‍ ‍ 🛰 به ‌مناسبت سالگرد پرتاب نخستین ماهوارهٔ جهان

🔴 ماهوار/ماهواره: واژه‌ای قدیمی به‌معنی «مانند ماه» و همچنین «دستمزد ماهانه» است: «اینک آنجا اداره‌ای دارم/ مختصر ماهواره‌ای دارم» (ادیب‌الممالک فراهانی). اما کاربرد این واژه در معنای نوین (#نوگزینش) ابتکار چه کسی بود؟
در سال ۱۹۵۷/۱۳۳۶ دانشگران شوروی سابق با پرتاب و قرار دادن دستگاهی در مدار زمین، عصر فضا را آغاز کردند. آنان برای نامیدن این وسیله، که مانند ماه به دور زمین می‌چرخید، از لفظی روسی به‌معنی «همسفر زمین» استفاده کردند که، به‌طور خلاصه، به‌صورت «اسپوتنیک» یا «همسفر» رواج یافت. زبان انگلیسی این نوع دستگاه را artificial satellite و سپس satellite به‌معنی «همراه» و «ملازم» خواند. البته کاربرد این واژه را در معنای سیاره‌ای که به دور سیاره‌ای دیگر می‌چرخد به یوهانس کِپلِر ستاره‌شناس نسبت داده‌اند که در قرن هفدهم میلادی از آن برای نامیدن قمرهای مشتری استفاده کرد.
در زبان فارسی ابتدا آن را «قمر مصنوعی» و «ماه مصنوعی» نامیدند و سپس، به گواه دکتر #امیرحسین_آریانپور (در کتاب نقدهایی بر زمینۀ جامعه‌شناسی)، لفظ «ماهواره» را دکتر #محسن_هشترودی (۱۲۸۶ – ۱۳۵۵)، ادیب و ریاضی‌دان، برای آن به‌کار برد. این واژۀ کوتاه‌تر به‌سادگی در فرایندهای اشتقاق و ترکیب به‌کار رفت و از رونق واژه‌های قبلی کاست.

🔹با سپاس از آقای دکتر #رضا_عطاریان، دندانپزشک و پژوهشگر ارشد گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

#واژه_‌شناسی
#گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی
@cheshmocheragh

افشار، جمالزاده، باستانی پاریزی


16 مهرماه 1404 صدمین سالروز تولد ایرج افشار
@UT_Central_Library

سفرهای پیاده در کوه و کمر و زندگی با چوپانان و گالشان [دامداران] از لذت‌های زندگی من بوده. و چه نیکو گفته است استاد ایرج افشار؛ چراکه در همین سیر و سفرهاست که روح آدمی به جوهر زندگی و میراث ناپیدای خاک نزدیک می‌شود. او خود در یکی از این سفرها به پیرامون یزد، در دل خرابه‌ای خاموش، قرآنی کهن یافت — برگ‌هایی فرسوده اما زنده از تبار ایمان و فرهنگ. آن یادگار را، به پاس حرمتِ دانش و حفظِ میراث ملی، در سال 1348به کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران سپرد و اینک پس از مرمت با شماره 8347 در این مرکز علمی نگاهبانی می‌شود.

16 مهرماه 1404 صدمین سالروز تولد ایرج افشار

@UT_Central_Library

تهران، 1344ش
@UT_Central_Library

ایرج افشار، ابراهیم شبوح، رسول جعفریان
کتابخانه مجلس


ایرج افشار آن گونه که من دیدم / اکمل الدین احسان اغلو👇👇

https://www.rasul-jafarian.com/?p=434

عضویت در سمینارها، انجمن‌ها و کنگره‌های گوناگون از جمله فعالیت‌های علمی و فرهنگی استاد ایرج افشار است. این فهرست بر اساس نوشته‌های خود او در کتاب این دفتر بی‌معنی گردآوری شده و بازتاب‌دهندهٔ گسترهٔ حضور و نقش مؤثر وی در عرصه‌های فرهنگی و پژوهشی ایران و جهان است.
@UT_Central_Library

یادنامه افشار، منتشره توسط موسسه الفرقان
فایل را پایین ملاحظه فرمایید
@UT_Central_Library

@UT_Central_Library

16 مهرماه 1404 صدمین سالروز تولد مرحوم استاد ایرج افشار

در حاشیهٔ ترجمهٔ کتاب استیون شومیکر

نخستین‌بار نیست که در این باره در اینجا می‌نویسم. پس زیاده‌گویی نمی‌کنم. به‌تازگی دیدم که کتاب استیون شومیکر با عنوان «پژوهشی تاریخی‌انتقادی دربارهٔ آفرینش قرآن» با ترجمهٔ شخصی با نام مستعار معنادار (س. تیسفون) به فارسی برگردان شده. در مقام دانشجویی خرد در این زمینه که خواب و خوراکش در این چندسال در حوزهٔ پژوهش‌های تاریخی‌انتقادیِ قرآن گذشته، از ترجمهٔ کتاب‌های علمی و دانشگاهیِ در این زمینه برای مخاطب فارسی‌زبان، استقبال می‌کنم. اما به شرطها و شروطها!

الف) مرور فضای انتقادیِ فارسی‌زبان در مطالعات دینی و قرآنی، همیشه یکی از کارهای همیشگی من است. بارها می‌بینم که افرادی نامتخصص، در پوشش عنوان ارزان‌شدهٔ «پژوهشگر دین» و در کالبد «اپوزیسیون سیاسی»، به‌ویژه در یوتیوب محتواهایی را به نام نقد تاریخ قرآن و ردّ وثاقت تاریخی پیامبر اسلام منتشر می‌کنند. این نامتخصصان با خواندن دو یا چند اثر رادیکال به زبان انگلیسی، گمان می‌کنند جزیره‌ای تازه را کشف کرده‌اند، که می‌توانند کنش سیاسی را با ساعت تحقیقات شکاکانه تنظیم و مبارزه با جمهوری اسلامی را از این وادی هم دنبال ‌کنند. وادی‌ای که با خلط کنش سیاسی و کار علمی، حوزهٔ عمومیِ فارسی را در فهم و نقد این مباحث، مسموم می‌کند.

ب) ماجرای نکتهٔ الف محدود به فضای یوتیوب نیست. فضای نشر و ترجمهٔ آثار جدید تاریخی‌انتقادی دربارهٔ قرآن‌ و تاریخ اسلام نیز به نحوی دیگر چنین مسیری را می‌پیماید. البته من مدعی نیستم که تمام انگیزهٔ کار سیاسی است، اما یک ویژگیِ مهمِ این دست آثار ترجمه‌شده چنین گمان‌هایی را تقویت می‌کند. کدام؟ ترجمه‌های آثاری از قبیل: خوانش سریانی-آرامی قرآن اثر لوکزمبرگ، پروژهٔ محمدسازی، قرآن مورخان و ... یک صفت مشترک دارند: همگی در مطالعات جدید قرآن‌پژوهی ذیل دسته‌بندی تجدیدنظرطلبانه قرار می‌گیرند. اما اینها یک شاخه از درختی تنومند است و در جای خود شایستهٔ تأمل‌. اما سایر شاخه‌‌ها و دسته‌ها چه؟ خبری از ترجمه‌‌های «بی‌نام» آنها نیست! چرا؟ چون صفت تجدیدنظرطلبانه (شکاکانهٔ رادیکال) را ندارند، ولو آنکه از نظر محققان این حوزه از نظر علمی اعتبار بیشتری از آثار نام‌برده‌شده داشته باشند.

ج) در مقام دانشجویی خرد که به جهت مشق علمی، بسیاری از آثار استیون شومیکر را مستقیم خوانده‌ام، آثار او را شایستهٔ عنوان «تاریخی‌انتقادی» نمی‌دانم. این فقط سخن من دانشجوی خرد نیست. برخلاف تصور غالب‌شدهٔ این ترجمه‌های «گزینشی»، تاریخی‌انتقادی نه به معنای اراده بر شکاکیتِ حداکثری، که به معنای مطالعهٔ خنثیِ متون مقدس و با اتکا به مطالعهٔ عمیق خود متن و منابع پیرامونیِ متقدم‌تر است.

از این زاویه آثار شومیکر چندان خنثی نیستند. شاکلهٔ آثار او و خاصه همین اثر، گزینشگرانه، جدلی و با سوگیری در ردّ مدعیات سنت اسلامی است. با این حال برای محققان خواندن آثار او سودمند است و ترجمهٔ این اثر فتح باب خوبی است. اما به شرط آنکه اولاً در گام‌های نخست آشنایی با روش‌های تاریخی‌انتقادی در مطالعهٔ قرآن، تجدیدنظرطلبیِ رادیکال با کار تاریخی‌انتقادی یکی گرفته نشود. در ثانی، پژوهشگران مهم غیرتجدیدنظرطلب هم به صف ترجمه‌های بی‌نام و بانام فارسی افزوده شود.

مشخصاً دربارهٔ این کتاب بگویم که، این اثر را باید در تبار علمی و گفت‌وگوییِ خود خواند. به زبان دیگر، کتاب «آفرینش قرآن» شومیکر در امتداد گفت‌وگوی انتقادی با نیکلای ساینای در نقد مدعیات شومیکر است. ساینای پیش از این کتاب دو مقاله با عنوان: When did the consonantal skeleton of the Quran reach closure? (Part I & II) نوشته است که بخش مهمی‌ از آن در نقد آرای شومیکر در تاریخ تدوین قرآن است. خوشبختانه شمارهٔ یک و دو این مقاله به همت گروه انعکاس ترجمه شده. و کتاب آفرینش قرآن پاسخی به این نقدهاست. ماجرای این جدل علمی به همین جا ختم نشده. بلکه ساینای مقالهٔ سومی در سال ۲۰۲۴ در نقد دوبارهٔ برخی مدعیات جدید شومیکر دربارهٔ تاریخ تدوین قرآن در همین کتاب (در کنار نقد آرای گیوم دی و تِسِئی) با عنوان «فیل مسیحی در فضای مکی) The Christian Elephant in the Meccan Room نوشته است.

تکرار کنم، از ترجمهٔ این دست مطالعات که چارچوب‌های دگم‌اندیشانه را دربارهٔ قرآن و پیدایشش به چالش می‌کشد، استقبال می‌کنم. به شرط آنکه محدود به آثار گزینشگرانه و جدلی کسانی چون شومیکر نماند و پاسخ‌ها و آثار افراد مهم‌تر دیگر هم برای مخاطب فارسی‌زبان ترجمه شود و نام مطالعات غیرجدلی و علمیِ «تاریخی‌انتقادی» در فضای فارسی، منحصر در ردّ و جدل و مترادف با تشکیکِ به هر قیمت نشود. مخلوط به کنش سیاسی که هرگز!

در این باره:

سوگیریِ غیرعلمیِ مدخل «تاریخی‌انتقادی» ویکی‌پدیای فارسی

خبر خوش ترجمهٔ مقالهٔ مهم نیکلای ساینای

آیا قرآن بعدها تدوین شد؟

سخنرانی سکوت قرآن پس از ۶۵۰ میلادی

#یادداشت
@Hamesh1

از خانه دشمن خاست دل فریاد کردن چون توان
بی صبرم از بی خان و مان بر باد کردن چون توان
ای دوست چندین غم مخور بهر خرابی دلم
تا دولت خوبان بود آباد کردن چون توان
هر چند کوشیدم به جان دل باز نامد از بتان
شاگرد بازی دوست را استاد کردن چون توان
گفتم دلم آزاد کن گفتا به نازی بستدم
زین سان گران داده بها آزاد کردن چون توان
غمزه زنان آن شوخ و من خاموش و حیران در رخش
سلطان چو خنجر خود کشد فریاد کردن چون توان
گفتی که از جان یاد کن در من چه حیران مانده ای
آنجا که تو حاضر شوی جان یاد کردن چون توان
هجران کشیده تیغ کین تو سست پیمان دل دهی
بر اعتماد چون تویی دل شاد کردن چون توان
من خود کشم جورت ولی تو خود بگو ای بی وفا
چندین به روی دوستان بیداد کردن چون توان
خسرو دلی غرقه به خون یاران به تیمار تنش
در روز طوفان خانه را بنیاد کردن چون توان - ( امیر خسرو دهلوی )

کتبه العبد الفقیر الحقیر الغریب
سلطان علی المشهدی
بدار السّلطنۀ هراة

( محلّ نگهداری : موزه هنر متروپولیتن - نیویورک آمریکا )

#سلطان_علی_مشهدی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive

💻گفتگو با تفاسیر قرآن📲

🔍پاسخگوی سوالات قرآنی با استفاده از هوش مصنوعی مبتنی بر محتوای پایگاه جامع قرآنی

📌بخش جدیدی به پایگاه جامع قرآنی اضافه شده است

🌐لینک ورود

📲https://quran.inoor.ir/fa/aisearch


📚پژوهشگران قرآنی📲
┏━━━🔸🔷🔸━━━┓
🆔 @pajoohesgaranQurani
┗━━━🔸🔷🔸━━━┛

گنج و گنجینه در بررسی و معرفی کتابخانه موقوفه عمومی مرجع عالیقدر حضرت آیت‌الله العظمی ابوالمعالی سیدشهاب‌الدین المرعشی النجفی دامت برکاته

تحقیق از: دکتر علی‌اکبر خانمحمدی

سال انتشار: ۱۳۶۰

#کتاب
#کتابخانه_مرعشی

سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ‎۱۳۶۵، نتایج تفصیلی شهرستان قم

پدیدآورنده و ناشر: مرکز آمار ایران

#کتاب
#سرشماری_قم

نمایشگاه عکسی از تصاویر ملک‌الشعرای بهار به مناسبت بیست‌ویکمین سالگرد درگذشت او در کتابخانه مرکزی. در این تصویر، استاد ایرج افشار و دکتر هوشنگ نهاوندی در حال بازدید از نمایشگاه همراه با جمعی از مهمانان دیده می‌شوند.
@UT_Central_Library

بازدید شاهزاده فیلیپ دوک ادینبورو، همسر ملکه الیزابت دوم از مرکز اتمی سینتو دانشکده علوم سال 1339 خورشیدی- آلبوم شماره 3 کتابخانه مرکزی
@UT_Central_Library

حقیقت سلمان فارسی، مجموعه مقالات کنگره ملی سلمان فارسی، اصفهان، شهریور 1404.

⬇️ کتابچه راهنمای هوش مصنوعی پژوهش: طوفان فکری خلاق

©توضیحات:

مجموعه کتابچه های هوش مصنوعی در پژوهش که از سوی کانال هوش مصنوعی در پژوهش عرضه می شود هر بار به یک مبحث در حیطه مقاله نویسی پرداخته و پس از توضیحات جامع و کامل، برای هر مبحث یک پرامپت پژوهشی پیشنهاد میکند.

#️⃣#کتاب_هوش_مصنوعی

🎞انتشار: کانال هوش مصنوعی در پژوهش

هوش مصنوعی را #رایگان یاد بگیر – منابع معتبر، دسته‌بندی‌شده و به‌روز در کانال منابع آموزشی هوش مصنوعی

@AI_Best_Resources