АКШ президенты Доналд Трамп соңгы ике көндә Якын Көнчыгышта хәрби чараларны туктату мәсьәләсендә Иран белән "яхшы һәм эчтәлекле" сөйләшүләр уздыруы турында белдерде.

Бу хакта Трамп Тruth Social социаль челтәрендә язды, сөйләшүләр бу атнада да дәвам итәчәк. Шуңа нигезләнеп Трамп Иранның энергетика инфраструктурасына һөҗүмнәрне биш көнгә кичектереп торырга кушты.

Трамп сүзләренчә, барысы да сөйләшүнең ничек тәмамлануыннан торачак.

Якшәмбегә каршы төндә Трамп Ираннан кичекмәстән кораблар өчен Һормуз бугазын ачуны таләп итте, юкса Иран электр станцияләренә һөҗүм белән янады. Әлеге таләпнең гамәлдән чыгу вакытына бер тәүлектән дә азрак вакыт калган иде. Иран хакимияте җавап итеп Фарсы култыгы илләре энергетика корылмаларына һөҗүм итү белән янады.

Иран хакимияте белән бәйле медиалар, аерым алганда Fars агентлыгы чыганакларына сылтама белән АКШ һәм Иран арасында бернинди туры да, туры булмаган да сөйләшүләрнең узмавын, ә Трампның Тәһран янауларыннан куркып үз таләпләреннән чигенүе турында хәбәр итте. Mehr агентлыгы Иран тышкы эшләр министрлыгына сылтама белән хәбәр итүенчә, Трампның белдерүләре дөнья базарында ягулыкка бәяне киметү һәм вакытны сузуга юнәлтелгән.

Трампның белдерүеннән соң үк биржа индекслары өскә үрмәләде, ә Brent нефтенең бәясе ким дигәндә 10%ка төште, мичкәсенә 100 доллардан да түбән тәгәрәде.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сәхифәсендә укыгыз.

@azatliqradiosi

Татар теле — «Яндекс.Тәрҗемәче» сервисында Русия халыклары телләре арасында иң популяр тел

Аннары башкорт теле килә. Өченче урында – чуаш теле.

Бу нәтиҗәләрне сервис уздырган тикшеренү күрсәткән.

Унлыкка шулай ук мари, якут, удмурт, осетин, тыва һәм башка телләр кергән.

Чит телләргә килгәндә, беренче урында һәрвакыттагыча – инглиз теле, икенче урынга кытай теле күтәрелгән. Ул француз һәм алман телен узып киткән.

«Беренче урында инглиз-урыс, аннары кытай-урыс, шуннан соң алман-урыс телләре тәрҗемәләре килә», диелә тикшеренүдә.

Татар теле һәм башкорт теле "Яндекс.Тәрҗемәче"гә 2015 елда өстәлгән иде. Татар теле июнь, башкорт теле сентябрь аенда өстәлде. Соңрак “Яндекс” башка милли телләргә тәрҗемә итә башлады.

"Тәүлегенә татар теленә һәм татар теленнән якынча 100 мең тәрҗемә башкарыла. Башкорт телен бүгенге көндә азрак кулланалар, тәүлегенә якынча 10 мең тәрҗемә ясала. Әлбәттә, бу телләрне белүчеләр саны нык аерылганын исәптә тотарга кирәк" дигән иде 2017 елны “Яндекс” хезмәте Азатлык Радиосына.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 24 март, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔹Аннексияләнгән Акъярда торак йорт шартлау нәтиҗәсендә ике кеше һәлак булган, сигез кеше төрле җәрәхәтләр алган. Бу хакта Мәскәү билгеләгән өлкә губернаторы Михаил Развожаев хәбәр итә. Шартлау сәбәпләре әйтелми.

🔹Израил саклану армиясе Тәһранда ислам инкыйлабы сакчылары корпусының баш фатирына һөҗүм итүен белдерде.

🔹Сарытау нефть эшкәртү ширкәте шимбә көнне булган һөҗүмнән соң эшен туктаткан. Бу хакта Русия гадәттән тыш хәлләр министрлыгындагы чыганакларына сылтама белән "Астра" хәбәр итә.

🔹Татарстанга читтән мөгезле эре терлекләрне кертүне тыйдылар. Бу хакта республиканың авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы матбугат хезмәте хәбәр итә. Бу карар республикага хайваннарның йогышлы, шул исәптән куркыныч чирләрнең үтеп керүен һәм таралуын булдырмау өчен кабул ителгән.

🔹1 мартка Татарстанда салымнар бурычы 12,9 млрд сумга җиткән, бер ел эчендә ул 1,19 млрд сумга арткан. Бу хакта республиканың финанс министрлыгы матбугат хезмәтенә сылтанып «Коммерсант» яза. Республика финанс министры урынбасары Алла Анфимова сүзләренчә, бурыч артуы 15 районда, шулай ук Казан һәм Чаллы шәһәрләрендә теркәлгән.

@azatliqradiosi

❗️Самар өлкә мәхкәмәсе башкорт активисты 46 яшьлек Руслан Габбасовны читтән торып 14 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем итте.

Мәхкәмәнең матбугат үзәгенә сылтанып РБК хәбәр итүенчә, Габбасовны күп кеше катнашында тәртипсезлекләр оештыруда, теләнмәгән оешма эшчәнлегендә катнашуда һәм ят агент эшчәнлеге тәртибен бозуда гаепле дип тапканнар.

Тикшерү фикеренчә, Габбасов 2024 елның гыйнварында социаль челтәрләр аша Баймакта тәртипсезлекләр оештырган һәм координацияләгән дип хәбәр итә РИА Новости. Ул вакытта башкорт активисты Фаил Алчыновка хөкем карары игълан ителгәндә мәхкәмә бинасы янына берничә мең халык җыелды һәм полиция белән бәрелешләр чыкты.

Габбасовка карата чыгарылган хөкем карары аны Русиядә тоткарлаудан соң яки илгә депортацияләнгәннән соң гамәлгә керәчәк. 14 ел иректән мәхрүм итүдән тыш, Габбасовка тугыз ел интернет сайтлар алып бару тыелган. Шулай ук мәхкәмә аңа 1 миллион сумнан артык штраф салган.

Башкорт активисты Руслан Габбасов Русиядә тыелган "Башкорт" оешмасының элекке лидерларының берсе 2021 елда илдән китәргә мәҗбүр булды, Литвада сәяси сыену алды. Ул эмиграциядә актив сәяси эшчәнлек алып бара. Габбасов башкорт, бурят, ингуш, калмык, эрзя һәм удэгей активистлары белән Азат милләтләр лигасы төзүдә катнашты. "Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты"н оештыручыларының берсе.

Интернетта актив яза, Телеграм канал алып бара, Русиянең Украинага сугышын тәнкыйтьли.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

❗️Татарстанда су басу һәм су астында калу ихтималы булган зоналар саны ким дигәндә ике тапкырга арткан.

Росреестр һәм Роскадастр мәгълүматларына караганда, Бердәм дәүләт күчемсез милек реестрына мондый 52 җирлек турында мәгълүмат кертелгән, узган ел алар 24 кенә булган. Әлеге зоналар Әлмәт һәм Әгерҗе шәһәрләрендә, шулай ук Буа, Югары Ослан, Биектау, Лениногорски, Норлат һәм Түбән Кама районнарында ачыкланган. Бу хакта Татарстан 24 хәбәр итә.

Башкортстанда 313 җирлектә 22 мең шәхси йортка су басу куркынычы яный дип белдерә республиканың гадәттән тыш хәлләр министрлыгы.

Ташу сәбәпле барлыгы 86 меңнән арты кеше су басу куркынычы булган урыннарда калырга мөмкин. Эвакуация ихтыяҗы туган очракта республикада 45 мең кешегә исәпләнгәе 334 вакытлыча урнаштыру урыны әзерләнгәне әйтелә.

@azatliqradiosi

2026 елда Тукай бүләгенә 13 намзәт дәгъва итә

2026 елда Габдулла Тукай исемендәге әдәбият һәм сәнгать өлкәсендәге бүләккә дәгъва итүчеләр исемлеге Татарстан мәдәният министрлыгы сайтында чыкты.

Быел кемнәр чыгарылган:

"Казанга Тукай кайткан" иҗат төркеме: Резеда Зәйниева, Айдар Җаббаров, Эмиль Талипов – "Казанга Тукай кайткан" спектакле өчен.

Гарипова Илсөяр Вазыйх кызы (Иксанова Илсөяр) – "Үткелләрне үтү – дөнья көтү" шигырьләр җыентыгы өчен.

Корбанов Рафис Харис улы (Рафис Корбан) – "Әхмәров", "Ватан", "Алиш" китаплары, "Танкистлар" повесте өчен.

Сираева Лилия Фаис кызы (Лилия Гибадуллина) – "Дәвамы бар" шигырьләр һәм поэмалар җыентыгы өчен.

Низамов Эльмир Җәүдәт улы – "Кара Пулат" операсы өчен.

Маганов Наил Өлфәт улы – "Татнефть" хәйрия фонды рәисе, "Татнефть" ГАҖ генераль директоры, коллектив җитәкчесе, һәм иҗат төркеме әгъзалары: Корчагин П.Д., Чавлинов Э.З., Вертелецкий С.Ю. – төрки музыка уен коралларын яңадан торгызу проекты өчен.

Калганнарын монда укый аласыз:👉 https://smarturl.click/j7vZ8
Сылтама VPN-сыз ачыла.

Соңгы елларда Татарстанда яман шеш белән авыручылар саны рекордлы санда арткан

Соңгы 5 елда Татарстанда яман шеш 31,1 процентка арткан һәм 100 мең кешегә 500 очрак тәшкил иткән «бусага»ны узып киткән. Бу рекордлы дәрәҗә.

Бу хакта Татарстан Сәламәтлек саклау министрлыгының штаттан тыш баш онкологы Эдуард Нагуманов әйтте.

Аның сүзләренчә, халыкның уртача гомер озынлыгы арта, профилактика програмнары яман шеш авырулары күрсәткеченә йогынты ясый.

2025 елда республикада яман шешнең 20 731 очрагы теркәлгән, бу, 2020 елгы күрсәткечтән 5843 очракка күбрәк. 2024 ел белән чагыштырганда 899 очракка күбрәк булган. Алар арасында 246 очракта туры эчәк рагы булган, 226сы - тиредә яман шешнең 254е - сөт бизләрендә, 198е - простата бизләрендә.

Бүген танылган язучы Вакыйф Нуруллинны соңгы юлга озаттылар.

Ул 23 мартта 90 яшендә вафат булды.

Язучы туган ягы - Балык Бистәсе районы Солтан авылында җирләнде.

Вакыйф Нурулла улы Нуруллин 1935 елның 1 маенда Татарстанның Балык Бистәсе районы Югары Әшнәк авылында игенче гаиләсендә туа. Балачагы Ватан сугышы һәм аннан соңгы авыр елларга туры килгән. Озак еллар ул «Казан утлары» журналы редакциясендә, Татарстан китап нәшриятында, аннары ТР Милли музеенда эшли.

Вакыйф Нуруллиның тәүге күләмле әсәре «Шинельсез солдатлар» повесте була, шуннан соң аның бер-бер артлы «Күпер чыкканда», «Әгәр син булмасаң», «Аккан су юлын табар», «Яшьнәп үткән яшьлек», «Һәлакәт» һ.б. повестьлары дөнья күрә.

2016 елда аны Туай бүләгенә намзәт буларак чыгарганнар иде. Шул вакытта милли университет турындагы Азатлык соравына җавап бирде. Безнең архивтан шул видеоны тәкъдим итәбез.

#югалту

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 25 март, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸АКШ Иранга хәрби чараларны тәмамлау турында 15 пункттан торган план юллаган, дип яза The New York Times. Басма мәгълүматларына караганда, әлеге пунктларның бер өлеше Иранның баллистик ракетлары һәм атом програмнарына, шулай ук диңгез маршрутларына кагыла. Израил бу планны хуплыймы-юкмы әлегә хәбәр ителми.

🔸Ленинград өлкәсенә ясалган көчле һөҗүм нәтиҗәсендә Усть-Луга портында Русиядәге иң эре нефть кудыру терминалларының берсендә ут чыккан.

🔸OpenAI ширкәте ясалма фәһем ярдәмендә видео ясау өчен кулланылган Sora нейрочелтәрен ябу турында игълан итте. Кушымтаны кайчан тулысынча сүндерәчәкләре соңрак билгеле булачак. Бу карарның сәбәпләре әлегә әйтелми.

🔸Петербурның шәһәр мәхкәмәсе «Тинко» интернет-провайдерны YouTube сервисына ачык керү мөмкинлеге булдырган өчен 250 мең сум штрафка тарткан. Шәһәрнең матбугат хезмәте җитәкчесе Дарья Лебедева хәбәр итүенчә, хөкемдар провайдерны трафикны блоклау системнары аша үткәрү таләпләрен бозуда гаепләп штраф салган.

🔸Казанда бер елда бүлмәләр бәясе 24 процертка арткан. Хәзер бер бүлмә сатып алу уртача 2,8 миллион сумга төшә дип яза "Реальное время" басмасы.

@azatliqradiosi

Саха республикасы сәясәтчесе Александр Иванов депутат мандатыннан мәхрүм ителгән

Кичә булган утырышта Ил Тумэндагы (парламент) 58 депутатның 53-е Ивановтан депутат мандатын алу өчен тавыш биргән. Иванов үзе утырышка кертелмәгән.
Депутатлыктан чыгаруга рәсми сәбәп булып февраль азагында Русия хакимиятенең Ивановны "ят агент" дип тану тора.

Әлеге статус аңа Казакъстаннан кайткач озак та тормый билгеләнде. Анда булганда Иванов аерым алганда саха халкының бәйсезлеге булмавына көрсенеп видео чыгарды.

Аңа кадәр, 2024 елда ул саха халкы бәйсезлеге мәсьәләсендә төрек блогерына да сөйләгән иде. Бу сак кына ясалган белдерүдән соң Ивановка карата игътибар артты. Аңа каршы язылган әләк нәтиҗәсендә, Иванов "Новые люди" фиркасеннән чыгарылды.

Кичә парламент утырышына кертелмәгәннән соң Иванов үз Телеграм-каналында видео чыгарды. Анда ул Ил Тумэн депутатларына да мөрәҗәгать итте.

"Сез берәр җинаятьчел канун өчен яки бер кешенең җинаятьләре өчен сүз куешып тавыш бирәсез икән, сез барыбер шул җинаятьләрдә катнашучыларга әвереләсез, моннан качып котыла алмыйсыз", диде Иванов.

Ул шулай ук "үзгәрешләр җиле" белән бергә Ил Тумэнга кире кайтачагын белдерде.

"Мин бу трибунадан чыгыш ясап, халкыбызның ирекле ихтыяры яңадан торгызылды, без үз суверенитетыбызны һәм җирләребезне, байлыкларыбызны республиканың күпмилләтле халкына яңадан кайтардык дип игълан итәчәкмен», диде хәзер инде элекке депутат Иванов.

▪️Җирле үзидарәдән килгән Александр Иванов урыннардагы хакимият көчле булып калырга тиеш дигәр фикерне алга сөрә. Узган елны ул Алтай республикасында җирле үзидарәне бетерүгә каршы протестларны яклап чыкты.

@azatliqradiosi

Казанда 29-31 март көннәрендә Бөтенрусия татар авыллары эшмәкәрләре җыены узачак

Анда беренче тапкыр Русия Украинадан басып алган җирләрдән, ягъни Донецки, Луһанскидан да эшмәкәрләр киләчәк. Бу хакта матбугат очрашуында журналистларга Дөнья татар конгрессы башкарма комитеты җитәкчесенең беренче урынбасары Марс Тукаев әйткән.

«Бөтенрусия татар авыллары эшмәкәрләре җыены көтеп алынган чарага әйләнде. 2012 елда беренче тапкыр Татарстан рәисе инициативасы белән башланып киткән иде. Без төбәкләрдә эшләүче татар милли-мәдәни җәмгыятьләренә алдан квоталар җибәрәбез. Шул квоталар нигезендә, милли тормышта актив катнашучыларны, мәчетләргә, мәдрәсәләргә ярдәм итүчеләрне шушы җыенга юллыйлар. Донецки һәм Лугански Халык Республикаларында татар авыллары булмаса да, авыл эшчәнлеге, продукция җитештерү белән шөгыльләнүче татар эшмәкәрләре бар. Аларны җыенга чакырдык», дип китерә Тукаев сүзләрен "Татар информ".

2022 елда узган Татар конгрессы Русиянең Украинадагы сугышын хуплаган резолюция кабул итте. Чит ил татарлары бу карарны күбесенчә хөкем итте, оешмаларның бер өлеше Татар конгрессыннан чыгачагын белдерде.

Дөнья татар конгрессының Башкарма комитеты җитәкчесе Данис Шакиров 2025 елда узган чараларга хисап тотканда Дөнья Милли Шура рәисе җитәкчелегендә, Милли Шура әгъзалары катнашында делегацияләр быел гына да өч тапкыр – апрель, июль, октябрь айларында Донецки һәм Луһански "халык Республикаларына" барып, җирле татар оешмалары эшчәнлеге белән танышып, һуманитар ярдәм илтеп кайтуы турында сөйләгән иде.

Сугыш башланганнан бирле Украина ягында татарлар, мөселманнар кулына корал алып үз ватанын саклый. Алар арасында Украинаның элекке мөфтие, Донецки татары Сәид Исмәгыйлев ихтыяри булып үз иленең гаскәренә кушылды. Ул берничә тапкыр Русия мөселманнарына мөрәҗәгать итеп сугышка барудан качарга чакырды.

Исмәгыйлев Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинның Украинаның басып алынган җирләренә килүен шәригать һәм халыкара нормаларга да сыймый дип сөйләде.

@azatliqradiosi

Себердә башланган мал чире Татарстан белән Башкортстанга килеп җитәрме

Себердә малларында башлнаган пастереллёз чире март ахырына таба кимендә 15 төбәккә таралды, шул исәптән Идел буе һәм Урал якларын да. Бәйсез белгечләр әлегә бу киңкүләм эпизоотиянең сәбәпләре турында уртак фикергә килә алмый; кайберләре исә, чынлыкта бу тилчә, яки "ящур" дип саный. Белгечләр фикеренчә, хакимият моны рәсми рәвештә танырга теләми, чөнки бу ил өчен халыкара карантин кертелүенә һәм Русиядән авыл хуҗалыгы продукциясен чыгаруны тулысынча тыюга китерергә мөмкин.

Татарстан белән Башкортстанда әлегә хәлләр тыныч.

Ләкин Чуашстаннан борчулы хәбәрләр килә. Бигрәк тә татарлар күпләп яшәүче Батыр районыннан. "Батыревский" ширкәтендә малларында пастереллёз авыруы ачыкланган. Әлеге район Татарстанга күпләп ит сата. Татарстан Чуашстаннан ит һәм мал кертүне тыйды. Гомумән, Чуашстандагы хәлләр турында беренчеләрдән булып рәис Рөстәм Миңнеханов сөйләде.

Алда Корбан бәйрәме, моңарчы Татарстан да, Башкортстан да читтән мал сатып ала иде. Хәзер ничек булыр?

Бу хакта тулырак монда укыгыз: https://smarturl.click/13Vv6

Казан хакимияте интернетны яклау митингын тыйды

Казан хакимияте 28 мартка планлаштырылган интернетны яклау митингын килештерүдән баш тартты. Бу хакта Татарстандагы "Яблоко" фиркасе бүлеге хәбәр итте.

Белдерү шәһәрнең башкарма комитетына 16 мартта тапшырылган булган. Оештыручылар митингта йөз кеше катнашыр дип фаразлаган. "Яблоко" фиркасе матбугат хезмәтендә әйтүләренчә, активистлар чара уздыру өчен "берьюлы өч альтернатив мәйдан тәкъдим иткән — аларның барысы да Казан үзәгендә урнашкан һәм җәяүлеләргә дә, транспортка да уңайлы".

Икенче көнне — 17 мартта — Казан башкарма комитетында белдерүдә күрсәтелгән максат "митинглар турындагы канун таләпләренә туры килми" дип белдергәннәр.

Татарстандагы "Яблоко" фиркасе бүлеге күрсәтелгән максатларны төгәлләштереп мөрәҗәгатьне яңадан юллаган.

Әмма бу юлы Казан хакимияте чараның максаты "митинглар турындагы канун таләпләренә туры килми" дип белдергән.

"Ни өчен Казан хакимияте митинг уздырудан баш тарта? Чөнки алар курка. "Тәртип бозулардан" түгел — халык тавышыннан курка. Бертавыштан әйтелгән хакыйкать дәүләт пропагандасыннан көчлерәк яңгырар дип курка. Халык дәшми торудан туктап, таләп итә башлар дип курка. Алар митингны тыя ала. Әмма кешеләргә уйларга һәм дөресен сөйләргә тыя алмыйлар", — диләр Татарстандагы "Яблоко" фиркасе бүлегендә.

Үз чиратында, казан активисты Дмитрий Румянцев хәбәр иткәнчә, Казан, Чаллы һәм Иннополис хакимиятләре "томалауларга, мессенджерлар эшен акрынайтуга, интернет һәм элемтәне өзүгә каршы" митинг уздырудан да баш тарткан. Әлеге чаралар 29 мартка планлаштырылган булган. Түрәләр белдергәнчә, күрсәтелгән максат "митинглар турындагы канун таләпләренә туры килми".

Тулырак монда укыгыз: https://smarturl.click/zdjOA

"Вёрстка" һәм "Не норма": Русиядә, шул исәптән Башкортстан һәм Татарстанда, мәктәп укучыларын армия өчен эшкә җәлеп итәләр

Русия мәктәп укучыларын гаскәр ихтыяҗлары өчен эшләргә көннән-көн ешрак мәҗбүр итәләр. Украинадагы сугыш өчен кирәкле җиһазларны алар хезмәт яки технология дәресләрендә ясый. Бу хакта "Вёрстка" һәм "Не норма" басмалары тикшерүендә әйтелә.

Язмада әйтелгәнчә, әлеге басмалар "ВКонтакте" социаль челтәрендәге мәктәп пабликларыннан 50 миллионнан артык язманы анализлаган. Җыелган мәгълүматлардан күренгәнчә, Русия хәрбиләре өчен җиһаз әзерләү турында 77 төбәктән меңнән артык мәктәп хисап тоткан.

Мондый мәктәпләрнең иң күбе Башкортстанда, Краснодар краенда һәм Татарстанда, ә иң азы Мәскәүдә. Елдан-ел укучылар фронт ихтыяҗлары өчен нәрсә дә булса ясаган хезмәт дәресләре турында хисаплар саны арта бара.

Язмада әйтелгәнчә, бу эш өчен түләү каралмаган, аннан баш тартып та булмый, чөнки ул уку програмының мәҗбүри өлеше булып тора. Шул ук вакытта тикшерүдә балаларның дәрестән тыш вакытта фронт өчен әйберләр ясавы, шулай ук хәрбиләргә рәсемнәр һәм хатлар әзерләве турында язмалар исәпкә алынмаган.

"Вёрстка" сөйләшкән укытучылар әйтүенчә, кайбер укучылар мондый биремнәрне үтәргә теләмәгән. Алар моны, аерым алганда, гаиләләрендә сугышка карата тискәре мөнәсәбәт булу белән бәйләгән. “Гомуми басым астында алар чигенде” һәм эштә катнашты, дип сөйләгән укучылары турында укытучыларның берсе.

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 26 март, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Украина президенты Владимир Зеленский АКШ Украинадан Донбасстан чигенүне таләп итә, моның өчен иминлек гарантияләре вәгъдә ителә дип белдергән Reuters агентлыгына биргән интервьюсында. Әмма ул моны дөрес түгел һәм куркыныч адым дип саный.

🔸Брянски өлкәсендә пилотсыз очкыч һөҗүме нәтиҗәсендә бер хатын-кыз һәлак булган, ә Мәскәүдә дрон калдыклары төшү сәбәпле бер кеше зыян күргән, дип хәбәр итте җирле хакимият. Ленинград өлкәсендәге Кириши шәһәрендә “КИНЕФ” нефть эшкәртү заводына һөҗүм ясалган, дип яза Astra, җирле халыкка сылтанып.

🔸Иран Русия һәм башка дустанә илләр корабларына Һормуз бугазы аша үтәргә рөхсәт биргән. Бу бугаз шулай ук Һиндстан, Гыйрак, Кытай һәм Пакстан өчен дә ачык.

🔸Русия думасы депутатлары делегациясе АКШка конгрессчылар белән очрашуга килгән. Делегацияне халыкара эшләр комитеты рәисенең беренче урынбасары Вячеслав Никонов җитәкли.

🔸Дәүләт комиссиясе Русиядә вейпларны тулысынча тыюны хуплаган, дип яза “Ведомости”. Хәзер тиешле канун өлгесе әзерләү башланачак. 1 марттан Пермь краенда электрон тәмәке һәм вейплар сату тыелды.

Рамил Муллин 3 июньгә кадәр сак астында калачак

25 мартта Чаллы шәһәр мәхкәмәсе Түбән Кама районының элекке башлыгы Рамил Муллинга карата сак астында тоту чарасын озайту турында үтенечне карады. Ул 3 июньгә кадәр тикшерү изоляторында калачак.

Муллинның адвокатлары, үзе кебек үк, моңа каршы чыккан. Алар сак чарасын өй сагына алыштыруны сораган.

Федераль хөкемдар Марс Самитов элекке Түбән Кама башлыгын 3 июньгә кадәр сак астында калдыру турында карар чыгарган.

"Мине кылмаган җинаятьтә гаеплиләр. Миңа тагыла торган гаепләрне танымыйм. Мин беркайчан да алдамадым, бернинди акча да үзләштермәдем. Һәрвакыт ачык эш иттем, шәһәр, район, республика мәнфәгатьләреннән чыгып эшләдем. Тоткарланганнан бирле качмадым, тикшерүдән тайпылмадым, барлык сорауларга җавап бирдем һәм моны алга таба да дәвам итәргә әзермен. Минем яшерер нәрсәм юк", — дигән Муллин мәхкәмәдә.

Хәзер Муллинга карата ике җинаять эше ачылган - "Ялган юл белән акча үзләштерү" һәм "Вазифаи вәкаләтләрен арттыру".

Билгеле булганча, Муллинны яңа контрактчыларны Украинадагы сугышка җәлеп итү өчен бүленгән акчаны үзләштерүдә шикләнәләр. Җинаять эшендә күрсәтелгән зыян күләме 30 млн сум дип исәпләнә. Хәзер сорау алуга 275 хәрбине чакырмакчылар. Муллинга 10 елга кадәр төрмә яный.

👉Тулырак монда укыгыз: https://smarturl.click/xVXLQ

Татарстан китап нәшрияты 19 хатын-кызның үсеш юлы турында мотивация бирүче беренче татар китабы чыгарды

«Уй + Гамәл = Язмыш» исемле китапны танылган журналист, эшмәкәр Алсу Исмәгыйлова язган.

Китап нәшрияты хәбәре итүенчә, ул «Үз юлым» сериясендә беренчесе булган.

Кичә Казанда китапны тәкъдим итү кичәсе узды

Яңа китапта уңышка ирешү өчен авырлыклар аша үтәргә туры килгән хатын-кызларның язмышлары урын алган.

«Без еш кына татар телендә мотивация бирүче әдәбият бик аз булуы турында фикер алыша идек. Мин, һичшиксез, мотивация бирә торган классика турында әйтмим. Нәкъ менә психологик, заманча мотивацияләүче әдәбият юк», – дип сөйләгән Алсу Исмәгыйлова «Татар-информ»га.

Аның сүзләренчә, "барлык уңай үзгәрешләр бер кечкенә фикер белән башлана".

19 татар хатын-кызының тарихы мисалында автор мондый кечкенә фикернең тормышта тамырдан үзгәрешләр китереп чыгаруын күрсәтә. Алар – Татарстанның төрле районнарында, шулай ук Россиянең башка төбәкләрендә (Башкортстан, Пермь крае һ.б.) яшәүче хатын-кызлар.

«Үз юлым» сериясендәге алдагы китапларны башка авторлар һәм башка темаларга язылачак. Әлеге басманың тиражы 5 мең данә тәшкил итә.

Мәхкәмә «Господин Никто против Путина» ("Мистер Беркем дә түгел Путинга каршы") фильмын Русиядә тыйды

Чиләбенең үзәк район мәхкәмәсе "Мистер Беркем дә түгел Путинга каршы" документаль фильмын Русия җирлегендә таратуны тыйды. Бу хакта «Медиазона» хәбәр итә.

Прокуратура фикеренчә, фильмның эчтәлеге гомуми милитаризм аша төзелгән», анда «махсус хәрби чарага һәм хәзерге хакимияткә тискәре мөнәсәбәт» күрсәтелә. Моннан тыш, фильм авторы Павел Таланкин кадрда Русиядә «Свобода России» легионы символы буларак саналган ак-зәңгәр-ак байракны күрсәтә.

Шушы фактлар нигезендә гаепләү ягы моны «экстремизм һәм террорчылыкны пропагандалау» дип бәяли. Өстәвенә, прокурор аерым билгеләп үткәнчә, фильмда ата-аналар рөхсәтеннән башка балигъ булмаган балаларның йөзләре күрсәтелә.

▪️«Господин никто против Путина» документаль фильмы Русиянең Украинага каршы баскын сугышы башланганнан соң мәктәп системының ничек үзгәрүен күрсәтә. Барлык видеоматериалларны Чиләбе өлкәсендәге Карабаш шәһәреннән педагог-оештыручы Павел Таланкин төшергән.

▪️Фильм продюсеры Алжбета Караскова Радио Свобода-га сөйләгәнчә, Таланкин төрле юллар белән материалларны режиссёр Дэвид Боренштейнга җибәреп торган.

▪️Гомумән алганда, төшерү эшләре ике ярым ел дәвам иткән. 2024 елда Таланкин төшерелгән материаллар белән Русиядән киткән.

▪️16 мартта картина иң яхшы документаль фильм буларак «Оскар» бүләген алды.

@azatliqradiosi

2026 елның мартында Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе "Vatançı" («Ватанчы») оешмасын экстремистик дип таныган

Бу хакта куәт оешмаларына якын булган «Якудза» һәм «Замполит Татарии» Телеграм каналлары яза.

"Ватанчы" хәрәкәте әгъзалары Татарстан халкы арасында милләтчелек һәм сепаратистик кәефләр тудыруга омтылган, җәмгыятьтәге сәяси тотрыклылыкны какшату һәм республика бәйсезлеге максатын күздә тоткан. Моның өчен хәрәкәт пантюркизмны, татар халкының бәйсезлеген пропагандалаучы һәм Русия сәясәтен дискредитацияләүче материаллар тараткан диелә.

Телеграм каналлар язуынча, «Ватанчы» хәрәкәтенең җитәкчесе Чаллыдан, хәзерге вакытта Истанбулда яшәүче 40 яшьлек Илнар Камалов. «Замполит Татарии» язуынча, аңа каршы элек бер җинаять эше ачылган булган.

Элегрәк Азатлык Радиосына биргән әңгәмәсендә, «Ватанчы» вәкилләре «хәрәкәтнең беренче максаты — урыслаштыруга каршы тору» дигән иде.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 27 март, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Ябык очрашуда Владимир Путин эшмәкәрләргә сугышны дәвам итү өчен бюджетка ирекле кертменәр ясау тәкъдим иткән. The Bell мәгълүматларына караганда, бу идея белән “Роснефть” башлыгы Игорь Сечин чыккан. Сөләйман Керимов 100 млрд сум кертәргә вәгъдә иткән.

🔸Доналд Трамп Ирандагы энергетика объектларына һөҗүмнәрне тагын 10 көнгә кичектергән. Моны Иран хакимияте сорады дигән. Шул ук вакытта The Wall Street Journal язуынча, Иран мондый үтенеч белән мөрәҗәгать итмәгән.

🔸НАТОга кергән барлык илләр дә хәрби чыгымнарын тулаем эчке продуктның 2 процентына кадәр яки аннан да югарырак дәрәҗәгә җиткергән — бу максат 2014 елда Кырымны аннексияләгәннән соң куелган иде. 2025 елда НАТО илләренең саклану чыгымнары 2024 ел белән чагыштырганда 20 процентка арткан, дип белдерде альянсның баш секретаре Марк Рютте еллык хисабында.

🔸Җәй көне 100 долларлык банкнотларда Доналд Трамп имзасы пәйда булачак. АКШ тарихында беренче тапкыр кәгазь акчаларга гамәлдәге президент кул куячак. Яңа дизайн АКШ бәйсезлегенең 250 еллыгына багышланган, дип хәбәр итә Reuters.

🔸Казан һава аланында 20дән артык рейс тоткарлана. Башлыча Мәскәү һәм Петербур юнәлешләрендәге очкычлар. Анда төнлә һава аланнарын вакытлыча япканнар иде.