📄 پیاده‌روی خیابان انقلاب مال چه کسی است؟
در دفاع از بازار آزاد در حوزۀ محصولات فرهنگی

👤 مهرپویا علا

رواج گستردۀ بازار غیررسمی و پدیدۀ دست‌فروشی در ایران باعث شده است که نام بعضی خیابان‌ها و میدان‌های مهم تهران با نام بعضی کالاها گره بخورند. برای مثال میدان فردوسی برای بسیاری نام دلار و خیابان ناصرخسرو نام دارو را تداعی می‌کنند. کسانی که یک‌بار در روزهای کاری به خیابان انقلاب و حوالی دانشگاه تهران مراجعه کرده باشند با خیل دست‌فروشانی روبه‌رو خواهند شد که نیمی از فضای پیاده‌رو را از خود میدان انقلاب تا تئاتر شهر به بساط فروش کتاب یا انواع کالاهایی که به فرهنگ کتاب‌خوانی نسبت داده می‌شوند اختصاص داده‌اند.
در گذشته وقتی از منع دست‌فروشی در خیابان صحبت به میان می‌آمد به وضعیت بد معیشتی موجود در کشور و نرخ بالای بیکاری اشاره می‌شد. اگر بخواهیم از نگاه آزادی‌خواهانه به موضوع نگاه کنیم قاعدتاً اینکه کسی تعدادی کالا را که از راه مشروع به دست آورده است با خود به کنار خیابان بیاورد و به خریداران عرضه کند نباید با منع دولتی مواجه شود. به‌ویژه در مورد کتاب بحث سانسور و ممیزی دولتی در انتشاراتی‌های دارای مجوز هم به میان می‌آید و جنبۀ آزادی‌خواهانۀ قضیه را پررنگ‌تر می‌سازد. مناسبات بازار آزاد اما تمایزی با عنوان بازار رو زمینی و زیرزمینی یا بازار رسمی و غیررسمی نمی‌شناسد. در این مناسبات تنها شرط وقوع مبادله میان دو نفر رضایت دو طرف است و بس.

ما معتقدیم هیچ معضل اجتماعی وجود ندارد که بهترین یا درواقع تنها راه تسکین آن رعایت کامل مالکیت خصوصی و تن دادن به آزادی مبادله نباشد. اما...

🔗 متن کامل را اینجا بخوانید


◼️ @alamehrpouia
◽️@utfinance◽️

📄 علم انسان در برابر علم طبیعت: نقد پوزیتیویسم از نگاه میزس

👤 اویس ارشادیان

آیا می‌توان پدیده‌های انسانی را با همان روشی شناخت که پدیده‌های طبیعی را مطالعه می‌کنیم؟

لودویگ فون میزس یکی از اندیشمندانی بود که به مخالفت جدی با استفاده از روش علوم تجربی در علوم انسانی پرداخت؛ او در سال 1962 با نوشتن کتاب «بنیان نهایی علم اقتصاد، رساله‌ای درباره روش» در صدد پاسخ به این پرسش برآمد که چرا شناخت پدیده‌های انسانی به روش علوم طبیعی ممکن نیست.

◼️@oveissershadian
◽️@utfinance◽️

🖥 افسر شهریاران

گفت‌وگوی مصطفی صادق با
👤 موسی غنی‌نژاد
و 👤 ابراهیم صحافی

▫️نسبی‌گرایی در تعریف خرد و داد می‌تواند مرزهای درستی و نادرستی را همواره مبهم نگه دارد و زمینه چپاول و توحش رو فراهم آورد. خرد و داد خشت‌های نخستین شناخت درستی و نادرستی‌اند و نسبی بودن آن‌ها به معنای از دست دادن سنجه نیک و بد خواهد بود! این سنجه‌ها توان ساخت قواعد جهان شمول را دارند.

▫️اگر بر این باور باشیم که از یک سو قواعد عام برآمده از سنت، دستمایه ساخت خرد هستند و از سوی دیگر خرد ابزار پالایش سنت است، آیا دچار استدلال دوری نشده ایم؟

◽️@utfinance◽️

🖥 راز رشد اقتصادی پایدار از نگاه نوبل 2025/ در گذر تاریخ از جوئل موکر چه می‌آموزیم؟

👥 گفت‌وگوی البرز نظامی و جابر زارع‌زاده

▫️جوایز نوبل اقتصاد در سال‌های اخیر، اغلب به پژوهش‌های داده‌محور و فنی تعلق گرفته است، اما نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ جهشی به گذشته داشت و از جوئل موکر، تاریخ‌دان اقتصادی، تقدیر کرد.

▫️موکر با واکاوی دلایل رشد اقتصادی پس از انقلاب صنعتی، نشان می‌دهد که تحولات فرهنگی و ذهنی، بستر ساز انفجار نوآوری و ثروت بودند. در این گفت‌وگو، دکتر جابر زارع‌زاده، از شاگردان سابق موکر، به تشریح اندیشه‌های این اقتصاددان برجسته می‌پردازد.

◽️@utfinance◽️

📄 ایده‌های برنده و بازنده
تاریخ‌نگاری ایده‌ها چه ارتباطی با علم اقتصاد دارد؟

👤 لیپتون متیوز

✍🏻ترجمه: علیرضا کتانی


◽️@utfinance◽️

📄 علم انسان در برابر علم طبیعت: نقد پوزیتیویسم از نگاه میزس

👤 اویس ارشادیان

آیا می‌توان پدیده‌های انسانی را با همان روشی شناخت که پدیده‌های طبیعی را مطالعه می‌کنیم؟

لودویگ فون میزس یکی از اندیشمندانی بود که به مخالفت جدی با استفاده از روش علوم تجربی در علوم انسانی پرداخت؛ او در سال 1962 با نوشتن کتاب «بنیان نهایی علم اقتصاد، رساله‌ای درباره روش» در صدد پاسخ به این پرسش برآمد که چرا شناخت پدیده‌های انسانی به روش علوم طبیعی ممکن نیست.

◼️@oveissershadian
◽️@utfinance◽️

📄 اشتباه نورث چه بود؟

نقد نظریه داگلاس نورث از منظر ایده‌های فردریش هایک و دیردره مک کلاسکی

داگلاس نورث معتقد بود که «نهادها قواعد بازی در یک جامعه هستند»، پروژه فکری نورث، قیامی بود علیه توضیحات ساده‌انگارانه رشد اقتصادی که صرفاً بر انباشت سرمایه فیزیکی و انسانی تأکید داشتند. نورث به درستی دریافت که انباشت، خود معلول است نه علت. موتور واقعی رشد، چارچوب نهادی یک جامعه است. اما نورث کجا اشتباه کرد؟

◽️@utfinance◽️

#نورث
#داگلاس_نورث
#نهادگرایی

🎧 پادکست

ایده‌ها و پدیده‌ها
6⃣1️⃣ قسمت شانزدهم

🎙 امیررضا عبدلی

«ایده‌ها و پدیده‌ها» پادکستی درباره تاریخ اندیشه‌های اقتصادی است.

پول‌گرایان گروهی از اقتصاددانان آمریکایی بودند که پایه و اساس تحلیل‌هایشان مطالعات تجربی با توجّه به رابطه مقداری پول بود.

پژوهش‌های تجربی آن‌ها نادرستی ایده‌های اصلی اقتصاد کینزی را نشان داد و باعث چرخشی بزرگ در تاریخ اندیشه و سیاستگذاری اقتصادی شد.

1️⃣ قسمت نخست را اینجا گوش دهید

2️⃣ قسمت دوم را اینجا گوش دهید

3️⃣ قسمت سوم را اینجا گوش دهید

4️⃣ قسمت چهارم را اینجا گوش دهید

5️⃣ قسمت پنجم را اینجا گوش دهید

6️⃣ قسمت ششم را اینجا گوش دهید

7️⃣ قسمت هفتم را اینجا گوش دهید

8️⃣ قسمت هشتم را اینجا گوش دهید

9️⃣ قسمت نهم را اینجا گوش دهید

🔟 قسمت دهم را اینجا گوش دهید

1️⃣1️⃣ قسمت یازدهم را اینجا گوش دهید

2⃣1⃣ قسمت دوازدهم را اینجا گوش دهید

3⃣1⃣ قسمت سیزدهم را اینجا گوش دهید

4⃣1⃣ قسمت چهاردهم را اینجا گوش دهید

5⃣1⃣ قسمت پانزدهم را اینجا گوش دهید

◽️@utfinance◽️
◼️@Amirrezaabdolipodcast◼️

📄 تبارشناسی فاشیسم چپ

فاشیسم چپ، یک جنبش سیاسی سازمان‌یافته با یونیفرم و رژه نبود اما گفتمان و گفتار آن همچنان و در قرن بیست و یکم نیز در میان چپ‌گرایان دیده می‌شود، به طوری که می‌توان از شبح فاشیسم چپ بر فراز چپ قرن بیست و یکمی سخن گفت.

فاشیسم چپ، در واقع یک وسوسه‌ی فکری بود که در آن، بخش‌هایی از روشنفکران چپ، به‌ویژه در دوران پساساختارگرایی و در فرانسه به بازتولید و ترویج مفاهیمی پرداخته‌اند که ریشه‌های مستقیم در سنت ضدروشنگری و تفکر فاشیستی دارد.

◽️@utfinance◽️

#فاشیسم
#فاشیسم_چپ
#کارل_اشمیت
#ژرژ_باتای

🖥 بازخوانی نوبلیست‌ها از «تخریب خلاق» شومپیتر

👥 گفت‌وگوی تینا رضائیان‌مقدم با مهدی قدسی - استاد اقتصاد دانشگاه وین -

نوبل اقتصاد امسال بار دیگر توجه‌ها را به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های دنیای اقتصاد جلب کرد: رابطه‌ی میان نوآوری و رشد اقتصادی.
برندگان این جایزه، نظریه‌ی شومپیتریِ «تخریب خلاق» را از سطح یک ایده‌ی فلسفی به چارچوبی تحلیلی و ریاضی تبدیل کردند و نشان دادند که پیشرفت فناوری می‌تواند موتور درونی رشد اقتصادی باشد.

◽️@utfinance◽️

#مهدی_قدسی
#نوبل_اقتصاد
#شومپیتر
#تخریب_خلاق

📄 دولت فیلسوف آزادی

👤 اشکان زارع

دولت هگل: تجلی «واقعیت ایده اخلاقی» و کشاکش میان آزادی فردی و اقتدار جمعی

هگل، فیلسوف آلمانی، به صراحت بیان می‌دارد: “مالکیت نخستین تجسم آزادی است.” (Eigentum ist die erste Existenz der Freiheit.) (فلسفه حق، بند ۴۵). این بدان معناست که فرد با تملک اشیا و تعیین قلمرو خویش، اراده آزاد خود را در واقعیت بیرونی محقق می‌سازد.

ادامه را اینجا در اکوایران بخوانید

INSTANT VIEW

◼️ @iranpazhohi
◽️@utfinance◽️

#هگل
#برنارد_بورژوا

📄 ریشه‌یابی ابتلای ایران به بحران‌های متعدد
در بحران ناشی از تقابل دو جهان بینی

بخش دوم: چرا ایران در مسیر تاریخی خود فاقد نهاد معرفتی کارساز شد

👤 محمد طبیبیان

🔗 بخش یکم را اینجا بخوانید

◽️@utfinance◽️

🖥 خلأ رسانه ملی

👥 گفت‌وگوی مهدی نصیری و تینا قاضی‌مراد

◽️@utfinance◽️

#تینا_قاضی_مراد

📄 سراب «برنامه نویسی»: چگونه «اقتصاد دستوری» به ناکارآمدی و رانت‌جویی ختم می‌شود

جاذبه‌ی اقتصاد دستوری همواره بر پایه‌ی مجموعه‌ای از توجیهات به ظاهر منطقی و اخلاقی استوار است. دولتمردان معمولاً وعده‌ی نظم، کنترل، و بالاتر از همه، «عدالت» را در برابر «آشوب» و «بی‌عدالتی» ادعاییِ بازار آزاد می‌دهند، اما در عمل، چیزی جز یک توهم معرفت‌شناختی و یک شکست ساختاری نیست.

نقد بنیادین اقتصاد دستوری، نه صرفاً بر سر ناکارآمدی‌های تجربی آن (که به وفور در تاریخ قرن بیستم ثبت شده)، بلکه بر سر تناقضات منطقی درونی و ناممکن بودن ذاتیِ اهداف آن است. گفتار مدافعان اقتصاد دولتی، از شعار عدالت اجتماعی گرفته تا توجیه ضرورت قیمت‌گذاری، پرداخت یارانه‌ها، وضع تعرفه‌های حمایتی، و اعطای رانت‌های استراتژیک، همگی در یک نقطه مشترک‌اند: این باور که یک مرجع برنامه‌ریز مرکزی (دولت) می‌تواند دانشی برتر و انگیزه‌ای خیرخواهانه‌تر از مجموعه‌ی تعاملات داوطلبانه‌ی میلیون‌ها عامل اقتصادی مستقل داشته باشد.

بنیادی‌ترین و ویرانگرترین مغالطه‌ی اقتصاد دستوری، در هسته‌ی اصلی آن، یعنی نفی یا سرکوب «مالکیت خصوصی» بر ابزار تولید و جایگزینی آن با «برنامه‌ریزی مرکزی» نهفته است. لودویگ فون میزس در مقاله دوران‌ساز خود در مورد «محاسبه اقتصادی در جامعه سوسیالیستی»، به شکلی قاطع نشان داد که مشکل سوسیالیسم، «فنی» یا «انگیزشی» نیست، بلکه «محاسباتی» و «منطقی» است. در یک اقتصاد آزاد، قیمت‌ها نه صرفاً برچسب‌هایی برای کالاها، بلکه سیگنال‌هایی حیاتی هستند که اطلاعات مربوط به «کمیابی» منابع و «مطلوبیت» کالاها را به صورت فشرده منتقل می‌کنند. این قیمت‌ها، تنها از طریق «مبادله‌ی داوطلبانه» پدید می‌آیند که خود مبتنی بر «مالکیت خصوصی» است. بدون مالکیت خصوصی بر ابزار تولید (کارخانه‌ها، زمین، ماشین‌آلات)، هیچ بازاری برای کالاهای سرمایه‌ای وجود نخواهد داشت؛ بدون بازار، هیچ فرآیند رقابتی برای کشف قیمت وجود ندارد؛ و بدون قیمت‌های پولی (که به عنوان یک مخرج مشترک عمل می‌کنند)، «محاسبه‌ی عقلانی اقتصادی» غیرممکن می‌شود. برنامه‌ریز مرکزی چگونه باید تصمیم بگیرد که آیا یک پل جدید باید با فولاد ساخته شود یا با آلومینیوم یا با کامپوزیت‌های پیشرفته؟ او چگونه می‌تواند «هزینه‌ی» واقعی (یعنی هزینه‌ی فرصت، یا بهترین استفاده‌ی جایگزین از آن منابع) را بدون وجود قیمت‌های بازاری برای فولاد، آلومینیوم، نیروی کار متخصص، و ماشین‌آلات بسنجد؟ پاسخ میزس این است که او «نمی‌تواند».

در غیاب حسابداری سود و زیان (که خود متکی بر قیمت‌های بازاری است)، تخصیص منابع از یک فرآیند «عقلانی» به یک فرآیند «دلبخواهی» و «دستوری» تبدیل می‌شود. تلاش‌ها برای حل این مشکل از طریق معادلات ریاضی پیچیده (مدل‌های برنامه‌ریزی خطی یا «سوسیالیسم بازار» اسکار لانگه) نیز شکست خوردند، زیرا آن‌ها فرض می‌کردند که «داده‌ها» (اطلاعات مربوط به ترجیحات و منابع) از پیش «داده شده» هستند، در حالی که این داده‌ها خود محصول فرآیند پویای بازار هستند و دائماً در حال تغییرند.

اینجاست که نقد فردریش هایک، به عنوان مکمل نقد میزس، وارد می‌شود. هایک «مشکل دانش» را مطرح کرد. حتی اگر مشکل محاسبه‌ی میزس به طریقی (که ممکن نیست) حل می‌شد، برنامه‌ریز مرکزی با یک مانع معرفت‌شناختی دیگر روبروست: دانش لازم برای برنامه‌ریزی یک اقتصاد مدرن، هرگز نمی‌تواند در یک ذهن واحد یا یک کمیته‌ی برنامه‌ریزی متمرکز شود.

دانش اقتصادی، ذاتاً «پراکنده»، «محلی» و اغلب «ضمنی» و «مکتوم» است. یک کارآفرین محلی، دانش ضمنی در مورد نیازهای خاص مشتریانش، قابلیت‌های کارگرانش، یا فرصت‌های زودگذر در زنجیره‌ی تأمین خود دارد که هرگز نمی‌تواند به صورت «آمار» به یک بوروکرات در پایتخت منتقل شود. نظام قیمت‌ها، به تعبیر هایک، یک «سیستم مخابراتی» شگفت‌انگیز است که این میلیون‌ها قطعه دانش پراکنده را «بدون» نیاز به جمع‌آوری آن‌ها در یک مرکز، هماهنگ می‌کند. مثلاً وقتی قیمت قلع افزایش می‌یابد، به تمام تولیدکنندگانی که از قلع استفاده می‌کنند (از سازندگان قوطی کنسرو تا تولیدکنندگان قطعات الکترونیکی) سیگنال می‌دهد که باید در مصرف آن صرفه‌جویی کنند یا به دنبال جایگزین باشند؛ آن‌ها «نیازی ندارند» بدانند که «چرا» قیمت افزایش یافته (آیا یک معدن در بولیوی فرو ریخته؟ آیا تقاضای جدیدی در چین ایجاد شده؟)، آن‌ها فقط باید به سیگنال قیمت واکنش نشان دهند. اقتصاد دستوری، با نابود کردن این سیستم سیگنال‌دهی، خود را از دانش حیاتی لازم برای هماهنگی اقتصادی محروم می‌کند. این، نه یک نقص، که یک تکبر معرفتی یا به تعبیر هایک «غرور مهلک» است.

🔗 متن کامل را اینجا بخوانید

◽️@utfinance◽️

#اقتصاد_دستوری

📄 مقاله

Iran’s Economy Isn’t Failing; It’s a Plunder Machine

👤 هامون سلیمانی


© منتشر شده در انستیتو میزس

◽️@utfinance◽️

🖥 پولدارتر شدن یکی باعث می‌شه یکی دیگه فقیرتر شه؟

👤 پوریا تاجیک

◽️@utfinance◽️

📄 مقاله

What the Mercantilists Got Right

👤 دنی رودریک

🗓 اکتبر ۲۰۲۵

◽️ مقاله «آنچه مرکانتیلیست‌ها درست فهمیدند» به تازگی و در ماه جاری میلادی منتشر شده است.

◽️ آنچنان که از عنوان مقاله پیداست، نویسنده در پی دفاع از مرکانتیلیسم است.
چرا یک اقتصاددان که دغدغه «توسعه» و «برابری» دارد مدافع مرکانتلیسم شده است؟

◽️@utfinance◽️

#دنی_رودریک

◽️ تصویر روز

ترجمه فارسی دو کتاب روتبارد در دست والتر بلاک

دو کتاب «اخلاق آزادی» و «فردگرایی و فلسفه علوم اجتماعی» توسط مهران خسروزاده ترجمه شده‌اند‌.

🔗 همچنین بخوانید:

مقدمه نوشته شده توسط «والتر بلاک» برای ترجمه فارسی کتاب «اخلاق آزادی»

◽️@utfinance◽️

#والتر_بلاک

📄 نقد مقاله جدید دنی رودریک؛ «آنچه مرکانتیلیست‌ها درست فهمیدند»

آیا مرکانتلیست‌ها درست فهمیدند؟

به تازگی و در ماه جاری میلادی مقاله‌ای با عنوان «آنچه مرکانتیلیست‌ها درست فهمیدند» (What the Mercantilists Got Right) نوشته دنی رودریک، اقتصاددان، منتشر شده است.

آنچنان که از عنوان مقاله؛ «آنچه مرکانتیلیست‌ها درست فهمیدند»* پیداست، نویسنده در پی دفاع از مرکانتیلیسم است. تلاشی که گرچه با نثری فریبنده و ارجاع به نمونه‌های ظاهراً موفقیت‌آمیز صورت می‌گیرد، اما در نهایت بر پایه‌ی یک درک ناقص از چگونگی عملکرد اقتصاد و فرآیندهای اجتماعی استوار است.

مقاله رودریک یک «Working Paper» یا مقاله پیش نویس است که توسط موسسه NBER (دفتر ملی تحقیقات اقتصادی) در اکتبر 2025 منتشر شده است.

آیا تفکر اقتصادی «مرکانتیلیستی» حاوی بینش‌های عمل‌گرایانه و درستی است که برای موفقیت‌های اقتصادی تاریخی حیاتی بوده‌ و هستند؟

🔗 متن کامل مقاله را اینجا بخوانید

◽️@utfinance◽️

#مرکانتلیسم
#دنی_رودریک

📄 نگاهی به کتاب «برخورد تمدن‌ها» ساموئل هانتینگتون

👤 مهرپویا علا

از متن: نظریه‌پرداز «برخورد تمدن‌ها» مسائل فراوانی را در این کتاب پیش کشید که در جای خود می‌توانند قابل بحث و البته نقد جدی باشند. به نظر می‌رسد هانتینگتون در جریان بحث خود برخی از مسائل اساسی را به‌عنوان اصول مسلم فرض می‌گیرد و استدلالی پیرامون آن‌ها طرح نمی‌کند. مفهوم «آگاهی تمدنی» در این نظریه نقش کلیدی دارد. هانتیگتون یکی از مصادیق این آگاهی تمدنی را رویگردانی جوانان از نظام‌های فکری «غربی» مانند لیبرالیسم یا مارکسیسم معرفی می‌کند. در اینجا بحث بر سر درستی یا نادرستی هر یک از این مکاتب نیست. بحث بر سر این است که آرمان‌هایی همچون آزادی آرمان‌هایی وابسته به زمان و مکان نیستند که بتوان آن‌ها را به این یا آن تمدن منتسب نمود.


◼️ @alamehrpouia
◽️@utfinance◽️