መቼም ልንዘነጋው የማይገባን ትምህርት

ዛሬ የ16 ዓመት ወጣት ታካሚ አክሜ ነበር። ታሪኩ በጣም አሳዝኖኛል። ታካሚው በቀኝ የወንድ ዘር ፍሬ (Testis) መጠምዘዝ (Testicular Torsion) ተይዞ ነበር፣ ነገር ግን ከባድ ህመሙ ከጀመረ ከ3 ቀናት በኋላ ወደ ሆስፒታል መጣ። በዚያን ጊዜ ወደ ቀኝ የዘር ፍሬው የሚሄደው የደም ፍሰት ሙሉ በሙሉ ተቋርጦ ስለነበር ማዳን አልተቻለም።

በምርመራ ወቅት ደግሞ የግራው የዘር ፍሬ ከተወለደ ጀምሮ ወደ ከረጢቱ (Scrotum) እንዳልወረደ (Undescended Testis/Cryptorchidism) እና በጣም እንደተሟጠጠ (Atrophy) ተገኘ። በዚህ ምክንያት ይህ ወጣት የሁለቱንም የዘር ፍሬዎች ተግባር ሊያጣ ይችላል።

ይህ ልጅ የእርስዎ ልጅ፣ ወንድም፣ የወንድም ልጅ ወይም የሚወዱት ሰው ቢሆንስ?

በዚህ ዕድሜ ሁለቱንም የዘር ፍሬዎች ማጣት የሚያስከትለው፦
1. ልጅ መውለድ አለመቻል (Infertility)

2. የቴስቶስቴሮን ሆርሞን መቀነስ፣ ይህም በእድገት፣ በጾታዊ እድገት፣ በጡንቻ ጥንካሬ፣ በአጥንት ጤና እና በስነ-ልቦና ላይ ተጽእኖ ያሳድራል።

3.የዕድሜ ልክ የሕክምና ክትትል እና አንዳንድ ጊዜ የቴስቶስቴሮን ሆርሞን ሕክምና ሊያስፈልግ ይችላል።

4.ከፍተኛ የስነ-ልቦናና የስሜት ጉዳት።

ይህ አሳዛኝ ውጤት በጊዜው ምርመራና ሕክምና ሊከላከል ይችል ነበር።

1. Testicular Torsion የአስቸኳይ ቀዶ ሕክምና ችግር ነው

Testicular torsion ማለት የዘር ፍሬውን የሚመግበው ገመድ (Spermatic Cord) ተጠምዝዞ የደም ፍሰቱን ሲያቋርጥ ነው። ፈጣን ሕክምና ካልተደረገ የዘር ፍሬው በጥቂት ሰዓታት ውስጥ ሊሞት ይችላል።

ዋና ምልክቶች
*በአንድ የዘር ፍሬ ላይ ድንገተኛ ከባድ ህመም።
*የዘር ከረጢት ማበጥና መንካት ሲያም።
*ማቅለሽለሽና ማስታወክ።
*አንዱ የዘር ፍሬ ከሌላው ከፍ ብሎ መታየት።

ጊዜ ወሳኝ ነው
*በ6 ሰዓት ውስጥ ከታከመ የማዳን እድሉ በጣም ከፍተኛ ነው።
*ከ12 ሰዓት በኋላ እድሉ በጣም ይቀንሳል።
*ከ24 ሰዓት በኋላ በአብዛኛው ማዳን አይቻልም።

ህመሙ ይሻላል ብለው አይጠብቁ። ባህላዊ ሕክምና ወይም የቤት መፍትሄ አይሞክሩ። ወዲያውኑ ወደ ቅርብ ሆስፒታል ይሂዱ።

2. ወደ ከረጢት ያልወረደ የዘር ፍሬ (Undescended Testis) ችላ ማለት የለበትም

አንድ ወይም ሁለቱም የዘር ፍሬዎች በሚወለድበት ጊዜ ወደ ከረጢቱ ካልወረዱ Cryptorchidism ይባላል። የዘር ፍሬው በ6 ወር ዕድሜ ውስጥ ካልወረደ፣ በቀዶ ሕክምና ሐኪም ወይም በህፃናት ዩሮሎጂስት መመርመር አለበት። ቀዶ ሕክምናው (Orchiopexy) ከ6 እስከ 18 ወር ውስጥ ቢደረግ ይመከራል።

መዘግየት የሚያስከትለው፦
*መካንነት።
*የዘር ፍሬ ካንሰር።
*Testicular torsion።
*የዘር ፍሬ መሟጠጥ (Atrophy)።

መልእክት ለወላጆች

የወንድ ልጅዎ የዘር ከረጢት ባዶ ከሆነ ወይም አንድ የዘር ፍሬ ብቻ የሚነካ ከሆነ፣ "በራሱ ይወርዳል" ብለው አይጠብቁ። በቶሎ ወደ ሕክምና ተቋም ይውሰዱት።

እንዲሁም ማንኛውም ወጣት በድንገት ከባድ የዘር ፍሬ ህመም ካጋጠመው እንደ አስቸኳይ ሕክምና ችግር ይቁጠሩት።

በጊዜው ምርመራና ሕክምና ማግኘት የዘር ፍሬን፣ የመውለድ ችሎታን እና የወደፊት ጥራት ያለውን ሕይወት ሊጠብቅ ይችላል።

እባክዎ ይህን መልእክት ያጋሩ። የአንድ ወጣት የወደፊት ሕይወትን ሊያድን ይችላል።

ዶ/ር ሲንቦና አራርሳ ፣ MD, Assistant Professor of General Surgery, MPH, Jimma University Medical center

https://t.me/Doctormhomecare