3 yil davomida MSNBC kanalida õzining mualliflik dasturini olib borgan Brtaniyalik jurnalist Mehdi Hasan kecha õzining yakuniy shousini olib borganligini hamda bu uning telekanaldagi sõnggi kuni ekanligini ma’lum qildi.

Sõl progressiv nuqtai-nazardan õng va õta õng siyosiy doiralarning siyosiy qarashlari va faoliyatiga tanqidiy baho beruvchi Mehdi dunyodagi eng kuchli debat qilish qobiliyatiga ega shaxs ekanligini deyarli barcha e’tirof etgan.

Uning mashhur debatlari ichida Oksford universitetining Ittifoq tashkiloti (Oxford Union) tomonidan õtkazilgan debati tahsinga loyiq. U debatlarni qanday qilib yutib chiqish haqida (How to win every argument: the art of debating, persuading and public speaking) kitob ham yozgan.

@CJandLP

‘Tahlillarga kõra, ommaviy budjet sarflanishini qisqartirish yoki immigratsiya siyosatini qattiqlashtirishni elektoratga va’da beruvchi sõl-markazchi siyosiy doiralar õng saylovchilarni õzlariga ovoz berishga ishontira olish ehtimoli juda past hamda õzining progressiv bazasini begonalashtirish riskiga duch keladi.’

Paradoksal tarfi, ular shuningdek jinoyat va jazo masalasida ham õnglar taklif qiluvchi siyosatga replika qilib keladi. Bunda ular, aytaylik, jazolar oğirlik darajasini yengillashtirish emas, balki ularni oğirlashtirish (jinoyatlarga qattiq qõl munosabatda bõlish ya’ni tough on crime) retorikasini ilgari suradi. Masalan, Amerikadagi three strikes and you’re out nomi bilan dov taratgan shartli ozod qilish doirasini qisqartirish siyosati Demokratlardan saylangan prezident Bill Klinton davrida qonunchillikka kiritilgan.

Bugun Amerikalik soliq tõlovchilar hisob kitoblarga kõra har bir mahkumni yil davomida qamoqda saqlash uchun $1M tõlamoqda. Ammo, bu ijtimoiy muammolarni yechgani yõq.

@CJandLP

Bugun Jabubiy Afrika tomonidan Xalqaro Adliya sudiga Isroilning Xalqaro Genotsid konvensiyasidagi majburiyatlarini buzayitganligi yuzasidan kiritgan da’vosini ommaviy eshitish boshlanadi.

Quyida Xalqaro huquq mutaxassisi Õt ochishni tõxtatish markazi ijrochi direktori Mark Lattimerning keys yuzasidan tahlilini e’tiboringizga havola etaman.

Uningcha, XAS ommaviy eshituvi yakuniga kõra na Isroilning genotsid sodir etayotganligi sud tomonidan qayd etiladi, na Janubiy Afrikaning da’vosi rad etiladi. Realistik jihatdan XAS tomonidan 5 ta ehtimoliy chora kõrilishi mumkin.

Sud muhokamasida JA tomonidan sõralgan qaysi ‘vaqtinchalik choralar’ kõrilishi mumkinligiga aniqlik kirtilishi mumkin. Xususan, Gambia v Myanmar ishida XAS Genotsid konvensiyasidagi majburiyatlarga bõysinishni talab qilgan. Ukraina v Rossiya ishida sud harbiy harakatlarni darhol tõxtatishni sõragan.

1. Dalillar tõplash va ehtimoliy qonun buzilishini tergov qilish. Bunda Isroildan qay darajada mustaqil, faktlarni õrganuvchi tergov missiyalarini, jumladan Xalqaro Jinoyat sudi komissiyalarini, kiritishni talab qilinishi muhim.

2. Genotsidga undovchi bayonotlarni jazolash. Bunda sud Isroil siyosiy doiralari tomonidan qõllanilayotgan de-humanizatsiyalovchi va ayrim hollarda qirib tashlashga undovchi chaqiriqlarni nazorat qilishi mumkin.

3. Zaruriy humanitar yordam kiritishga ruxsat berish. Genotsidga yõğirilgan bayonotlardan tashqari, Ğazo Falastinliklari murakkab yashash va hayot tarzidan aziyat chekayotganligi mazkur keysning asosini tashkil etadi. Sud bu boradagi dalillarni qabul qilishi mumkin.

4. Harbiy harakatlarni tõxtash. Bu qaror juda katta ish bõlar edi, ammo uning ehtimoli ancha past. Ukraina v Rossiya keysida masala Rossiyaning hatti-harakati genotsid yoki genotsid emasligini aniqlashda emas, balki uning Ukraina hududiga bostirib kirishining qonuniyligiga qaratilgan.

5. XAS Isroildan konvensiyada nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etilishini oldini olish maqsadida harbiy harakatlarni cheklash/modifikatsiya qilishni talab qilishi mumkin.

Ishni ommaviy eshitish bugundan boshalanadi. Uni Xalqaro Adliya sudining veb sayti orqali kuzatishingiz mumkin.

Update: XAS ommaviy eshituvi: https://webtv.un.org/en/asset/k11/k11gf661b3. Unda bugun Janubiy Afrika vakillarining argumentlari eshitiladi.

@CJandLP

Ingliz Bar assotsiatsiyasi

Ingliz Bar assotsiatsiyasi (advokatlar uyushmasi) 4 ta Inn (Inn of Court) deb nomlanuvchi uylardan tashkil topgan: Lincoln’s Inn, Gray’s Inn, Inner Temple va Middle Temple.

Barrister bõlish uchun talabgor bakalavriatda huquqshunoslik darajasini olishi (3 yillik ta’lim), Bar kursini yakunlashi (1 yil) hamda bu jarayonda 4 ta barristerlik uylaridan biriga a’zo bõlish orqali 1 yil pupillage (stajirovka) õtashi kerak. Demak, barrister bõlish akademik komponent (yuridik mutaxassislik), vokatsional komponent (bar kursi) hamda ishlash orqali õrganish (work-based learning yoki pupillage) talablari bajarilishi kerak. Yuridik mutaxassislik bõyicha bakalavr darajasiga ega bõlmaganlar 1 yillik qayta ixtisoslashuv kursini õtib akademik komponentni bajarishi mumkin.

Vokatsional komponent davrida Inn’lardan biriga a’zo bõlgan talabgor. Bar kursi yakunida ushbu kursni taqdim etuvchi muassasada va Inn’da ichki va tashqi markazlashtirilgan imtixonidan õtadi hamda ishga asoslangan komponentga chaqiruv olishi mumkin. Stajirovka davrida iste’mol standardlari minimumidan kelib chiqib ularga kamida £21-24k yillik stipendiya tõlanishi belgilangan.

@CJandLP

Ommaviy madaniyat (pop-culture) va xalqaro huquq

HBO tomonidan sur’atga olingan mashhur Taxtlar õyini TV-seriyalarida sur’atga tushgan Britaniyalik taniqli aktor Charlz Danz va ko Janubiy Afrikaning Isroilga qarshi keysini keng jamoatchilikka yetkazib beribdi.

Charlz õzining siyosiy qarashlarini ‘markazchilarning uzoq sõlida’ yoki ‘sõl markazchilarining biroz sõlida’ deb tasvirlaydi. U Breksitda mamlakatning Yevropa Ittifoqi tarkibida qolishini yoqlab chiqqan hamda mamlakatning Amerikaning kichik yõldoshi bõlish õrniga Yevropa oilasiga yaqin bõlishini xohlashini bildirgan.

Video h/t X (oldingi Twitter) @incontextmedia

@CJandLP

Odatda huquq maktablari talabalari orasida anglo-sakson barristerlari va advokatlari haqida gap ketganida, ular kõz õngida turli-tuman mashhur filmlar va television seriyalar qahramonlari gavdalanadi. Biroq, ular aksar hollarda anglo-sakson sud zallarining muhitini aks ettirishdan ham kõra advokatlar va sudlar haqida muayyan miflar paydo qiladi.

Jinoyat ishlari bõyicha ixtisoslashgan sobiq barrister Stiv Uelles advokatlarning sudya, tribunal yoki jury qarshsida nutq qilish jarayonlari haqida gapirar ekan tinglovchilardan birining sud jarayonida tana harakatlarining qanchalik muhimligi haqida õz fikrini bildirgan. U bunga ingliz tilida ‘[m]y veiw is the best body language is no body language’ deb munosabat bildirgan.

Stiv tinglovchilarga birinchi navbatda anglo-sakson, xususan, ingliz sudlari haqidagi filmlar va TV-seriyalarini mutlaqo kõrmaslikka chaqiradi. Chunki, Ingliz barristerlari sudga keys yuzasidan õz tadqimotini qilayotgan vaqtida na sud zalining u yoğidan bu yoğiga qarab harakatlanadi va ortiqcha emotsional vositalardan foydalanadi. Aksincha, ular bir joyda turgan holda õz argumentlarini sudya, tribunal vakillari yoki jury a’zolariga yetkazib beradi.

@CJandLP

Neuton, Sidney.

H/T Tereza Hendl X (oldingi Twitter) orqali

@CJandLP

Õyin nazariyasi: mahbuslar dilemmasi

Mahbus dilemmasi õyinlar nazariyasi asosida paydo bōlgan tahliliy doira bõlib, undan bir necha ishtirokchidan iborat gumonlanuvchilarning xulq-atvorini tushuntirib berishda foydalaniladi.

Tergovchida gumonlanuvchilarning hech birini ayblash uchun yetarli dallilarga ega bõlmagan bir paytda, ularga nisbatan tergov harakatlari olib borilayotgan shaxslar oldida dilemma vujudga keladi. Ular yoki birgalikda jim qolish orqali ozodlikka chiqishi yoki narigi mahbusni adliyaga topshirish orqali unga qarshi kõrsatma berib ozodlikka chiqishi mumkin. Sur’atda mahbuslarning qaysi qarori qanday natija berishi mumkinligi aks ettirilgan.

1/2

@CJandLP

Mazkur dilemma õziga xos õyin nazariyasini keltirib chiqaradi. Chunki, ratsional tanlov asosida tomonlarda narigi mahkumni adliyaga topshirish, u bilan birga hamkorlikda ishlashdan kõra kõproq natija berishi mumkin degan qarashni keltirib chiqaradi.

Ammo, fanda õyin nazariya metodlari asosida turuvchi shaxsning doim ratsional va õz manfaatlari uchun qaror qabul qiladi degan farazi tanqid qilinadi. Real hayotda shaxslararo munosabatlar bundanda murakkabroq kõrinish oladi. Ularning kundalik qabul qilishini bir-biriga boğliq bir qancha faktorlar shakllantiradi. Shu sababli, ushbu nazariya modellari shaxslar xulq-atvorini tõliq ochib bera olmasligi mumkin.

2/2

@CJandLP

Bir necha kun oldin tarix fanlari bõyicha falsafa doktori Baxtiyor Olimjonovning Markaziy Osiyoda sovet davri kolonial davr deb hisoblanmasligi lozim degan qarashi chop etildi hamda keng muhokama va turli reaksiyalar keltirib chiqardi.

Olimjonov fanda sovet davrini kolonial davr deb qaralishi haqida diskurs mavjudligini qayd etib, bunday yondashuv faqatgina muayyan maqsadlarga xizmat qiladi degan fikrni bildirgan.

Ehtimol tarixchi olim õz fikrini dallilab berishi uchun telegram postining imkoniyatlari kamlik qilar, biroq u fikrini qurishga uringan sovet hokimiyatining Markaziy Osiyoga investitsiya kiritganligi, garchi kiritilgan investitsiyaning hajmi, uning qaysi ijtimoiy guruhlarga yõnaltirilgani, fuqarolik mohiyati, uning kolonial boshqaruv ekanini inkor etmaydi. Aksincha, bularning barchasi kolonial hokimiyatni saqlab qolish uchun qaratilganligini ochib beradi.

Garchi uning nuqtai-nazariga qõshilmasamda, ijtimoiy tarmoqlardagi reaksion munosabatlar fikr bildirish erkinligi prinsiplariga zid. Har qanday fikr bildiruvchi u bildirgan pozitsiyasidan qati nazar u yoki bu shakldagi taqiblardan holi bõlishi lozim. Xoh bunday taqiblar akademik doiralarda, xoh keng jamoatchilik tomonidan bõlsin bu jamiyat taraqqiyoti uchun kontrproduktivdir.

Yakunda Avstraliyalik Artur Fillipsning madaniy krinj (cultural cringe) konsepti, nazarimda, post uchun mazmunli xotima bõlar edi. Madaniy krinj deganda u kolonial boshqaruvni boshidan õtkazgan xalqlarni õz madaniyatini boshqa ustuvor xalqlarning madaniyatiga qaraganda qoloq deb qarashini nazarda tutgan. Biroq, bugungi dunyo tartibi kolonial dominatsiya, ekspluatatsiya hamda imperializm ortidan shakllangan hamda muayyan xalqlar va millatlarni u yoki bu privilegiyalarga ega bõlishiga asos bõlgan.

@CJandLP

Bizning barcha yozuvchilarimizni—hamda boshqa ijodkorlarimizni—anglo-sakson muvaffaqiyatlarining ulkan jamlanmasi daxshatga soladi. Bunday holat shubhasiz Avstraliya madaniy krinjni yuzaga keltiradi. Bu yo tõğri yoki egri madaniy krinj sifatida ochiq safsatabozlar xulq-atvorida namoyon bõlib ‘men yaratgan inom etgan yerda yashovchi, sendan zõrroq odamman, Avstraliya aborigeni’ shaklida ifodalanishi mumkin.

~ Artur Fillips

@CJandLP

Rus siyosiy diskursiga Gulagning qayta kirib kelganligi bir vaqtning õzida jamoatchilikni xayratga solishi va havotirini uyğotishi bejiz emas. Jamoatchilik gulag tizimining bekor bõlishini 50-yillar ikkinchi yarimiga boğlasada, uning asoratlari mintaqa bõylab turli chuqurlikda saqlanib qolgan.

Yodingizda bõlsa Atlantikaning narigi qirğoğida yashovchi sotsiolog va kriminolog olimlarning palimpsestik davriylik nazariyasi haqida post joylagan edim.

Sovet va post-sovet siyosiy diskursida gulagga yechim sifatda qayta-qayta murojaat qilinishi Vizantiya imperiyasida qoğoz taqchilligi bois Arximedning asari bitilgan palimpset qoğozidagi qõl yozmaning qirib õchirilishi hamda unga diniy matn tushirilganini yodga soladi. Qõl yozma ortida esa mashhur asarning izlarini kõrish mumkin.

@CJandLP

Advokatlik osonmi?

Angliya va Uels yurisdiksiyasida barristerlik chaqiruvini olish uchun vokatsional komponentni avtorizatsiyalangan ta’lim va trening tashkilotlarida (ATTT) õtayotgan nomzodlar Bar Trening kursi (BTK) yakuniga kõra Fuqarolik va Jinoiy litigatsiya imtixonlarini topshirishi talab etiladi.

Ushbu grafikda Angliya bõylab BTK tashkil qilish huquqiga ega ATTTlarda treningdan õtayotgan talabgorlarning imtixondan õtish darajasi õz aksini topgan. Advokatlik kolleji (ICCA) va Siti universiteti BTKsida tahsil oluvchi talabgorlar ULaw’ning mintaqaviy filiallari va boshqa ATTTlarda treningdan õtgan talabgorlardan yaxshiroq natija qayd etib kelgan.

BTKda tahsil olish nafaqat moliyaviy resurslarni talab etadi (£15-20k), balki uning yakunida imtixondan õtishni kafolatlamaydi. Imtixonlardan õtish va Bar assotsiatsiyasiga barristerlik chaqiruvini olish bir qadar uzoqroq muddat talab etishi mumkin.

@CJandLP

Sovet avtobiografik tadqiqotlarida deyarli chuqur õrganilmagan bir inqilobchi borki, uning shaxsi nafaqat Turkiston õlkasi bilan boğliq, balki u tom ma’noda siyosiy huquqshunos hamdir. Gap Aleksandr Feodorovich Kerensky haqida ketmoqda.

Kerensky Volga õrta oqimida joylashgan Simbirsk shahrida tavallud topib, 8 yoshga tõlganida uning oilasi Chor Rossiyasi anneksiya qilib olgan Turkistonga kõchib boradi.

Kuchli ommaviy nutq qilish qobiliyatiga ega Kerensky sõl-demokratik qarashlarga ega shaxs õlaroq muhim inqilobchi shaxslardan biri sanaladi. Fevral inqilobidan sõng tuzilgan Muvaqqat hukumatning adliya, mudofa vaziri kabi lavozimlarida hamda bir muddat uning bosh vaziri sifatida faoliyat yuritgan.

1/2

@CJandaLP

Qiziq tarafi, mutaxassisligi bõyicha huquqshunos bõlgan Aleksandr Chor Rossiyasining turli burchaklarida monarxiyaga qarshi kurashgan inqilobchilarning ishida advokat sifatida ishtirok etgan. Xususan, Yangi Marğilon sudining bayonnomalarida qayd etilishicha, u 1910-yilda sotsial-inqilobchilar partiyasi vakillarining ishida himoyachi sifatida ishtirok etgan. 1912-yildagi Toshkentdagi analogik jarayonlarda ham u himoyachi sifatida ishda ishtirok etgan hamda sud ishlari yakuniga kõra sudlanayotganlarga nisbatan sõralagan õlim jazosi bekor qilishga erishgan.

Umuman olganda arxiv materiallarida, hattoki, Peterburg guberniyasi jandarma boshqarmasi boshliğining Turkiston mintaqaviy qõriqlash bõlimi boshlğiga Kerensky shaxsiyati va SR’chilar partiyasi vakillari ishi yuzasidan advokatlik faoliyatini tavsiflovchi xati ham saqlanib qolgan.

2/2

@CJandLP

AQSh adliya tizimidagi yondashuvlarning paradoksi shundaki, Oliy sudning kõpchilikni tashkil etuvchi konservativ vakillari bir vaqtning õzida hayot tarafdorlari (pro-life) hamda buning mutlaqo teskarisi bõlishi mumkin. Xususan, ayollarning abort qilish huquqini kafolatlagan Roe v. Wade keysini bekor qilgan ana shu fraksiya, hali ham õlim jazosini ijro etish bõyicha debatlarda jazoni ijro etilishi yuzasidan Oliy sud buyruğini chiqarishga qaror qabul qiladi.

@CJandLP

Xalqaro huquq terminal holatda, ammo uning impulslari saqlanib turibdi.

@CJandLP

Bugun Xalqaro Adliya sudi tomonidan Janubiy Afrika Respublikasining Isroil davlatiga qarshi Genotsid konvensiyasi doirasida kiritgan da’vosi yuzasidan sud buyruği e’lon qilindi. Bu bilan ushbu kun xalqaro huquq tizimidagi muhim tarixiy kunlardan biriga aylandi.

Sud buyruğida õt ochishni tõxtatish haqida band mavjud bõlmasada, u Isroilga genotsid aktini tõxtatish yuzasidan muvaqqat choralar kõrish majburiyatini yukladi: harbiylar qismlarini genotsid sodir etishdan tiyib turish, genotsidga chaqiriqlarni oldini olish va jazolash, dalillarni saqlash, Ğazoga yordam kirishini ta’minlash, XASga õz majburiyatlarini bajarayotganligi yuzasidan hisobot kiritish.

XAS, shuningdek, Isroil tarafining ishni kõrib chiqishni tõxtatish yuzasidan iltimosnomasini rad etdi. Bu degani XAS Janubiy Afrika da’vosidagi qator argumentlarni asosli deb topgan hamda mazkur eshituv yuzasidan Genotsid konvensiyasiga doir tõliq ish yurituvini davom ettiradi.

Xalqaro huquq tizimi va hamjamiyat oldidagi endigi katta sinov bu buyruqning ijrosini qay darajada ta’minlanishidir.

@CJandLP

Õlim jazosini ijro etish va uning atrofidagi nyuanslar

Kuni kecha Qõshma Shtatlarning Alabama shtatida Kennis Smitga (Kenneath Smith) nisbatan chiqarilgan hukm ijro etildi. Sud uni 30 yil avval sodir etgan qotilligi uchun õlim jazosiga hukm qilgan edi.

2022-yilda unga nisbatan e’lon qilingan hukmda oliy jazo ijro etish letal inyeksiya uslubidan foydalanish belgilangan. Biroq, jazoni ijro etishning muvaffaqiyatsiz yakunlangani shtatning õlim jazosini kõrib chiqishga olib kelgan.

Mahkumga nisbatan shtat va butun federal mamlakat tarixida ilk bor nitrogen gaz orqali jazoni ijro etish tayinlangan. Uning huquqshunoslari unga nisbatan 2-marta õlim jazosini qõllanilishini Oliy sudga olib chiqqan. Huquqshunoslar argumentining AQSh konstitutsiyasiga kiritilgan 8-õzgartirish (shafqatsiz va noodatiy jazolar qõllashdan himoyalash) õzagida qurgan edi. Bunda ular mahkumga nisbatan õlim jazosini birinchi marta muvaffaqiyatsiz qõllanilishi, unda qattiq travmaning hosil bõlgani bois ikkinchi urinish 8-õzgartirishga zid degan nuqtai-nazarni ilgari surgan. Ammo, oldingi postda ta’kidlaganimdek Oliy sudning konservativ sudyalari Alabama shtati sudining qarori yuqoridagi prinsip talablarini buzmagan degan qarorga keldi. Albatta, liberal sudyalar lageri bu qarorga qarshi ovoz bergan, biroq sudda ular minoritar ovoz bõlganligi bois yakuniy qaror ana shunday tarzda shakllantirildi.

Ikkinchi marta õlim jazosini ijro etish Alabamada amalga oshirildi. Gaz orqali jazoni ijro etishdagi nitrogen haypoksiya uslubi mahkumga kislorod yetib borishini tõxtatib qõyish orqali amalga oshirilib nitrogen silinderiga ulangan maska yordamida ijro etiladi.

Bu postni hozir jazoning ahloqiy jihatdan tõğri yoki notõğri ekanligiga qaratmayman. Balki, mazkur keys komparativ konstitutisyaviy va jinoiy huquqiy bir necha masalalarni õrtaga chiqaradi.

Komparativ konstitutsiyaviy masala bu Oliy sud tarkibini shakllantirish tartibiga borib taqaladi. AQSh Konstitutsiyasiga kõra, Oliy sud sudyasi nomzodi mamlakat prezidenti tomonidan ilgari suriladi hamda Senat tomonidan tasdiqlanadi. AQShdagi ikki partiyaviy tizim ideologik jihatdan sudiylarni ham ikki guruhga ajralgan holda partizanlik muhitini shakllanishiga olib keladi. Prezidentning tayinlovi esa u yoki bu ideologik guruh vakillarining kõpchiligini formatsiya bõlishiga olib keladi. Xususan, AQSh misolida, sõnggi uchta sudya nomzodini ilgari surish faqat respublikachi prezidentlar davriga tõğri kelib qolgan. Bu õz-õzidan mazkur modelning ana shunday nyuans taraflarini ifodalab beradi. Shu sababli, konstitutsion reforma qiluvchi mamlakatlar uchun e’tibor qaratish lozim bõlgan juda muhim jihat sanaladi.

Keyingi jinoiy huquqiy masala jazo tayinlash amaliyoti bilan boğliq savoldan iborat. Bunda Oliy sud Alabama shtatida õlim jazosini ijro etish komissiyasi qaroriga kõra 1982-yildan sõng Shtatlar tarixida ilk bora (õshanda letal inyeksiya orqali hukmni ijro etish amaliyotga joriy etilgan) yangi uslubda jazoni ijro etish mexanizmining kiritilishi hamda dastlabki hukmdagi jazoni ijro etish uslubini õzgartirish yuzasidan õz pozitsiyasini bildirmaganligi qiziq holat.

@CJandLP

Mavzu yuzasidan õqish uchun tavsiya qilinishi mumkin bõlgan kitoblardan biri bu, shubhasiz, Nyu York universiteti Sotsiologiya va Arthur T. Vanderbilt nomidagi Huquq Professori David Garland qalamiga mansub Pekulyar institut: Abolitsionizm davrida Amerika õlim jazosi nomli kitobidir.

Unda muallif pekulyarlikning (õziga xoslik) sabablarini ochib berishga urinadi: jazoning notekis qõllanilishi, uning uzoqqa chõzilishi, individual keyslarda uning qõllanilishi yoki qõllanilmasligi atrofidagi mavhumlik kabi jihatlarning na jinoyatchilikning oldini olish siyosatidagi, na jinoiy adliya tizimi samaradorligiga hissa qõshishiga e’tibor qaratilgan.

1/2

@CJandLP