🇰🇿 🇰🇬 🇹🇯 🇺🇿 Жоғары аудиторлық палата CASAI жаңа бағдарламасы аясында Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстандағы әріптестерімен тәжірибе алмасады

📌 Қазақстанның Жоғары аудиторлық палатасы Орталық Азия елдерінің жоғары аудит органдарының (ЖАО) тиімділігі мен тәуелсіздігін арттыруға бағытталған CASAI өңірлік бағдарламасының ресми серіктесі атанды.

🖊️ CASAI жобасы бойынша әріптестік туралы келісімге Душанбе қаласында Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасы мен INTOSAI Даму бастамасы (IDI) арасында қол қойылды.

🇰🇿 🇬🇪 🇵🇱 Бағдарлама 2029 жылға дейін жоспарланған. Оның аясында Қазақстан, Грузия және Польша мемлекеттік аудиторлары Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстандағы әріптестеріне әдістемелік қолдау көрсетіп, тәжірибе алмасады.

Келісімге қол қою рәсіміне Қытай ЖАО (ASOSAI хатшылығы), Дүниежүзілік банк, Азия даму банкі, Халықаралық валюта қоры және басқа да ұйымдардың өкілдері қатысты.

CASAI бағдарламасы аудит сапасын арттыру мен әдістемелерін жетілдіру, стратегиялық басқаруды дамыту, институционалдық тәуелсіздікті нығайту және аудит процестерін цифрландыру сияқты негізгі бағыттарға басымдық береді.

Қазақстан делегациясының басшысы – ҚР Жоғары аудиторлық палатасының мүшесі Тілеген Каскин атап өткендей, мұндай ауқымды бағдарламаның іске қосылуы Орталық Азия өңіріндегі жоғары аудит органдарының тәуелсіздігін нығайтуға елеулі ықпал етеді.

«Мемлекеттік басқару тиімділігіне қойылатын талаптар артып отырған қазіргі жағдайда жоғары аудит органдарының рөлі айтарлықтай күшейіп келеді. Осыған байланысты аудит сапасы, стратегиялық басқару, цифрлық трансформация және институционалдық орнықтылық мәселелері ерекше маңызға ие», — деді ол.

Тілеген Қаскин Қазақстан Жоғары аудиторлық палатасының жобаға қатысуы жинақталған тәжірибемен бөлісуге ғана емес, өңірдегі кәсіби өзара іс-қимылды одан әрі нығайтуға мүмкіндік беретініне сенім білдірді.

Осы күндері Душанбе қаласында алғашқы практикалық семинар өтті. Онда CASAI қатысушылары бағдарламаның тұжырымдамасы мен мақсаттарын, жоспарланған қолдау механизмдерін талқылап, 2026 жылға арналған бірлескен қадамдарды келісті.

🤝 Сондай-ақ іс-шара аясында Қырғызстан мен Тәжікстанның жоғары аудит органдары өкілдерімен екіжақты кездесулер өтті.

🚀 @auditpalatasy

🇰🇿 🇰🇬 🇹🇯 🇺🇿 ВАП начнет делиться опытом с коллегами из Кыргызстана, Таджикистана и Узбекистана по новой программе CASAI

📌 Высшая аудиторская палата Казахстана стала официальным партнером региональной программы CASAI по повышению эффективности и независимости высших органов аудита (ВОА) стран Центральной Азии.

🖊️ Соглашение о партнерстве по проекту CASAI было подписано в городе Душанбе между Высшей аудиторской палатой Республики Казахстан и Инициативой развития INTOSAI (IDI) – международной профессиональной организацией, осуществляющей повышение потенциала высших органов аудита по всему миру.

🇰🇿 🇬🇪 🇵🇱 Программа рассчитана до 2029 года. В рамках нее государственные аудиторы Казахстана, Грузии и Польши будут оказывать методическую поддержку, консультировать и делиться профессиональным опытом с коллегами из Кыргызстана, Таджикистана и Узбекистана.

На церемонии подписания соглашения также присутствовали представители ВОА Китая (Секретариат ASOSAI), Всемирного банка, Азиатского банка развития, Международного валютного фонда и другие.

CASAI сфокусируется на таких ключевых направлениях, как повышение качества и совершенствование методик аудита, развитие стратегического управления, укрепление ведомственной независимости и цифровизация аудиторских процессов.

Как отметил глава казахстанской делегации – член Высшей аудиторской палаты РК Тлеген Каскин, запуск такой амбициозной программы окажет большое влияние на развитие подотчетности и укрепление независимости высших органов аудита в Центрально-Азиатском регионе.

«В современных условиях возрастающих требований к эффективности государственного управления роль высших органов аудита существенно усиливается. В этой связи вопросы качества аудита, стратегического управления, цифровой трансформации и институциональной устойчивости приобретают особую актуальность», — сказал он.

Тлеген Каскин также выразил уверенность в том, что участие Высшей аудиторской палаты Казахстана в проекте позволит не только поделиться накопленным опытом, но и еще сильнее укрепить профессиональное взаимодействие в регионе.  

В эти дни в Душанбе прошел первый практический семинар, на котором участники CASAI обсудили концепцию и цели программы, запланированные механизмы поддержки, согласовали дальнейшие совместные шаги на 2026 год, а также поделились опытом обеспечения независимости высших органов аудита.

🤝 На полях мероприятия также состоялись двусторонние встречи с представителями высших органов аудита Кыргызстана и Таджикистана.

🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік аудиттен кейін агроөнеркәсіптік кешенді жаңғырту: жануарларды цифрлық есепке алудан бастап мал сою объектілерін оңтайландыруға дейін

📌 Еліміздің агроөнеркәсіптік саласында ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алудың дәлдігін арттыру, фитосанитариялық нормаларды қайта қарау және мал сою пункттерінің инфрақұрылымын оңтайландыру жөнінде шаралар қабылданды. Қажетті жұмыс Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы бойынша жүргізілді.

🔴Мәселен, салада жүргізілген мемлекеттік аудиттің қорытындысы бойынша 2025 жылы ҚР Үкіметіне «Ауыл шаруашылығы жануарларының идентификаторы» жүйесінде тарихи деректерге түгендеу жүргізу ұсынылды.

✔️ Нәтижесінде оған жас бойынша (15 жастан асқан) форматты-логикалық бақылау функционалы қосылды. Бұл оны қате және ескірген жазбалардан айтарлықтай тазартуға мүмкіндік берді. Егер бұрын мұндай «ескірген» жазбалар 20 мыңнан асса, жүйені жаңартқаннан кейін небәрі 229 жазба қалып, кәрі малдың бар-жоғы іс жүзінде расталады. Осылайша, қате жазбалар саны 98,9%-ға қысқарды. Енді қате деректер автоматты түрде анықталады, бұл ҚР барлық өңірлері бойынша мал басын дәлірек есепке алуға мүмкіндік береді.

🔴 Фитосанитариялық нормалар бөлігінде Жоғары аудиторлық палата 2021 жылы шегіртке зияндылығының экономикалық шегі бір шаршы метрге шаққанда 5 дарақтан 3 дараққа дейін негізсіз төмендетілгенін анықтады. Бұл экологияға теріс әсер ететін инсектицидтермен өңделген аумақтың айтарлықтай өсуіне және бюджеттің қосымша шығыстарына әкеп соқты. Сонымен қатар қайта бекітілген нормативтер зиянкестерді есепке алу мен болжаудың қолданыстағы әдістемесіне сәйкес келмейді.

✔️ Жоғары аудиторлық палатаның тапсырмасы бойынша
2026 жылы фитосанитариялық нормалар мен қағидалар жаңартылды: ғылыми тұрғыдан негізделген бірыңғай фитосанитариялық нормативтер белгіленді. Сонымен қатар зиянкестерді есепке алу мен болжау әдістемесі жаңартылды.

Мемлекеттік аудит қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палата ҚР ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің облыстық аумақтық инспекцияларына республика бойынша жұмыс істемей тұрған 667 мал сою объектісінің ағымдағы жай-күйін талдап, оған баға беруді де тапсырды.

Жүргізілген жұмыстың нәтижесінде 592 мал сою алаңының одан әрі пайдалануға жарамсыз екені анықталды. Олар апатты күйде немесе толығымен бұзылған. Олардың барлығы E-Agriculture жүйесіне қажетті өзгерістер енгізе отырып, иелерінің өтініштері бойынша ресми түрде жойылды.

Сонымен қатар 62 объекті қалпына келтірілді. Қарағанды облысында 18 объект, Абай облысында 9 объект және Павлодар облысында 7 объект қажетті рәсімдерден өтіп, есептік нөмірлер алды. Ақмола және Қызылорда облыстарында тағы 13 объектінің иелері жұмысты қайта бастауды жоспарлап отыр.

✔️ Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасын орындау аясында ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің мал сою және оның етін қайта өңдеу саласындағы бизнес үшін барынша қолайлы жағдай жасауға бағытталған бұйрығы қабылданды.

Мәселен, мал сою объектілерінде ветеринариялық-санитариялық сараптама жүргізуге арналған жабдықтардың ең аз тізбесі 20 позициядан 16-ға дейін қысқарды. Бұл салаға кірудің әкімшілік шарттарын жеңілдетіп қана қоймай, кәсіпкерлердің қаржылық шығындарын да азайтады.

🚀 @auditpalatasy

Модернизация АПК после госаудита: от цифрового учета животных до оптимизации объектов убоя

📌 В агропромышленной сфере Казахстана приняты меры по повышению точности учета сельскохозяйственных животных, пересмотру фитосанитарных норм и оптимизации инфраструктуры убойных пунктов. Необходимая работа проведена по предписанию Высшей аудиторской палаты.

🔴 Так, по итогам госаудита в отрасли в 2025 году Правительству РК было рекомендовано провести инвентаризацию исторических данных в системе «Идентификатор сельскохозяйственных животных».

✔️ В результате в нее был добавлен функционал форматно-логического контроля по возрасту (старше 15 лет), который позволил существенно очистить ее от ошибочных и устаревших записей. Если раньше таких «возрастных» записей было свыше 20 тыс., то после обновления системы осталось всего 229, где наличие старых животных было подтверждено фактически. Таким образом, количество ошибочных записей сократилось на 98,9%. Теперь некорректные данные выявляются автоматически, что делает учет поголовья более точным по всем регионам РК.

🔴 В части фитосанитарных норм ВАП было выявлено, что в 2021 году был необоснованно снижен экономический порог вредоносности саранчи – с 5 до 3 особей на кв. метр. Это привело к значительному увеличению площадей обработок инсектицидами, которые отрицательно влияют на экологию, и дополнительным расходам бюджета. Кроме того, переутвержденные нормативы не соответствовали действующей Методике учета и прогнозирования вредителей.

✔️ В 2026 году по поручению ВАП фитосанитарные нормы и правила были обновлены: в рамках них установлены единые, научно обоснованные, фитосанитарные нормативы. Наряду с этим была обновлена методика учета и прогнозирования вредителей.

🔴 По итогам госаудита ВАП также поручила областным территориальным инспекциям Комитета ветеринарного контроля и надзора Министерства сельского хозяйства РК проанализировать и дать оценку текущему состоянию 667 нефункционирующих объектов убоя скота по всей республике.

В результате проведенной работы выяснилось, что 592 скотобойни непригодны для дальнейшего использования: находятся в аварийном состоянии или полностью разрушены. Все они были официально ликвидированы по заявлениям владельцев с внесением необходимых изменений всистему e-Agriculture.

Вместе с тем 62 объекта удалось восстановить: они прошли необходимые процедуры и получили учетные номера. Больше всего в Карагандинской области – 18, области Абай – 9 и Павлодарской области – 7. Владельцы еще 13 объектов в Акмолинской и Кызылординской областях планируют возобновить работу.

✔️ В рамках исполнения предписания ВАП также принят приказ министра сельского хозяйства РК, направленный на создание более комфортных условий для бизнеса в сфере убоя и переработки скота.

Так, минимальный перечень оборудования для проведения ветеринарно-санитарной экспертизы на объектах убоя сокращен с 20 до 16 позиций. Это не только упрощает административные условия для входа в отрасль, но еще и снижает финансовые издержки предпринимателей.

🚀 @auditpalatasy

🇰🇿 🇰🇷 Қазақстандық мамандар Кореяның үздік мемлекеттік аудит практикасын зерделеді
 
📌ҚР Жоғары аудиторлық палатасының сараптамалық әлеуетін арттыру мақсатында ведомствоның орта және жоғары басқару буыны мамандар тобы Корея Республикасында қысқа мерзімді бейіндік оқытудан өтті.  

Қазақстандық делегацияның Сеул қаласына жұмыс сапары
6-17 сәуірде Корея тарапының шақыруымен өтті. Кәсіби бағдарламаны Аудит және инспекция оқу институты (AITI) және Кореяның халықаралық ынтымақтастық агенттігі (KOICA) ұйымдастырды.  

Екі апталық оқу барысында қатысушылар Кореяның жоғары аудит органының даму тарихын, конституциялық және заңнамалық мәртебесін, аудиторлық іс-шараларды өткізудің жергілікті стандарттары мен рәсімдерін, әдіснамасын зерделеді.

Кореяның қоғамдық көлік саласындағы тиімділік аудиті жеке қаралды. Оның нәтижелері осындай тексерулерге қатысты тәсілдерді қайта қарауға әкелді: басты назар жол берілген бұзушылықтарды тіркеуден құрылыс басталғанға дейін техникалық кезеңдерді қатаң бақылауға ауысты.

Жоғары аудиторлық палатаның мамандары Кореяның қаржылық аудит және бюджеттік бағдарламалардың тиімділігін бағалау жүйелерімен танысты.

Атап айтқанда, Кореяның бюджет жүйесінің даму кезеңдері шығыстарды бап бойынша бақылаудан бастап заманауи бағдарламалық нысаналы тәсілге дейін (Performance-Based Budgeting) егжей-тегжейлі қаралды. Мұнда қаражатты игеру фактісі ғана емес, белгіленген KPI бойынша нақты нәтижелерге қол жеткізу бағаланады. Сонымен қатар Кореяда аудиторлар игерілмеген ақшаның келесі қаржы жылына не үшін ауысатынын, резервтік қорлардың қалай пайдаланылатынын және құрылыс материалдары арзандаған жағдайда жобалардың құны қаншалықты уақытылы төмендейтінін мұқият тексереді.

Корея Республикасының аудиттегі цифрлық құралдарына да ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, BARON кореялық ақпараттық-талдау жүйесі, қаржылық құқық бұзушылықтар мен сыбайлас жемқорлықты анықтауға арналған цифрлық криминалистика (Digital Forensics) әдістері, сондай-ақ қаржы секторында киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі шаралар зерделенді.

Мәселен, BARON жүйесінің жұмысы үшін мықты IT-командасы бар жеке Деректерді талдау орталығы құрылған. Ол аудиторлармен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істейді: олардың сұрауы бойынша тексеруге арналған қажетті аналитиканы жинайды, өңдейді және жібереді. Мәліметтер Кореяның 35 мемлекеттік органының 53 жүйесімен интеграция негізінде қалыптастырылады.

Оқу бағдарламасы екіжақты сипатта өтті. Отандық мамандар ҚР Президентінің бастамасы бойынша қазақстандық мемлекеттік аудит жүйесінде жүргізіліп жатқан реформалар, сондай-ақ қолданыстағы жұмыс практикалары, енгізіліп жатқан халықаралық стандарттар, цифрлық құралдар және 2026-2030 жылдарға арналған даму жоспары туралы егжей-тегжейлі баяндады. Арнайы баяндама аясында Жоғары аудиторлық палатаның конституциялық мәртебесі, құрылымы, функциялары, өкілеттіктері және ведомствоның негізгі даму кезеңдері туралы мәлімет таныстырылды.

Оқу қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палатаның мамандары Кореяның үздік практикасын қазақстандық мемлекеттік аудит жағдайларына бейімдеуге бағытталған тақырыптық іс-қимыл жоспарын (Action Plan) әзірледі.

🤝 Корея Республикасының Аудит және инспекция жөніндегі кеңесімен ынтымақтастық ҚР Жоғары аудиторлық палатасының халықаралық қызметінің басым бағыттарының бірі болып қала береді. Сапардың нәтижелері жұмыс барысында қолданылып, Қазақстанда мемлекеттік аудиттің одан әрі дамуына ықпал ететін болады.

🚀 @auditpalatasy

🇰🇿 🇰🇷 Казахстанские специалисты изучили лучшие корейские практики государственного аудита

📌В целях повышения экспертного потенциала Высшей аудиторской палаты РК группа специалистов среднего и высшего управленческого звена ведомства прошла краткосрочное профильное обучение в Республике Корея.  

Рабочая поездка казахстанской делегации в г. Сеул состоялась 6-17 апреля по приглашению корейской стороны. Организатором профессиональной программы выступил Учебный институт аудита и инспекции (AITI) и Корейского агентства международного сотрудничества (KOICA).

В ходе двухнедельного обучения участники изучили историю развития, конституционный и законодательный статус высшего органа аудита Кореи, местные стандарты и процедуры проведения аудиторских мероприятий, методологию: документальный аудит, выездной аудит, делегированный аудит и др.

На конкретном примере рассмотрен аудит эффективности в сфере общественного транспорта Кореи. Его результаты привели к пересмотру подходов к подобным проверкам: акцент сместился от фиксации уже допущенных нарушений к более глубокому контролю технических этапов до начала строительства.

Специалисты ВАП также познакомились с корейскими системами финансового аудита и оценки эффективности бюджетных программ.

В частности, детально рассмотрена эволюция бюджетной системы Кореи: от постатейного контроля расходов к современному программно-целевому подходу (Performance-Based Budgeting), при котором оценивается не просто факт освоения средств, а достижение конкретных результатов по установленным KPI. При этом аудиторы в Корее особенно внимательно проверяют, почему неосвоенные деньги переносят на следующий финансовый год, как используются резервные фонды и вовремя ли снижается стоимость проектов, если дешевеют строительные материалы.

Отдельное внимание было уделено цифровым аудиторским инструментам Республики Кореи. В частности, изучены: корейская информационно-аналитическая система BARON, методы цифровой криминалистики (Digital Forensics) для выявления финансовых правонарушений и коррупции, а также меры по обеспечению кибербезопасности в финансовом секторе.

Так, для работы системы BARON создан отдельный Центр анализа данных с сильной IT-командой. Он тесно взаимодействует с аудиторами: по их запросу собирает, обрабатывает и передает нужную аналитику для проверок. Сведения формируются на основе интеграции с 53 системами 35 госорганов Кореи.

Учебная программа носила двусторонний характер. Отечественные специалисты детально рассказали о реформах, проводимых в системе казахстанского госаудита по инициативе Президента РК, а также о применяемых рабочих практиках, внедряемых международных стандартах, цифровых инструментах и плане развития на 2026-2030 годы. В рамках специального доклада были презентованы ключевые сведения о ВАП РК: конституционный статус, структура, функции, полномочия и основные этапы развития ведомства.

По итогам обучения специалисты ВАП разработали тематический План действий (Action Plan), направленный на адаптацию лучших корейских практик к условиям казахстанского государственного аудита.

🤝 Сотрудничество с Советом по аудиту и инспекции Республики Корея остается одним из приоритетных направлений международной деятельности ВАП РК. Результаты состоявшейся поездки получат практическое применение в работе ведомства и будут способствовать дальнейшему развитию государственного аудита в Казахстане.

🚀 @auditpalatasy

Ашықтық пен есептілікті арттыру: Жоғары аудиторлық палата жүргізген мемлекеттік аудиттен кейін «Тобыл» ӘКК»АҚ шаралар қабылдады

📌 «Тобыл» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ басшылығы мемлекеттік аудит жүргізілгеннен кейін ҚР Жоғары аудиторлық палатасының нұсқамасын орындау мақсатында шаралар қабылдады.

Республиканың он үш әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясын (ӘКК) қамтыған ауқымды тексеру 2025 жылы өтті. Оның аясында «Тобыл» ӘКК» АҚ-да бірқатар жүйелі бұзушылықтар анықталды.

Атап айтқанда, 2023-2024 жылдар аралығында Директорлар кеңесі мен Басқарма мүшелері қызметінің нәтижелеріне тәуелсіз және кешенді бағалау жүргізілмегені анықталды.

Басқарушы буынның тиімділігін бағалау жүйесі іс жүзінде жұмыс істемеген, ал ынталандырушы төлемдер ӘКК-нің қаржылық нәтижелерін есепке алмай, бірінші басшылардың қалауы бойынша бөлінген.

Сонымен қатар Жұмыскерлерге еңбекақы төлеу мен сыйлықақы берудің қолданыстағы қағидалары Басқарма төрағасына өзіне және Басқарма мүшелеріне үстемеақыларды жеке-дара белгілеуге мүмкіндік берді. Бұл «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР Заңына қайшы келеді, оған сәйкес аталған мәселе Директорлар кеңесінің айрықша құзыретіне жатады.

«Тобыл» ӘКК» АҚ Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасын орындау үшін мынадай шаралар қабылдады.

✔️ Директорлар кеңесінің шешімімен «Тобыл» ӘКК» АҚ басқарма қызметінің уәждемелік негізгі көрсеткіштері туралы ереже әзірленіп, бекітілді.

Сондай-ақ Басшылық қызметтегі жұмыскерлерге еңбекақы төлеу мен сыйлықақы берудің жаңартылған қағидалары бекітілді. Оған сәйкес Басқарма төрағасы мен мүшелерін қоса алғанда, басшылық құрамға сыйақы төлеу шарттары енді бірінші басшының қалауы бойынша емес, Директорлар кеңесінің шешімі негізінде айқындалады.

Жаңа қағидаларға сәйкес дербес үстемеақылар енді құрылымдық бөлімшелердің айға, тоқсанға немесе бір жылға арналған жұмыс жоспарларын орындау қорытындылары бойынша ғана төленеді. Бұл үстемеақыларды өз қалауы бойынша еркін тағайындауға жол бермейді. Басшы жұмыскерлер үшін де, қатардағы жұмыскерлер үшін де мұндай үстемеақылардың мөлшері есепті кезеңде екі лауазымдық жалақымен шектеледі.

2023-2026 жылдарға арналған ұжымдық шартқа қосымша келісім жасалды. Мұнда Басқарма мүшелерін қоса алғанда жұмыскерлердің барлық санаты үшін қосымша ақылар мен дербес үстемеақылар бірыңғай етіп бекітілді.

✔️ Жоғары аудиторлық палата жүргізген аудит барысында «Тобыл» ӘКК» АҚ Инвестициялық декларациясында және Инвестициялық қызметті жүзеге асыру регламентінде еншілес және тәуелді ұйымдарды айқындау кезінде «бірлескен кәсіпорын» ұғымы болмағаны анықталды. Бұл ҚР Азаматтық кодексіне сәйкес келмейді. Нәтижесінде бұл олқылықты жою үшін екі құжат та жаңа редакцияда қабылданды.

Барлық қабылданған шаралар төлемдерді ерікті түрде бөлуге жол бермейді, Директорлар кеңесінің басқарудағы рөлін күшейтеді және ӘКК қаражатын өңір мүддесінде барынша тиімді пайдалану үшін жағдай жасайды.

🚀 @auditpalatasy

Повышение прозрачности и подотчетности: в АО «СПК «Тобол» приняли меры после госаудита ВАП

📌 Руководством АО «Социально-предпринимательская корпорация «Тобол» приняты меры по исполнению предписания Высшей аудиторской палаты РК после проведенного государственного аудита.

Масштабная проверка, охватившая тринадцать СПК республики, состоялась в 2025 году. В рамках нее в АО «СПК «Тобол» был выявлен ряд системных нарушений.

В частности, установлено, что за 2023-2024 годы не проводилась независимая и комплексная оценка результатов деятельности Совета директоров и членов Правления.

Система оценки эффективности управленческого звена фактически не функционировала, а стимулирующие выплаты распределялись по усмотрению первых руководителей без учета финансовых результатов СПК.

Кроме того, действовавшие Правила оплаты труда и премирования работников позволяли председателю Правления единолично устанавливать надбавки себе и членам Правления, что противоречит Закону РК «Об акционерных обществах», относящего данные вопросы к исключительной компетенции Совета директоров.

Во исполнение предписания Высшей аудиторской палаты АО «СПК «Тобол» приняло следующие меры.

✔️ Так, решением Совета директоров разработано и утверждено Положение о мотивационных ключевых показателях деятельности Правления АО «СПК «Тобол».

Наряду с этим утверждены обновленные Правила оплаты труда и премирования руководящих работников, в соответствии с которыми условия выплаты вознаграждений руководящему составу, включая председателя и членов Правления, теперь определяются на основании решения Совета директоров, а не по усмотрению первого руководителя.

Согласно новым правилам, персональные надбавки теперь выплачиваются исключительно по итогам исполнения планов работы структурных подразделений за месяц, квартал или год, что исключает их произвольное назначение. Размер таких надбавок как для руководящих, так и для рядовых работников ограничен двумя должностными окладами за отчетный период.

К Коллективному договору на 2023-2026 годы заключено дополнительное соглашение, закрепившее нормирование доплат и персональных надбавок для всех категорий работников, включая членов Правления.

✔️ Аудитом ВАП было также установлено, что в Инвестиционной декларации и Регламенте осуществления инвестиционной деятельности АО «СПК «Тобол» при определении дочерних и зависимых организаций отсутствовало понятие «совместное предприятие». Это не соответствовало Гражданскому кодексу РК. В результате для исключения данного пробела оба документа приняты в новой редакции.

В совокупности принятые меры исключают произвольное распределение выплат, усиливают роль Совета директоров в управлении и создают условия для более эффективного использования средств СПК в интересах региона.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы бойынша электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында есеп айырысу жүйесіндегі олқылықтар жойылды
 
📌 Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында есеп айырысуға арналған цифрлық жүйе ақпараттық қауіпсіздікке тексеріліп, өнеркәсіптік пайдалануға берілді. Тиісті жұмыс Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасы бойынша жүргізілді.

Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік саясаттың тиімділігіне аудит 2025 жылы жүргізілді. Тексеру «Электр энергиясы мен қуаты нарығының казақстандық операторы» АҚ («ЭЭҚРҚО» АҚ) басқаратын электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында қатысушылар арасындағы есеп-қисаптар киберқауіпсіздік тұрғысынан міндетті тексеруден өтпеген және ресми түрде пайдалануға берілмеген бағдарламалық қамтылым арқылы жүргізілгенін көрсетті.

Аталған жағдай нарық үшін жағымсыз әсер тудырды. Олардың ішінде: мемлекет тарапынан тиісті бақылаудың болмауы, сауда-саттықтың іркілу және тоқтап қалу тәуекелдерінің ұлғаюы, сондай-ақ қатысушылар сенімінің төмендеу ықтималдығы.

Осыған байланысты Жоғары аудиторлық палата «ЭЭҚРҚО»
АҚ-ға 2026 жылғы 31 наурызға дейін есеп айырысу орталығы жүйесінің жобасын аяқтауды, ақпараттық қауіпсіздікке міндетті тексерулер жүргізуді және жүйені өнеркәсіптік пайдалануға беруді тапсырды.

✔️ «ЭЭҚРҚО» АҚ Жоғары аудиторлық палатаның нұсқамасын орындау үшін қажетті жұмысты мерзімінен бұрын әрі толық көлемде жүргізді. «ЭЭҚРҚО» АҚ ақпараты бойынша қабылданған шаралар электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы жұмысының сенімділігін арттырады, киберқауіптер мен техникалық іркілістер тәуекелдерін азайтады, сондай-ақ мемлекет тарапынан ашықтық пен бақылауды қамтамасыз етеді.

Анықтама ретінде: «ЭЭҚРҚО» АҚ – «Электр энергиясы мен қуаты нарығының қазақстандық операторы» акционерлік қоғамы.

🚀 @auditpalatasy

По предписанию ВАП устранены уязвимости в системе расчетов на балансирующем рынке электроэнергии

📌Цифровую систему для расчетов на балансирующем рынке электроэнергии проверили на информационную безопасность и ввели в промышленную эксплуатацию. Соответствующая работа проведена по предписанию Высшей аудиторской палаты.

Аудит эффективности госполитики в сфере электроэнергетики проведен в 2025 году. Проверка показала, что на балансирующем рынке электроэнергии, которым управляет АО «KOREM», расчеты между участниками выполнялись с помощью программного обеспечения, которое не прошло обязательную проверку на кибербезопасность и не было официально введено в эксплуатацию.

Такая ситуация создавала для рынка ряд негативных эффектов. В их числе: отсутствие должного контроля со стороны государства, повышение рисков сбоев и остановки торгов, а также потенциальное снижение доверия участников.

В этой связи ВАП поручила АО «KOREM» до 31 марта 2026 года завершить проект системы расчетного центра, провести обязательные проверки на информбезопасность и ввести систему в промышленную эксплуатацию.

✔️ Во исполнение предписания ВАП АО «KOREM» необходимая работа была проведена досрочно и в полном объеме. По информации АО «Корем», принятые меры повысят надежность работы балансирующего рынка электроэнергии, снизят риски киберугроз и технических сбоев, а также обеспечат прозрачность и контроль со стороны государства.

Справочно: АО «KOREM» – Акционерное общество «Казахстанский оператор рынка электрической энергии и мощности».
 
🚀 @auditpalatasy

ҚР Жоғары аудиторлық палатасының ұсынымы бойынша мемлекеттік мүлікті жекешелендіру механизмдері жетілдірілді

📌 Қазақстанда мемлекеттік мүлікті жекешелендіру саласындағы заңнама жетілдірілді. Енді сауда-саттық бағаны төмендетуден қорғалады, ал мүлік ашық түрде сатылатын болады. Қажетті шаралар ҚР Жоғары аудиторлық палатасының ұсынымы бойынша қабылданды.

Жоғары аудиторлық палата бұған дейін жекешелендіру саласындағы мемлекеттік саясаттың тиімділігін, сондай-ақ жекешелендірудің 2016-2020 және 2021-2025 жылдарға арналған кешенді жоспарларының орындалу нәтижелерін тексерді. Жоғары аудиторлық палата аудит қорытындысы бойынша ҚР Үкіметіне заңнаманы өзгерту бойынша ұсынымдар берді.
 
Бірінші ұсыным қайта өткізілетін сауда-саттықта бағаны төмендетуден қорғауға қатысты болды. Бұрын бағаны төмендететін аукциондарды өткізу кезінде заңда ең төмен деңгейге шектеу қойылмайтын, бұл мүлікті тым арзан бағамен сату тәуекелін туындатты.
 
Жоғары аудиторлық палатаның аудиторлары үшінші және кейінгі сауда-саттықта бағаны кепілдік жарна мөлшерінен төмендетпейтін қағиданы заңнамалық түрде бекітуді ұсынды. Нәтижесінде бұл норма заңнамамен бекітілді («ҚР кейбір заңнамалық актілеріне азаматтық қорғау, электр энергетикасы және мемлекеттік мүлікті басқару мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР Заңы).

Екінші ұсыным мемлекеттік мүлікті стратегиялық инвесторға тікелей сату тетігін жою болды. Мұндай тәртіп активтерді конкурс өткізбей сатуға мүмкіндік берді, бұл ашықтық қағидатына қайшы келетін. Аудиторлардың ұсынысы бойынша бұл норма заңнамадан толығымен алып тасталды.

Осылайша, жекешелендіру тиімдірек әрі ашық реттелетін болды: сауда-саттықта ең төмен бағаны белгілеу мемлекет активтерін төмен бағамен сатылып кетуден қорғайды, ал тікелей атаулы сатуды жою барлық әлеуетті сатып алушылар үшін тең қолжетімділікті қамтамасыз етеді.

🚀 @auditpalatasy

Механизмы приватизации госимущества усовершенствованы по рекомендации ВАП РК

📌 В Казахстане усовершенствовано законодательство в области приватизации государственного имущества. Торги теперь защищены от занижения цен, а продажа имущества стала прозрачнее. Необходимые меры приняты по рекомендации Высшей аудиторской палаты РК.

Ранее ВАП проверила эффективность госполитики в сфере приватизации, а также результаты исполнения комплексных планов приватизации на 2016-2020 и 2021-2025 годы. По итогам аудита ВАП выработала рекомендации для Правительства РК по изменению законодательства.

Так, первая рекомендация касалась защиты от занижения цен на повторных торгах. Прежде при проведении аукционов с понижением цены закон не ограничивал нижнюю планку, что создавало риск продажи имущества по символической стоимости.

Аудиторы ВАП предложили законодательно закрепить правило, по которому цена на третьих и последующих торгах не может опускаться ниже размера гарантийного взноса. В результате данная норма была закреплена законодательно (Закон РК «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам гражданской защиты, электроэнергетики и управления государственным имуществом»).

Второй рекомендацией стала отмена механизма прямой продажи государственного имущества стратегическому инвестору. Такой порядок позволял продавать активы без конкурса, что противоречило принципу открытости. По предложению аудиторов эта норма была полностью исключена из законодательства.

Таким образом, регулирование приватизации стало эффективнее и прозрачнее: установление минимальной цены на торгах защищает активы государства от продажи по заниженной стоимости, а отмена прямых адресных продаж обеспечивает равный доступ для всех потенциальных покупателей.
 
🚀 @auditpalatasy

ҚР Жоғары аудиторлық палатасы IACA сыртқы аудиторлар алқасындағы жұмысын аяқтады

📌Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасы 2024-2026 жылдарға арналған үш жылдық мандат аясында Халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы академияға (IACA) тәуелсіз сыртқы аудит жүргізудегі жұмысын аяқтады.

Аталған кезеңде Жоғары аудиторлық палатаның өкілі Ләйлім Қашымова IACA-ға мүше басқа мемлекеттердің өкілдерімен бірге Академияның тәуелсіз сыртқы аудиторлар алқасының құрамында жұмыс істеді.

Мандат шеңберінде қазақстандық тарап Академияның қаржылық есептілігіне жүргізілетін жыл сайынғы аудитке, сондай-ақ ұйымның қаржылық басқару жүйесі мен институционалдық тұрақтылығын одан әрі нығайтуға бағытталған ұсынымдарды әзірлеуге қатысты. Жұмыс тәуелсіз сыртқы аудиттің халықаралық стандарттарына, сондай-ақ функционалдық және ұйымдастырушылық тәуелсіздік қағидаттарына сәйкес жүзеге асырылды.

Жоғары аудиторлық палатаның аталған механизм қызметіне қатысуы Қазақстанның ашықтық, есептілік және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы тиімді халықаралық ынтымақтастық қағидаттарына бейілдігін растайды. Сонымен қатар бұл халықаралық ұйымдармен және өзге мемлекеттердің жоғары аудит органдарымен кәсіби өзара іс-қимылды нығайтуға ықпал етеді.

Анықтама ретінде:
Халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы академия (International Anti-Corruption Academy, IACA) — штаб-пәтері Австрияда орналасқан халықаралық үкіметаралық ұйым. Академия сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласында мамандар даярлау, зерттеулер жүргізу және халықаралық ынтымақтастықты дамыту мақсатында құрылған. Оның құрамына әлем бойынша мемлекеттер мен серіктес ұйымдар кіреді.

🚀 @auditpalatasy

Высшая аудиторская палата РК завершила участие в коллегии внешних аудиторов IACA

📌 Высшая аудиторская палата Республики Казахстан завершила участие в независимом внешнем аудите Международной антикоррупционной академии (IACA) в рамках трехлетнего мандата в 2024-2026 годах.

В течение указанного периода представитель Высшей аудиторской палаты Ляйлим Кашимова входила в состав коллегии независимых внешних аудиторов Академии совместно с представителями других государств – участников IACA.

В рамках мандата казахстанская сторона принимала участие в ежегодном аудите финансовой отчетности Академии, а также в подготовке рекомендаций, направленных на дальнейшее укрепление системы финансового управления и институциональной устойчивости организации. Работа осуществлялась в соответствии с международными стандартами независимого внешнего аудита, а также принципам и функциональной и организационной независимости.

Участие Высшей аудиторской палаты в деятельности данного механизма подтверждает приверженность Казахстана принципам транспарентности, подотчетности и эффективного международного сотрудничества в сфере противодействия коррупции. Кроме того, это способствует укреплению профессионального взаимодействия с международными организациями и высшими органами аудита других государств.

Справочно:
Международная антикоррупционная академия (International Anti-Corruption Academy, IACA) – международная межправительственная организация со штаб-квартирой в Австрии, созданная для подготовки специалистов, проведения исследований и развития международного сотрудничества в сфере противодействия коррупции. Академия объединяет государства-участники и партнерские организации со всего мира.

🚀 @auditpalatasy

❗️Жоғары аудиторлық палата аудиторлары салық мәліметтерін тек қызметтік міндеттері аясында және заңға сәйкес ала алады

📌 Жоғары аудиторлық палата салық құпиясын құрайтын мәліметтерді тек мемлекеттік аудит жүргізу шеңберінде және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қана алады.

Жоғары аудиторлық палатаның негізгі ведомстволық міндеті – сыртқы мемлекеттік аудит жүргізу.

Мемлекеттік аудит Қазақстанның ұлттық ресурстарының, яғни бюджет қаражатының, табиғи байлықтарының, мемлекеттік мүліктің және басқа да активтердің қаншалықты тиімді әрі заңды пайдаланылып жатқанын бақылауға мүмкіндік береді.

Атап айтқанда, Жоғары аудиторлық палата өкілеттігіне салықтық және кедендік әкімшілендіруге аудит жүргізу, республикалық бюджет қаражатының пайдаланылуын, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктің дұрыстығын тексеру, сондай-ақ бюджетке қаражаттың толық әрі уақытылы түсуін бақылау кіреді.

Тексерулер мемлекеттік органдарға, мемлекеттік мекемелерге, квазимемлекеттік сектор компанияларына және бюджет қаражатын алушыларға қатысты жүргізілуі мүмкін.

❗️Бизнес субъектілері де мемлекеттік аудит тізбесіне енуі мүмкін, алайда бұл тек олардың қызметі бюджет қаражатын немесе мемлекеттік активтерді пайдаланумен байланысты болған жағдайда ғана жүзеге асырылады.

Жоғары аудиторлық палата мен мемлекеттік кірістер органдары арасындағы өзара іс-қимыл Жоғары аудиторлық палата мен Қаржы министрлігі бірлесіп бекіткен арнайы қағидалармен реттеледі. Бұл механизм салық төлеушінің жазбаша келісімінсіз салық құпиясын құрайтын мәліметтерді беруге мүмкіндік береді, бірақ тек заң аясында және мемлекеттік аудит мақсаттары үшін ғана қолданылады.

🗓️ Бұл қағида елімізде 2018 жылдан бері қолданыста. Алайда 2026 жылы жаңа Салық кодексінің күшіне енуіне байланысты Парламент қосымша техникалық түзетулер қабылдады.

Сондай-ақ Салық кодексі салық құпиясын жария етуге тыйым салады. Мұндай ақпаратқа ие барлық тұлға, оның ішінде мемлекеттік аудиторлар да қызмет барысында және қызметі аяқталғаннан кейін құпиялылықты сақтауға міндетті. Құжаттарды жоғалтқаны немесе мұндай мәліметтерді жария еткені үшін жауапкершілік қаралған.

Осылайша, салық төлеушілердің деректерімен жұмыс істеу кезінде Жоғары аудиторлық палата Қазақстан Республикасының заңнамасы аясында әрекет етеді және объективтілік, шынайылық пен құпиялылық қағидаттарын толық сақтайды. Бұл жұмыстар бюджет және квазибюджет қаражатына қатысты жүзеге асырылады.

🚀 @auditpalatasy

❗️Аудиторы ВАП могут получать налоговые сведения только в рамках должностных обязанностей и строго по закону

📌 Высшая аудиторская палата получает налоговые сведения, составляющие налоговую тайну, исключительно в рамках проведения государственных аудитов и только в соответствии с законодательством РК.

Так, согласно казахстанского законодательства, ключевой ведомственной обязанностью ВАП является проведение внешнего государственного аудита.

Госаудит позволяет следить за тем, насколько эффективно и законно используются национальные ресурсы Казахстана: бюджетные средства, природные богатства, имущество и т.д.

В частности, в полномочия ВАП входит аудит налогового и таможенного администрирования, проверка использования средств республиканского бюджета, достоверности бухгалтерского учета и финансовой отчетности, а также контроль за полнотой и своевременностью поступления средств в бюджет.

Проверки могут касаться госорганов, госучреждений, компаний квазигосударственного сектора и получателей бюджетных средств.

❗️Субъекты бизнеса тоже могут попасть в орбиту госаудита, но только если их деятельность связана с использованием бюджетных средств или активов государства.

Взаимодействие органов государственных доходов и ВАП регулируется специальными правилами, утвержденными совместно Высшей аудиторской палатой и Министерством финансов. Этот механизм позволяет передавать сведения, составляющие налоговую тайну, без письменного согласия налогоплательщика, но только в рамках закона и только для целей госаудита.

🗓️ Данные правила действуют в республике с 2018 года, однако в связи со вступлением в силу нового Налогового кодекса РК в 2026 году Парламентом были дополнительно приняты необходимые технические поправки.

Вместе с тем Налоговый кодекс прямо запрещает разглашать налоговую тайну: все лица, включая госаудиторов, имеющие доступ к такой информации, обязаны сохранять ее конфиденциальность как во время работы, так и после завершения своих обязанностей. За утрату документов или разглашение таких сведений предусмотрена ответственность.

Таким образом, при работе с данными налогоплательщиков Высшая аудиторская палата действует строго в рамках законодательства РК с полным соблюдением принципов объективности, достоверности и конфиденциальности и касаются бюджетных и квазибюджетных средств.

🚀 @auditpalatasy