Югары Радада кырымтатарлар, кырымчаклар һәм караимнарның вәкиллекле оешмалары турында канун өлгесе теркәлгән

 Бу хакта Украина Югары Радасы депутаты Тамила Ташева хәбәр итте.
Аның сүзләренчә, канун өлгесе кырымтатар халкы Мәҗлесе башлангычы белән әзерләнгән. Документны эшләүдә Мәҗлес вәкилләре, шул исәптән аның рәисе Рефат Чубаров, халык депутатлары Мостафа Җәмилев һәм Әхтәм Чийгоз, шулай ук Украина Юстиция министрлыгы вәкилләре катнашкан.

Ташева фикеренчә, канун өлгесен кабул итү Украинаның төп халыклар хокукларын яклау йөкләмәләрен үтәүдә тагын бер адым булачак.

"Кырым оккупациядән азат ителгәннән соң һәм ярымутрауны торгызу барышында мондый һәм башка кораллар аеруча мөһим булачак. Алар ярымутрауны яңадан берләштерүгә һәм халыкның үз туган, ирекле йортын торгызуда чынлап та катнашуына нигез булып хезмәт итәчәк", — диән ул.

📌2021 елның июлендә Украина Югары Радасы "Украинаның төп халыклары турында" канун кабул иткән иде. Ул кырымтатарларны, караимнарны һәм крымчакларны илнең төп халыклары дип таный. Канун аларның мәдәният, мәгариф һәм тел өлкәләрендәге төп хокукларын билгели, шулай ук төп халыкларның вәкиллекле органнарын төзү һәм аларның эшчәнлеген оештыру тәртибен күздә тота.

Тулырак 👉 монда укыгыз.

Көзге шимбә кичендә "Галиябану" әсәрен тыңларга тәкъдим итәбез.

Аны Әйдә!Online проекты татар телен өйрәнүчеләр өчен махсус әзерләп яздырган.

Вашингтонда Төрки халыклар җәмгыятьләре һәм мирасы Дөнья шурасы (Global Council of Turk Communities and Heritage, GCTCH) оешкан

Сәүдәгә корылмаган халыкара яңа оешма төрки халыкларның телләрен, тарихи хәтерен һәм мәдәни гореф-гадәтләрен саклау, шулай ук аларның мәнфәгатьләрен халыкара мәйданда яклау белән шөгыльләнергә җыена.

Рәсми сәхифәдә язылганча, GCTCH эшчәнлегенең төп юнәлешләре арасында юкка чыгу куркынычы янаган телләрне саклау, архивлар булдыру, тарихи тикшеренүләр үткәрү һәм мәгариф програмнарын гамәлгә ашыру бар. Шура шулай ук төрки халыклар берлекләренең мәдәни һәм һуманитар мәсьәләләрен алга сөрү максатыннан университетлар, фәнни оешмалар, хөкүмәтләр һәм халыкара оешмалар, шул исәптән БМО структуралары белән хезмәттәшлек итәргә ниятли.

Оешманы төзү башлангычы белән House of Afshar "Афшарлар йорты" чыккан. Аерым игътибар үз дәүләтләре булмаган яки мәдәни мирасын саклау мөмкинлекләре чикләнгән халыкларга биреләчәк дип әйтелә.

Шурага 37 җәмгыять керә дип язылган. Алар арасында башкортлар, кырымтатарлар бар. Шул ук вакытта Себер татарлары һәм Идел буе татарлары аерым җәмгыятьләр буларак күрсәтелгән.

Бу хәл Мәскәүнең татарны аерым төркемнәргә бүлү омтылышының дәвамы буларак кабул ителмиме, ничек уйлыйсыз?

@azatliqradiosi

2027 елда Казанда Муса Җәлил опера һәм балет театрында кабат "Үзгәреш җиле" җыр фестивале узарга мөмкин

Үз чыганакларына таянып "Бизнес Онлайн" язуынча, ике концертның апрельдә узуы көтелә. Элек ул гадәттә ел азагында оештырыла иде.

"Үзгәреш җиле" фестивале беренче тапкыр 2016 елда узды. Ул вакытта аны уздыруга тотылган чыгымнар 80 миллион сумнан артып киткән иде.
2020 елда Нью-Йоркта "Үзгәреш җиле" фестивале уздыру Татарстанга кимендә 30,5 млн сумга төшкән дип белдерелде.

Соңгы тапкыр фестиваль 2023 елны узды. 2024 елны фестиваль уздырмауны БРИКС җыены аркасында дип белдерделәр. Ләкин ул 2025 елда да үтмәде, быел да узмый һәм бу хакта алай искә алучы юк иде.

Басма язуынча, киләсе елга планлаштырылган фестивальдә ниндидер үзгәрешләр көтелми. Музыкаль җитәкче - Мәскәүдән килгән джаз быргычысы Вадим Эйленкриг һәм аның башкала музыкантлары. Шулай ук татар эстрадасының, нигездә, элекке җырларына заманча аранжировкалар тәкъдим ителә.
"Үзгәреш җиле" оештыручылары нәкъ яңа формалар белән татар җырын бар дөньяга танытабыз дип аңлата килде.

"Бу формалар заманча, әмма яңалыгы нидә? Аларны инде бөтен дөнья белә. Индианнарны затлы ташлар урынына пыяла биреп алдаган кебек безне дә алдалыйлар. Милли кыйммәтләребезне аңламыйбыз, кадерләмибез", дигән иде 2020 елда Миләүшә Хәбетдинова.

"Үзгәреш җиле"нә килгәндә, үз гомерендә татар музыкасын ишетмәгән рус, йә булмаса яһүд татар музыкасына нинди үзгәреш кертә алсын? Үзгәреш китерер дә ул, ләкин безнең файдага түгел. Бер генә мисал китерәм: Җәүдәт Фәйзинең 30нчы елларда язган "Урман кызы" дигән искиткеч тирән, тәннәрне чымырдатырлык җыры бар. Шул җырда бер егет шундый маймылланды, Җәүдәт абый каберендә борылып яткандыр инде, дип уйладым", диде элек композитор, баянчы Рамил Курамшин.

@azatliqradiosi

Моннан биш ел элек, 2021 елның 25 октябрендә, Татарстан Дәүләт шурасы президент атамасын бетерүне күздә тоткан федерал канун өлгесенә каршы чыкты

Ул вакытта әлеге канун өлгесенә утырышта катнашкан 82 депутат каршы тавыш бирде.

Шуңа да карамастан 2023 ел башында Татарстан Конституциясе туракланды һәм президент атамасы бетерелде. Хәзер ул рәсми төстә "рәис" һәм "глава" дип аталып йөртелә.

@azatliqradiosi