Criminal Justice & Legal Paradigm
245 subscribers
385 photos
32 videos
1 file
159 links
Siz ushbu kanal orqali Jinoiy adliya institutlarining kelib chiqishi, shakllanishi va bugungi kundagi muammolari haqida fikr-mulohazalar, shu jumladan, ilmiy adabiyotlar bilan tanishib borasiz.
Download Telegram
60 daqiqa Avstraliya nashri Putin rejimiga qarshilik ko‘rsatgan/yotgan ayollar nomli turkum ostida sobiq Finlandiya bosh vaziri Sanna Marin, Estoniyaning bosh vaziri Kaja Kallas qatorida Rossiyaning 1-kanali sobiq boshlovchisi Ovsyannikova hamda Sobchakni ko‘rsatibdi. Medianing ekspertlar xulosasisiz bunday sayoz yondashuvi Rossiya, Sharqiy Yevropa va Yevrosiyo mintaqasi doirasida tadqiqot olib boruvchi akademik doiralarda keskin tanqid qilindi.

Tanqidlar markaziga rasizm va imperialistik g‘oyalarini yashirmaydigan, Rossiyaning propogandasiga o‘z xissasini qo‘shuvchi, sobiq elita oilasining nepot vakilasi — Kseniya Sobchak shaxsi qo‘yilgan edi.

O‘tgan kuni nomini keltirib o‘tilgan Liliya Chanysheva, Liliya Galyamina, Sasha Skochilenkolar ekspertlarning fikriga ko‘ra e’tirof etilishi kerak bo‘lgan rus jamiyatining Putin ilgari surayotgan qo‘shni mamlakatlarning suverenligi va milliy o‘zligini inkor etuvchi, agressiv tashqi siyosatiga qarshi chiqqan vakillar sanaladi.

@CJandLP
Irqiy adolat prinsiplari va Oliy sud

Kuni kecha Qo’shma Shtatlar Oliy sudi sudyalari ‘Ijobiy harakat’ (Affirmative action) deb nomlanuvchi dastur doirasida irqqa asoslangan holda universitetlarga qabul qilishni mamlakat konstitutsiyasiga zid deb topdi.

Harvard va Shimoliy Karolina universitetlariga qarshi ko’rib chiqilgan sud ishi konservativ ko’pchilikni tashkil qiluvchi sudyalar o’z nuqtai-nazarini ijobiy harakat dasturi barcha uchun teng imkoniyatlar yaratib bermaydi deb asoslashga uringan.

IH dasturining asl mohiyati ijtimoiy adolatsizlik oqibatida ta’limga imkoniyat topa olmaydigan yoshlarga mamlakatning elita universitetlarida o’qish uchun imkoniyat yaratib berishni nazarda tutadi. Qo’shma Shtatlarda odatda ijtimoiy adolat prinsiplaridan chetda qoladigan qora tanli yoki ispan tilida so’zlashuvchi rezidentlar ota-onasining tang iqtisodiy ahvoli natijasida maktab yoki universitetlarda o’qish uchun real imkoniyatga ega bo’lmay qoladi. Bu esa jamiyatdagi ijtimoiy-strukturaviy muammolarning oqibatidir. IH dasturi bu kontingentga imkoniyat yaratish orqali talabalar orasidagi diversifikatsiyani ta’minlashga qaratilgan.

Odatda, Shtatlar universitetlari dastlab qabul jarayonida nomzodlarning o’rtacha o’zlashtirishi (GPA) va test natijalarini (SAT) inobatga olgan. Bunda ta’lim imkoniyati yetmagan jamiyat qatlami — odatda ular qora tanli yoki ispan tilida so’zlashuvchilar — elita universitetlariga qabul qilinishining real imkoniyati past bo’lgan. Natijada ular pastroq natijalarni qabul qiluvchi universitetlarga hujjat topshirishga majbur bo’lgan. IH dasturi esa universitetlarga irqni qabul jarayonidagi bir baholash mezoni sifatida qabul qilib irqiy adolatsizlik natijasida ta’lim olishga imkon topmagan, odatdagi hujjat topshiruvchilardan pastroq natijaga ega nomzodlarni qabul qilish imkoniyatini yaratib bergan.

Bu esa 1970-yillarning so’ngidan boshlab huquqiy nizolarni keltirib chiqargan. Chunki, elita universitetlarga hujjat topshirgan oq tanli, yaxshi natijaga ega bo’lgan nomzod o’qishga qabul qilinmagach o’zi hujjat topshirgan oliygohni sudga bergan. Uning argumenti garchi u oq tanli hujjat topshiruvchi nomzodlar orasida pastroq ko’rsatkichga ega bo’lsada IH dasturi asosida hujjat topshirganlardan yuqoriroq natijaga ega bo’lgan. Shuning uchun universitetning uni qabul qilmaslik haqidagi qarori adolatsiz. Sud esa talabaning da’vosini qondirgan va universitet talabani o’qishga qabul qilgan.

IH dasturining konstitutsiyaga zid deb topilishi elita universitetlarning oq tanlilar va Osiyolik talabalar — Osiyolik talabalar odatda test natijasi va o’rtacha o’zlashtirishi eng yuqori bo’lgan kontingent sanaladi — uchun o’quv maskaniga aylanishi va u yerdagi ‘rang vakillari’ keskin kamayib ketishiga olib boradi.

Sud qarori 6-3, 6-2 nisbatida konservativ va liberal blok sudiyalari tomonidan ovoz olgan.

@CJandLP
1948-yil 5-iyul kunidan boshlab Birlashgan Qirollikning Milliy salomatlik xizmati (National Health Service, NHS) o’z faoliyatini boshlagan.

Sog’liqni saqlash tizimiga imkoniyatga ega bo’lish bu inson faravonligining ajralmas bir qismi. Hattoki, Britaniya orolida ham bu jarayon post-ikkinchi jahon urushi davrigacha institutsionallashmagan.

Eng muhimi, institutsionallashgan sog’liqni saqlash tizimiga imkoniyat shaxslarning hukumat vakili yoki oddiy shaxs ekanligiga qarab emas, balki barcha uchun teng bo’lishi darkor.

Sur’atda yangi tashkil etilgan NHS lifletidagi tanishtiruv ifodalangan.

Manba: https://mrc-describe.epexio.com/records/MSX/1974

@CJandLP
Stalin davridagi ommaviy tarzda ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq katta terror yoki buyuk terror nomi bilan tarixga kirgan repressiv jarayonlar nafaqat u yoki bu jinoyatda ayblanganlarga, balki ularning oila a’zolariga ham ta’sir qilgan.

SSSR Kompartiyasi Markazqoʻmining 1937-yil 5-iyul kuni qabul qilingan oʻta maxfiy qaroriga koʻra xalq dushmanlari deb topilganlarning turmush oʻrtoqlarini 5–8 yil oraligʻida ozodlikdan mahrum etish toʻgʻrisidagi Yozhev rahbarligidagi NKVDga bir qator topshiriqlar berilgan.

Qarorda Ichki ishlar xalq komissarligiga xalq dushmanlarining turmush o‘rtoqlarini qamash ortidan ularning yetim qolgan davlat qaramogʻiga olish topshirilgan.

@CJandLP
Vincent van Gogh’s Prisoners Exercising, 1890. Photograph: © The Pushkin State Museum of Fine Arts, Moscow

@CJandLP
‘People know what they do; frequently they know why they do what they do; but what they do not know is what what they do does’

~ Michel Foucault

@CJandLP
1916-yilgi Markaziy Osiyoning Rus kolonial tartibiga qarshi qo’zg’aloni rus tarixchilari o’zini olib qochadigan, muhokama qilishni istamaydigan eng katta tarixiy voqeliklardan biri sanaladi.

Turkiston o’lkasida o’rnatilgan tartib kolonial hukumat va oxir-oqibatda rus imperiyasining qulashiga bevosita ta’sir qilgan. Global shimol kontekstida tadqiqotlar olib boruvchi olimlar bu davr tadqiqot olib borish uchun va turli jarayonlarni tushunish uchun ideal davr deb qaraydi.

Quyidagi havoladagi BBCning Tarixiy guvohlik (Witness history) turkum podkasti orqali Oksford universiteti tarixchisi Aleksandr Morrision tomonidan o’sha davrda sodir bo’lgan voqeliklarni tushuntirishni tinglashingiz mumkin.

https://www.bbc.co.uk/programmes/p040p1bh

@CJandLP
1896-yil 14-may: bu kun Rossiya imperiyasi tarixida so’nggi monarx vazifasini bajargan Nikolai II’ning taxtga o’tirish marosimi ‘koronatsiya’ bo’lib o’tgan kun.

Marosim, Sharqiy Yevropadan tortib janubda Afg’onistongacha cho’zilgan ulkan ko’p millatli va elatli Rossiya imperiyasining yangi hukumdori uchun, uning bor qudratini namoyish etish, ko’z-ko’z qilish maydoni ham edi.

Ammo, paradoksal jihatdan, bunday tantana, qudratni ko’z-ko’z qilish industrializatsiya natijasida shakllangan yangi ishchi sinfining og’ir ahvoli, iqtisodiy qiyinchiliklar fonida o’tkazilgan.

Mamlakatdagi noroziliklar to’lqini 1905-yilgi ommaviy tartibsizliklarga olib keladi. Rus-Yapon urushida imperiya sharmandalarcha mag’lubiyatga uchraydi va oxir-oqibatda 1917-yilda zavolga yuz tutadi.

@CJandLP
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Shu kunlarda Birlashgan Qirollikning ko‘plab universitetlarida bitiruv marosimlari tashkil etilmoqda. Jumladan, Shotlandiyaning eng qadimiy, katta prestijga ega universitetlaridan biri bo‘lgan Edinburg universitetida ham ana shunday tadbir bo‘lib o‘tibdi.

Ananaga ko‘ra, tadbirda bitiruvchilardan vakil so‘zga chiqib talabalik davri, o‘qish mashaqqatlari haqida qisqacha fikr bildiradi.

Bu yilgi tadbir oldingilaridan o‘zgacha kechgan, unda talabalar universitet treyd yunionlari va ish beruvchilar o‘rtasidagi ish haqi bilan bog‘liq nizo ortidan o‘z diplomlarini olmaganliklariga noroziligini izhor etgan.

Albatta, bitiruv marosimida talabalar ko‘rsatgan vakilga yuklatilgan asosiy vazifa bu so‘z erkinligidan foydalangan holda o‘z havotirlari va noriziliklarini izhor etish va bu jarayonda ular o‘zlariga dars bergan professor-o‘qituvchilarning legitim da’vosini qo‘llab-quvvatlagan.

@CJandLP
🔥1
Konvension qarashlar doirasida fanda klassik Islom falsafasi qadimgi yunon falsafasini saqlab qolishda hamda o’ziga xos rivojlangan egaligi etiroflanadi. Shu bilan birga, post-klassik davrda uning inqirozi sodir bo’lgan degan qarashlar ilgari suriladi.

O’zining yangi monografiyasida Frank Griffel bunday ananviy qarashlarni rad etadi hamda post-klassik Islom falsafasi oldingi avlod olimlari tomonidan yetarlicha chuqur o’rganilmaganligini ochib berishga harakat qilgan.

Gap shundaki, u 12-asrdan so’ng Islom falsafasi zavolga uchrab yo’qolib ketmagan, balki o’zining diskursini o’zgartirgan. Greek falsafiy ananalari yo’q bo’lib ketmagan, ular shunchaki, ratsional Muslim teologiyasi — kalom ilmining bir qismiga aylangan. Bundan tashqari, falsafa hikma deb nomlanuvchi boshqa bir janr sifatida rivojlangani; biroq ana shu ikki xil janrda ijod qilgan ayni olimlar janr turidan kelib chiqib muyyan masalalarda turlicha bir-biriga qarama-qarshi xulosalarga kelganligini ko’rsatib berishga uringan.

@CJandLP
Shtatlarda joylashgan Amudaryo jamiyati (Oxus society) o‘zining Markaziy Osiyo barometri (Central Asian barometer) ko‘rsatkichida Qozog‘istonda Xitoyga qarshi jamoatchilik qarashlarini nashr qilibdi.

Farazlar 1 dan (qo‘llab-quvvatlovchi) 4 gacha (qarshi) shkalasida taqsimlangan. Masalan, Oqmolada bu ko‘rsatkich 2.1, Turkistonda 3.4 ni tashkil etgan.

@CJandLP
Chor Rossiyasi O‘zbek xonliklarining bosib olingan yerlarida Turkiston o‘lkasini tashkil etgach kun tartibiga chiqqan masala o‘lkani imperiyaga qanday tarzda integratsiya qilish masalasi bo‘lgan.

Kolonial administratsiya, imperiya amaldorlari va publisistlar o‘rtasida ikkita katta ideologik oqim mavjud bo‘lgan. Biri liberal qarash tarafdorlari vakillari Turkistonda katta reformalar loyihasini amalga oshirish va jamiyatni imperiyaga yaqinlashtirish tarafdorlari. Boshqalari, o‘lkada harbiy-ma’muriy boshqaruvni o‘rnatish tarafdorlari bo‘lgan konservativ g‘oya tarafdorlari. Ular mahalliy xalqning imperiya asosiy yerlaridagi xalqlardan tubdan farq qilishini ro‘kachlab o‘ta ehtiyotkorlik bilan yo‘l tutishni ilgari surgan.

Yakunda konservativ doira vakillari o‘z administrativ resurslaridan foydalangan holda Turkistonda harbiy-ma’muriy boshqaruvni o‘rnatgan. Turkiston har jihatdan koloniyaga aylantirilgan. O‘lkani boshqarish haqidagi muvvaqat nizomlar va keyinchalik 1886-yilgi nizom tayyorlash jarayonlari qaror qabul qila olmaslik, samarasizlik va oxir oqibatda 1916-yilgi qo‘zg‘alon hamda imperiyaning qulashiga olib keladi.

Daniel Brower (2003) Turkestan and the Fate of the Russian Empire. Routlege.

@CJandLP
❤1
‘We shape our buildings; thereafter they shape us’

Winston Churchill

Credits: Culture Critic

@CJandLP
Bir necha soatcha oldin tarmoqlarda qiziq ma’lumot paydo bo‘ldi. Aytilishicha, nafaqat Qo‘shma Shtatlarda, balki butun dunyoda yetakchi universitetlardan biri bo‘lgan Stanford universitetining prezidenti Marc Tessier-Lavign ilmiy-tadqiqot etikasi bilan bog‘liq tekshiruv natijasida o‘z vazifasidan iste’fo berishi ma’lum qilindi.

O‘tgan yili Stanford Daily nashridagi surishtiruv materialida universitet prezidenti substandard tadqiqot amalga oshirish, etik talablarni chetlab o‘tish va ma’lumotlarni manipulyatsiya qilgan bolda bir necha maqolalar chop etganligi bilan bog‘liq ayblovlar e’lon qilingan.

Sohaning boshqa ko‘zga ko‘ringan olimlari tomonindan tashkil etilgan panel xulosasiga ko‘ra nevrotadqiqotlarda olamshumul deb topilgan kamida 3 ta ilmiy ish chop etilgan jurnaldan qaytarib olinishi yoki tubdan qayta tayyorlangan holda qayta nashr etilishi darkor.

Bunday ko‘zga ko‘ringan mashhur olimning tadqiqotini jurnallardan qaytarib olishi juda kamyob holat. Jurnallardan maqolalarni qaytarib olish bo‘yicha ma’lumotlarga ko‘ra har 10,000 dan 4 ta maqola ana shunday tarzda qaytarilgan.

@CJandLP
Birlashgan Qirolliklar universitetlarida anchadan beri davom etayotgan ish haqi va pensiyalar nizosini hal etishda anchayin yirik progress kuzatilmoqda.

UCU (prof-o‘qituvchilar treyd-yunioni) va UUK (universitetlar assotsiatsiyasi) pensiya masalasida pensiyani qadirsizlanib qoladigan qismini qayta hisoblab chiqishga kelishib oldi. Tez orada, universitetlar va kollejlar ish beruvchilari assotsatsiyasi yangi yaxshilangan shartlarni muzokaralar stoliga qo‘yishi kutilmoqda.

@CJandLP
#Bilasizmi Ingliz tilida bezorilik qilish, shu bilan birga muayyan zo‘ravonlik elementlariga ega hatti-harakat thug so‘zi bilan ifodalanadi.

Qiziq tarafi, thug so‘zi Britaniyaning Hindistondagi kolonial taribiga borib taqaladi. Muyyan o‘troq joyga ega bo‘lmagan qabilalar East India kompaniyasi boshqaruvidagi Hindisoton hududida bosqinchilik amalga oshirib Britaniya kolonial taribi amalda bo‘lmagan yurisdiksiyalarga o‘tib ketgan. Bunday shaxslar thugge deb yuritilgan. Albatta, bu holatda politsiya faoliyati bilan shug‘illanuvchi harbiylar yurisdiksiyaviy cheklovlarga uchragan.

@CJandLP
Sur’atda Sovet davlati NKVD’si Lagerlar bosh boshqarmasi (GULAG) boshlig’i o’rinbosarining 00447-sonli buyruq asosida maxsus troykalar tomonidan ozodlikdan mahrum etilganlar miqdori haqidagi hisoboti ilova qilingan.

Unda Stalin buyuk terrori davrida ekstralegal tarzda tezlashtirilgan tartibda militsiya troykalari, torykalar va maxsus troykalar tomonidan qamalgan va qamalishi kutilayotgan shaxslarning doirasi aks ettirilgan.

Troykalar tarkibiga odatda hududiy—respublika, oblast, rayon—NKVD rahbari, prokurori hamda hududiy partiya sekretarlari kiritilgan.

Manba: Rossiya davlat arxivlari (GARF)

Fotokredit: Mikhail Nakonechnyi

@CJandLP
🔥1
30.07.1937

O‘tgan asrning 30-40-yillari Sovet davlati hamda u tomonidan majburan sovet ittifoqiga inkorporatsiyalangan va konsolidatsiyalashtirilgan milliy davlatlar, jumladan O‘zbekiston, eng repressiv davrni boshdan kechirgan.

Katta/buyuk terror yoki tozalash nomi bilan tarixga kirgan, ayrim manbalarda siyosiy genotsid deb atalgan, jarayonlar yirik kompartiya vakillaridan tortib, oddiy jamiyat a’zolarigacha yetib borgan. Masalan, KPSS markaziy apparatining yarimidan ortiq a’zosi otib tashlangan, 103 nafar yuqori darajali harbiy xizmatchilardan 81 nafarini ‘yo‘q qilingan’.

Katta terror jamiyatning xulq-atvoriga ham jiddiy ta’sir o‘tkazmasdan qolmagan. Fosh etish va/yoki chaqimchilik keng tarqalgan hamda jamiyat a’zolarining o‘zini-o‘zi saqlash instinkti sifatida ongostiga singib borgan.

Neokolonial va neoimperial g‘oyalar global dunyoga o‘z ta’sirini qayta o‘tkazishga harakat qilayotgan bir vaqtda kolonial o‘tmish jamiyatimizni shakllanishi uchun qanday ta’sir o‘tkazganligini anglash juda ham mujim. Laziz Hamidov va Ular loyihasi ijodiy jamoasi ana shu jarayonlar bevosita O‘zbekistonga qanday ta’sir qilganligi yuzasidan maxsus dastur tayyorlagan.

@CJandLP
Huquq va jamiyat yoki huquq sotsiologiyasi yohud huquqqa jamiyatshunoslik orqali yondashuvda huquqiy kategoriyalarga baho berishning muhim bir tamoyili bor. Unga ko’ra kitobda yozilgan huquqning qanchalik ijtimoiy muhitda ishlab keta olish qobiliyati yoki harakatsiz to’xtab qolishi o’rganiladi. Bu jarayon ingliz tilida law on the books & law in action frazalari orqali ifodalanadi.

Kitoblardagi huquq bu yozma shaklda ifodalangan barcha huquq normalari, regulyatsiyalar va huquqiy odatlarni o’z ichiga jamlab oladi. Yozma huquq sifatida ifodalanadigan shartnomalar, statutlar va keyslar shaklida farqli ravishda harakatdagi huquq (law-in-action) huquqning jamiyatda qay tarzda qo’llanilishini o’rganishdan iborat. Bunda sudlar, politsiya yoki boshqa huquq institutlari tomonidan huquq normasining amaliyotda qanday qo’llashi bilan bog’liq hatti-harakati va xulq-atvoriga baho beriladi.

Afsuski, O’zbek huquq maktabida bunday yondashuv prevalent emas. Biroq bunday yondashuv orqali mavjud muammolarni o’rganish jamiyatdagi muammolarning ildizini topishda juda ham foydali bo’lar edi.

@CJandLP