⏰ Ертең усул дәрістеріне тіркелудің соңғы күні. Тіркелулер әлі де жалғасып жатыр…

Жұма мубарак болсын!

Бүгін Мәқулат дәрістеріне тіркелудің соңғы күні, Алла қалауымен бүгін бастайтын боламыз.

Құрметті шәкірттер қауымы!
Ілім жолында әрбір сәттің қадірін білейік және бұл ұлы һәм ауыр жолды ықыласпен жүріп өтейік! Ілім талап ету барысында ең маңызды сипаттардың бірі – ықыласты болу. Біздің, шәкірттердің, ең үлкен қателіктеріміздің бірі – кейбір пәндерге, дәрістерге “нәпіл” ретінде қарауымыз. Яғни, дәрістерді “маңызды” және “маңызды емес” дәрістерге бөлуіміз. Барлық пәндерге, дәрістерге “парыз” ретінде қарайық! Ниеттерімізді түзейік, ықыласты болайық және әр сабаққа ден қояйық! Осылай ғана оң нәтижелерге, жетістіктерге жете аламыз.

(Дәрістерде айтылған бір насихаттың түйіндісі)

✍️Сабитхан

Суретте толық аяқталған, жалғасып жатқан дәрістер жинағы көрсетілген. Атап айтар болсақ, аяқталған дәрістер:

— ибн әс-Сәйид “әд-Дурра” (мантық)
— Мухаммад Мухииддин Абдулхамид “Әдәб әл-Бахс уә әл-Муназар” (пікірталас өнері)
— Сағид әл-Бәләнбури “Мәбәди әл-Усул” (усул әл-Фиқһ)
— Қасым ибн Құтлубуға “Шарх мухтасар әл-Мәнар” (усул әл-Фиқһ, қияс бөлімі)
— Қасым ибн Құтлубуға “Шарх мухтасар әл-Мәнар” (усул әл-Фиқһ, сүннет, ижмағ бөлімдері)


Жалғасып жатқан дәрістер:

— “Тәһзиб муғни әт-Туллаб” (мантық)
— әл-Хайдабаради “әл-Мирқат” (мантық)
— Қасым ибн Құтлубуға “Шарх мухтасар әл-Манар” (Басынан бірінші бөлімнің соңына дейін)
— Мухаммад Рамадан Абдулла “әл-Мақулат әл-Ашр”

عن الحسن البصري رضي الله عنه:
- من لا أدب له لا علم له.
- ومن لا صبر له لا دين له.
- ومن لا ورع له لا زلفى له.

من أخطاء بعض المحققين أنهم كلما رأوا كلمة ثانيا او ثالثا ظنوها تعدادا، فيبدأ من أول السطر.

"ما نظرت في كتاب أحد بعد تصانيف حضرة الشريف -يعني السيد الشريف الجرجاني رحمه الله- بنية الاستفادة".

المولى خواجه زاده رحمه الله تعالى

Суретте көрсетілген дәрістерді алғысы келген шәкірттер төмендегі номерлерге хабарласа алады:

📱 WhatsApp: 87714868190
📱 Telegram: 87752398083

Негізі дәрістерге тікелей қатысқан пайдалырақ. Себебі мәтіндегі түсінбеген жерін бірден сұрау мүмкіндігі болады. Алайда уақыт тапшылығына байланысты қатыса алмай жүрген шәкірттер үшін дәріс жазбалары ұсынылады.

Сонымен қатар әр кітаптан 3–5 дәріс аяқталғаннан кейін ұстазбен жеке кездесу ұйымдастырылып, шәкірттер өз сауалдарын қоя алады.

Осман империясы кезеңіндегі ең көрнекті білім ордаларының бірі — «Сахн Сәман» медресесі. Оны Ташкөпірізаде «сегіз медресе» деп атаған. Аталған медресені сұлтан Мұхаммед әл-Фатих (қ.б. 886 һ./1481 ж.) шәкірттер мен ғалымдардың негізгі ордасы болуы үшін салдырған. Уақыт өте келе медресе ұстаздарына «әл-Әфхам» (даңқты) лақабы беріділ, ал онда білім алған шәкірттер «данышпан» деген атақпен танылған.

Аталмыш медреседе Ислам әлемінің үлкен ғалымдары дәріс берген. Олардың қатарында Ибн Кәмал Паша, тәпсір иесі Әбу Суғуд, Қасталани, әл-Қусжи, Молла Хусрев және Ташкөпірізаде секілді әйгілі ғұламалар бар.

Аллаға шүкір, бүгінде медресе қайтадан ілім ордасына айналып, бұрынғы рухын қайта тапқан. Алла тағала оны іліммен, ғалымдармен әрдайым көркейтсін. Аулаларының сұлулығы мен айбыны ерекше әсер қалдырады.

Кәтиб Челеби «Кәшф әз зунун» еңбегінде (1/848): «Сахн Сәман медресесіндегі қызметке үміткер болған Мустәжизаде Мұхаммед Әфәнди, Исрафилзаде Осман Әфәнди және Исхақ Челеби атты үш ұстаздың өзара жарысуы талап етілді. Сөйтіп Сұлтан олардың арасында емтихан өткізуге бұйырды. Емтихан Садр әш-Шариғаның «әт-Таудих» кітабынан және әт-Тафтазанидің «әт-Тәлуих» еңбегіндегі екінші бөлімнің «Рауиді сынға алу» мәселесінен, әл-Марғинанидің «әл-Һидая» кітабынан «өсім» мәселесінен және «Шарх әл Мауақиф» еңбегінен «мақсад сәлис» бөлімінен жүргізілді. Сондай ақ олардан осы мәселелерге қатысты трактаттар жазу талап етілді. Кейін әрқайсысы өзгелердің жазған трактаттарын оқып шығатын. Одан соң өзара қызу пікірталас жүргізілді. Соңында қызметке лайықты адам тағайындалды», – деп жазады.

Сол себепті бұл мектепте ұстаздарды қабылдау үшін олардан кәләм, усул және фиқһ ғылымдарына қатысты зерттеу еңбегін жазу талап етілетін. Кейін сол жазған еңбектерін өз әріптестерімен бірге талқылайтын. Кім өз мәселелерін дәлелдер арқылы нақты түсіндіріп, қарсы тараптың уәждеріне жауап бере алса, сол адам ұстаз ретінде қабылданатын.

ШЕЙХ ХАЛИД ӘЛ-ӘЗҺӘРИДІҢ ІЛІМ ЖОЛЫНА ТҮСУІ

«Сол жылы (яғни һижри 905-ші жылы) көрнекті нахушы (тіл ғалымы), әл-Әзһәр мешітінің уәққады (шам жағушысы), мысырлық Зәйнуддин Халид ибн Абдулла ибн Әбу Бәкір әл-Әзһәри (Аллаһ ол кісіні рахымына бөлесін) дүниеден өтті.
Ол ілім жолына егде тартқан шағында, шамамен отыз алты жасында қадам басқан деседі. Бірде оның қолынан шамның білтесі бір шәкірттің қолжазбасына (дәптеріне) түсіп кетеді. Әлгі шәкірт оны балағаттап, сауатсыздығын бетіне баса отырып намысына тиеді. Осы оқиғадан кейін ол шам жағушы қызметін біржола тастап, бар ынта-ықыласымен білім алуға кіріседі. Көп ұзамай-ақ зор жетістіктерге жетіп, өзгелерге дәріс бере бастайды және айналасына шәкірт жинайды.
Оның қаламынан туған құнды еңбектер:
«ат-Таудих» еңбегіне жазған, өзіне дейін ешкім тең келе алмаған көлемді де терең мағыналы шархы (түсіндірмесі);
Ибн Мәликтің «Әлфиясына» арналған иғрабы (синтаксистік талдауы);
«әл-Әжүррумия» кітабына жазған өте пайдалы шархы;
Ибн Һишәмнің «Қауәғидул-иғраб» еңбегіне жазған шархы;
Тәжүид іліміндегі танымал мәтін «әл-Жәзәрия» мен атақты «әл-Бурда» қасидасына жазған шархтары;
Өзінің төл туындысы — «әл-Муқаддиматул-Әзһәрия» және оған жазылған шархы.
Оның еңбектері шынайы ықыласпен және өте қарапайым, ұғынықты тілде жазылғандықтан, шәкірттер мен ізденушілер арасында кеңінен танылып, зор пайдасын тигізді.
Ғалым қажылық сапарынан қайтып келе жатқан жолында, Каир қаласының (Мысырдың астанасы) сыртындағы «Биркәт әл-Хадж» (Қажылар көлі) деген жерде дүниеден өтті.»

(Ибн Ғимәд әл-Ханбалидің “Шәзәрат әз-зәһәб фи әхбәр мин зәһәб” атты еңбегінен аударылды)

✍️Сабитхан

Кәтиб Челеби (1609–1657) — Осман мемлекетінің ең ірі энциклопедист ғалымдарының бірі. Негізгі аты Мұстафа ибн Абдулла. «Кәтиб» деген лақап оған мемлекеттік мекемеде хатшылық қызмет атқарғаны үшін берілген. Ислам ғылымдары, тарих, география, библиография және философия салаларында терең еңбек қалдырған.

Ол әсіресе кітаптар мен ғылымдарды жүйелеуімен танымал болды. Ең әйгілі еңбектерінің бірі — «Кашф аз-зунун», онда мыңдаған ислам кітаптары мен олардың авторлары жайлы мәлімет жинақталған. Сондай-ақ «Жиһаннама» атты географиялық еңбегі де кең таралған.