Ertaga Qo’shma Shtatlarda Oraliq saylovlari bo’lib o’tadi. Oraliq saylovlari Shtatlar rezidentlariga Kongress palatalari—Vakillik uyi, hamda Senat—a’zolarini saylash imkonini beradi. Ushbu saylov har ikki yilda o’tkaziladi va uning biri Qo’shma Shtatlar prezidenti offisda bo’lib kelayotgan davrning o’rtasiga to’g’ri kelganligi bois Oraliq saylov degan nom bilan ataladi.
Oraliq saylovlarda saylanish davri ikki yilni tashkil etgan Vakillik uyining 435 nafar a’zosi to’liq qayta saylanadi. Senatda esa bu qoida biroz boshqacha: uning olti yilga saylanadigan 100 nafar a’zosidan 35 nafari Oraliqda qayta saylovda ishtirok etishi ko’zda tutiladi.
Kongress qonun chiqaruvchi hokimiyat bo’lganligi bois, uni qaysi partiya tomonidan nazorat qilinishi amaldagi prezidentning siyosatiga bevosita ta’sir qiladi. Boshqacha qilib aytganda, amaldagi Respublikachi prezident a’zo bo’lgan partiya palatalarni har ikkisini yoki ulardan birini qo’ldan boy bersa, bu uning siyosat yurituviga bilvosita ta’sir qiladi.
Agarda hozir oppozitsiyada bo’lgan Demokratik partiya hech bo’lmasa quyi palatada nazoratni qo’lga kiritsa, ular nafaqat o’z qonun loyihalarini qonunchilik jarayonlariga olib kirishda ustuvorlikka erishadi, balki ular Vakillik uyining asosiy qo’mitalari orqali amaldagi prezident faoliyatining u yoki bu sohasini—masalan, korrupsiya vajlari, Oq uydagi ball tashkillashtirish uchun mo’ljallangan yangi inshoot qurilishi yoki Immigratsiya va bojxona nazorati organlari tomonidan ularning operatsion faoliyatida ishlatgan bahsli taktikalari kabi masalalarni—taftish qilish imkoniga ega bo’ladi.
Hattoki, bu jarayon prezidentga nisbatan impeachment qo’llash rasmiy protsedurasini ochishgacha borishi mumkin. Impeachment jarayoni jinoiy emas, balki siyosiy sud jarayoni. Unda hokimiyatni suistemol qilishda ayblangan prezidentning siyosiy javobgarlik masalasi ko’rib chiqiladi. Tarixan hali hech bir prezident rasman impeachment orqali hokimiyatdan chetlatilmagan bo’lsa-da, 1970-yillar birinchi yarmi va 1990-yillar so’ngida Richard Nixon va Bill Clinton’lar bu jarayonga juda yaqin kelgan.
Richard Nixon, Demokratik partiyasi konvensiyasi oldidan uning shtab-kvartirasi joylashgan Watergate mehmonxonasidagi ofisiga eshitish uskunalari qo’yishga bergan topshirig’i oqibatida unga nisabatan odil sudlovga to’sqinlik qilish, hokimiyat vakolatlarini suiste’mol qilish (vakolatga ega bo’lmagan holda, federal agentliklarga huquqqa xilof topshiriq berganligi uchun) hamda Kongressning qonuniy talablariga bo’ysunmaslik (telefon orqali amalga oshirgan suhbatlari yozuvini Kongressga topshirish talabiga rioya etmagani uchun) kabi ayblar ilgari surilgan. Masala Oliy sudgacha ko’tarilgan hamda United States v. Nixon bosh odil sudlov mahkamasi audio-yozuvlarni Kongressga topshirish talabini qo’yadi. Siyosiy va Kongressdagi qo’llab-quvvatlashdan mahrum bo’lgan Nixon Senat Odil sudlov Qo’mitasidagi ovoz berish oldidan o’z iste’fosini e’lon qiladi. Clinton esa Oq uyda stajirovka o’tayotgan Monica Lewinsky bilan nikohdan tashqari munosabati uchun Vakillik uyi tomonidan rasman impeachment qilinadi, ammo Senatda talab etiladigan mutlaq ko’pchilik ovoz to’planmay qoladi hamda prezidentlik muddatini oxiriga yetkazib qo’yadi.
@CJandLP
Oraliq saylovlarda saylanish davri ikki yilni tashkil etgan Vakillik uyining 435 nafar a’zosi to’liq qayta saylanadi. Senatda esa bu qoida biroz boshqacha: uning olti yilga saylanadigan 100 nafar a’zosidan 35 nafari Oraliqda qayta saylovda ishtirok etishi ko’zda tutiladi.
Kongress qonun chiqaruvchi hokimiyat bo’lganligi bois, uni qaysi partiya tomonidan nazorat qilinishi amaldagi prezidentning siyosatiga bevosita ta’sir qiladi. Boshqacha qilib aytganda, amaldagi Respublikachi prezident a’zo bo’lgan partiya palatalarni har ikkisini yoki ulardan birini qo’ldan boy bersa, bu uning siyosat yurituviga bilvosita ta’sir qiladi.
Agarda hozir oppozitsiyada bo’lgan Demokratik partiya hech bo’lmasa quyi palatada nazoratni qo’lga kiritsa, ular nafaqat o’z qonun loyihalarini qonunchilik jarayonlariga olib kirishda ustuvorlikka erishadi, balki ular Vakillik uyining asosiy qo’mitalari orqali amaldagi prezident faoliyatining u yoki bu sohasini—masalan, korrupsiya vajlari, Oq uydagi ball tashkillashtirish uchun mo’ljallangan yangi inshoot qurilishi yoki Immigratsiya va bojxona nazorati organlari tomonidan ularning operatsion faoliyatida ishlatgan bahsli taktikalari kabi masalalarni—taftish qilish imkoniga ega bo’ladi.
Hattoki, bu jarayon prezidentga nisbatan impeachment qo’llash rasmiy protsedurasini ochishgacha borishi mumkin. Impeachment jarayoni jinoiy emas, balki siyosiy sud jarayoni. Unda hokimiyatni suistemol qilishda ayblangan prezidentning siyosiy javobgarlik masalasi ko’rib chiqiladi. Tarixan hali hech bir prezident rasman impeachment orqali hokimiyatdan chetlatilmagan bo’lsa-da, 1970-yillar birinchi yarmi va 1990-yillar so’ngida Richard Nixon va Bill Clinton’lar bu jarayonga juda yaqin kelgan.
Richard Nixon, Demokratik partiyasi konvensiyasi oldidan uning shtab-kvartirasi joylashgan Watergate mehmonxonasidagi ofisiga eshitish uskunalari qo’yishga bergan topshirig’i oqibatida unga nisabatan odil sudlovga to’sqinlik qilish, hokimiyat vakolatlarini suiste’mol qilish (vakolatga ega bo’lmagan holda, federal agentliklarga huquqqa xilof topshiriq berganligi uchun) hamda Kongressning qonuniy talablariga bo’ysunmaslik (telefon orqali amalga oshirgan suhbatlari yozuvini Kongressga topshirish talabiga rioya etmagani uchun) kabi ayblar ilgari surilgan. Masala Oliy sudgacha ko’tarilgan hamda United States v. Nixon bosh odil sudlov mahkamasi audio-yozuvlarni Kongressga topshirish talabini qo’yadi. Siyosiy va Kongressdagi qo’llab-quvvatlashdan mahrum bo’lgan Nixon Senat Odil sudlov Qo’mitasidagi ovoz berish oldidan o’z iste’fosini e’lon qiladi. Clinton esa Oq uyda stajirovka o’tayotgan Monica Lewinsky bilan nikohdan tashqari munosabati uchun Vakillik uyi tomonidan rasman impeachment qilinadi, ammo Senatda talab etiladigan mutlaq ko’pchilik ovoz to’planmay qoladi hamda prezidentlik muddatini oxiriga yetkazib qo’yadi.
@CJandLP
Georg Wilhelm Friedrich Hegel ta’biri bilan aytganda, tarixdagi eng muhim hodisalar va shaxslar ikki marta qayta yuzaga chiqadi. Karl Marx esa Hegelning bu qarashini mohirona tarzda qayta-tahrirlab, bunday hodisalar yoki shaxslar qayta yuzaga chiqqanida ular ikki xil tarzda o’zini namoyon etishiga e’tibor qaratish lozimligini uqtiradi. Birinchi marta bunday hodisalar tragediya bilan ular takroran sodir bo’lganda farce bilan o’z xotimasiga yetadi degan nuqtai-nazarni o’zining Lui Bonopartning 18-Brumyeri nomli ishida ilgari suradi.
Retrospektga qisqa nazar tashlansa, 18-Brumyer so’z birikmasi bu Fransuz Revolutsion kalendaridagi 1799-yil 7-noyabr kuni Milliy Assambliya tomonidan tayinlangan vaqtincha Direktorat rahbarligidan Napoleon Bonaparte davlat to’ntarishi—coup d'etat—orqali hokimiyatni to’liq o’z qo’liga olgan holda diktatura o’rnatishiga ishora qiladi. Bu yog’i qanday kechganligi, oxir-oqibatda Kontenetal Yevropa qo’shinlari tomonidan mag’lub etilgan Bonapartening dastlab Elba’ga surgun qilinish holatida tragediya; keyinchalik muvaffaqiyatsiz hokimiyatni qayta qo’lga olishga urinishi orqali fars aylanib ketgan ikkinchi voqeilik uning Saint Helen nomli orolga surguni bilan o’z yakuniga yetgan.
Huddi shu interpretatsiyada, Donald Trumpning Qo’shma Shtatlar siyosatiga kirib kelishi va uning demokratik institutlarni zaiflashtirishi bilan bog’liq birinchi administratsiyasi davri, uning saylovda mag’lubiyatga uchrashi, mag’lubiyatga uchraganda ham uni tan olmasdan, demokratik qadriyat va ananalariga suyuqasd qilgan holda o’z elektoratini Congress joylashgan Capitol Hill’ga bostirib kirishga da’vat qilishi o’ziga xos tragediya edi.
Oraliq saylovlarida u reprezentatsiya qiluvchi siyosiy partiyaning katta mag’lubiyatga uchrashi uning ikkinchi administratsiyasi davri qanchalik siyosiy fars hodisasi ekanligini ko’rsatib beradi. Trump ham huddi kichik Lui Napoleon amakisining izidan borib, u erishgan sharaf illyuziyasini tiklashga urinib, uni hokimiyatga olib kelgan Assambliyaga taklif etilgan Ikkinchi Respublika Konstitutsiyasini imzolash orqali bergan vadasini buzgan holda Fransiya imperatori deb e’lon qilishiga mengzash mumkin. Uning siyosiy farsi ham Fransiyaning Franko-Prussiya urushidagi mag’lubiyati va mamlakat ramzi bo’lgan imperatorlik qilichini sharmandalarcha mamlakatni okkupatsiya qilgan Prussiya qo’shinlariga topshirish bilan yakunlangan.
Garchi, Demokratik partiya Kongressning har ikkala palatasida ko’pchilik mandatni egallagan bo’lsada, Trump har qachongidanda o’zining 18-Brumyeri xotimasiga yaqin turgan ko’rinishiga qaramasidan, oldinda ular o’z vakolatidan foydalangan holda amaldagi prezidentning hokimiyat suitemoliga qanchalik siyosiy baho bera olishi vaqt masalasi xolos.
@CJandLP
Retrospektga qisqa nazar tashlansa, 18-Brumyer so’z birikmasi bu Fransuz Revolutsion kalendaridagi 1799-yil 7-noyabr kuni Milliy Assambliya tomonidan tayinlangan vaqtincha Direktorat rahbarligidan Napoleon Bonaparte davlat to’ntarishi—coup d'etat—orqali hokimiyatni to’liq o’z qo’liga olgan holda diktatura o’rnatishiga ishora qiladi. Bu yog’i qanday kechganligi, oxir-oqibatda Kontenetal Yevropa qo’shinlari tomonidan mag’lub etilgan Bonapartening dastlab Elba’ga surgun qilinish holatida tragediya; keyinchalik muvaffaqiyatsiz hokimiyatni qayta qo’lga olishga urinishi orqali fars aylanib ketgan ikkinchi voqeilik uning Saint Helen nomli orolga surguni bilan o’z yakuniga yetgan.
Huddi shu interpretatsiyada, Donald Trumpning Qo’shma Shtatlar siyosatiga kirib kelishi va uning demokratik institutlarni zaiflashtirishi bilan bog’liq birinchi administratsiyasi davri, uning saylovda mag’lubiyatga uchrashi, mag’lubiyatga uchraganda ham uni tan olmasdan, demokratik qadriyat va ananalariga suyuqasd qilgan holda o’z elektoratini Congress joylashgan Capitol Hill’ga bostirib kirishga da’vat qilishi o’ziga xos tragediya edi.
Oraliq saylovlarida u reprezentatsiya qiluvchi siyosiy partiyaning katta mag’lubiyatga uchrashi uning ikkinchi administratsiyasi davri qanchalik siyosiy fars hodisasi ekanligini ko’rsatib beradi. Trump ham huddi kichik Lui Napoleon amakisining izidan borib, u erishgan sharaf illyuziyasini tiklashga urinib, uni hokimiyatga olib kelgan Assambliyaga taklif etilgan Ikkinchi Respublika Konstitutsiyasini imzolash orqali bergan vadasini buzgan holda Fransiya imperatori deb e’lon qilishiga mengzash mumkin. Uning siyosiy farsi ham Fransiyaning Franko-Prussiya urushidagi mag’lubiyati va mamlakat ramzi bo’lgan imperatorlik qilichini sharmandalarcha mamlakatni okkupatsiya qilgan Prussiya qo’shinlariga topshirish bilan yakunlangan.
Garchi, Demokratik partiya Kongressning har ikkala palatasida ko’pchilik mandatni egallagan bo’lsada, Trump har qachongidanda o’zining 18-Brumyeri xotimasiga yaqin turgan ko’rinishiga qaramasidan, oldinda ular o’z vakolatidan foydalangan holda amaldagi prezidentning hokimiyat suitemoliga qanchalik siyosiy baho bera olishi vaqt masalasi xolos.
@CJandLP
17-18-asrga borib Ma’rifatparvarlik ta’sirida Yevropada bir o’ziga xos ijtimoiy o’zgarish sodir bo’lib boshlagan. Bu o’zgarish ijtimoiy ahamiyatga molik masalalarning ommaviy maydonda muhokamaga olib chiqilishidir.
Nemis olimi Jürgen Habermas birinchilardan qanday qilib o’rta sinfga mansub burjuaziya vakillari muhokama markazini qirollik saroylaridan kafe yoki salonlarga ko’chirganligini ko’rsatib beradi.
Ushbu ommaviy maydonda shaxsning ijtimoiy statusi yoki boyligiga qarab emas, balki uning qanchalik asoslangan intellektual tanqdiy argument qura olishi va uni kommunikatsiya qila olish darajasiga qarab unga baho bergan.
Xususan, Ingliz kofe uylari (qahvaxonalar) ham quyi, ham yuqori sinf vakillarini intellektual fikr almashishda birlashtirib turuvchi makon vazifasini bajargan. Biroz farq bilan Fransuz salonlari eksklyuziv ravishda burjua va aristoratiyaning muayyan qismini o’zida jamlagan, biroq boshqa Yevropa mamlakatlaridan farqli ravishda ayollarga ham paltforma berilgan.
@CJandLP
Nemis olimi Jürgen Habermas birinchilardan qanday qilib o’rta sinfga mansub burjuaziya vakillari muhokama markazini qirollik saroylaridan kafe yoki salonlarga ko’chirganligini ko’rsatib beradi.
Ushbu ommaviy maydonda shaxsning ijtimoiy statusi yoki boyligiga qarab emas, balki uning qanchalik asoslangan intellektual tanqdiy argument qura olishi va uni kommunikatsiya qila olish darajasiga qarab unga baho bergan.
Xususan, Ingliz kofe uylari (qahvaxonalar) ham quyi, ham yuqori sinf vakillarini intellektual fikr almashishda birlashtirib turuvchi makon vazifasini bajargan. Biroz farq bilan Fransuz salonlari eksklyuziv ravishda burjua va aristoratiyaning muayyan qismini o’zida jamlagan, biroq boshqa Yevropa mamlakatlaridan farqli ravishda ayollarga ham paltforma berilgan.
@CJandLP
‘Nyu Yorkliklarni nima havotirga soladigan narsa, daromad solig’ini buzib ko’rsatish yoki firmalarning o’zlashtirish yoki rastratasi (embezzlement) emas. Millionlar asta-sekinlik bilan, odatda rasmiy ishtirok etish sxemlari orqali — o’zlashtirib olinadi, ammo bu o’rta qatlam jinoyatlari va ular hech kimni qo’rqitmaydi. Bizni o’y-hayollarimizni egallab oliuvchi narsa o’z ko’changizda yoki liftingizda tunab ketilish. Qo’rqinchlisi shundaki, nochor va kambag’al shunchaki o’ziga yaqin birnichi jabirlanuvchining hamyonini olish uchun uni itaradi, siltaydi yoki tepib tashlaydi. Hech kim bunday qo’rquvdan mutlaq himoyalanmagan.’
~ Daily News: New York’s Picture Newspaper, 1973-yil
@CJandLP
~ Daily News: New York’s Picture Newspaper, 1973-yil
@CJandLP