Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 18 декабрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Ростов өлкәсендә пилотсыз очкычлар һөҗүме нәтиҗәсендә өч кеше һәлак булган, тагын ун кеше яраланган дип белдерә рәсмиләр. Дондагы Ростов мэры хәбәр иткәнчә, һөҗүмнән соң җирле портта танкер яна башлаган, һәлак булучыларның икесе — аның экипаж әгъзалары. Тагын бер кеше Батайскида һәлак булган.

🔸Русия һәм АКШ бу атна ахырында Майамида сөйләшүләр уздырачак. Politico язуынча, очрашуда Америка ягыннан Трампның махсус илчесе Стив Уиткофф һәм АКШ президентының кияве Джаред Кушнер, ә Русия ягыннан — Русия туры инвестицияләр фонды (РФПИ) җитәкчесе Кирилл Дмитриев катнашачак.

🔸Дональд Трамп халыкка мөрәҗәгать белән чыгыш ясады. Элек Fox News алып баручысы Такер Карлсон әлеге мөрәҗәгать вакытында АКШ президенты Венесуэлага сугыш игълан итәр дип фаразлаган иде, әмма бу булмады. Трамп мигрантларга каршы көрәш, инфляцияне җиңү, шулай ук Якын Көнчыгышта тынычлык урнаштыру турында сөйләде.

🔸Төркия сигез ел элек сатып алынган С-400 ракет комплексларын Русиягә кире кайтарырга тели, дип яза Bloomberg агентлыгы чыганакларга сылтама белән. Әлеге корал аракасында Төркиянең АКШ һәм НАТОның башка әгъзалары белән мөнәсәбәтләре катлаулануы сәбәп итеп күрсәтелә.

🔸Грузия сайлаулар вакытында чит илләрдән тавыш бирүне тыйды. Тиешле төзәтмәләрне ил парламенты сайлау кодексына кертте. Моны "тыштан тыкшынуга" каршы көрәш буларак аңлаталар.

Бурят журналисты Анна Зуеваны читтән торып 6 елга ирегеннән мәхрүм иттеләр

2нче Көнчыгыш бүлге хәрби мәхкәмәсе Бурятиядән журналист Анна Зуеваны ике җинаять эше нигезендә читтән торып 6 елга гомуми тәртипле колония карары чыгарды дип яза RusNews. Аңа «террорчылыкны ачыктан-ачык аклау» һәм «ят агент йөкләмәләрен үтәмәү» маддәләре нигезендә гаепләү белдерелде.

Моннан тыш, мәхкәмә Зуевага өч ел дәвамында интернетта җәмәгатьчелеккә мөрәҗәгатьләр, фикерләр һәм башка материаллар урнаштыру, интернет-сайтларны, форумнарны, каналларны, чатларны һәм төркемнәрне админлау белән шөгыльләнүне тыйды.

Мәхкәмә мәгълүматына краганда, журналист 2025 елның июнендә Telegram-да һәм YouTube каналында Иркутски өлкәсендәге авиация полкы мәйданында «очкычлар ярдәмендә» башкарылган шартлау һәм янгын турында видеоязма чыгарган. Мәхкәмә фикеренчә, әлеге видео астындагы язма «террорчылыкны хуплаган һәм аклаган» дип бәяләнә.

Шулай ук мәхкәмә Зуеваның, 2025 ел дәвамында «ят агентлар» маддәсе нигезендә ике тапкыр административ җаваплылыкка тартылган килеш, материалларын тиешле тамгасыз урнаштырган дип саный.

Британия “Татнефть”кә санкцияләр кертте

Британия Русиягә карата санкцияләрне тагын да киңәйтте. Лондон керткән чикләүләр исемлегенә «Татнефть» ширкәте дә эләккән. Бу хакта Британия хөкүмәтенең рәсми сайтында урнаштырылган мәгълүматта әйтелә. Гомумән алганда, санкцияләр 5 кешегә һәм 19 оешмага кертелгән. Яңа исемлектә шулай ук «Русснефть» һәм «РусНефтеГаз Групп» ширкәтләре дә бар.

Июль аенда Европа берлеге «П-Д Татнефть Алабуга Стекловолокно» ширкәтенә карата санкцияләр керткән иде. Әлеге завод «Татнефть» белән Германиянең Preiss-Daimler Group ширкәтенең уртак проекты кысаларында төзелгән.

Бу 2014 елдан бирле "Татнефть"кә кертелгән беренче санкция.

Моңа кадәр Лондон Татарстан премьер-министры урынбасары Ләйлә Фазлыевага һәм ул вакытта республика яшьләр эшләре министры булган Ринат Садыйковка карата да чикләүләр кертте.

Ижаудагы мәхкәмәдә прокуратура "Баймак эше" нигезендә биш гаепләнүчегә 8әр ел колония сорады

Бүген, 18 декабрьдә, Удмуртиянең Ижау шәһәрендәге Индустриаль район мәхкәмәсендә прокуратура "Баймак эше" нигезендә гаепләнүчеләр — Буранбай Абушахмин, Айрат Әхмәтов, Илнур Әюпов, Руслан Гыйззәтуллин һәм Мөнир Исәнгилдинны сигезәр ел иректән мәхрүм итү җәзасы билгеләүне сорады.

Биш фигурантны да "киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"да һәм "хакимият вәкиленең тормышына һәм сәламәтлегенә куркыныч тудырмый торган көч куллану"дагаеплиләр.

Бүген үк гаепләнүчеләр соңгы сүз белән чыгыш ясады. Idel.Реалии мәгълүматларына караганда, аларның барысы да гаепләрен тулысынча таныган һәм үзләренә зур мөддәтләр билгеләмәүне сораган.

Хөкем карары 23 декабрьдә игълан ителәчәк.

❗️Язучы Фәүзия Бәйрәмованы иҗат кичәсе алдыннан прокуратурага алып киткәннәр һәм соңрак мәхкәмә аңа 10 мең сум штраф салган

Бүген, 18 декабрьдә Казанда язучы, тарихчы, җәмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмованы прокуратурага алып киткәннәр. Казанның Вахитов районы прокуратурасы аны милләтара ызгыш кузгатуда гаепләп, беркетмә төзегән, соңрак Вахитов районы мәхкәмәсе аңа 10 мең сум күләмендә штраф салган.

Мәхкәмә сайтында әлеге эшнең карточкасы бар. Беркетмә Административ хокук бозулар кодексының 20.3.1 маддәсе нигезендә төзелгән.

Бәйрәмова Казанга үзенең иҗат кичәсен уздырырга килгән булган. Кичә Татарстан Язучылар берлегенең Тукай залында көндезге сәгать өчтә башланырга тиеш иде.

Язучы Фәүзия Бәйрәмованы ишек төбендә берничә кеше сагалап торган һәм бина эченә кертмәгән. Аннары алар Бәйрәмованы Казанның Вахитов районы прокуратурасы сорау алырга дип алып киткән. Җыелган халыкка язучы ярты сәгатьтән кире киләчәк диелгән.

Чара ансыз гына башланган, үзе ул кичке бишләрдән соң килеп кергән. Тамашачылар белән тулы зал аны алкышлап каршы алган.

Бәйрәмова сәхнәдән аны Казанның Вахитов районы прокуратурасы сорау алырга дип алып киткәнен, аңа беркетмә төзелгәнен әйткән. "Кайчандыр чыккан интервьюда "Татарстан икьтисади суверенитет алды, ә милли суверенитет юк", "Татар мәктәпләре бетте" дигән сүзләр милләтара ызгыш чыгара дип беркетмә төзелде", дип аңлаткан ул.

Әлеге интервьюның кайсы басмада чыкканын ул әйтмәгән.

▪️Күптән түгел Фәүзия Бәйрәмова белән бәйле яңа шау-шу чыкты.

▪️5 декабрьдә, язучыга 75 яшь тулган көнне Түбән Новгород өлкөсе мөселманнары диния идарәсе "Казанышлары өчен" ("За заслуги") медале тапшырды.

▪️Медаль Фәүзия Бәйрәмованың татар һәм мөселман халкының тарихи-мәдәни мирасын саклауга һәм өйрәнүгә керткән зур өлеше, җәмгыятьнең рухи кыйммәтләрен ныгытудагы хезмәтләре, шулай ук төп тарихи вакыйгаларны тирәннән өйрәнеп, аларны объектив аңлатуы өчен дип бирелгән.

▪️Әлеге яңалыкны тиз арада Z-пабликлар күтәреп алды һәм Түбән Новгород диния нәзарәте караган Русия мөселманнары Диния нәзарәтенә "сеператист"ны бүләклү өчен тәнкыйть уты чәчте. Алар Бәйрәмованың элекке вакытлардагы эшләрен, аңа карата ачылган җинаять эшләрен искә төшерде һәм Диния нәзарәте "радикаллар һәм провокатторлар өчен мәйдан" бирүдә гаепләде.

Хәбәрне тулырак 👉монда укыгыз.

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 19 декабрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Европа берлеге Украинага финанс ярдәме күрсәтү өчен туңдырылган Русия активларын кулланмаячак. Financial Times язуынча, Берлек саммитында катнашучылар Киевка 2026–2027 елларда 90 млрд евро бүлеп бирү турында килешкән, әмма бу акчалар берлекнең гомуми бюджетыннан алыначак.

🔸Украина Кораллы көчләренең һава һөҗүме нәтиҗәсендә Ростовның бер өлеше утсыз калган, дип белдерде губернатор Юрий Слюсарь. Моннан тыш, Astra басмасы мәгълүматларына караганда, Тольятти шәһәрендә «Тольяттиазот» заводына һөҗүм ясалган һәм анда янгын чыккан, ә Орёл шәһәрендә җирле җылылык-электр станциясенә (ТЭЦ) һөҗүм иткәннәр. Белгородта БПЛА һөҗүме нәтиҗәсендә 5 айлык сабый яраланган, дип белдерә губернатор. Азатлык бу хәбәрләрне бәйсез рәвештә тикшерә алмый.

🔸AP агентлыгы ачыклаганча, Кирилл Дмитриев Украинадагы сугышны туктату турында АКШ тәкъдим иткән планны тикшерү өчен Флоридага юл тотачак. Чыганак мәгълүматларына күрә, шимбә көнне Кремль вәкиле Дональд Трампның махсус вәкиле Стив Уиткофф һәм Трампның кияве Джаред Кушнер белән очрашачак.

🔸Дональд Трамп АКШның 2026 елга саклану бюджетын имзалады, аның күләме 900 млрд доллардан артып китә. Бу суммадан 400 млн доллар Украинага хәрби ярдәмгә юнәлтеләчәк. Шул ук күләмдәге акча 2027 елга да каралган.

Истанбул мәхкәмәсе ТНВның элекке алып баручысы Элвира Мадиярованы янә Русиягә экстрадицияләү карары чыгарды

ТНВ телеканалының элекке алып баручысы, FrendeX финанс пирамидасын оештыручыларның берсе Элвира Мадиярованы Истанбул мәхкәмәсе карары нигезендә Русиягә экстрадицияләргә мөмкин. Бу хакта аның адвокаты Джандаш Гюрола белдергән.

Кичә Истанбулның авыр җинаятьләрне тикшерүче мәхкәмә Элвира Мадиярованы Русиягә көчләп кайтарту турында карар чыгарды. Төркиядән экстрадицияне Русия таләп итте.

"Моңа кадәр Төркиянең Югары мәхкәмәсе Русиянең бу таләбен кире каккан иде, хәзер исә Истанбулның 11 санлы мәхкәмәсе Русия таләбен канәгатьләндерерлек карар чыгарды", дигән адвокат. Гюрол бу карарны янә Төркиянең Югары мәхкәмәсенә шикаять ителәчәген белдергән.

Ноябрь азагында Төркиянең Югары апелляция мәхкәмәсе Мадиярова яклы карар чыгарган иде, Төркия аны Русиягә экстрадицияләүдән баш тартты һәм эшне яңадан карарга кушты. Әмма аңа карамастан Элвира Мадиярова изолятордан чыгарылмады. Ул Истанбулның Бакыркөй районындагы хатын-кызлар изоляторында калдырылды.

Төркия кануннары нигезендә, әгәр кеше Төркиядә озак вакыт яшәсә, никахта булса, Төркия дәүләте кешене экстрадицияләүдән баш тарта ала. Җинаять кылса да, кешенең көчләп чыгарып җибәрелүе аның гаиләсенә рухи яктан зыян китерергә мөмкин дип санала.

Элвира Мадиярова әтисе Тәбриз Әхтәмов белән берлектә FrendeX финанс пирамидасынын оештыручыларының берсе булып санала, алар мөштәриләрне җәлеп итү өчен җаваплы булган дип аңлатыла. Әхтәмовка, башка катнашучыларга кебек үк, җинаять эше ачылды.

Тәбриз Әхтәмов быел җәй Казанга кайтты һәм кулга алынды. Мадияровага да кешеләрне алдау җинаять эше нигезендә гаепләү белдерелде. Тикшерүчеләр әйтүенчә, Мадиярованың кешеләргә салган зыян күләме 300 миллион сумнан арткан.

Тикшерүләр белдерүенчә, 2020 елның маеннан 2021 елның августына кадәр җинаять эшендә шикләнелүчеләр илнең 11 төбәгендә яшәүче кешеләрне алдаган. Әхтәмов белән Мадиярова FrendeX пирамидасы эше буенча 2 ел 8 ай дәвамында эзләүдә булды.

Тулырак 👉монда укыгыз.

Путинның турыдан-туры эфиры: нәрсә диде һәм башка фактлар нәрсә ди? 🔍

Күптән түгел Русия президенты Владимир Путинның чираттагы «Турыдан-туры элемтәсе» тәмамланды. Ул 4,5 сәгать барды, Президент Украинадагы сугыш, ил икътисады турындагы сорауларга җавап бирде. Дәүләт медиасы бу хакта күп язды. Без аның кайбер әйткәннәренә башкарак фактлар китерергә тырышабыз.

🔹Сугышны кем башлады?

🔻Путин: «Украина режимы сугышны үзе башлады, без түгел».
📌Башка факт: 2022 елның 24 февраль таңында нәкъ иртәнге сәгатьләрдә Путин үзе Украинага ракеталар белән һөҗүм итәргә боерык бирде һәм «махсус хәрби операция» башлануын игълан итте.

🔹Северскидагы «атулар»

🔻Путин: Украина хәрбиләре чигенгәндә тыныч халыкны, хәтта әбиләрне дроннардан атты. Халык Русия гаскәрен шатланып каршы алды.
📌Башка фактлар: Русия авиабомбалары Северскины җир белән тигезләде. Шәһәрдә калган берничә йөз кеше Русия снарядларыннан подвалларда качып ятты. Халыкның зур өлешен Украина махсус хезмәтләре эвакуацияләгән иде.

🔹Купянски һәм Зеленскийның килүе

🔻Путин: Владимир Зеленскийның Купянски стеласы янында төшкән видеосы — «фейк», ул «талантлы артист» кына. Шәһәр Русия контролендә.
📌Башка факт: Украина президенты Купянскига чынлап та килде. DeepState һәм башка күзәтү проектлары, хәтта Русия хәрби блогерлары да Украина армиясенең Купянскида контрһөҗүмгә күчүен һәм кварталларны кайтаруын раслый.

🔹Ихтыяри хәрбиләр һәм студентлар

🔻Путин: Русия ирләре чират торып сугышка языла, студентлар фронтка китү өчен академик ял ала. Саклану министрлыгында хәтта «конкурс» бара.
📌Башка фактлар: Төбәкләрдән контракт төзү өчен түләүләр рекордлы дәрәҗәгә җитте. Мигрантларны депортация белән куркытып, ә җинаять эше ачылган кешеләрне төрмә белән куркытып фронтка җибәрәләр. Түрәләргә «дустыңны алып кил» кебек акцияләр аша ихтыяриларны җыю буенча зур планнар (KPI) куелган.

🔹2014 елгы хәлләр

🔻Путин белән янәшә торган хәрби 2014 елда ук Донбасста сугышуын әйтте.
📌Чынлыкта: 2014 елда Русия үз хәрбиләренең Украинада булуын рәсми рәвештә катгый кире кага иде. Бүген исә бу фактлар ачыктан-ачык таныла.

БМО Баш җыены Кырымда һәм Украинаның оккупациядәге җирләрендә кеше хокуклары турында резолюция кабул итте

Документны 79 дәүләт хуплаган, 16 ил каршы чыккан, 73 ил тавыш бирүдән тыелып калган.

Каршы тавыш бирүчеләр арасында Русия, Беларусь, Төньяк Корея, Кытай, Иран, Буркина-Фасо, Эритрея, Судан, Мали, Зимбабве, Бурунди, Үзәк Африка Республикасы, Конго, Экваториаль Гвинея, Куба һәм Никарагуа бар.

Украина тышкы эшләр министры Андрей Сибига сүзләренчә, Украина әлеге резолюцияне 2016 елдан бирле ел саен күтәреп килә.

Октябрь аена булган мәгълүматларга караганда, Кырымтатар ресурс үзәге (КРЦ) хокук яклаучылары ел башыннан бирле Русия аннексияләгән Кырымда кеше хокуклары бозылуның 700дән артык очрагын теркәгән. Алар арасында тоткарлаулар, кулга алулар, тентүләр, сорау алулар, гадел мәхкәмәгә хокукны бозу фактлары бар.

2022 елның сентябрендә һәм октябрь башында Русия өлешчә оккупацияләнгән Запорожье, Херсон, Донецки һәм Луһански өлкәләрен аннексияләргә омтылды. Украина һәм Көнбатыш илләре бу гамәлләрне канунсыз дип белдерде. 12 октябрьдә БМО Баш җыены Русиянең Украина территорияләрен аннексияләү омтылышын хөкем итүче резолюцияне кабул итте.

2014 елда, халыкара җәмәгатьчелекнең күпчелеге һәм Украина канунсыз дип таныган "референдум"нан соң, Русия Кырымны аннексияләде.

Тулырак 👉монда укыгыз.