Surunkali eshakyemi: Plazmaforez kerakmi?

❌ Xalqaro tashkilotlarning asosiy guideline'lariga ko‘ra, plazmaforez standart (first-line) davo emas!

✅ Surunkali urtikariyaning ba'zi shakllari patogenezida autoimmun mexanizm (IgG anti-FcεRI, anti-IgE) bo‘lsa ham, plazmaforezning samaradorligi bo‘yicha isbotlangan dalillar yetarli emas.

✅ Surunkali eshakyemi kasalligini davolash xalqaro standartlar bo'yicha bosqichma-bosqich amalga oshiriladi va buni shifokor-allergolog nazorat qiladi.

Plazmaforez qachon kerak bo'lishi mumkin?

Faqatgina istisno holatlar:

Juda og‘ir, barcha standart davo qilinganda ham yaxshilanish bo'lmagan, REFRAKTOR autoimmun eshakyemining tasdiqlangan shakli, Omalizumab va Ciklosporin A ikkalasiga ham ijobiy natija bo‘lmasa o'ylab ko'rish mumkin bu usulni.

⚠️ Ammo bu holatlar juda kam uchraydi va shu sababli ham "yoppasiga hammaga" plazmoforez tavsiya qilinavermaydi. (Bemorni hurmat qilgan shifokor tavsiya qilmasligi kerak aniqrog'i).

Nima uchun tavsiya qilinmaydi?
💸 Qimmat
💉 Invaziv
⏳ Qisqa muddatli effekt
🪫 Klinik tadqiqotlar yetarli emas

Qaytaraman: Plazmoforez orqali qondagi autoantitelalarni kamaytirish faqatgina standart davoga natija bermaydigan holatlarda — foydali bo‘lishi mumkin. Ya’ni, plazmoforez “umumiy tavsiya” emas, balki muhim holatlarda, ehtiyotkorlik bilan ko‘rib chiqilishi mumkin bo‘lgan “alternativ/qo‘shimcha” usul.

❗️Sizni yoki yaqinlaringizni allergik kasalliklar bezovta qilayotgan bo'lsa, qabulimga kelishingiz mumkin!

📞 +998946920852 (@allergolog)

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

🌫️ Havo namlagich apparatsiz ham xonada namlikni oshirish usullari bor!

Qabulimga quruq yo'tal shikoyati bilan kelayotgan, shamollashdan keyin uzoq vaqt yo'talib yurgan deyarli barcha bemorlarga uyiga havo namlagich o'rnatishni tavsiya qilamiz. Aynan hozirgi isitish mavsumida!

Afsuski, hammada ham apparat olishga imkoniyat bo'lmasligi mumkin. Lekin uy sharoitida qilsa bo'ladigan, havoni namlovchi sinalgan usullar ham bor:

1️⃣ Ho‘l sochiq / mato usuli
Radiator yoki isitgich ustiga ho‘l sochiq qo‘ying. Suv bug‘lanib xonani sekin-sekin namlaydi.

⚠️ Judayam isigan temirga yuvilgan kirlarningizni qo'ymang. Kiyimlarda qolgan kimyoviy yuvish vositalari bug'alanib havoni ifloslantiradi

2️⃣ Keng idishda suv qo‘yish
Xonaning burchaklariga keng, yuza qismi katta idishda suv qo‘ying.
Suv asta-sekin bug‘lanadi → namlik oshadi. Issiq joyga qo‘yilsa bug‘lanish kuchayadi.

3️⃣ Suv purkash (sprey)
Sprey idishlarga toza suv solib, devorlarga emas — havoga mayda purkash yaxshi foyda beradi. Kuniga 2–3 marta takrorlash mumkin.

⚠️ Juda ko‘p purkalsa devorlarda mog‘or paydo bo‘lishi mumkin!

4️⃣ Dushdan keyin eshikni ochiq qoldirish
Issiq dushdan keyin hammomdagi bug‘ boshqa xonalarga tarqaladi. Ayniqsa qishda juda samarali.

5️⃣ Xonada nam matolar osib qo‘yish
Noodatiy tuyuladi, lekin eng kuchli usullardan. Ho‘l matoni ichki tomondagi eshikka yoki yuvilgan kiyimlar turadigan stellajga osib qo‘yish kifoya.

6️⃣ Xona ichida gullar (o‘simliklar)
Ular tabiiy ravishda suv bug‘latadi.
Ayniqsa: spatifillum, drasena, aloe. Faqat allergiyasi bo‘lganlar ehtiyot bo'lishi kerak.

7⃣ Isitgich yoniga suv to‘ldirilgan keramik krujka / choynak qo‘yish
Hech qanaqa hid chiqmaydi, xavfsiz.
Bug‘lanish doimiy bo‘ladi va xona havosining qurib ketishidan himoya qiladi.

Yaqinlarga yuborib qo'ying

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

Bolalarda allergiya rivojlanmasligi uchun 10 ta isbotlangan choralar
(ilmiy manbalarga asoslangan)

1️⃣ Gigiyena “ortiqcha” bo‘lmasin
Tuproqda, qumda o'ynasin, oyoqyalang yursin, hayvonlar bilan kontaktda bo'laversin. Bola mikroblar bilan yetarlicha “tanishishi” immun tizimni to‘g‘ri tarbiyalaydi. Haddan tashqari antiseptiklar, dezinfeksiya, sterillik → allergiya xavfini oshiradi.

2️⃣ Uy sharoitida: chang, mog‘or, namlik va uy changi kanachalarini kamaytirish
Toza yuvilgan choyshablar, changyutkichda HEPA filtri, uy hayvonlari tukini nazorat qilish.
Allergen yuklamalar kamayishi allergiya xavfini kamaytiradi

3️⃣ Ovqatlanish: bola ertaroq turli taomlar bilan tanishishi shart
4–6 oydan boshlab yeryong‘oq, tuxum, baliq kabi allergen maxsulotlarni xavfsiz sharoitda tanishtirish allergiya xavfini pasaytiradi.
Kech kiritish esa xavfni oshiradi.

4️⃣ Ichak mikroflorasini sog‘lom saqlash
Tug‘ilishdan boshlab mikroflora immun tizimni “tarbiyalaydi”.
Asosiy choralar: onaning sog‘lom ovqatlanishi, bola uchun tabiiy tug‘ruq imkon bo‘lsa qoldirish, ortiqcha antibiotik bermaslik. Ko'krak suti bilan oziqlantirish

5️⃣ Keraksiz antibiotiklardan saqlanish
Antibiotiklar ichak mikroflorasini buzadi. Natijada allergiya, astma xavfini oshiradi (ko‘plab meta-analizlarda isbotlangan).
Faqat aniq bakterial infeksiyada qo‘llash kerak.

6️⃣ Uy ichida chekishni 100% taqiqlash
Passiv chekish – bola immun tizimini buzadi, allergik rinit va astma xavfini keskin oshiradi.

7️⃣ Doimiy toza havo va namlik balansi
Havo namligi 40–60% bo‘lishi nafas yo'llari shilliq qavatini himoyalaydi.
Qurib ketgan shilliq qavat esa allergenlar oson kirishiga sabab bo'ladi.

8️⃣ Uy mog‘origa qarshi kurash
Mog‘or = allergik rinit, astma va atopik dermatitning asosiy uy ichki triggerlaridan biri. Ventilyatsiya, nam joylarni quritish, ehtiyoj bo‘lsa dezinfeksiyaga rioya qilish kerak.

9️⃣ Ortiqcha tana vazni va shirinlikni cheklash
Bolalarda semirish allergiya, astma, dermatit xavfini oshiradi (yallig‘lanish markerlari ko‘tariladi).

🔟 Teri parvarishi (atopik dermatit xavfi bo‘lsa): doimiy emolentlar
Teri baryerini mustahkamlaydi, natijada allergenlarning kirishi va “sensibilizatsiya” ehtimolini kamaytiradi. Emolentni har kuni, ayniqsa qishda ishlatish foydali.

Allergiyani oldini olish — bu mikroblardan himoyalash emas, balki balansni to‘g‘ri saqlashdir!

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

⚡️31 yoshli erkak burun operatsiyasi qilinishi kerak edi. Lekin, aytilishicha operatsiya boshlanmasdan avval vafot etgan

Joriy yilning 12-noyabr kuni Olmazor tumanida joylashgan “Ibatov” xususiy tibbiyot muassasasida 31 yoshli erkak o‘tkazilgan burun operatsiyasi chog‘ida vafot etdi. Holat yuzasidan tegishli tartibda jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Shuningdek, xususiy klinika faoliyati vaqtincha to‘xtatilgan.
 
Operatsiya boshlanmasdan avval?

Menimcha, bu narkoz berish bosqichida dorilarga nisbatan kuchli anafilaktik allergik reaksiya bo'lishi mumkin.

Afsuski, shunday holatlar bo'ladiki, harqancha tezkor birinchi yordam ko'rsatilmasin, eng tajribali reanimatolog bo'lmasin, anafilaktik shok baribir o'lim bilan yakunlanishi mumkin. O'zingizni asrang, allergiyaga yuzaki qaramang!

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

📹 "Yangi hayot" ko'rsatuvi – Sevimli TV

Bir guruh allergolog hamkasblarimiz bilan allergik kasalliklar haqidagi yangi sonida ekspert sifatida ishtirok etdik. Berilgan ma'lumotlar xalqimiz uchun manfaatli bo'ladi degan umiddamiz.

Bugun, soat 11:15 da tomosha qiling!

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

Bemorlik Allohning rahmati
Gunohlarning kafforati!

- Shayx MuhammadSodiq MuhammadYusuf

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

DAO (Diamin oksidaza) yetishmovchiligi — isbotlangan tibbiyot nima deydi?

🧪 1️⃣ DAO — gistaminni parchalaydigan asosiy ferment

DAO ichakda faqatgina ovqatdan kelgan (ekzogen) gistaminni parchalaydigan fermentdir. Gistamin endogen hosil bo'lishi ham mumkin.

🧬 2️⃣ DAO past bo‘lsa, gistamin qonda ko‘payishi mumkin

Ba’zi insonlarda ichak DAO faolligi past bo‘lsa qonda gistamin to‘planishi kuzatilgan. Analizda gistamin balandligi, DAO fermeni esa pastligi aniqlangan.

🩺 3️⃣ DAO yetishmovchiligi hozircha rasmiy kasallik sifatida tan olinmagan

DAO yetishmovchiligi alohida “mustaqil sindrom” sifatida tasdiqlanmagan.

📉 4️⃣ DAO faolligini pasaytiruvchi aniq holatlar isbotlangan

• Kron kasalligi
• Seliakiya
• Gastroenteritlar
• Spirtli ichimliklar
• Ba'zi dori preparatlari

🧬 5️⃣ Genetik omillar DAOga ta’sir qilishi isbotlangan

Ammo simptomlar bilan bog‘liqligi bir xil emas.

👶 6️⃣ Homiladorlikda DAO ko‘tarilishi — ilmiy fakt

Platsenta DAO ishlab chiqarishni rag'atlantiradi. Bu esa homilaga gistamin ko'p kirishiga qarshi mexanizmdir.

⚠️ 7️⃣ DAO pastligiga xos deyiladigan simptomlar universal emas

Terida qizarish, boshda og‘riq, yurak tez urishi, qichishish, oshqozon-ichak simptomlari — lekin ular ko‘plab boshqa kasalliklarda ham bo‘ladi. Shu sabab DAO yetishmovchiligini allergik reaksiya deb nomlash noto'g'ri.

🧪 8️⃣ DAO tahlili — ishonchli diagnostika emas

Qondagi DAO darajasi ichak faoliyatini aks ettirmaydi. Standart aniq mezon yo‘q.

💊 9️⃣ DAO qo'shimchalarini ichib yurish yordam beradimi?

Yengil yordam bergan kichik tadqiqotlar bor. Katta, sifatli tadqiqotlar hozircha yo‘q. Shuning uchun ularning samarasi ilmiy jihatdan kuchli isbotlanmagan.

🍽️ 🔟 Past gistaminli dieta — eng ko‘p isbotlangan yondashuv

Simptomlarni samarali yengillatgani klinik kuzatuvlarda qayd etilgan.

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

Bronxial astma tashxisida FeNO testining ahamiyati qanday?

FeNO nima o‘zi?

FeNO — chiqarilayotgan nafasdagi azot oksidi (NO) miqdorini o‘lchaydigan test. U asosan eozinofilga bog'liq nafas yo‘llari yallig‘lanishini aniqlash uchun ishlatiladi. Ayniqsa bronxial astma uchun

⚙️ FeNO qanday mexanizm asosida ishlaydi?

1️⃣ Havo yo‘llari shilliq qavatidagi hujayralar (epiteliy) NO ishlab chiqaradi.
Uning asosiy fermenti — induklanadigan NO-sintaza (iNOS).

2️⃣ Allergik yoki eozinofilli yallig‘lanish bo‘lsa, iNOS faolligi oshadi.
– IL-4, IL-13 kabi sitokinlar iNOSni kuchli faollashtiradi.
– Natijada epiteliy ko‘proq NO ishlab chiqaradi.

3️⃣ Biz nafas chiqarganda, shu NO molekulalari gaz ko‘rinishida tashqariga chiqadi.
FeNO apparati esa NO konsentratsiyasini o‘lchaydi.

❓ Nega NO chiqariladigan nafasda ko‘payadi? Asosiy biologik mexanizm

Quyidagi jarayonlar tufayli:

1️⃣ Allergik yallig‘lanishda Th2 limfotsitlar faollashadi.
Ular IL-4 va IL-13 chiqaradi.

2️⃣ IL-4/IL-13 esa epiteliyda iNOS fermentini keskin faollashtiradi.
Bu ferment L-arginindan ko‘p miqdorda azot oksidi hosil qiladi.

3️⃣ NO gaz sifatida bronx ichiga tarqaladi va nafas chiqarishda yuqori kontsentratsiyada aniqlanadi.

4️⃣ Eozinofillar soni qancha ko‘p bo‘lsa — NO shuncha yuqori.
Shu sabab FeNO astma turi haqida ma’lumot beradi:
– Eozinofilga bog'liq astmada FeNO yuqori
– Neytrofilga bog'liq astmada FeNO normal/past

💎 FeNO nimaga kerak?

1️⃣ Astma tashxisini ishonch bilan tasdiqlash
2️⃣ Ingalyatsion steroidlar ta'sirini baholash
3️⃣ Dori dozasini moslashtirish
4️⃣ Remissiya va xurujlarni oldindan bilish

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

❗️“Elektron retsept” tizimi bosqichma-bosqich amaliyotga joriy etiladi

Tibbiyot mutaxassislari va ekspertlar ishtirokidagi muhokamalar yakunida bildirilgan taklif va fikr-mulohazalarni hisobga olgan holda, amalga oshirilayotgan mexanizmlarni mustahkamlash va aniqlashtirish, “Elektron retsept” tizimini joriy etishning keyingi bosqichma-bosqich tartibini belgilash maqsadida Sog‘liqni saqlash vazirining tegishli buyrug‘i qabul qilindi.

Bunda tizimli ta’sirga ega antibiotiklar, sintetik antibakterial preparatlar hamda gormonal dori vositalari uchun elektron retsept majburiy bo‘lishini nazarda tutuvchi birinchi bosqich belgilandi.

Keyingi bosqichlarda qaysi dori vositalari retseptli berilishini Ekspertlar kengashi hal qiladi.

Dorixonalarda retseptli dori vositalarini elektron retsept asosida berish (shu jumladan, bemorning JSHSHIRi orqali) tartibi belgilanadi, qolaversa, tizim to‘liq joriy etilgunga qadar va favqulodda vaziyatlarda istisno tariqasida qog‘oz ko‘rinishidagi retseptlarni rasmiylashtirish imkoniyati saqlab qolinadi.

Byemor yoki uning vakilida elektron retsept bo‘lmagan taqdirda, dorixona farmatsevtiga shaxsni tasdiqlovchi hujjat (qog‘oz yoki elektron shaklda) asosida JSHSHIRni kiritib, tizim orqali elektron retsept bilan tanishish va retsept bo‘yicha dori vositasini berish huquqini taqdim etuvchi  mexanizm belgilanadi.

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

Allergik va autoimmun kasalliklarda FoxP3 genining ahamiyatini o'rgangan olimlarga Nobel mukofoti berildi!

👉 FoxP3 o'zi nima?
FoxP3 — bu transkripsion faktor bo‘lib, regulyator T-limfotsitlar (Treg) ning asosiy markeri va “master geni” hisoblanadi.

👉 Asosiy funksiyasi
FoxP3 – Treg hujayralar rivojlanishi va faoliyatini boshqaradi

👉 Treg hujayralar nima qiladi?
1. Immun javobni tormozlaydi
2. Autoimmun reaksiyalarni oldini oladi
3. Allergik va yallig‘lanish jarayonlarini nazorat qiladi
4 Immun tolerantlikni saqlaydi
❌ FoxP3 ishlamasa → Treg ham ishlamaydi

👉 Mexanizmi
FoxP3 faollashganda:
📉 IL-2, IFN-γ ishlab chiqilishi kamayadi
📉 IL-10, TGF-β sekretsiyasi oshadi
Effektor T-hujayralar bostiriladi
Natijada yallig‘lanish pasayadi

👉 FoxP3 yetishmovchiligi nimaga olib keladi?
(IPEX sindromi)
Immune dysregulation
Polyendocrinopathy
Enteropathy
X-linked syndrome

👉 FoxP3 va allergiya
🔹 FoxP3 ishlasa allergiya kamroq bo'ladi
🔹 FoxP3 ishlamasa unda
Bronxial astma
Atopik dermatit
Allergik rinit
Oziq-ovqat allergiyasi rivojlanadi
📈 Treg yo'q bo'lsa – IgE oshadi

FoxP3 geni ishlamasligiga sabab nima?

1⃣. Tug'ma (gen mutatsiyasi)
2⃣. Orttirilgan sabablar

Orttirilgan sabablar ichida quyidagilar FoxP3 faoliyatini pasaytiradi:

📉 Vitamin D kamligi
📉 Omega-3 kamligi
📉 Ichak disbiozi

Allergiya bo'lib qoldingizmi?

Unda ichaklaringizni davolang. Normal ichak mikroflorasini tiklash kerak. Vitamin-D va Omega-3 darajangizni aniqlattiring. Kamaygan bo'lsa qabul qilishni boshlang!

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube

❗️Burun ochuvchi spreylarga qaramlik

Oksimetazolin va ksilometazolin tarkibli burun spreylari (Nazivin, Otrivin, Rinoksil va boshqalar) burun tomirlarini tez toraytiradi va nafasni ochadi. Ammo 5–7 kundan ko‘p ishlatilsa organizm ularga o‘rganib qoladi. Natijada spreysiz nafas olib bo‘lmay qoladi. Bu holat rhinitis medicamentosa (dori-chaqirgan rinit) deyiladi.

🧠 Qaramlik qanday paydo bo‘ladi?
1️⃣ Sprey tomirlarni toraytiradi - shish yo'qoladi
2️⃣ Ta’siri tugagach - tomirlar yana kengayadi (hatto avvalgidan ko‘proq)
3️⃣ Bemor yana sprey sepadi
4️⃣ Tomirlar “dangasa” bo‘lib qoladi
🔁 Yopiq aylana (cycle) paydo bo‘ladi

🚨 Belgilari
Spreysiz burun umuman ochilmaydi.
Kechasi nafas ololmaslik
Dozani ko‘paytirish ehtiyoji
Quruqlik, achishish, qonash
Hid bilish pasayishi

⛔️ Kimlarda xavf yuqori?
Allergik riniti borlar
Shamollashda uzoq sprey ishlatganlar
Bolalarda nazoratsiz qo‘llash

✅ Qutulish mumkinmi? HA!

📌 Standart davolash yondashuvlari
1-usul: Birdan to‘xtatish (eng samarali)
Spreyni to‘liq bekor qilish
3–7 kun og‘ir bo‘ladi, keyin o‘tib ketadi
Shifokor nazorati maqsadga muvofiq

2-usul: Bosqichma-bosqich kamaytirish
Avval bitta burun yo‘lida to‘xtatish
Dozani va tezligini kamaytirish
1–2 hafta davom etadi

💊 Yordamchi davolar
1️⃣ Nazal kortikosteroidlar
2️⃣ Dengiz suvi / fiziologik eritma
3️⃣ Allergiya bo‘lsa antigistaminlar
4️⃣ Og‘ir holatda qisqa muddatli oral steroidlar

Agar spreyni tashlagandan keyin ham burun ochilmasa operatsion davoni ko'rib chiqish lozim!

⚠️ Nimalarni QILMASLIK kerak?
❌ Spreyni 7 kundan ortiq ishlatish
❌ “Bolalar dozasi xavfsiz” deb o‘ylash
❌ Bir sprey ishlamasa boshqasiga o‘tish
❌ Doimiy kechasi sepish

Oldini olish
✅ Sprey = maksimal 5–7 kun
✅ Agar ochilmasa → sababni davolash
✅ Allergiya bo‘lsa → rejali davolash
✅ Bolalarda faqat shifokor tavsiyasi bilan

Oksimetazolin va ksilometazolin tarkibli spreylar kasallikni asl sababini davolamaydi, faqat vaqtincha yengillik beradi. Uzoq ishlatish qaramlik chaqiradi. To‘xtatish qiyin, lekin to‘liq tuzalish mumkin.

📌 Eng to‘g‘ri yo‘l — shifokor nazorati va to‘g‘ri reja

💬Telegram 📹Instagram  📹YouTube