtatish markazi ijrochi direktori Mark Lattimerning keys yuzasidan tahlilini e’tiboringizga havola etaman.

Uningcha, XAS ommaviy eshituvi yakuniga kõra na Isroilning genotsid sodir etayotganligi sud tomonidan qayd etiladi, na Janubiy Afrikaning da’vosi rad etiladi. Realistik jihatdan XAS tomonidan 5 ta ehtimoliy chora kõrilishi mumkin.

Sud muhokamasida JA tomonidan sõralgan qaysi ‘vaqtinchalik choralar’ kõrilishi mumkinligiga aniqlik kirtilishi mumkin. Xususan, Gambia v Myanmar ishida XAS Genotsid konvensiyasidagi majburiyatlarga bõysinishni talab qilgan. Ukraina v Rossiya ishida sud harbiy harakatlarni darhol tõxtatishni sõragan.

1. Dalillar tõplash va ehtimoliy qonun buzilishini tergov qilish. Bunda Isroildan qay darajada mustaqil, faktlarni õrganuvchi tergov missiyalarini, jumladan Xalqaro Jinoyat sudi komissiyalarini, kiritishni talab qilinishi muhim.

2. Genotsidga undovchi bayonotlarni jazolash. Bunda sud Isroil siyosiy doiralari tomonidan qõllanilayotgan de-humanizatsiyalovchi va ayrim hollarda qirib tashlashga undovchi chaqiriqlarni nazorat qilishi mumkin.

3. Zaruriy humanitar yordam kiritishga ruxsat berish. Genotsidga yõğirilgan bayonotlardan tashqari, Ğazo Falastinliklari murakkab yashash va hayot tarzidan aziyat chekayotganligi mazkur keysning asosini tashkil etadi. Sud bu boradagi dalillarni qabul qilishi mumkin.

4. Harbiy harakatlarni tõxtash. Bu qaror juda katta ish bõlar edi, ammo uning ehtimoli ancha past. Ukraina v Rossiya keysida masala Rossiyaning hatti-harakati genotsid yoki genotsid emasligini aniqlashda emas, balki uning Ukraina hududiga bostirib kirishining qonuniyligiga qaratilgan.

5. XAS Isroildan konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etilishini oldini olish maqsadida harbiy harakatlarni cheklash/modifikatsiya qilishni talab qilishi mumkin.

Ishni ommaviy eshitish bugundan boshalanadi. Uni Xalqaro Adliya sudining veb sayti orqali kuzatishingiz mumkin.

Update: XAS ommaviy eshituvi: https://webtv.un.org/en/asset/k11/k11gf661b3. Unda bugun Janubiy Afrika vakillarining argumentlari eshitiladi.

@CJandLP

Ingliz Bar assotsiatsiyasi

Ingliz Bar assotsiatsiyasi (advokatlar uyushmasi) 4 ta Inn (Inn of Court) deb nomlanuvchi uylardan tashkil topgan: Lincoln’s Inn, Gray’s Inn, Inner Temple va Middle Temple.

Barrister bõlish uchun talabgor bakalavriatda huquqshunoslik darajasini olishi (3 yillik ta’lim), Bar kursini yakunlashi (1 yil) hamda bu jarayonda 4 ta barristerlik uylaridan biriga a’zo bõlish orqali 1 yil pupillage (stajirovka) õtashi kerak. Demak, barrister bõlish akademik komponent (yuridik mutaxassislik), vokatsional komponent (bar kursi) hamda ishlash orqali õrganish (work-based learning yoki pupillage) talablari bajarilishi kerak. Yuridik mutaxassislik bõyicha bakalavr darajasiga ega bõlmaganlar 1 yillik qayta ixtisoslashuv kursini õtib akademik komponentni bajarishi mumkin.

Vokatsional komponent davrida Inn’lardan biriga a’zo bõlgan talabgor. Bar kursi yakunida ushbu kursni taqdim etuvchi muassasada va Inn’da ichki va tashqi markazlashtirilgan imtixonidan õtadi hamda ishga asoslangan komponentga chaqiruv olishi mumkin. Stajirovka davrida iste’mol standardlari minimumidan kelib chiqib ularga kamida £21-24k yillik stipendiya tõlanishi belgilangan.

@CJandLP

Ommaviy madaniyat (pop-culture) va xalqaro huquq

HBO tomonidan sur’atga olingan mashhur Taxtlar õyini TV-seriyalarida sur’atga tushgan Britaniyalik taniqli aktor Charlz Danz va ko Janubiy Afrikaning Isroilga qarshi keysini keng jamoatchilikka yetkazib beribdi.

Charlz õzining siyosiy qarashlarini ‘markazchilarning uzoq sõlida’ yoki ‘sõl markazchilarining biroz sõlida’ deb tasvirlaydi. U Breksitda mamlakatning Yevropa Ittifoqi tarkibida qolishini yoqlab chiqqan hamda mamlakatning Amerikaning kichik yõldoshi bõlish õrniga Yevropa oilasiga yaqin bõlishini xohlashini bildirgan.

Video h/t X (oldingi Twitter) @incontextmedia

@CJandLP

Odatda huquq maktablari talabalari orasida anglo-sakson barristerlari va advokatlari haqida gap ketganida, ular kõz õngida turli-tuman mashhur filmlar va television seriyalar qahramonlari gavdalanadi. Biroq, ular aksar hollarda anglo-sakson sud zallarining muhitini aks ettirishdan ham kõra advokatlar va sudlar haqida muayyan miflar paydo qiladi.

Jinoyat ishlari bõyicha ixtisoslashgan sobiq barrister Stiv Uelles advokatlarning sudya, tribunal yoki jury qarshsida nutq qilish jarayonlari haqida gapirar ekan tinglovchilardan birining sud jarayonida tana harakatlarining qanchalik muhimligi haqida õz fikrini bildirgan. U bunga ingliz tilida ‘[m]y veiw is the best body language is no body language’ deb munosabat bildirgan.

Stiv tinglovchilarga birinchi navbatda anglo-sakson, xususan, ingliz sudlari haqidagi filmlar va TV-seriyalarini mutlaqo kõrmaslikka chaqiradi. Chunki, Ingliz barristerlari sudga keys yuzasidan õz tadqimotini qilayotgan vaqtida na sud zalining u yoğidan bu yoğiga qarab harakatlanadi va ortiqcha emotsional vositalardan foydalanadi. Aksincha, ular bir joyda turgan holda õz argumentlarini sudya, tribunal vakillari yoki jury a’zolariga yetkazib beradi.

@CJandLP

Neuton, Sidney.

H/T Tereza Hendl X (oldingi Twitter) orqali

@CJandLP

Õyin nazariyasi: mahbuslar dilemmasi

Mahbus dilemmasi õyinlar nazariyasi asosida paydo bōlgan tahliliy doira bõlib, undan bir necha ishtirokchidan iborat gumonlanuvchilarning xulq-atvorini tushuntirib berishda foydalaniladi.

Tergovchida gumonlanuvchilarning hech birini ayblash uchun yetarli dallilarga ega bõlmagan bir paytda, ularga nisbatan tergov harakatlari olib borilayotgan shaxslar oldida dilemma vujudga keladi. Ular yoki birgalikda jim qolish orqali ozodlikka chiqishi yoki narigi mahbusni adliyaga topshirish orqali unga qarshi kõrsatma berib ozodlikka chiqishi mumkin. Sur’atda mahbuslarning qaysi qarori qanday natija berishi mumkinligi aks ettirilgan.

1/2

@CJandLP

Mazkur dilemma õziga xos õyin nazariyasini keltirib chiqaradi. Chunki, ratsional tanlov asosida tomonlarda narigi mahkumni adliyaga topshirish, u bilan birga hamkorlikda ishlashdan kõra kõproq natija berishi mumkin degan qarashni keltirib chiqaradi.

Ammo, fanda õyin nazariya metodlari asosida turuvchi shaxsning doim ratsional va õz manfaatlari uchun qaror qabul qiladi degan farazi tanqid qilinadi. Real hayotda shaxslararo munosabatlar bundanda murakkabroq kõrinish oladi. Ularning kundalik qabul qilishini bir-biriga boğliq bir qancha faktorlar shakllantiradi. Shu sababli, ushbu nazariya modellari shaxslar xulq-atvorini tõliq ochib bera olmasligi mumkin.

2/2

@CJandLP

Bir necha kun oldin tarix fanlari bõyicha falsafa doktori Baxtiyor Olimjonovning Markaziy Osiyoda sovet davri kolonial davr deb hisoblanmasligi lozim degan qarashi chop etildi hamda keng muhokama va turli reaksiyalar keltirib chiqardi.

Olimjonov fanda sovet davrini kolonial davr deb qaralishi haqida diskurs mavjudligini qayd etib, bunday yondashuv faqatgina muayyan maqsadlarga xizmat qiladi degan fikrni bildirgan.

Ehtimol tarixchi olim õz fikrini dallilab berishi uchun telegram postining imkoniyatlari kamlik qilar, biroq u fikrini qurishga uringan sovet hokimiyatining Markaziy Osiyoga investitsiya kiritganligi, garchi kiritilgan investitsiyaning hajmi, uning qaysi ijtimoiy guruhlarga yõnaltirilgani, fuqarolik mohiyati, uning kolonial boshqaruv ekanini inkor etmaydi. Aksincha, bularning barchasi kolonial hokimiyatni saqlab qolish uchun qaratilganligini ochib beradi.

Garchi uning nuqtai-nazariga qõshilmasamda, ijtimoiy tarmoqlardagi reaksion munosabatlar fikr bildirish erkinligi prinsiplariga zid. Har qanday fikr bildiruvchi u bildirgan pozitsiyasidan qati nazar u yoki bu shakldagi taqiblardan holi bõlishi lozim. Xoh bunday taqiblar akademik doiralarda, xoh keng jamoatchilik tomonidan bõlsin bu jamiyat taraqqiyoti uchun kontrproduktivdir.

Yakunda Avstraliyalik Artur Fillipsning madaniy krinj (cultural cringe) konsepti, nazarimda, post uchun mazmunli xotima bõlar edi. Madaniy krinj deganda u kolonial boshqaruvni boshidan õtkazgan xalqlarni õz madaniyatini boshqa ustuvor xalqlarning madaniyatiga qaraganda qoloq deb qarashini nazarda tutgan. Biroq, bugungi dunyo tartibi kolonial dominatsiya, ekspluatatsiya hamda imperializm ortidan shakllangan hamda muayyan xalqlar va millatlarni u yoki bu privilegiyalarga ega bõlishiga asos bõlgan.

@CJandLP