الهی کار اگر به گفتار است
بر سر همه تاجم
و اگر به کردار است
به پشه و مور محتاجم - ( خواجه عبد الله انصاری )

مشق روز باران رحمت
کتبه الفقیر عماد الحسنی

( محلّ نگهداری : کتابخانه ملّی فرانسه - پاریس )
( با تشکّر از آقای محمّد زال پور )

#میر_عماد_الحسنی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive

افوض امری الی الله، ان الله بصیر بالعباد
عبده: علیخان موصلو ۹۷۹
روی نسخه فقه شاهی، ش 5744
تاریخ کتابت نسخه رجب 980
معرفی شده درفهرست نسخه های خطی دانشگاه، مجلد 16 ص 80

(با سپاس از استاد جواد بشری)
https://t.me/UT_Central_Library

🔬🌍 *نمایشگاه ترویجی علم؛ فرصتی برای تجربه، تعامل و الهام!*

به مناسبت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، نمایشگاه ترویج علم و مجموعه‌ای از برنامه‌های علمی و ترویجی به همت اداره کل فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران و انجمن ترویج علم برگزار می‌شود.

📌 *برنامه‌ها:*

🔹 *نمایشگاه ترویج علم*
📅 ۱۸ تا ۲۰ آبان | پردیس مرکزی

🔹 *بزرگداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه*
📅 ۱۸ آبان | کتابخانه مرکزی (سالن افشار)

🔹 *نشست‌های ترویجی*
📅 ۲۵ تا ۲۷ آبان | دانشکده علوم پایه

🔹 *نمایش فیلم‌های علمی ـ تخیلی «رصد آسمان»*
📅 ۲۵ تا ۲۷ آبان | خوابگاه های دانشگاه تهران

✨ بیایید علم را به تجربه‌ای دیدنی، تعاملی و الهام‌بخش تبدیل کنیم.


✅ عضويت در تشكل‌هاي دانشجويي با مراجعه به سامانه جامع فرهنگي و دانشجویی دانشگاه تهران
https://cultural.ut.ac.ir/
‌
🔰شبکه جامعه، فرهنگ و هنر دانشگاه تهران
‌
✅ @cultural_art_ut

🚀 روزی ۲۵۰۰ کتاب؛ از ویرایش تا فروش

در این ویدئو ببینید سامانۀ «اینسایت» چگونه با استفاده از محتوای کتاب‌ها و قواعد اختصاصی هر ناشر، کارهای مختلف نشر را انجام می‌دهد؛ از نمونه‌خوانی براساس شیوه‌نامۀ انتشارات و ترجمۀ کتاب تا نمایه‌سازی، آماده‌سازی آثار قدیمی برای بازنشر و پیداکردن کتاب مناسب هر مشتری از میان صدها عنوان.

این سامانه حتی می‌تواند برای کتاب‌ها معرفی و محتوای تبلیغاتی تهیه کند و آثار قدیمی مرتبط با موضوعات داغ روز را برای فروش پیشنهاد دهد.

استفاده از این سامانه امسال افزایش چشمگیری یافته است. بیش از ۸۰ ناشر از ۱۷ کشور جهان مشتری آن هستند و حجم پردازش سامانه به معادل متن بیش از ۵۰ هزار کتاب در ماه رسیده است.

📚 کاغذک

❇️ تعیین زمان دسترسی عمومی به متن کامل پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاه تهران

🔹 به درخواست کتابخانه مرکزی و بر اساس مصوبه اخیر هیئت‌رئیسه دانشگاه تهران، متن کامل پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و رساله‌های دکتری، به‌ترتیب ۱۲ و ۱۸ ماه پس از تاریخ دفاع، برای عموم قابل دسترس خواهند بود.
🔹 این دسترسی صرفاً با هدف مطالعه است. همچنین، در موارد استثنایی، امکان عدم دسترسی یا تغییر مدت زمان دسترسی، با درخواست کتبی استاد راهنما و تأیید مراجع مربوط وجود خواهد داشت.
🔹 این تصمیم در راستای تعیین ضوابط دسترسی به متن کامل پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاه اتخاذ شده است.
🔹 اجرای این مصوبه در سامانه‌های نرم‌افزاری کتابخانه در دست اقدام است. پس از اعمال تغییرات لازم و فراهم شدن امکان دسترسی بر اساس ضوابط جدید، جزئیات اجرایی از طریق همین کانال اطلاع‌رسانی خواهد شد.
🔹 پایان‌نامه‌های دانشگاه تهران از طریق سامانه‌های زیر قابل دسترس است:

✴️ سامانه آذرسا
https://lib.ut.ac.ir/site/biblio/advanced

✴️ سامانه سابیت:
https://app.sabitapp.com/account/home

✴️ سامانه گنج ایرانداک:
https://ganj.irandoc.ac.ir/#/

✴️ سامانه نورداک:
https://noordoc.ir/


https://t.me/UT_Central_Library

کتابخانه پژوهشی شیعه؛ تجربه‌ای تازه در کاربرد هوش مصنوعی برای مطالعات اسلامی
وب‌سایت Shia Research Library یا «کتابخانه پژوهشی شیعه» با بهره‌گیری از فناوری هوش مصنوعی، امکانات تازه‌ای برای جست‌وجو و پژوهش در منابع اسلامی، به‌ویژه متون حدیثی و تفسیری شیعه امامیه، فراهم کرده است.
این سامانه که به زبان‌های عربی و انگلیسی فعالیت می‌کند، مجموعه‌ای شامل بیش از ۳۷۵ هزار قطعه متنی قابل جست‌وجو را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. منابع آن شامل آثاری چون الکافی، من لا یحضره الفقیه، تهذیب الأحکام، الاستبصار، وسائل الشیعه، مستدرک الوسائل، بحارالأنوار، نهج‌البلاغه و شماری از تفاسیر و آثار رجالی است. البته برخی کتاب‌ها به‌صورت کامل و برخی به‌صورت گزیده در پایگاه موجودند.
ویژگی مهم این کتابخانه، امکان طرح پرسش به زبان طبیعی و دریافت پاسخ همراه با ارجاع به منابع است. سامانه با ترکیب جست‌وجوی واژگانی و معنایی، بخش‌های مرتبط از متون را بازیابی کرده و به کمک مدل‌های زبانی، پاسخی منظم ارائه می‌دهد. این روش که به «تولید پاسخ مبتنی بر بازیابی اطلاعات» (RAG) شهرت دارد، می‌تواند سرعت دستیابی پژوهشگران به منابع را افزایش دهد.
از دیگر امکانات این پایگاه، نمایش ارزیابی اعتبار برخی روایات بر اساس آرای حدیث‌پژوهانی چون علامه مجلسی، محمدباقر بهبودی و محمدآصف محسنی است. بااین‌حال، این اطلاعات تنها بخشی از مجموعه احادیث را پوشش می‌دهد.
کتابخانه پژوهشی شیعه از منابع دیجیتال موجود، از جمله OpenITI و پایگاه‌های تخصصی متون شیعی، بهره گرفته و علاوه بر نسخه وب، برنامه تلفن همراه نیز دارد. بخشی از خدمات آن رایگان است و امکانات پیشرفته‌تر از طریق اشتراک ارائه می‌شود.
اهمیت این تجربه در نشان دادن ظرفیت هوش مصنوعی برای تبدیل کتابخانه‌های دیجیتال از مخازن متن به ابزارهای پژوهشی تعاملی است. بااین‌همه، بررسی صحت ارجاعات، نقد تاریخی روایات و ارزیابی علمی پاسخ‌ها همچنان بر عهده پژوهشگر خواهد بود.
https://t.me/UT_Central_Library

در معرفی پایگاه معرفی شده در پست بالا
https://t.me/UT_Central_Library

این مقاله با عنوان "توصیف و تحلیل نسخ خطی علوم پایه موجود در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران با رویکرد کتاب‌سنجی" در نشریه "پژوهشنامه مطالعات نسخ خطی" در سال 1402 به چاپ رسیده است. در این پژوهش با بهره‌گیری از روش‌های کتاب‌سنجی و تحلیل شبکه‌های اجتماعی، به بررسی و توصیف مشخصات کتابشناختی و نسخه‌شناسی ۱۷۰۷ نسخه خطی علوم پایه در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران می‌پردازد. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که بیشتر این آثار در حوزه‌های پزشکی، نجوم و ریاضیات قرار داشته و به زبان‌های فارسی و عربی نگارش یافته‌اند. همچنین، تحلیل داده‌ها حاکی از آن است که نویسندگانی نظیر خواجه‌نصیرالدین طوسی، شیخ بهایی و ابوعلی سینا بیشترین تعداد تألیفات را به خود اختصاص داده‌اند. در زمینه ویژگی‌های مادی نسخه‌ها، مشخص شد که خطوط نستعلیق و نسخ بیشترین کاربرد را داشته و کاغذهای سمرقندی و سپاهانی سهم عمده‌ای در تهیه این آثار ایفا کرده‌اند. در نهایت، این تحقیق با ترسیم نقشه‌ها و ماتریس‌های هم‌رخدادی، ارتباط میان موضوعات، زبان‌ها، خطوط و مواد به‌کاررفته در این میراث گران‌بها را به تصویر کشیده است.

 @KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

نامه استاد سید محمد مشکوة به الهیار صالح در 15/9/1339
اشاره به سفرش به کاشان و دیدن نسخه های برجای مانده از فیض کاشانی در خاندان وی.
نیز اشاره به چاپ محجة البیضاء
و نیز اشاره به عکس مشترک که کنار مزار فیض کاشانی گرفته اند.
از اسناد دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

همایش بین‌المللی مصاحف خطی | استانبول، ۲۰ تا ۲۲ آبان ۱۴۰۵
(International Symposium on Qurʾānic Manuscripts / Yazma Mushaflar)
از ۲۰ تا ۲۲ آبان (۱۱ تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶)، «همایش بین‌المللی مصاحف خطی» در استانبول برگزار می‌شود. این همایش را «مؤسسهٔ نسخه‌های خطی ترکیه» (TÜYEK) و وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه برپا می‌کنند. شاید بتوان آن را یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های سال‌های اخیر در حوزهٔ نسخه‌پژوهی قرآنی دانست: بیش از ۹۰ مقاله در ۲۵ نشست، به سه زبان ترکی، عربی و انگلیسی، با ترجمهٔ همزمان.

مراسم افتتاح در مرکز فرهنگی آتاتورک (AKM) در تقسیم برگزار می‌شود و با سخنرانی طیار آلتی‌قولاج، غانم قدوری الحمد و افیم رضوان آغاز می‌شود. نشست‌های تخصصی در کتابخانهٔ رامی در ایوب‌سلطان برپا می‌شوند. نمایشگاهی از مصاحف خطی و بازدید از کارگاه‌های مرمت نسخه‌های خطی هم در برنامه است.

چند مقالهٔ شاخص:
فرانسوا دروش: نسخه‌ای یگانه از دورهٔ عباسی
غانم قدوری الحمد: تأثیر مکتب خط بغداد بر رسم و ضبط مصاحف ترکی
عمر حمدان: نظام نگارش عربی پیش از اسلام و امتداد اثر آن در مصاحف کهن
احمد خالد شکری: کلماتی که رسمشان در مصاحف عثمانی مختلف است
بشیر الحمیری: تغییرات واردشده در اوراق مصحف «خزانة القبة» دمشق
افیم رضوان: به سوی یک «سامانهٔ خبره» برای مطالعهٔ مصاحف کهن
آلبا فدلی: بازاندیشی در مصاحف کهن؛ تحول رویکردها در دهه‌های اخیر
اولیور سالم: خوشه‌های نقطه در مصاحف کهن و بافت‌های قرائی آن‌ها
احمد شاکر: شواهد نسخه‌ای در المقنع و المحکم ابوعمرو دانی
مقاله‌ای دربارهٔ کارکرد رنگ‌ها و نشانه‌گذاری چندرنگ قرائات در مصحف علی بن شاذان رازی (۳۶۱ق)
مقاله‌ای دربارهٔ پیروی از قرائت ابوعمرو بصری در مصاحف خطی
پژوهش‌هایی دربارهٔ عدّ الآی در مصحف منسوب به عثمان در توپقاپی، مصحف منسوب به ابن بواب، اوراق مصحف تاشکند، و تحلیل آزمایشگاهی مصاحف پوستی اموی
معرفی پایگاه داده‌ای برای مصاحف غرب جهان اسلام (QurManD) و کاربرد هوش مصنوعی در مطالعهٔ رسم و حفاظت از مصاحف

ارائهٔ من: (مرتضی کریمی نیا)
افتخار عضویت در هیئت علمی همایش را دارم. روز پنجشنبه ۲۱ آبان، ساعت ۱۴، در نشست نهم به ریاست فرانسوا دروش، مقاله‌ای با این عنوان ارائه خواهم کرد:
«قرآن زنجانی (۵۳۱ق/۱۱۳۷م): نظم ریاضی و نوآوری هنری در کتابت قرآن»
موضوع آن مصحفی کوفی مشرقی است که کاتبش آن را بر پایهٔ ۳۳ قاعده، با شرحی به فارسی و عربی، کتابت کرده است. متن اصلی این نسخه در کتابخانهٔ حرم علوی در نجف نگهداری می‌شود و چند برگ آن در موزهٔ متروپولیتن نیویورک است.
https://t.me/kariminiaa


🌐 yek.gov.tr/yazmamushaflarsempozyumu
#نسخه_های_قرآنی #مصاحف_خطی #استانبول #قرآن_زنجانی

انتشارات بریل؛ سه قرن فعالیت در نشر متون شرقی و دانشنامه‌های علمی

انتشارات بریل (Brill)، مستقر در شهر لیدن هلند، از قدیمی‌ترین ناشران دانشگاهی جهان و از مهم‌ترین مؤسسات نشر آثار مربوط به شرق‌شناسی، اسلام‌شناسی و مطالعات آسیایی است. تاریخ این مؤسسه به سال ۱۶۸۳ میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که یوردان لوختمانْس (Jordaan Luchtmans) کتاب‌فروشی و مؤسسه انتشاراتی خود را در نزدیکی دانشگاه لیدن تأسیس کرد. فعالیت‌های اولیه آن عمدتاً بر انتشار کتاب‌های الهیات مسیحی، مطالعات کتاب مقدس، متون یونانی و لاتینی، زبان‌های شرقی و مطالعات اقوام و فرهنگ‌ها متمرکز بود.
پیوند نزدیک این مؤسسه با دانشگاه لیدن، که از مراکز مهم شرق‌شناسی اروپا بود، به‌تدریج مسیر فعالیت آن را به سوی انتشار متون عربی و اسلامی سوق داد. در سال ۱۷۳۲، نخستین اثر عربی این مؤسسه، یعنی کتابی درباره زندگی صلاح‌الدین ایوبی، تألیف ابن‌شداد، همراه با ترجمه لاتینی آن به کوشش آلبرت شولتنس منتشر شد. در سال ۱۷۴۷ نیز کتابی در دستور زبان عربی از شولتنس به چاپ رسید. انتشار متون عربی، کتاب‌های زبان‌شناسی سامی و تحقیقات مربوط به تاریخ و فرهنگ مشرق‌زمین، از ویژگی‌های برجسته این دوره بود.
در سال ۱۸۴۸، اورت یان بریل (Evert Jan Brill) مؤسسه را در اختیار گرفت و آن را با نام خود توسعه داد. در نیمه دوم قرن نوزدهم، انتشار متون کلاسیک عربی، فارسی، ترکی، عبری، سانسکریت و دیگر زبان‌های آسیایی گسترش یافت. چاپ انتقادی آثار جغرافی‌دانان مسلمان در مجموعه کتابخانه جغرافی‌نویسان عرب، به کوشش دخویه و همکارانش (۱۸۷۰–۱۸۹۴)، و انتشار تاریخ طبری در مجموعه‌ای چندجلدی (۱۸۷۹–۱۹۰۱)، از مهم‌ترین فعالیت‌های این دوره بود. بریل همچنین در انتشار آثار مربوط به مصرشناسی، هندشناسی، چین‌شناسی و تاریخ ادیان فعالیت داشت.
از اواخر قرن نوزدهم، انتشار نشریات و مجموعه‌های مرجع اهمیت بیشتری یافت. مجله تونگ پائو (T'oung Pao)، ویژه مطالعات چین، از سال ۱۸۹۰ منتشر شد. مهم‌ترین طرح دانشنامه‌ای بریل، دایرةالمعارف اسلام بود که نخستین ویرایش آن طی سال‌های ۱۹۱۳ تا ۱۹۳۶ انتشار یافت. ویرایش دوم این اثر از ۱۹۶۰ آغاز شد و ویرایش سوم آن اکنون به‌صورت دیجیتال و تدریجی منتشر می‌شود.
در دهه‌های اخیر، بریل دامنه دانشنامه‌نگاری خود را گسترش داده و آثاری مانند دایرةالمعارف قرآن، دایرةالمعارف زبان و زبان‌شناسی عربی، دایرةالمعارف یهودیت و دانشنامه اسلامیکا را منتشر کرده است. این دانشنامه‌ها، همراه با مجموعه‌های اسناد، متون تصحیح‌شده، کتاب‌شناسی‌ها و پایگاه‌های دیجیتال، از منابع مهم پژوهش‌های تاریخی و دینی به شمار می‌روند.
در سال ۲۰۲۴، بریل با انتشارات آلمانی دِ گرویتر ادغام شد و مجموعه De Gruyter Brill شکل گرفت. این مؤسسه امروزه همچنان در نشر آثار تخصصی علوم انسانی فعال است و تنها در حوزه مطالعات اسلامی و خاورمیانه، سالانه بیش از ۱۵۰ کتاب و بیش از ۶۰ نشریه علمی منتشر می‌کند. بدین‌ترتیب، سنت بیش از سه‌قرنی نشر متون شرقی در بریل، اکنون در قالب کتاب‌ها، نشریات، دانشنامه‌ها و منابع دیجیتال ادامه یافته است.
https://t.me/UT_Central_Library

استادان ایرانی حاضر در کنگره بیست و هفتم خاورشناسی در امریکا در سال 1967
این صفحه آغاز گزارش برگزاری این کنفرانس به قلم مرحوم ایرج افشار است که در نشریه دانشکده ادبیات (مهرماه 1346) منتشر شده است.
https://t.me/UT_Central_Library

با چند تصویر از حجاج ایرانی
https://t.me/UT_Central_Library