Көн язмасы: Татарстан-Башкортстан эшмәкәрләре салым реформасыннан зарлана: "ябылырга гына кала"

Татарстан эшмәкәрләре керемнәр кимүе һәм үз эшләрен ябу куркынычы хакында әйтә. Моның төп сәбәбе — салым реформасы. Русиянең Украинага каршы баскын сугыш алып барыр өчен чыгымнарын каплау максатыннан эшмәкәрләр ел башыннан салымнарны берничә тапкыр күбрәк түләргә мәҗбүр. Моны аеруча кече бизнес алып баручылар сизгән. Бу хакта Азатлык Радиосы Татарстандагы эшмәкәрләр белән сөйләште.

Казанда үзенең азык-төлек кибетен тотучы бер эшмәкәр (исеме иминлек максатыннан яшерелде) ел башыннан салымның ничек артуы турында Азатлык Радиосына сөйләде.

— Безнең кибет зур түгел, якынча 40 квадрат метр урында сатабыз. Без патент нигезендә якынча 260 мең сум түли идек. Патентны дүрткел метр белән бирәләр. Керемнәребез елына 30-40 млн тирәсе. Хәзер мондый керем өчен ташламалар бетерелде. Шулай итеп мин патент системыннан чыгарылдым. Хәзер яңа салым белән АУСНга күчтек. Анда керемнән 8% түләргә кирәк. Элек 260 мең сум түләсәм, быел салымнар елына 2,5-3 млн сумга кадәр булачак.

Мондый шартларда ул ябылырга гына кала ди. Өстәвенә хәзер федераль челтәрләр басты. Шәхси азык-төлек кибетләре инде болай да калмады диярлек.

— Моңарчы "Пятерочка" кебек федраль челтәрләр 20%-лы НДСта утыра иде. Менә хәзер салымнарын 22%ка үстерделәр. Патентта утырганнарның салымы бит бермә-бер артты.

Башка эшмәкәрләр фикерләрен 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 7 май, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Татарстанда һәм Башкортстанда дрон һөҗүме куркынычы игълан ителде, һава аланнары очкычлар кабул итми һәм җибәрми тора. Чаллыда һәм Казанның Идел буе районында сирена яңгырый, мәктәп укучыларын идән астына төшерәләр.

🔸Русия ягыннан очып килгән дроннар янә Латвиягә төшкән. Аларның берсе Резекне шәһәрендәге нефть ширкәте җирлегенә эләккән. Янгын чыкмаган.

🔸Русия Тышкы эшләр министрлыгы чит ил дипломатик вәкиллекләрен Киевтан хезмәткәрләрен эвакуацияләргә чакырды. Мария Захарова, әгәр Киев 9 май парады вакытында Мәскәүгә һөҗүм итсә, Украина башкаласына җавап һөҗүме «котылгысыз булачак», дип белдерде.

🔸Доналд Трамп соңгы тәүлектә АКШ белән Иран арасында «бик яхшы» сөйләшүләр узуын һәм якларның килешү төзүгә якын булуын әйтте. Сәясәтче сүзләренчә, Иран атом коралы җитештерүдән баш тарткан. Шул ук вакытта Вашингтон әле Тәһраннан үзара аңлашу турында меморандумга кул кую буенча җавап алмаган. Иранда моңа аңлатма бирмәделәр.

🔸Тверь өлкәсенең Ржев шәһәрендә Украина дроннары һөҗүменнән соң пәнҗешәмбегә каршы төндә берничә күпфатирлы йорттан якынча 350 кеше эвакуацияләнгән. Өч күпкатлы йортка зыян килгән.

Русия мәхкәмәсе 14 елга ирегеннән мәхрүм иткән Кырым журналисты Вилен Темерьянов хастаханәгә эләккән

Ул Дондагы Ростов шәһәрендәге 1нче тикшерү изоляторыннан хастаханәгә озатылган.

Бу хакта «Кырым теләктәшлеге» берләшмәсенә аның хатыны Эльмаз Темерьянова хәбәр иткән.

Иренең хастаханәдә булуын хатын ире белән бер камерада утыручы тоткыннарның берсенең хатыныннан белгән. Темерьяновның хатыны аның хәзер кайдалыгынбелми. Ул
Виленның кайда икәнен ачыклау өчен тикшерү изоляторына шалтыраткан. Әмма анда мондый мәгълүмат бирмәүләрен әйткәннәр. Хатын иренең хастаханәгә күчерелүен белүен әйткәч, изолятор хезмәткәре аңа шунда шалтыратырга тәкъдим иткән.

Гадәттә Ростовтагы тоткыннарны дәвалый торган 19нчы төбәкара махсус туберкулез хастаханәсендә (МОТБ-19) исә мәгълүматны рәсми мөрәҗәгатьтән соң гына бирә алуларын хәбәр иткәннәр.

🔹2022 елның 11 августында Җанкөйдә һәм Җанкөй районында Вилен Темерьянов, Энвер Крош, Сеитяй Аббозов, Мурат Мустафаев, Эдем Бекиров һәм Ринат Алиев Русия куәт оешмалары вәкилләре тарафыннан Русиядә тыелган, әмма дөнья илләренең күпчелегендә рөхсәт ителгән «Хизб ут-Тәхрир» оешмасында катнашуда гаепләнеп тоткарланган иде.

🔹Бу җинаять эшендәге төп дәлил итеп 2015 елда мәчеттә яздырылган сөйләшү аудиоязмасы күрсәтелгән. Адвокат Эмиль Курбединов фикеренчә, аны ФСБ архивларыннан сигез ел үткәч чыгарганнар: «Бу еллар дәвамында бу кешеләр җинаять эзәрлекләвенә дучар ителмәде һәм җәмгыять өчен бернинди куркыныч тудырмады».

🔹Мәхкәмә кырымнарга 13 елдан 19 елга кадәр иректән мәхрүм итү җәзасы билгеләде.

Хакимиятләр Новосибирскида тилчә таралуын раслады

Тилчә март башында Новосибирски өлкәсендәге фермер Светлана Панина сыерларының берсендә табылган. Ләкин аның маллары 12 мартта, имеш, пастереллёз йоктыру сәбәпле юк ителгән, дип яза «7х7» басмасы һәм SibPublicFaces Telegram-каналы.

Панина хуҗалыгында 150 сарык, 40 сыер, җиде кәҗә, өч дөя һәм ике дуңгыз баласы булган. Алар да үтерелгән.

Тикшеренү нәтиҗәләре язылган документны 3 мартта Новосибирски өлкә ветеринария-санитария тәэминаты үзәге әзерләгән. Аны Новосибирски өлкәсе ветеринария идарәсе тәкъдим иткән. Әлеге идарә мәхкәмә аша фермердан хуҗалык җирлеген дезинфекцияләү өчен чистартуны таләп иткән.

Шул ук вакытта фермер сыерларына пастереллёз һәм котыру чиренә анализ ясалганмы-юкмы икәнлеге әйтелми.

▪️Русиядә малларны күпләп юк итү турында хәбәрләр февраль башында ук килә башлады. Фермерлардан малларны Новосибирски һәм Омски өлкәләрендә күпләп тартып алдылар. Аналитиклар исәпләвенчә, 2026 елның февраль-март айларында 90 меңгә кадәр баш терлек юк ителгән булырга мөмкин.

▪️Новосибирски өлкәсе авыл хуҗалыгы министрлыгы төбәктә, имеш, пастереллёз һәм котыру чире таралуы турында белдергән иде. Малларны үтергән вакытта түрәләр фермерларга да шул ук сүзләрне әйткән.

▪️Бәйсез экспертлар хакимиятләр тилчә авыруы таралуын яшерергә тырышкан булырга мөмкин дип фаразлый.

Tiktok «Алабуга Политех» аккаунтын томалаган

Tiktok Русиянең Украинадагы баскын сугышы өчен Shahed дроннары җитештерүче ширкәт каршындагы “Алабуга Политех” көллиятенең рәсми аккаунтын томалаган. Шулай ук әлеге көллияттә дронар җитештерүне рекламлаган башка авторларның видеолары да бетерелгән. The Insider язуынча, барлыгы ким дигәндә 122 роликның юк ителүе билгеле, әмма санау әле дәвам итә.

Бетерелгәннәр арасында 11,9 миллион язылучысы булган Ян Шәймөхәммәтов (ynchq, Янчик) та бар. Ул “Алабуга” рекламы белән бәйле кимендә өч видео чыгарган булган.

Элегрәк Twitch "Алабуга Политех" оештырган Counter-Strike 2 чемпионатын трансляцияләгән стримерларның аккаунтларын томалаган иде.

▪️Русиянең Украинага каршы баскын сугышы башланганнан соң, Татарстандагы "Алабуга" махсус икътисади зонасында Иранның Shahed дроннарын (Русиядә "Герань-2" дип атала) җитештерү башланды. "Алабуга Политех" студентлары да бу дроннарны җыюга җәлеп ителә диелде.

@azatliqradiosi

Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин Русия президенты Владимир Путинга күп фатирлы йортларда гыйбадәт кылуны чикләү турындагы канун өлгесенә каршы мөрәҗәгать юллаган

Бу хакта Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәсми сәхифәсе хәбәр итә.

Хатта Равил Гайнетдин «Вөҗдан иреге һәм дини берләшмәләр» турындагы Федераль канунның 16 һәм 24 маддаләренә һәм "Русия торак кодексының 17 маддәсенә үзгәрешләр кертү турындагы» федераль канун өлгесенә бәйле Русия мөселманнары диния идарәсенең фикерен җиткерә.

Әлеге канун өлгесе күп фатирлы йортларның торак булмаган биналарында һәм шул йортларга якын урнашкан янкормаларда дини чараларны үткәрүне тыя.

Шулай ук фатирда анда теркәлеп яшәүче генә гыйбадәт кыла алачак, әгәр ул үзендә кунакта булган туганнары яки дуслары белән бергә намаз укыса, канун бозучы булачак. Шулай ук канун өлгесе бу биналарда миссионерлык, ягъни дәгъват эшчәнлеген тыя — җәмәгать догасы вакытында фатирдагыларның берәрсе башка дин әһеле була калса, бу алым аңа дәгъват кылу дип саналачак.

Русия мөселманнары диния нәзарәте башлыгы сүзләренчә, канун өлгесен кабул итү ватандашларның Конституция нигезендә бирелгән хокукын - дин тоту иреген бозуга китерәчәк, ә Русиянең күп кенә төбәкләреннән канун өлгесенә бәйле имамнар һәм дини берләшмәләрдән борчулы мөрәҗәгатьләр килә.

Гайнетдин мөселманнардагы гыйбадәтнең һәм дини йолаларның җәмәгать белән уздырылуын һәм анда киң даирә якыннар катнашуы турында яза.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Башкортстанның Яңавыл шәһәрендә бюджет кытлыгы аркасында урам утларының бер өлеше яктыртылмаячак

Яңавыл район хакимияте белдерүенчә, бу чара шәһәр бюджеты керемнәренең җитәрлек күләмдә тупланмавы белән бәйле.

Утларның кеше аз йөри торган урамнарда яктыртылмаячагы әйтелгән. Мәктәпләр, хастаханәләр һәм балалар бакчалары кебек социаль биналар янында утлар булачак дип ышандыралар.

— Без вәзгыятьне тотрыклыландыру һәм урам яктыртуын торгызу өчен мөмкин булганның барысын да эшлибез, — диелә хакимият хәбәрендә.

▪️Шул ук вакытта Башкортстан җитәкчелеге Русиянең Украинадан басып алган шәһәрләрен төзекләндерү өчен акчаны гел таба. Башкортстан фетнәчел Луһански "халык республикасы"ның Хрустальный (Красный луч) шәһәренә даими ярдәм итеп килә.

▪️Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров быелгы юлламасында Красный Луч шәһәрендә өч ел эчендә якынча 5 млрд сумга 238 торак йорт, социаль һәм инфраструктур объектлар торгызылуы турында әйтте. Быел 157 объект төзекләндерәләчәк. Башкортстан акчасына анда мәктәп тә салынды.

▪️Быел Башкортстан казнасы 22,5 миллиард сум дефицит белән кабул ителде.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 8 май, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Төн уртасында Русия ягы игълан иткән вакытлыча утны туктату гамәлгә керде. Шулай да һава һөҗүмнәре дәвам итә. Русия саклану министрлыгы мәгълүматына караганда, төнлә 264 дрон бәреп төшерелгән. Үз чиратында Владимир Зеленский Русия 850дән артык дрон җибәрүе һәм фронт сызыгында 140 ачу очрагы булуын хәбәр итте.

🔸Татарстан күгендә дә дрон бәреп төшерелүе турында әйтелде. Әлеге вакытта һава аланнары эшли, дрон һөҗүме куркынычы гамәлдән чыгарылды.

🔸Әрмәнстан премьер-министры Никол Пашинян хөкүмәт брифингында Ереванның «Украина мәсьәләсендә» Русиянең беректәше булмавын әйткән, дип хәбәр итә «Арменпресс». Сәясәтче шулай ук Әрмәнстанның «принципиаль позициясе» элекке Совет берлеге илләренең бербөтенлеген тануны беркеткән Алматы декларациясенә нигезләнүен өстәгән.

🔸Грузия мәхкәмәсе опера җырчысы Паата Бурчуладзене узган ел октябрендә полиция белән бәрелешләргә китергән протестлар турында җинаять эше нигезендә җиде елга ирегеннән мәхрүм иткән. Бурчуладзе белән бергә тагын сигез кеше биш елдан җиде елга кадәр хөкем ителгән, тагын бер кешегә читтән торып хөкем карары чыгарылган.

Лаешта Украинага каршы сугышучыларга мемориал ачылды. Анда районнан үлгән 195 исем бар

Бу – Татарстанда Украина сугышында катнашучыларга багышланган беренче зур мемориаль һәйкәл, дип яза Бизнес-Онлайн. Моңа кадәр республикада күбрәк кечерәк мемориаль формалар гына ачылган иде.

Һәйкәл "Сокровенное" хәйрия фонды акчаларына төзелгән диелә. Гомум эшләр бәясе – 4,17 миллион сум.

Мемориалда сугышта Лаеш районыннан үлгән 195 кеше исеме язылган. Азатлык Радиосының Сугышта үлүчеләр хисабында Лаеш районыннан 133 һәлак булган сугышчы турында билгеле. Бу Азатлык күп тапкыр язган тезисны дәлилли: чынлыкта үлемнәр саны күпкә күбрәк.

Азатлык сугышта үлүчеләр исемлеген ачык чыганаклардан: рәсми хәбәрләрдән, социаль челтәрләрдән, некрологлардан, башка хәбәрләрдән туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми.

Шул ук вакытта, Лаеш һәйкәлендә районнан барлык үлүчеләр исемнәре язылган дип тә хәбәр ителми. Димәк, бу сан да зуррак булырга мөмкин. Яңа исемнәр өчен ике рәт урын да калдырылган.

Тулырак 👉 монда укыгыз.

Русия көньягындагы 13 һава аланы 12 майга кадәр эшләмәячәк

Росавиация Русиянең көньягындагы һава аланнарында очышларны 12 майга кадәр туктатып тору турында рәсми белдерү чыгарды. Шул ук вакытта әмма бу мөддәтнең кыскартылуы да мөмкин булуын әйтте.

Чикләүләр 13 һава аланына кагыла: Сочи, Краснодар, Геленджик, Минераль Сулар шәһәрләре, Волгоград, Әстерхан, Грозный, Мәхачкала, Владикавказ, Ставрополь, Нальчик, Элиста һәм Магас. Очышларны туктатып тору карары Дондагы Ростов төбәк үзәгенә Украина дроннары һөҗүменнән соң килгән зыянны бәяләү һәм һава хәрәкәте белән идарә итү системнарын торгызу кирәклеге белән аңлатылган.

Бүген Украина дроннары «Русия көньягы аэронавигациясе» филиалының идарә бинасына һөҗүм итте. Бу хәл Русиянең көньягында һава хәрәкәте белән идарә итүне тәэмин иткән Дондагы Ростов төбәк үзәге эшенә тәэсир иткән.

"Баймак эше" нигезендә хөкем ителгәннәр колонияләрдән Башкортстанга кайта башлады. "Бу – җиңүгә зур адым"

Башкортстанның Баймак шәһәрендә булган "массакүләм тәртипсезлекләрдә катнашу" эше өчен хөкем ителгән кимендә 11 кешегә соңгы айда иректән мәхрүм итү җәзасы йомшагракка алыштырылган. Кемнедер мәҗбүри эшләргә җибәргәннәр, кемгәдер төрмә белән белән бәйле булмаган чикләү чаралары калдырып, иреккә җибәргәннәр.

"Idel.Реалии" өйрәнгән мәхкәмә сайтларындагы эш карточкаларына караганда, Баймактагы вакыйгаларда гаепләнеп хөкем ителгәннәргә җәзаны йомшарту процессы әле 2025 елның көзендә үк башланган.

"Сәяси тоткыннарга ярдәм.Мемориал" хокук яклау проекты җитәкчесе Сергей Давидис өстән төшерелгән "сәяси карар" дип саный.

Шул ук вакытта, "бу кешеләрне шартлы рәвештә вакытыннан алда азат итмәүләре очраклы түгел", ди ул.

— Алар хакимиятнең "кармагында" кала. Җәза саклана, бары тик йомшаграк формага гына алыштырыла — һәм бу инде күпсанлы, асылда гаепсез кешеләрнең иректән мәхрүм ителүе китереп чыгарган кебек көчле эмоциональ реакцияне тудырмый, — диде әңгәмәдәш.

"Баймак эше" нигезендә 80ләп кеше тоткарланды. Күпләренә хөкем карарлары чыкты. Әлеге вакытта "оештыручылар" дип танылган 10 кешенең мәхкәмәләре бара.

Кемнәр азат ителгәнен 👉 безнең мәкаләдә укыгыз.

"Баймак эше" нигезендә уннан артык кеше колонияләрдән чыгарылды.

Алар тулысынча азат ителде дип булмый. Кемдер мәҗбүри эшләрдә, кемнеңдер ирекләре башка төрле чикләнгән.

Ләкин моңа да шат алар.

Бу җиңүме, сәяси карармы?

"Һәр кеше әти-әниле булып бәхетле үсәргә лаек, безгә исә андый бәхет тимәде..."

2020 елда Азатлык Радиосы "Сугыш чоры балалары" проекты ясаган иде.

Флүрә Хурмашина хатын-кыз күңеле белән сугыш чорын искә алучыларның берсе булды. Казанның Яңа татар бистәсендә үскән Флүрә апа әтисен хәтерләми. Сугышка киткән килеш ул кире әйләнеп кайтмый. Ятимлек ачысын нык татый Флүрә апа. Шуңа да ул солдат киеменнән күргән һәрбер ир кешене дусларына, урамдагы бала-чага алдында ким-хур булмас өчен, "Бу – минем әти" дип таныштыра. "Әтием булган булса, әлләкем булыр идем!" дип искә ала күз яшьләре белән.

"Сугыш минем буынны мәрхәмәтлеккә өйрәтте, нинди генә авырлык булмасын, кеше булып калырга кирәклеген аңладык. Әмма бүген сугышны фаҗига дип түгел, ә күкрәк кагып каһарманлыкка тиңләп кабул итү гадәте таралды. Җиңү көне җитә башласа, "Можем повторить!" дигән язулар чыга. Моны сугышның ни икәнен аңламаган кешеләр әйтә. Һәр кеше әти-әниле булып бәхетле үсәргә лаек, безгә исә андый бәхет тимәде...", диде ул.

Мәкаләсе монда.

Башкортстан Украинадагы сугышта үлүчеләрнең гаиләләренә түләүне биш такырга киметте

Башкортстан хакимияте Украинага каршы сугышта һәлак булган хәрбиләрнең гаиләләренә төбәк тарафыннан бирелә торган түләүне биш тапкырга киметте — хәзер ул 100 мең сум тәшкил итә.

Тиешле карар республиканың хокукый мәгълүмат порталында басылып чыкты.

Әлеге түләү 2022 елның апрелендә кертелде һәм ул ике миллион сум иде.

Соңрак аны 1 миллион сумга кадәр киметтеләр, тагын бераздан 500 мең сумга калдырдылар.

Шул ук вакытта республика хакимияте Украинага каршы сугышка контракт төзеп китүчеләргә бирелә торган бер миллион сумлык бер тапкырлык түләүне әлегә киметми. Апрель ахырында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров бу түләүне 31 майга кадәр озайтты.

Азатлык Радиосының ачык чыганаклардан җыелган саннарына караганда, Украинадагы сугышта 9 741 башкортстанлы һәлак булган.

"Медиазона" һәм Би-би-синың Урыс хезмәте мәгълүматларына караганда, бу күрсәткеч буенча республика бөтен Русиядә дә беренче урында тора.