افشين علا

به مناسبت سالروز درگذشت سیمین بهبهانی

🔸دگرانديشی و رواداری🔸

فیلم گفت‌وگوی بهمن فرمان‌آرا با زنده‌ياد سيمين بهبهانی از معدود آثار ژانر مألوف مستندهای روشنفكری بود كه بسيار به دلم نشست. در اين فيلم با تمام زوايای شخصيت سيمين بهبهانی روبه‌رو هستيم، نه فقط شاعرانگی يا دگرانديشی‌اش. زنی كه با وجود جايگاه بلندش در ميان شاعران و روشنفكران معاصر، بی هيچ نيازی به تفاخر و فضل‌فروشی، به زبان ساده‌ی يك زن بی‌ادعای ايرانی سخن می‌گويد. البته از اعتراض و ابراز مخالفتش با نظام حاكم بر كشور ابايی ندارد، اما در ابراز اين مخالفت به دشنام و تحقير و انكار مخاطبانی متوسل نمی‌شود كه نظری خلاف نظر او را دارند.
حتی زمانی كه از شهريار سخن می‌گويد (شهرياری كه به خاطر همسو شدنش با انقلاب و نظام، مغضوب بسياری از همگنان سيمين بود) تكريم و قدرشناسی از او را فراموش نمی‌كند و حرمت پيش‌كسوتی و استادی‌اش را نگاه می‌دارد.
وقتی هم كه می‌خواهد از موضع او در خصوص تقديس شعار "خدايا خدايا تا انقلاب مهدی خمينی را نگه دار" انتقاد كند، فقط می‌گويد شهريار نمی‌بايست از آن به عنوان بهترين "شعر" ياد می‌كرد، چراكه آن يك "شعار" بود، نه شعر. و جالب‌تر آن‌كه نه تنها به محتوای اين شعار تعريضی نمی‌كند، بلكه آن را به عنوان يك "دعا" قابل احترام می‌داند.
نكته‌ی قابل توجه ديگر، رواداری او با جوانان است. حتی كسانی كه آزارش دادند، تهديدش كردند و به او چشم‌بند زدند.
سيمين ضمن اعتراض به اين گونه برخوردهای امنيتی با دگرانديشان، دلسوزی مادرانه‌ی خود را حتی از آنان نیز دريغ نمی‌كند و از نصايحش به آنها می‌گويد و از شعری كه در آن، خود را "مادر"شان می‌داند و هم‌سرنوشت و شريك‌شان در تلخی‌هايی كه بر ميهنش گذشته است.
ناگفته پيداست كه سليقه و نگرش من با آن بانوی پيش‌كسوت، تفاوت‌ها و تضادهای بسيار دارد. با روشنفكران و دگرانديشان هم وجوه مشترك چندانی احساس نمی‌كنم. البته اين به معنای انكار آنان نيست. هرچند آنان امثال ما را انكار می‌كنند. ولی به تجربه آموخته ام كه رواداری، شرط اصلی ارتقاء سطح فكر و فرهنگ و آئين يك ملت است.
هم از اين روست كه سيمين بهبهانی در ماه‌های پايانی عمرش وقتی كه شعر نيمايی "سوگ مادر" و غزل‌های مرا خواند، خودش زنگ زد، خودش به خانه‌اش دعوتم كرد و خودش آن نامه‌ی پرمهر را كه حاوی وصيتی گران‌بها نيز بود، برايم نوشت.
پيش از آن هرگز گمان نمی‌كردم كه كسی چون او مشوق كوچك‌تری چون من باشد. چراكه امثال من از دگرانديشان، تنها تهمت "شاعر حكومتی" بودن را شنيده بوديم. اما سيمين چنان مادرانه و متعهدانه به دفاع از شعرم پرداخت كه هرگز حلاوت آن رواداری‌اش را از ياد نخواهم برد. همان‌گونه كه تعصبش به ايران را و ماندنش در كنار مردمی كه بسياری از آنها قدرش را نمی‌شناختند. اما سيمين، سختی‌ها و تلخی‌های ماندن در وطن را به جان خريد و هرگز حاضر نشد به خاطر مخالفتش با نظام حاكم، به غرب پناه ببرد. غربی كه سیمین را چنان عزيز می‌داشت كه نماد قدرتش يعنی رييس جمهور وقت ايالات متحده، در مقابل دوربين‌ها غزل او را به زبان فارسی برای ايرانيان خواند. اما او هرگز به صف اپوزیسیون خارج‌نشین نپیوست. مخالف و دگرانديش در وطن خویش ماند، اما آن‌قدر صداقت و شهامت داشت كه چشمش را به روی حماسه‌های بی‌شمار رزمندگان و شهيدان و جانبازان و وفاداران به انقلاب نبندد و در خانه‌اش را همچون پنجره‌های ابيات غزلش به روی آنان نيز باز بگذارد.

✍🏻افشين علا

https://B2n.ir/su5720

❤76

11.3K viewsedited 21:47