17-18-asrga borib Ma’rifatparvarlik ta’sirida Yevropada bir o’ziga xos ijtimoiy o’zgarish sodir bo’lib boshlagan. Bu o’zgarish ijtimoiy ahamiyatga molik masalalarning ommaviy maydonda muhokamaga olib chiqilishidir.

Nemis olimi Jürgen Habermas birinchilardan qanday qilib o’rta sinfga mansub burjuaziya vakillari muhokama markazini qirollik saroylaridan kafe yoki salonlarga ko’chirganligini ko’rsatib beradi.

Ushbu ommaviy maydonda shaxsning ijtimoiy statusi yoki boyligiga qarab emas, balki uning qanchalik asoslangan intellektual tanqdiy argument qura olishi va uni kommunikatsiya qila olish darajasiga qarab unga baho bergan.

Xususan, Ingliz kofe uylari (qahvaxonalar) ham quyi, ham yuqori sinf vakillarini intellektual fikr almashishda birlashtirib turuvchi makon vazifasini bajargan. Biroz farq bilan Fransuz salonlari eksklyuziv ravishda burjua va aristoratiyaning muayyan qismini o’zida jamlagan, biroq boshqa Yevropa mamlakatlaridan farqli ravishda ayollarga ham paltforma berilgan.

@CJandLP