امروز دوشنبه. کتابخانه مرکزی
کارگاه آموزشی نگارش مرورهای نظام‌مند با ابزارهای هوش مصنوعی:
از جستجوی منابع تا تحلیل داده‌ها
با هدف آشنایی با ابزارهای هوش مصنوعی در پژوهش درکتابخانه مرکزی برگزار شد. این کارگاه آموزشی با استقبال بیش از ۲۳۰ نفر به صورت حضوری و آنلاین برگزار گردید.
در این کارگاه به بررسی روش تحقیق مرور نظام مند پرداخته شد و شرکت کنندگان با ابزارهای هوش مصنوعی این روش تحقیق آشنا شدند.
در انتها به چالش های اخلاقی در خصوص حوزه هوش مصنوعی پرداخته شد. فایل های ارائه و فیلم کارگاه متعاقبا در دسترس کاربران قرار میگیرد.
https://t.me/UT_Central_Library

نمایشگاه «تپش‌های قرآن» در اسپانیا؛ زندگی قرآن در میان مسلمانان اندلس
گزارشی از نمایشگاه دانشگاه گرانادا و شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا (CSIC) ـ اکتبر ۲۰۲۶
دانشگاه گرانادا و شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا نمایشگاهی با عنوان «تپش‌های قرآن؛ زندگی کتاب مقدس در میان مُدَجَّن‌ها و موریسکوها» (Los latidos del Corán. La vida del libro sagrado entre mudéjares y moriscos) برگزار کرده‌اند که به تاریخ نسخه‌برداری، ترجمه، آموزش، نگهداری و کاربرد قرآن در میان مسلمانان شبه‌جزیره ایبری اختصاص دارد.
این نمایشگاه نخست از ۱۱ ژوئن تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۵ در دانشگاه گرانادا برگزار شد و اکنون در قالب نمایشگاهی سیار، از ۱۵ اکتبر تا ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ در مرکز علوم انسانی و اجتماعی شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا در مادرید برپاست. ساعات بازدید از ۸ صبح تا ۱۹:۳۰ اعلام شده است.

موضوع و اهمیت نمایشگاه
نمایشگاه به دو گروه تاریخی می‌پردازد: «مُدَجَّن‌ها» (Mudéjares)، مسلمانانی که پس از انتقال حکومت مناطق خود به مسیحیان همچنان در اسپانیا زندگی می‌کردند؛ و «موریسکوها» (Moriscos)، مسلمانانی که خود یا نیاکانشان به مسیحیت گروانده شده بودند، اما بخشی از آنان سنت‌های اسلامی را حفظ کردند.
هدف نمایشگاه نشان دادن این نکته است که قرآن در این جوامع تنها متنی دینی نبود، بلکه در آموزش، زندگی خانوادگی، آیین‌های اجتماعی، هویت فرهنگی و حتی روابط مسلمانان و مسیحیان نقشی اساسی داشت.

مهم‌ترین بخش‌های نمایشگاه
نمایشگاه اصلی در گرانادا در هشت بخش موضوعی تنظیم شده بود که برخی از مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
نسخه‌های خطی و ترجمه قرآن: معرفی قرآن‌های عربی، نسخه‌های دوزبانه و ترجمه‌های قرآن به زبان‌های رایج در اسپانیا. از آثار مهم، قرآن تولدو متعلق به سال ۱۶۰۶ میلادی است که از کهن‌ترین ترجمه‌های کامل باقی‌مانده قرآن از عربی به یکی از زبان‌های بومی اروپایی به شمار می‌رود.
کتابت قرآن: بازسازی کارگاه نسخه‌نویسی موریسکوها و معرفی کاغذ، پوست، قلم، مرکب و ابزارهای کتابت.
آموزش پنهانی قرآن:
بررسی شیوه‌های حفظ و تعلیم قرآن در خانه‌ها و مدارس مخفی مسلمانان در دوره فشارهای مذهبی.
قرآن در زندگی روزمره: کاربرد قرآن در تولد، نام‌گذاری، مرگ، مراسم مذهبی و برخی باورهای عامیانه.
قرآن در دست مسیحیان: بررسی مطالعه و ترجمه قرآن توسط عالمان مسیحی و استفاده از آن در مناظرات دینی. همچنین نمونه‌هایی از نسخه‌های قرآنی ضبط‌شده توسط دستگاه تفتیش عقاید معرفی شده‌اند.
پنهان‌سازی نسخه‌ها: نمایش سرگذشت قرآن‌هایی که مسلمانان برای حفظ آنها در دیوار خانه‌ها مخفی کرده بودند و قرن‌ها بعد کشف شدند.
قرآن آراندا دِ مونکایو، کتابت ۱۵۹۷
قرآن تولدو، ترجمه ۱۶۰۶ میلادی

پشتوانه علمی نمایشگاه
این نمایشگاه بر دستاوردهای سه طرح پژوهشی استوار است:

1. The European Qur’an (EuQu):
بررسی جایگاه قرآن در فرهنگ و اندیشه اروپایی طی سال‌های ۱۱۵۰ تا ۱۸۵۰ میلادی.

2. Decyphering Quranic Dynamics in Spain (DeQuDy):
پژوهش درباره انتقال، تحول و کاربرد متون قرآنی در اسپانیا.

3. Corán Aljamiado (CorAl):
ایجاد مجموعه دیجیتال از نسخه‌ها و ترجمه‌های متعدد قرآن در سنت آلخامیادو؛ یعنی متونی به زبان‌های رومی‌تبار شبه‌جزیره ایبری که با خط عربی نوشته شده‌اند.
در ارتباط با برگزاری نمایشگاه مادرید، روز ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ نیز نشستی با عنوان «نسخه‌های خطی قرآن در شبه‌جزیره ایبری» با سخنرانی خوان پابلو آریاس تورس و آدریان رودریگس ایگلسیاس برگزار شد.

اهمیت پژوهشی
اهمیت این نمایشگاه در آن است که تاریخ قرآن را از زاویه‌ای کمتر شناخته‌شده بررسی می‌کند: سرگذشت نسخه‌های قرآن در جامعه‌ای که مسلمانان به‌تدریج قدرت سیاسی، آزادی مذهبی و امکان آموزش آشکار دین خود را از دست می‌دادند.
نسخه‌های مخفی‌شده در خانه‌ها، ترجمه‌های قرآن به زبان‌های محلی و مدارک تفتیش عقاید نشان می‌دهند که مطالعه تاریخ قرآن در اروپا تنها به تاریخ ترجمه‌های لاتینی یا نقدهای مسیحی محدود نیست؛ بلکه باید به نقش خود مسلمانان در حفظ و انتقال متن نیز توجه کرد.
این نمایشگاه از این جهت برای پژوهشگران تاریخ قرآن، نسخه‌شناسی، تاریخ اندلس و روابط اسلام و مسیحیت اهمیت ویژه‌ای دارد.
https://t.me/UT_Central_Library

و اما حکایت سند بالا
امروز استاد عزیز و دوست بسیار گرامی جناب آقای سید علی آل داود، سندهایی را که در طول عمرپژوهشی خویش گردآوری کرده بودند، به کتابخانه مرکزی اهدا کردند. در میان آنها، سندی بود با حکایتی جالب....
روز 28 مرداد 1332 که به خانه دکتر مصدق حمله شد و تمام اوراق و اسناد آنجا به خیابان ریخته شد، از جمله آن اسناد، سندی است که عکس آن را اینجا مشاهده می کنید. شخصی آن را از خیابان برداشته و در نهایت... به دست استاد آل داود رسیده است. سندی مِلکی است که روی کاغذی بزرگ و به جز متن، امضای گواهان نیز در اطراف آن دیده می شود.
https://t.me/UT_Central_Library

🔰نگاهی به «استعمار داده» اثر اولیسس مخیا و نیک کالدری؛
[امپراتوری‌های بی‌مرز اطلاعات](ibna.ir/x6KVP)
واکاوی مناسبات تازه قدرت در اقتصاد دیجیتال و نقد استعمارگری شرکت‌های بزرگ فناوری

🔸اولسیس مخیا و نیک کالدری در کتاب «استعمار داده» نشان می‌دهند چگونه اطلاعات زندگی روزمره به منبع ثروت و قدرت سیاسی تبدیل شده است و چرا مقابله با انحصار دیجیتال به بازاندیشی در رابطه میان فناوری، سرمایه‌داری و آزادی نیاز دارد.

🔸یکی از ایده‌های راهنمای کتاب، الگوی چهارمرحله‌ای استعمار است که نویسندگان با چهار واژه انگلیسی «اکتشاف، گسترش، بهره‌کشی و حذف» توضیح می‌دهند. این الگو، که در بازی‌های راهبردی نیز شناخته شده است، به نویسندگان امکان می‌دهد میان شیوه‌های گسترش امپراتوری‌های تاریخی و عملکرد شرکت‌های بزرگ فناوری ارتباط برقرار کنند

🔸یکی از بخش‌های مهم کتاب به گسترش قلمروهایی اختصاص دارد که زندگی در آن‌ها به تولید داده وابسته شده است. نویسندگان توضیح می‌دهند که دیجیتالی شدن یک محیط، تنها به معنای ورود ابزارهای تازه نیست؛ این فرایند می‌تواند قواعد اداره آن محیط و رابطه میان افراد را نیز تغییر دهد. مدرسه را در نظر بگیریم. سامانه‌های آموزشی دیجیتال ممکن است برای ثبت پیشرفت تحصیلی، تشخیص نیازهای دانش‌آموزان و بهبود فرایند آموزش به کار گرفته شوند. این قابلیت‌ها می‌توانند سودمند باشند، اما هم‌زمان حجم زیادی از اطلاعات درباره عملکرد، عادت‌ها و ضعف‌های یادگیری دانش‌آموزان تولید می‌کنند. پرسش این است که چه کسی به این داده‌ها دسترسی دارد، تا چه زمانی آن‌ها را نگه می‌دارد و آیا دانش‌آموز یا خانواده‌اش می‌توانند درباره نحوه استفاده از آن‌ها تصمیم بگیرند؟

🔸کتاب به اقتصاد مبتنی بر کارهای موقت و پلتفرمی نیز توجه دارد؛ اقتصادی که در آن بخشی از نیروی کار از طریق برنامه‌های دیجیتال به مشتریان متصل می‌شود. رانندگان، پیک‌ها و دیگر کارکنان این حوزه ممکن است در ظاهر استقلال شغلی داشته باشند، اما دسترسی آنان به سفارش‌ها، ارزیابی عملکرد و حتی ادامه فعالیت می‌تواند به تصمیم‌های سامانه‌هایی وابسته باشد که قواعدشان شفاف نیست. الگوریتم در این شرایط به مدیر نامرئی تبدیل می‌شود؛ مدیری که عملکردش بر درآمد و امنیت شغلی اثر می‌گذارد، بی‌آنکه همیشه بتوان تصمیم‌هایش را به چالش کشید.

🔸یکی از امتیازهای کتاب، پیوند دادن مطالعات ارتباطات، جامعه‌شناسی، اقتصاد سیاسی، مطالعات پسااستعماری و پژوهش‌های انتقادی فناوری است. نویسندگان با زبانی به‌نسبت دسترس‌پذیر، مفاهیمی را که گاه در ادبیات دانشگاهی پراکنده‌اند در چارچوبی مشترک قرار می‌دهند. روایت‌های کوتاه و شخصیت‌های فرضی در فصل‌های مختلف نیز به خواننده کمک می‌کنند پیامدهای داده‌محوری را در موقعیت‌های ملموس تصور کند. گستردگی منابع و راهنمای مطالعات تکمیلی در پایان کتاب، امکان پیگیری مستقل بحث‌ها را فراهم می‌آورد.




@ibna_official

مقاله را در پست بالا ملاحظه فرمایید
👆💐👆💐👆💐

اندیشه زوال در ایران، با حمله مغول، پیوند نزدیک دارد. مقایسه دو دوره تاریخ شرق اسلامی، پیش و پس از حمله مغول، و نیز اخبار وحشتناک حمله مغول و نابودی شهرها که در متون تاریخی دوره مغول آمده، همواره این نظریه را که زوال و انحطاط ایران ناشی از حملات مغول است، به اذهان نویسندگانی که در عصر اخیر، به بحث از انحطاط پرداخته اند، وارد کرده است. این کتاب، خود را موظف به بررسی این نظریه می داند. از سوی دیگر آگاهیم که تحقیقات جدید مربوط به مغولان، و تأثیر آنان در آستانه عصر جدید، به کلی از آنچه پیش از آن گفته می شد، فرق دارد. اغلب تصور امروزه این است که به رغم همه دشواری ها، مغولان، دنیای قدیم را به نوعی وارد عصر جدید کرده اند. این که در ایران در این باره چه اندیشیده می شده و چه مطالبی گفته شده، نکاتی است که در کتاب آقای دکتر عباسی می توان ملاحظه کرد.
https://t.me/UT_Central_Library

خطاب به:

میرزا حسن‌علی‌خان، میر سلطان، شاه سلطان و حیدرعلی‌خان، شیراز

۱۵ ژانویه ۱۸۶۸ میلادی، برابر با ۱۹ رمضان ۱۲۸۴ قمری

متن نامه:

نامه شما به تاریخ پنجم شعبان را دریافت کردم.

من حقیقتاً هر آنچه در توان داشته‌ام برای کمک به شما انجام داده‌ام. اگر رضایت ندارید، بهتر است عریضه‌ای به دولت تقدیم کنید. [به احتمال دولت انگلیس].

تنها مایه تأسف من این است که خانواده‌ای که از سوی دولت با چنین نیک‌خواهی و مساعدتی مورد رفتار قرار گرفته است، نتواند امور خصوصی خود را چنان سامان دهد که همه اعضای آن خشنود و آسوده باشند؛ به‌ویژه بانوان خانواده که خود عهده‌دار تأمین معاش خویش نبوده‌اند.

با احترام و ارادت،

اچ. او. سنت جان (H. O. St. John)
مقیم سیاسی بریتانیا در خلیج فارس

از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

نامه مظفرالدین شاه بعد از کشته شدن ناصرالدین شاه، تعیین او به عنوان سلطان و ورودش به طهران (مخاطب نامه رکن الدوله حاکم فارس است)
الله تعالی امروز یکشنبه بیست و پنجم ذیحجه است در کنف حمایت خداوندی به دارالخلافه طهران نزول اجلال فرمودیم. بعد از زیارت شاهنشاه شهید سعید ـ نور الله مضجعه ـ بر تخت موروثی اجداد نامدار خودمان جلوس فرمودیم. از خدمات شما در این مدت کمال رضایت را داریم. ان شاءالله بعد از این هم در مراتب خدمتگذاری سعی بلیغ نموده خاطر همایون ما را بیش از پیش از خدمات خود در انتظام مملکت و آسایش رعیت راضی و خرسند نمایید، و به شکرانه این موهبت خداوندی از آنجا که آسایش و رفاهیت اهالی ممالک محروسه را پیش نهاد خاطر فرموده ایم در این موقع جلوس میمنت مأنوس مالیات و عوارض نان و گوشت را از تمام بلاد و ممالک محروسه برداشتیم و به تخفیف ابدی و معاف [!] سرمدی مقرر فرمودیم. صورت حکم همایون تلگرافی را به تمام مردم اعلام نمایید و از فردا به مراقبت مراسم جشن قیام و اقدام نمایید.
تاریخ: غره شهر محرم الحرام 1314
از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

https://t.me/UT_Central_Library

🔵 معرفی کتاب | بادبادک‌باز

🖋️ نویسنده: خالد حسینی

🔹 افغانستان از جمله کشورهایی است که تجربه حضور نیروهای خارجی، برای آن چیزی جز ویرانی و گسست‌های عمیق اجتماعی به همراه نداشته است. زخم‌های ناشی از جنگ، همچنان بر پیکره این جامعه باقی است و در ادبیات، بازتاب‌های متعددی یافته است. در این میان، رمان «بادبادک‌باز» نوشته خالد حسینی، یکی از شناخته‌شده‌ترین و تأثیرگذارترین روایت‌ها از این تجربه تاریخی است.

🔹 این رمان داستان زندگی امیر، پسری از طبقه مرفه کابل را روایت می‌کند که در بستر تحولات پرآشوب افغانستان رشد می‌کند. محور اصلی داستان، رابطه پیچیده و پرتنش او با حسن، دوست وفادار و خدمتکارش است؛ رابطه‌ای که در میان تفاوت‌های طبقاتی و قومی شکل می‌گیرد و به‌تدریج تحت تأثیر حسادت، ترس و فشارهای اجتماعی دچار گسست می‌شود.

🔹 یک رویداد سرنوشت‌ساز در کودکی، مسیر زندگی امیر را تغییر می‌دهد و سال‌ها بعد، او را با گذشته خود و احساس گناهی عمیق روبه‌رو می‌سازد. روایت، در عین حال که شخصی و درونی است، تصویری گسترده از تاریخ معاصر افغانستان نیز ارائه می‌دهد، از روزهای آرام کابل پیش از جنگ، تا اشغال شوروی، درگیری‌های داخلی و حاکمیت طالبان.

🔷 «بادبادک‌باز» تنها یک داستان فردی نیست. تصویری عریان از جامعه‌ای جنگ‌زده است که نشان می‌دهد چگونه خشونت و ناامنی می‌تواند عمیق‌ترین لایه‌های روانی و عاطفی انسان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و سرنوشت آنان را دگرگون کند.

🔹 نثر روان، تصویرپردازی قوی و شخصیت‌پردازی دقیق، این اثر را به رمانی جهانی تبدیل کرده است. کتابی که توانسته مخاطبان بسیاری را در فرهنگ‌ها و کشورهای مختلف تحت تأثیر قرار دهد و به یکی از ماندگارترین آثار ادبیات معاصر بدل شود.

🔹 تاکنون ترجمه‌های متعددی از بادبادک‌باز منتشر شده است.

🆔 @nlai_ir

احمد بیرشک در باره دقت تقویم ایرانی می گوید... گوش دهیم...
احمد بیرشک (۴ بهمن ۱۲۸۵ – ۱۴ فروردین ۱۳۸۱)، ریاضی‌دان، تقویم‌شناس، پژوهشگر تاریخ علم، مترجم و از پیشگامان آموزش نوین در ایران بود. وی در باجگیران خراسان زاده شد و در تهران درگذشت. تحصیلات عالی خود را در رشته ریاضیات در دارالمعلمین عالی تهران گذراند و سال‌ها به تدریس، تألیف و ترجمه آثار علمی پرداخت. در سال ۱۳۲۷، از بنیان‌گذاران گروه فرهنگی هدف و مدارس وابسته به آن بود و در سال ۱۳۷۰ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی را تأسیس کرد. بیرشک در زمینه گاه‌شماری ایرانی پژوهش‌های مهمی انجام داد و آثاری چون گاهنامه تطبیقی سه‌هزارساله و گاه‌شماری ایرانی از او بر جای مانده است. وی در سال ۱۳۷۷ دکتری افتخاری ریاضیات از دانشگاه شهید بهشتی دریافت کرد
https://t.me/UT_Central_Library

چین دانشمندان را جایگزین سلبریتی‌ها می‌کند
⠀
چین در اقدامی جالب، در بعضی از شهرهایش چهره دانشمندان را به بیلبوردها و نمایشگرهای بزرگ شهری آورده؛ جایی که معمولاً تبلیغات تجاری و تصاویر سلبریتی‌ها دیده می‌شوند.⠀
⠀
در برخی از فضاهای عمومی چین، تصاویر دانشمندانی دیده می‌شود که نقش مهمی در پیشرفت علمی این کشور داشته‌اند؛ از جمله:⠀
چیان شوئسن؛ از چهره‌های کلیدی برنامه فضایی و موشکی چین.⠀
تو یویو؛ دانشمندی که تحقیقاتش به توسعه درمان مالاریا کمک کرد و در سال ۲۰۱۵ جایزه نوبل پزشکی گرفت.⠀
یوان لونگ‌پینگ؛ دانشمندی که به توسعه برنج دورگه و افزایش تولید محصولات کشاورزی کمک کرد.⠀
دنگ جیاشیان؛ از دانشمندان تأثیرگذار در برنامه هسته‌ای چین.⠀
تصاویر این افراد در مکان‌هایی مانند ایستگاه‌های مترو و مراکز خرید به نمایش درآمده‌اند تا دستاوردهای علمی آن‌ها بیشتر دیده شود.⠀
⠀
پیام این حرکت ساده اما قابل‌توجه است: چرا باید بازیگران، خوانندگان و سلبریتی‌ها تنها الگوهای مشهور جامعه باشند، درحالی‌که دانشمندان نیز زندگی میلیون‌ها نفر را تغییر می‌دهند؟⠀
☀️البته قطعا اینکار باید سنجیده انجام شود و اگر تبدیل شود به تلاشی  برای تحمیل سلیقه ای جامعه همچون همیشه تاریخ آنرا نخواهد پذیرفت .

✍  مدیران ایران 

https://t.me/RazeO_B

این منبع یک مقاله پژوهشی از مجله علمی "مدیریت فرهنگ سازمانی" دانشگاه تهران است که با عنوان «اثر هوش مصنوعی بر تنهایی در محیط کار» توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. مقاله در مهرماه 1404 منتشر شده  و به بررسی  تأثیر به‌کارگیری هوش مصنوعی بر تنهایی در محیط کار را در میان کارکنان یک نهاد حمایتی بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که فناوری‌های نوین به‌طور مستقیم احساس انزوا را تشدید می‌کنند، و این رابطه تا حد زیادی توسط سازمان‌زدایی انسانی میانجی‌گری می‌شود. به‌بیان‌دیگر، اتکای بیش از حد به سیستم‌های خودکار باعث می‌شود کارمندان احساس کنند که به‌عنوان ابزار یا موجودات غیرشخصی دیده می‌شوند. در نهایت، این مطالعه بر اهمیت تدوین راهبردهای مدیریتی برای کاهش آسیب‌های ناشی از تحولات دیجیتال تأکید می‌کند.

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC