Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 25 декабрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔹Бүген христианнар григорий календаре буенча Раштуа бәйрәм итә. Быел май аенда сайланган Рим папасы Лев Изге Петр храмында беренче Раштуа гыйбадәтен уздырды.

🔹Төн дәвамында Мәскәүгә җибәрелгән тугыз пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән. Краснодар краенда дрон һөҗүме нәтиҗәсендә Темрюк портында нефть продуктлары саклана торган ике резервуарда янгын чыккан.

🔹Польша апрель аеннан иске үрнәктәге чит ил паспортлары белән Русия ватандашларын илгә кертмәячәк.

🔹АКШның НАТО каршындагы даими вәкиле Мэттью Уитакер белдерүенчә, Украинадагы низаг якынча 90 көн эчендә көйләнергә мөмкин.

🔹Быел Русия президентының Федераль җыенга мөрәҗәгате булмаячак, дип хәбәр итте Дмитрий Песков.

🔹Дональ Трамп Латин Америкасында наркокартельләргә каршы җир өсте хәрби операцияләре башлануын игълан итте.

🔹Free Russia Foundation Европа шурасының Парламент ассамблеясе (ПАСЕ) каршындагы Русия демократик көчләре платформасына үз намзәтләрен тәкъдим итүен игълан итте: Владимир Кара-Мурза, Владимир Милов, Наталия Арно һәм Ольга Галкина.

Азатлык хисабы: Украина сугышында Башкортстаннан кимендә 8526 сугышчы һәлак булган

Моны Азатлык Радиосының "Сугышта үлүчеләр" хисабы күрсәтә. Бу исемлекне без сугыш башыннан бирле алып барабыз.

Бу ачык чыганаклардан җыелган үлемнәр. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми. Чын саннар күпкә зуррак булырга мөмкин.

Бүген фигуралы шуучы Камилә Вәлиеваның дисквалификациясе тәмамлана

25 декабрьдән фигуралы шуу остасы Камилә Вәлиева яңадан ярышларда катнашу хокукын ала. 2024 елның гыйнварында билгеләнгән дүрт еллык дисквалификациясе бүген рәсми рәвештә тәмамлана.

2021 елның декабреннән башлап Вәлиеваның бөтен җиңүләре гамәлдән чыгарылган иде. Моңа, аерым алганда, Европа чемпионатында һәм Пекиндагы Олимпия уеннарында җиңүләре һәм Русия ярышларында алган бүләкләре керде.

Аңа ярышларда катнашырга, дәүләт һәм хосусый шугалакларда күнегүләр ясарга, дәүләт акчасына уздырылган боз тамашаларында катнашырга ярамады.

Бу хәлдән соң Русиянең фигуралы шуу җыелма такымының Пекин Олимпиадасында яулаган алтын медален алдылар.

Русиядә 2026 ел Халыклар бердәмлеге елы дип игълан ителде.

Әлеге фәрманны президент Владимир Путин имзалаган.

Шул ук вакыттта әле ноябрьдә генә Путин урыс халкын һәм "россиян" милләтен алга сөрүче яңа милли сәясәт стратегиясен имзалды.

Документта аерым урыс теле һәм урыслар турында язылган. Алар дәүләтне коручы милләт дип билгеләнгән. Шуңа да чараларның 80%ы дәүләт төзүче халыкның мәдәниятын, телен популярлаштыруга юнәлтелгән.

Шулай ук "мин - русияле" дигән максатка ирешү өчен балалар һәм яшьләр арасында Русия ватандашлык аңын формалаштыру кирәк диелә, аларны тарихи җирләргә экскурсияләргә йөртү яки Русия тарихын тирәнтен өйрәтү карала.

Стратегиядә билгеләнгәнчә, илдә 190 милләт вәкиле яши, 300 тел кулланыла, шуларның 150се — Русия халыклары телләре. Шул ук вакытта халыкның күпчелеген (80,85%) урыслар тәшкил итә. Төрле халыклар бар диелсә дә, Русия дәүләтен коручы урыслар мәдәнияты да саклауга мохтаҗ диелә.

Мәхкәмә дары ширкәтенә керү урынын фотога төшерүдә гаепләнгән18 яшьлек казанлыны 8 елга колониягә хөкем итте

Екатеринбурдагы Үзәк хәрби мәхкәмәсе Казанда яшәүче 18 яшьлек Дмитрий Новиковны дәүләткә хыянәт итү һәм террорчылык оешмасы эшчәнлеген оештыру маддәләре нигезендә гаепле дип тапты һәм аны сигез елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыгарды. Бу хакта "Медиазона" яза.

Басма мәгълүматларына караганда, егетне Русиядә террорчы дип танылган "Русия Азатлыгы" легионы кушуы белән дары ширкәтенә керү урынын фотога төшерүдә гаепләгәннәр. Сүз, фаразларга караганда, Казан дәүләт дары заводы турында бара.

"Медиазона" язуынча, утырышлар ябык тәртиптә узган, шуңа күрә прокуратураның егетнең гаебен ничек дәлилләве билгеле түгел. Дәүләт гаепләүчесе Новиков өчен тугыз ел колония сораган.

Новиковка быел апрель аенда 18 яшь тулган. Ул 10 апрельдән тикшерү изоляторында тотылган, сак астында уздырган вакыт җәза мөддәтенә "көнгә-көн" исәбе белән кертелгән.

Новиковның гаебен тану-танымавы ачыкланмый.

2025 елның беренче яртыелында гына да дәүләткә хыянәт маддәсе нигезендә 105 кеше хөкем ителгән — бу саннарны элегрәк "Север.Реалии" Югары мәхкәмә статистикасына таянып чыгарды. "Первый отдел" хокук яклау проекты мәгълүматларына караганда, хөкем ителгәннәр саны тагын да күбрәк — 177 кеше.

Тулырак 👉монда укыгыз.

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 26 декабрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔹Волгоград шәһәренә төнлә пилотсыз очкычлар һөҗүм ясады. Һөҗүмнең ихтимал һәдәфе - «Лукойл» ширкәтенә караган нефть эшкәртү ширкәте. Ноябрь башында әлеге завод дрон һөҗүменнән соң эшен вакытлыча туктаткан иде. Өлкә башлыгы Андрей Бочаров белдерүенчә, әлегә зыян күрүче кешеләр дә, объектларга да юк диде.

🔹Русия Тышкы эшләр министрлыгы Русия ватандашларын Германиягә бармый торырга чакырды. Бу хакта министрлык вәкиле Мария Захарова хәбәр итте. Аның сүзләренчә, Германиядә дәүләт түрәләренең Русия ватандашларын нигезсез эзәрлекләүләре дәвам итә.

🔹Америка хәрбиләре Нигериядә һава һөҗүме ясады. Аларның һәдәфе «Ислам дәүләте» сугышчан төркеменә караган объектлар булган. «Мин моңа кадәр бу террорчыларны кисәткән идем: әгәр алар христианнарны кыруны туктатмаса, моның өчен бик кыйммәт түләргә туры киләчәк, һәм бүген кич бу кисәтү тормышка ашты», — дип язды АКШ президенты Truth Social социаль челтәрендә.

🔹Көньяк Кореяда прокуратура республиканың элекке президенты Юн Сок Ёльгә, гадел хөкем эшчәнлегенә комачаулауда гаепләп, ун елга ирегеннән мәхрүм итүне сорады, дип хәбәр итә Yonhap агентлыгы. Хөкем карары гыйнвар аенда чыгарылачак. Башка гаепләүләр нигезендә аңа гомерлек төрмә җәзасы да яный ала.

Уфада укучы студентны ике террорчы оешма эшчәнлегендә катнашуда гаепләп, тикшерү изоляторына җибәргәннәр. Кайсы оешмалар турында сүз баруы әйтелми.

Башкортстандагы мәхкәмә Уфа көллиятендә белем алучы студентны (исеме аталмый) «террорчы оешма эшчәнлегендә катнашу» маддәсе нигезендә тикшерү изоляторына озаткан. Бу хактаТикшерү комитетының республика идарәсе хәбәр итте.

Тикшерү мәгълүматынчә, егет быел гыйнвардан октябрьгә кадәр террорчы дип танылган ике оешма эшчәнлегендә катнашкан. Нинди оешмалар булуы матбугат белдерүендә күрсәтелми.

Тикшерү комитеты фикеренчә, студент популяр мессенджерда үзе ачкан махсус каналларда әлеге оешмаларның идеологиясен һәм эшчәнлеген ачыктан-ачык аклаучы һәм пропагандалаучы мәгълүмати материаллар урнаштырган.

Башкортстан эчке эшләр министрлыгында исә гаепләнүченең «тематик каналларда <…> терроризм һәм экстремизм өчен федераль эзләүдә булган, чит илдә яшәүче бер затның эшчәнлеген актив рәвештә хуплавын» өстәделәр. Әмма сүз кем турында баруы монда да ачыкланмый.

Тикшерү комитетында белдерүләренчә, сорау алу вакытында егет «кылган җинаятендә гаебен таныган».

Мәхкәмә "Медуза" басмасын оештыручы Галина Тимченконы читтән торып биш елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыгарды.

Ул «теләнмәгән» оешманы җитәкләүдә гаепле дип табылды.

Шулай ук аңа биш ел дәвамында җитәкче вазифалар биләү тыелды, дип хәбәр итә «Медиазона».

Тимченкога җинаять эше ачылуы 2025 елның май ахырында билгеле булды. Моңа 2024 елның 18 сентябрендә DWга биргән «Невзлингейт нәтиҗәләре» турындагы әңгәмәсе, 2025 елның 17 мартында ТВ2 телеканалына интервьюсы, шулай ук «Медуза» укучыларына мөрәҗәгате сәбәп булган.

Тикшерү мәгълүматынча, Тимченко «илнең дәүләт корылышына», шулай ук бүгенге хакимиятнең эчке һәм тышкы сәясәтенә «нәфрәт һәм кимсетү хисләре» кичереп, «Медуза»ны оештырган. Басма 2023 елның гыйнварында «теләнмәгән оешма» дип танылгач та, ул аның эшчәнлеген дәвам итәргә карар кылган, диелә тикшерү материалларында.

2025 ел: без кемнәрне югалттык?

Азатлык Радиосы 2025 елга йомгак ясый. Бүген без татар-башкорт дөньясында йолдыз булып балкып, татар һәм башкорт дип йөрәкләре типкән, әмма бакыйлыкка күчкән шәхесләрне искә алабыз.

Узып баручы елда татар, башкорт, кырымтатар милли хәрәкәт ветераннары арасында югалтулар күп булды, чын мәгънәсендә татар дип яшәгән, гомерләрен милләткә фида итүчеләр бакыйлыкка китеп барды.

Татар милли хәрәкәте вәкиле, элекке депутат Раиф Галиев, вакытында татар мәктәпләрен ачып йөргән, БДИны туган телдә тапшыру хокукы өчен көрәшкән активист Гөлфәния Җәләлова, Бәләбәй татар гимназиясен коручы, озак еллар дәвамынңа аны җитәкләгән Нурмөхәммәт Хөсәенов, Башкорт яшьләре берлегенең беренче җитәкчесе, эшкуар Ринат Баимов, кырымтатар милли хәрәкәтенең күренекле вәкиле Айше Сеитмуратова...

Һәрберсе турында кыскача мәгълүмат һәм әдәбият, фән, мәдәният өлкәсендә югалткан кешеләр турында тулырак әлеге мәкаләдә укый аласыз.

Сүриядәге мәчеттә шартлауда сигез кеше һәлак булган

Сүриянең Хомс шәһәрендә урнашкан мәчеттә шартлау булган. Беренчел әгълүматларга караганда, сигез кеше һәлак булган, тагын 18 кеше яраланган. Бу хакта Сүрия Сәламәтлек саклау министрлыгы вәкиленә сылтама белән SANA агентлыгы хәбәр итә.

Беренчел фаразларга караганда, мәчет эченә алдан урнаштырылган шартлаткыч матдә шартлаган булуы мөмкин.

Reuters язуынча, шартлау дини азчылык вәкилләре - әләвиләр мәчетендә җомга көнне көндезге намаз вакытында булган. Al Jazeera исә әлеге һөҗүм илдә төрле дин вәкилләре арасындагы киеренкелекне көчәйтергә мөмкин, дип яза.

Уфада Жириновский урамы булдыруга халык каршы чыккан

Уфа мэриясе башлап җибәргән сораштыруда катнашучыларның яртысыннан күбрәге Башкортстан башкаласындагы урамнарның берсенә 2022 елның апрелендә вафат булган сәясәтче Владимир Жириновский исемен бирүгә каршы тавыш биргән.

Тавыш бирүдә 1 500дән артык кеше катнашкан. Урамны Жириновский исемендә атауны 749 кеше хуплаган, ә 786 кеше каршы чыккан. Сораштыру нәтиҗәләре шәһәр атамалары буенча комиссиягә тапшырылачак, дип яза республика матбугаты.

Тавыш бирү мэриянең рәсми сайтында 25 декабрьгә кадәр узган, анда катнашу өчен теләүчеләргә башта «Дәүләт хезмәтләре» аша теркәлү таләп ителгән.

Республикада Жириновский исемен мәңгеләштерүгә каршы башкорт милли оешмалары да чыгыш ясады.

1990нчы еллар башында беренче президент сайлавы алдыннан Жириновский "татарларны һәм башкортларны Монголиягә күчерергә кирәк, шунда ачлыктан һәм сифилистан кырылсыннар" дигән иде.