Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.53K subscribers
11.7K photos
1.16K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
Татарстанда мәктәп укучылары экстремизмга тикшерергә тәкъдим итәләр

Мондый тәкъди белән Татарстан депутатлары чыккан. Алар фикеренчә, үсмерләрнең "хәрби комиссариатларга һәм тимер юл инфраструктурасына ут төртү очраклары" ешайган. Шулай ук алар балаларның кыйммәтләр системы формалашмаган, психикасы тотрыклы түгел, шуңа күрә алар җимергеч йогынтыга бирешергә мөмкин, дип саный.

Күпчелек ата-аналар балаларын наркотикларга тикшерүдән баш тартканга, депутатлар экстремизга тикшерүне мәҗбүри итәргә кирәк дип саный.

Июнь аена булган мәгълүматларга күрә, Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле Русиянең 101 үсмерен террорчылыкта һәм экстремизмда гаепләгәннәр. Алаар Росфинмониторинг исемлегенә кертелгән.

Тулырак 👉 монда укыгыз.
😡7👍1🤡1
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
Бу көннәрдә Азатлык Радиосы җыйган исемлектә ике республикадан үлүчеләр саны 7 меңнән артты дип яздык. Харитада - Башкортстан саннары. Иң күп үлүчеләр түбәндәге шәһәр-районнардан: 🔹Уфа – кимендә 386 кеше. 🔹Белорет районы – кимендә 155 кеше. 🔹Стәрлетамак…
Фотода Әлшәй районының Гайниямак авылыннан Артём Хәйретдинов. Азатлык Радиосы мәгълүматларына күрә, ул Башкортстаннан Украинадагы сугышта һәлак булган иң яшь кеше.

Артем 2006 елның 16 мартында туган. Мәктәпне тәмамлагач, Уфа авиация техникумына укырга кергән, соңрак хәрби хезмәткә чакырылган.

2024 елның маенда Артёмның хәрби контракт төзегәне мәгълүм. Берничә айдан соң — 25 октябрь көнне — ул баскынчы сугышта һәлак була.

Хакимиятнең һәм хәрби җитәкчелекнең срочникларны хәрби контракт төзергә үгетләве турында без инде язган идек. Мәҗбүри вакытлы хезмәт үтәргә дип китеп, соңыннан Русия саклану министрлыгы белән контракт төзегән яшьләр мисаллары күп.

Башкортстаннан сугышта үлүчеләрнең яшенә килгәндә, иң күп үлүчеләр элеккечә — 35-44 яшь төркемендә:

35-44 яшь: кимендә 717 кеше,
25-34 яшь: кимендә 581 кеше,
45+ яшь: кимендә 514 кеше,
18-24 яшь: кимендә 240 кеше.

Тулырак бу хакта 👉 бүгенге мәкаләдә укый аласыз.
🤡8😢4👍2
Бүген Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров "Туры элемтә" вакытында сорауларга җавап бирде.

Анда күтәрелгән кайбер мәсьәләләр:

Ни өчен һаман республика хөкүмәтендә министрлар "вакытлыча" тамгасы белән йөри?

Хәбиров аңлатканча, бу мәсьәлә Мәскәүдә килештерү процессы белән бәйле. Ул якын арада һәрбер министр федераль министрлыкта расланырга тиеш диде.

Башкортстан премьер-министры булып Андрей Назаров калачак дип тә өстәде.

Салават Юлаев һәйкәле төзекләндерүгә алгач кире кайтарылачакмы?

Төзекләндерү эшләре 1,5 елга сузылачак, ул кире кайтарылачак. Төзәтми мөмкин түгел, һәйкәл нык таушалган, диде Хәбиров.

Вазифасыннан китү сүзләре чынмы?

Хәбиров үзенең вазифадан алыначагы турындагы "имеш-мимеш"ләргә ышанмаска чакырды. Аныңча, мондый хәбәрләр кайбер затлар тарафыннан "хәлне тотрыксызландыру" өчен уйлап чыгарыла. Ул үзенең оппонентларының республика эчендә булуын әйтте. Шул ук вакытта читтә дә дошманнар бар диде.

Канунсыз алтын чыгаручылар белән эш ничек бара?

Махсус комиссия эшли, берничә ширкәтнең лицензиясе алынган. Бу эшне республика башлыгы идарәсе җитәкчесе Азат Бадранов контрольдә тота.

Радий Хәбиров "Туры элемтәне" ел саен оештыра.

👆Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов мондый "Туры элемтә" уздырмый. Миңнехановның Яңа ел алдыннан матбугат вәкилләре белән очрашуы бүләкләр бирешү, чәй эчүгә кайтып кала.

Тулырак 👉 Азатлык Радиосында укыгыз.
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 4 декабрь, чәршәмбе, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Оппозицион Демократик хезмәт фиркасе Көньяк Корея президентны Юн Сок Ёльне вазифасыннан китүне таләп итә. Фирка аңа импичмент игълан итү белән яный. Оппозиция президенты илдә сугыш хәле игълан иткән өчен дәүләткә хыянәттә гаепләмәкче.

🔸Америка журналисты Такер Карслон Мәскәүгә килеп Русия тышкы эшләр министры Сергей Лавровтан интервью алган. Ул эфирга якын көннәрдә чыгачак диелә.

🔸Тбилиси үзәгендә кичә кич янә протестлар булды. Спецназ аларны уратып алды һәм куып таратты. Протестчылар Грузиянең Европа берлегенә керү сөйләшүләрен туктатып торуга каршы.

🔸Русия сәүдә һәм сәнәгать министрлыгы үсмерләргә зыянлы һәм куркыныч шартлар булган зводларда эшләргә рөхсәт итү тәкъдиме белән чыкты. Бу тәкъдим кабул ителсә, үсмерләр мондый эшләрдә 16 яшьтән эшли алачак.

🔸Яшел Үзән районының Олы Ачасыр авылында татар мәгърифәтчесе, галим һәм язучы Каюм Насыйри туган һәм яшәгән йортны реставрациялиләр.
2025 елда республикада мәгърифәтченең тууына 200 ел тулуга багышланган бәйрәм чаралары уздырылачак.
👍4🔥3💋1
Тикшенерү: 2022 һәм 2023 елларда Русиядә көн саен өч хатын-кыз үтерелгән

Русиядә гаиләдә көч кулланган чакта хатын-кызларны үтерү күрсәткечләре тотрыклы рәвештә югары булып кала бирә. 2022 һәм 2023 елларда кимендә 2284 хатын-кыз гаиләдә көч кулланып үтерелгән, шуларның 93 процентнын партнёрлары үтергән. Бу хакта тикшеренүдә әйтелә.

Саннарга караганда, Русиядә һәр ай саен кимендә 95 хатын-кыз, ягъни һәр көн саен өч хатын-кыз үтерелгән.

Русиядә гаиләдә көч куллану турында канун юк. Соңгы елларда Русия думасына мондый канун өлгеләре 40лап тапкыр кертелде, әмма бер генә укылыш аша да үтмәде. 2017 елда Русия Җинаять кодексыннан сугу турындагы маддәне бетерделәр, ә гаиләдә көч кулланган өчен административ җаваплылык кертелде.

Тулырак 👉 Азатлык Радиосында укыгыз.
😱3❤1🤔1🤬1
Русия сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы 16 яшьлек үсмерләрне куркыныч һәм зарарлы җитештерүләрдә эшләтүне тәкъдим итә

Бу үзгәрешләр кертелсә, сәнәгать оешмалары һөнәри белем бирүче уку йортларының студентлары белән килешү төзеп, аларны түләүле практика үтәргә үзләренә ала алачак, дип саныйлар министрлыкта.

Элегрәк моны Татарстан депутатлары да тәкъдим иткән иде, әмма Думада куркыныч эшләргә балаларны җәлеп итүне кешелексезлек дип атадылар.

Казан дәүләт медицина университеты вәкиле Маргарита Максимова "Без туучылар санын арттырырга телибезме? Без бу балаларның сәламәтлеген бозачакбыз һәм туучылар саны артмаячак. Гарип балалар саны артачагы турында әйтеп тә тормыйм", дип кисәткән иде.

Русиядә кадрлар кытлыгы хөкем сөрә, мигрантлар белән проблемнар туып тора. Хакмияит төрлечә эшче куллар эзли.

Бу хакта тулырак 👉 монда укыгыз.
🤬5🤮2👍1👏1
Бу көннәрдә Азатлык Радиосы җыйган исемлектә ике республикадан үлүчеләр саны 7 меңнән артты. Бу — ачык чыганакларда табылган исемнәр генә.

3 декабрьгә без Татарстаннан — кимендә 3386 хәрби үлеме таба алдык. Соңгы атнада гына 98 исем өстәлде.

Татарстанда да иң күп үлүчеләр — башкала Казаннан (кимендә 515 кеше). Районлап үлүчеләр түбәндәгечә:

🔹Казан – кимендә 515 кеше.
🔹Чаллы – кимендә 371 кеше.
🔹Түбән Кама районы – кимендә 182 кеше.
🔹Әлмәт районы – кимендә 148 кеше.
🔹Яшел Үзән районы – кимендә 111 кеше.
🔹Бөгелмә районы – кимендә 101 кеше.

Ә менә иң "тыныч" район — Әтнә. Ул районнан сугышта 13 кеше үлемен таба алдык.

Бу хакта тулырак👉 безнең мәкаләдә укырга мөмкин.
😭1
“Бүген Башкортстандагы хокук бозуларны теркәп бару кирәк”

Чит илдәге башкорт милли хәрәкәтенең чираттан тыш Корылтаенда Башкортстанда яшәүчеләрнең кеше хокукларын яклау институты булдырылды.

Башкорт омбудсмены республикадагы кеше хокуклары бозылуны теркәп барачак һәм халыкара оешмаларга, мәхкәмәләргә мөрәҗәгать итәчәк. Милли хәрәкәт фикеренчә, бу "Путин режимы җимерелгәннән соң гаеплеләрне җаваплылыкка тартыр өчен" эшләнә.

Омбудсмен вазифасына милли хәрәкәт активисты, Азат милләтләр Лигасы вәкиле Айгөл Лайон сайланган.

"Башкорт милли сәяси үзәге"нә нигез салган сәяси мөһаҗир Руслан Габбасов сөйләвенчә, башкорт халкының хокукларын яклау үзәген булдыруга ихтыяҗ күптән бар. Хәзерге вакытта Башкортстанда кеше хокуклары омбудсмены вазифаларын элекке эчке эшләр министры Михаил Закомалдин били. "Ул ялган эшләр белән пачкалап кешеләрне утыртты", ди Габбасов. Аныңча, Баймак вакыйгалары Башкортстанда халыкның хокуклары якланмавын ачык күрсәткән.

Тулырак Азатлык Радиосында укыгыз.

👉Төп сайтта
👉Көзге сылтама
👍5🥱1
Татарстанга чит илләрдән күчүчеләрнең 16 проценты гына татар

Республикага дәүләт програмы ярдәмендә күчеп төпләгән төп милләт — таҗик һәм урыслар булган.

Соңгы җиде елда Татарстанга чит илдән күчүче татарлар саны кими башлаган.

Татарстан хезмәт министры урынбасары Наталья Бутаева сүзләренчә, Татарстанга күчүчеләрнең 27% — таҗиклар, 17% — урыслар, 16% — татарлар, 14% — төрекмәннәр һәм үзбәкләр булган. Алар нигездә Казан, Әлмәт, Яшел Үзән шәһәрләренә төпләнгән.

Татарстанга күченеп кайтырга теләүчеләр өчен махсус програм эшли.

👉Тулырак монда укыгыз.
🤮5✍2👍1👏1
📍Русия саклану министрлыгы Украинадагы сугышта хәбәрсез югалган Русия хәрбиләренең туганнарыннан ДНК экспертизасы уздыруны сораган 48 мең гариза алган.

Думаның саклану комитеты җитәкчесе Андрей Картаполов бу мәгълүматларны таратмаска чакырган.

"Бу яшерен, шактый сизгер мәгълүмат. Йомгаклау документларын төзегән чакта да бу саннар беркайда да булмасын", дигән Картополов.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сәхифәсендә укыгыз.

@azatliqradiosi
😡2
Татарстанда узган ел ришвәтнең уртача күләме 263 мең сум булган булса, быел 377 мең сумга җиткән.

Мондый җинаятьләрнең күпчелеге Казанда, шулай ук Чаллыда, Яшел Үзәндә һәм Түбән Кама районында теркәлгән.

▪️Татарстанда үткәрелгән социологик тикшеренү нәтиҗәләренә караганда, һәр унынчы кеше ришвәтчелек белән очрашкан. Татарстанда ришвәтчелек очраклары нигездә бюджет акчалары белән бәйле. Бу җинаятьләрдән килгән зыян миллиард сумга кадәр җитәргә мөмкин.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
🤬2👍1
Русия федераль иминлек хезмәте (ФСБ) Мәскәүдә кулга алынуыннан соң сугышка каршы чыгучы активист һәм программчы Кирилл Парубецның телефонына шымчылык итүче Monokle программын урнаштырган.

Бу – сугышка каршы чыгучы активистларга каршы мондый программ кулланулары турында билгеле булган беренче очрак, дип җиткерә "Первый отдел".

Әле сугыш башланганчы ук Парубец Украинага күчеп киткән булган, хәйриячелектә катнашкан. 2022 елның 24 февраленнән соң качакларга булышкан. Ахыр чиктә ул хатыны белән башка урынга күченү өчен документлар җыярга дип Русиягә кайткан. Әмма быел апрель аенда аның өенә куәт оешмалары вәкилләре килгән. Алар Парубецны кыйнаган, атып үтерү белән янаган диелә. Соңрак мәхкәмә прогррамчыны һшм аның хатынын полициягә буйсынмау турындагы маддә нигезендә 15 көнгә кулга алган.

Утыру урынында (спецприемник) куәт оешмалары вәкилләре Кирилл Парубецка дәүләткә хыянәттә шикләнелүен әйтеп, хезмәттәшлек итәргә: дусты турында әләкләп торырга тәкъдим иткә. Ул ризалашкан, чөнки баш тартса башка проблемнар булыр дип сагайган.

Утыру урыныннан азат ителгәннән соң, ул үзенең телефонында Monokle шымчы программы тапкан. Программ аның кайда булуын, шалтыратуларын күзәтеп барырга мөмкинлек биргән. Хәзерге вакытта Парубец хатыны белән Русиядән киткән, чит илдә яши диелә.

@azatliqradiosi
🔥1
📍Түбән Кама мэры урам чистартучылар җитмәгәнгә шәһәр халкын кар нык яумасын өчен"Аллаһка ялварырга" чакырган

"Ярый инде шәһәрне чистартып торабыз, әмма алга таба ничек булачак? Әлбәттә, бу карның ни кадәр явуына бәйле. Былтыргы кебек булса, хәлләр шактый катлауланачак. Шуңа күрә безгә карны әз-әз генә бирсен дип Аллаһы Тәгаләдән ялварачакбыз. Аллаһы Тәгаләгә ялварабыз. Хәзрәт тә, атакай да монда. Гөнаһны азрак кылырга, күбрәк сорарга", дигән мэр Рамил Муллин.

Ул киңәшмә вакытында шәһәр урамнарын чистартырга эшчеләр җитми дигән.

Түрә әйтүенчә, Түбән Камага урамнарны чистарту өчен 50 процентлап кеше җитми. Икътисади авырлыкларны ул Украинадагы сугыш белән бәйләп аңлаткан. "Катлаулы вакытта яшәвебезне онытмаска кирәк. Егетләребез җиңү белән кайтсын", дигән ул.

Былтыр Түбән Камада урамнарны чистартуга шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм ителгәннәрне җәлеп иткәннәр иде. Ул чакта Рамил Муллин вазгыять катлаулы булса да, коммуналь хуҗалык эшчеләре карны чистарту бурычын үти алды, әмма эшчеләр җитмәү җитди проблем булып кала дигән иде.

Тулырак👉 Азатлык Радиосы сәхифәсендә укыгыз.

@azatliqradiosi
😁3🤣3❤1🤡1
Русия-Украина сугышында катнашкан татарлар турында ни уйлыйсыз?

Мордовиядән Миразыйм Исмәгыйлев сугышка үзе теләп кенә түгел, ә улы Ринат белән китеп барган. Икесе дә сугыштан яраланып кайта. Хәзер Исмәгыйлев мәктәпләр буйлап йөри һәм балаларга (шул исәптән татар балаларына да) сугыштагы хәлләр турында сөйли.

Русия Украинага каршы сугышын 2022 елның 24 февралендә башлады. Дөньяның күпчелек илләре бу сугышны хөкем итеп чыкты.

👉Безнең яңа видеоны карагыз.

#татарлар

@azatliqradiosi
💩5👍1😁1🤡1🌭1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген — 5нче декабрь. Азатлык Радиосы эшен дәвам итә. Шушы минутка булган яңалыклар белән танышыйк.

🔹Франция парламенты Мишель Барнье хөкүмәтенә ышанмау вотумын чыгарган. Барьне президент Эммануэль Макронга вазифадан китү турында гариза бирәчәк. Премьер-министрны вазифасыннан алу өчен депутатларның күпчелеге, 331 кеше тавыш биргән. Бу — 1962 елдан бирле беренче шундый очрак.

🔹Төнлә Русиянең Белгород өлкәсендәге өч торак пунктына пилотсыз очкычлар һөҗүм иткән дип белдерә Русия ягы. Зыян күрүчеләр юк дип хәбәр итәләр.

🔹Биткойн бәясе тарихта беренче тапкыр 100 мең доллардан артып киткән.

🔹АКШ Грузия хакимиятләренә каршы яңа чикләүләр кертергә җыена дип белдерде дәүләт секретаре Энтони Блинкен.

🔹Германия Украинага ерак араларга һөҗүм итә торган кораллар белән эш итүне рөхсәт итмәячәк, Taurus канатлы ракетларын да бирмәячәк дип белдерде канцлер Олаф Шольц.

🔹Гадәттәгедән җылы һава торышы урнашу сәбәпле быел Татарстанда тау чаңгыларында шуу сезоны соңрак башланачак. Мәсәлән, Югары Ослан, Кукмара, Зәй, Әлмәт районнарындагы чаңгы шуу комплекслары әле һаман да эшләми.

🔹Валюталар курсы: $ = 104.24 сум; € = 110.20 сум; ¥ = 14.26 сум

Әлегә шулар. Бүген дә көн дәвамында бергә булыйк! Без сезгә башкалар сөйләргә кыймаган яңалыкларны җиткерүне дәвам итәбез.

@azatliqradiosi
👍2💋1
3 декабрьдә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров "турыдан-туры сөйләшү" ("туры линия") үткәрде һәм журналистларның, җәмәгатьчелекнең сорауларына җавап бирде.

Дүрт сәгатьтән артык барган бу чарада 65 сорау яңгырады. Рәсми матбугат барлыгы 9 мең мөрәҗәгать килүен хәбәр итте. Белгечләр "турыдан-туры сөйләшү"дә сораулар алдан килештерелгән һәм Баймак вакыйгалары кебек тыелган темаларга кермәскә кушылган иде дип саный.

"Турыдан-туры сөйләшү"не Башкортстанның дәүләт телеканаллары, социаль челтәрләр күрсәтте. Очрашу, нигездә, урыс телендә генә барды, шулай да ара-тирә башкортча да сораулар яңгырады. Радий Хәбиров аларга урысча гына җавап кайтарды.

Күпчелек сораулар социаль тармакларга кагылды: кайдадыр пандус юк, трамвайлар яңартылмый, кайбер авылларда су юк һәм башкалар. Әмма төп тема Башкортстанның сугыш өчен эшләвенә бәйле иде. Бу уңайдан сугышта катнашучылар да очрашуга чакырылган иде.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сайтында укыгыз.

#Башкортстан

@azatliqradiosi
💩8🤡3🤔1
Башкортстан түрәсе Андрей Назаров хәзерге җирле үзидарә системы "Көнбатыш йогынтысы"нда оешкан дип белдерде.

"Көнбатыш шаблоннарын Русиядә куллану дисбаланс китереп чыгарды", дип аңлаткан Назаров. Ул шушы "дисбалансларны" бетерү — дәүләтнең иң мөһим бурычларыннан берсе дип саный.

Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов исә муниципаль реформага каршы фикер белдергән иде.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сайтында укыгыз.

#Башкортстан

@azatliqradiosi
💩4🤡4🖕1
Чаллыда җәмәгать транспортында йөрү бәясен 35 сумнан 45 сумга күтәреп куймакчылар.

Бу — Казандагы юл йөрү бәясеннән дә кыйммәтрәк. Хәзерге вакытта кәгазь акча белән түләгәндә Казанда 42 сум алалар.

Әмма "Бизнес Online" язуынча, хәзерге вакытта тарифлар дәүләт комитетында Казандагы юл йөрү бәясен 45 сум итү турындагы гариза да ята.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сайтында укыгыз.

#Татарстан

@azatliqradiosi
😱7👍2🤬2👏1
Татарстаннан Украина сугышына 22 имам һәм мөфтият хезмәткәре барып кайткан.

Ул хакта мөфти Камил Сәмигуллин Диния нәзарәтенең пленум утырышында хәбәр итте.

"Дүрт имам бүген дә анда хезмәт итә", дигән ул. Имамнарны гадәттә сугышның алгы сызыгына һәм һоспиталләргә җибәргәннәр. Бу "солдатларны рухландыру һәм куәтен арттыру өчен" эшләнә дип аңлаткан мөфти.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сайтында укыгыз.

#Татарстан

@azatliqradiosi
🤮13🤬4👍1🖕1
Amnesty International: Израилнең Газзәдәге гамәлләре — геноцид

Amnesty International вәкиле Аньес Калламар әйтүенчә, Израил Газзәдә кылган гамәлләр: авыр тән җәрәхәтләре һәм психик зарар ясау, махсус рәвештә фәләстиннәрне физик яктан юк итүгә исәп тоткан тормыш шартлары тудыру — Геноцид турындагы конвенция тарафыннан тыела.

Оешма моның өчен берьюлы өч алым кулланылган ди: тормыш өчен кирәкле инфраструктураны юк итү, халыкны мәҗбүриләп күчерү өчен эвакуация турындагы күп санлы боерыклар һәм һуманитар ярдәм китерүгә аяк чалу.

Калламар Израилгә корал бирүче илләрне "геноцидта катнашучыларның берсе булырга мөмкинсез" дип кисәткән. Шулай ук ул Газзәдәге геноцидка нокта кую өчен дөньядагы илләрне "карарлы һәм эзлекле чаралар" күрергә чакырган.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сәхифәсендә укыгыз.

@azatliqradiosi
👍10❤1👎1🥱1