Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.52K subscribers
11.7K photos
1.15K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
АКШта узучы Татар аланында лекторийлар оештырылды һәм Сабантуй узды

АКШның Вашингтон шәһәренә якын җирендә татар балалары өчен Татар аланы уза. Аны "Алимә Academy" онлайн татар мәктәбенең җитәкчесе Алимә Сәләхетдинова оештыра.

Ун көн дәвам иткән Татар аланы бу ялларда Tatar Open House форматында узды. Бу чарада АКШта яшәүче татар һәм башкорт диаспорасы вәкилләре катнашты, кем тели, шулар Татар аланына килә алды. Шушында ук татар галимнәре, иҗат ияләренең лекцияләре булды. Барлыгы 130 кеше тупланды.

Татарларның ислам тарихын, мәдәниятен, мәгарифен өйрәнүче АКШ галиме Даниэл Росс, Онтарио университеты профессоры, икътисад белгече Наил Кашкаев лекция ясады.

Вашингтон университетыннан Гани Нурмөхәммәтов ясалма фәһем турында, музыка белгече Рәмилә Сәүбәнова классик музыка аркылы тарихны өйрәнү турында сөйләде.

Дюк университеты галимәсе Чулпан Хисмәтова татар телен белү өстенлеге турында лекция укыды.

👉Тулырак монда укыгыз.
🔥10
❗️Илсур Һадиуллин: «Туган тел» төшенчәсе кала, ләкин сәгатьләр өчен көрәш дәвам итә

Татарстан хөкүмәтендә узган брифингта республика мәгариф министры Илсур Һадиуллин «Туган тел» предметы тирәсендәге вазгыятькә ачыклык кертте.

Русия мәгариф министрлыгы боерыгыннан күренгәнчә, «Туган тел» төшенчәсе кала диде ул. Ә дәресләрнең саны киметелүгә килгәндә, көрәш бара, барысы да әйбәт булыр дигән ышанычын белдерде.

Татарстанда эшләүче кайбер медиа дәресләр саны да саклана дип язды, ләкин чынлыкта Һадиуллин алай димәде.

1 сентябрьдән Русия мәгариф министрлыгының Федераль мәгариф стандартларына үзгәрешләр кертү турында яңа фәрманы эшли башлаячак. Аңа ярашлы, 3нче, 4нче, 5нче уку програмнарында (Татарстан әлеге програмнарны куллана) беренче сыйныфларда туган телләр дәресе атнага бер генә кала. Моңарчы ике иде.

Татарстан мәгариф министрлыгы моңа каршы чыгып, Мәскәүгә мөрәҗәгать җибәрде.
🤬16👍4🔥4❤1
❗️Русия Думасы интернетта экстремистик материаллар эзләү өчен штрафлар кертү канунын кабул итте

Шулай ук
🔸VPN хезмәтләрен рекламлау,
🔸SIM картаны яки аккаунтны башка кешегә бирү,
🔸VPN-сервис хуҗаларының Роскомнадзор таләпләрен үтәүдән баш тартуы,
🔸элемтә операторлары, интернет-сервис администраторлары, хостерларның дәүләт органнары һәм куәт оешмалары вәкилләре белән элемтә кагыйдәләрен бозу өчен штрафлар каралган.

Депутатларның 306сы бу тәкъдимне хуплады, 67 каршы чыкты, 22се тавыш бирүдән тыелып калды.

Яңа кагыйдәләргә ярашлы, “экстремистик материаллар исемлегенә” кертелгән мәгълүматны эзләгән өчен 5 мең сумга кадәр штраф карала.

Моннан тыш, VPN хезмәтләрен рекламлау өчен дә 500 мең сумга кадәр штраф салыначак.

Элек депутатлар һәм сенаторлар бу канун нигезендә русиялеләр Instagram һәм Facebook-ка кергән өчен «теләнмәгән оешма»ларның сайтларын укыган һәм аларга керүгә VPN кулланган өчен җәзага тартмаячагын әйттеләр.

@azatliqradiosi
💩7🌚1
Кырымтатар Абибулла Смедляевның Тикшерү изоляторында күз күрүе начарланган.

«Хизб ут-Тәхрир» эше нигезендә тоткарланган Смедляев быел февраль аеннан бирле аннексияләгән Кырымдагы Акмәчетнең 2нче Тикшерү изоляторында тотыла.

Аңа астигматизм һәм миопия (ерактан начар күрү) диагнозы куелган. Тентү вакытында ирнең күзлекләрен ватканнар һәм ул хәзер дә күзлексез.

Смедляев күзләре каты авыртуына зарлана, тамчылар сораса да, Тикшерү изоляторы хезмәткәрләре «тиеш түгел» дип үтенечне кире кага, дип яза ОВД-Инфо. Смедляевның якыннарына да тамчылар бирергә рөхсәт ителми.

Соңгы хатында ул кабат күз күреме проблемнары һәм күзе авыртуы турында язган.

▪️33 яшьлек Смедляев Борлак Тама (Новокрымское) авылыннан, дүрт балигъ булмаган бала атасы.

2025 елның 5 февралендә аннексияләнгән Кырымда Русия куәт оешмалары вәкилләре кырымтатарлар Абибулла Смедляев, Эмир Куртнезиров, Рустем Мустафаев, Мырзаали Таҗибаев һәм Бәхтияр Аблаевны тоткарланды. Аларны террорчы оешма эчшәнлегендә катнашуда гаепләделәр.

@azatliqradiosi
😢7❤1
🌻Көнебезне матур тест белән тәмамлыйк.

Июль аенда керәшен татарлары авылларында Питрау бәйрәме узды. Питрауга кадәр нинди эшләрне эшләп өлгерергә кирәк, бәйрәмгә керәшен татарлары нинди ризык әзерли, төнлә ни эшлиләр?

Әйдә!Online проекты бу уңайдан керәшен татарлары турында бик кызыклы тест әзерләде. Кереп үзегезне тикшерегез.

Тест👉 монда

@azatliqradiosi
👎8❤6👍1🔥1🤮1💩1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 23 июль, чәршәмбе, әлеге сәгатькә булган хәбәрләрне барлыйк:

🔷Дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә Херсонда 66 яшьлек хатын-кыз үлгән. Бу хакта өлкәнең хәрби хакимият җитәкчесе Александр Прокудин хәбәр итте. Моннан тыш Харьков өлкәсендә базарга һөҗүмдә бер хатын-кыз яраланган. Сәүдә урыннарына һәм почта бүлегенә шактый зыян килгән. Бу хакта Украина гадәттән тыш хәлләр министрлыгы белдерде.

🔷Украина кораллы көчләренең Ростов өлкәсе Новочеркасски шәһәренә һөҗүме нәтиҗәсендә дүрт кеше яраланган. Бу хакта төбәк башлыгы Юрий Слюсарь белдерде. Төрле районнарда янгын чыккан, берничә машинага зыян салынган.

🔷Русия Дәүләт Думасына армиягә ел әйләнәсендә чакырылыш уздыру канун өлгесе кертелде. Сүз медицина комиссиясе узу һәм чакырылучыларны сайлап алу турында бара. Әмма рекрутка җибәрү вакытлары үзгәрешсез, ягъни 1 апрельдән 15 июльгә кадәр һәм 1 октябрьдән 31 декабрьгә кадәр кала.

🔷ХӘМӘС контролендәге Газзә сәламәтлек саклау министрлыгы хәбәр итүенчә, соңгы ике тәүлектә Газзә Сызыгында ачлыктан 12 бала үлгән. Израил хакимияте һуманитар ярдәм һәм азык-төлек бирелә, Газзәгә 2000 тонна бала ризыгы кертелде дип белдерә, ләкин аның нинди вакыт аралыгында кертелүе әйтелми.

🔷Бүген Истанбулда Мәскәү белән Киев вәкилләре арасында чираттагы солых сөйләшүләре узарга мөмкин. Украина президенты Владимир Зеленский очрашуның бүген үтәчәген әйтте, әмма Русия ягы моны рәсми расламады.

Әлегә шулар. Бүген дә Азатлык Радиосы белән калыгыз.


@azatliqradiosi
❤1🔥1
Якутия комигын урыс теле һәм колониализм турындагы шаяртулары өчен штрафка тартканнар

Ньургун Атаковка нәфрәт уяту маддәсе нигезендә 10 мең сум штраф салганнар, дип яза Astra.

2024 елның сентябрендә «Торбозное радио» телеграм каналындагы чыгышында ул асаба халыкларның колонизациясе, якут булганы өчен үзен Русиядә кимсетелгән итеп хис итүе, ягъни Русиядә якутларны дискриминацияләү, көчләп чукындыру турында сөйләгән.

Мәхкәмә Атаковны урысларга карата нәфрәт тудыруда гаепле дип тапкан.

Атаков мәхкәмә утырышына килмәгән, ул инде берничә ел Казакъстанда яши һәм Русиядә асаба халыкларны дискриминацияләү турында "Тюркский разговорник» дигән YouTube-канал алып бара. Колонизация турында ул элек тә сөйли иде.

"Тарих дәреслегендә урысларның Якутиягә ничек килеп эләгүе турында сөйләмиләр. Дәреслекләрдә имештер барысы да хәйрия рәвешендә булган дип язалар. Әмма чынлыкта авырлыклар булган һәм рәсми тарих моны яшерә. Аннары бу күпләргә билгеле факт - Якутия "рәшәткәсез төрмәгә әйләнде - безгә сәяси сөргенгә һәм җинаятьчеләрне җибәрделәр. Мин моны чыгышларымда сөйлим, чөнки бу хакта белергә кирәк. Мәскәүдә һәм Русиянең башка төбәкләрендә бу хакта белмиләр, шуңа күрә кешеләргә бу мөһим", дигән иде ул элек Казакъстанга күчкәч.

@azatliqradiosi
❤10🔥1
📍Татарстанда быелның яртыеллыгында берничә эре ширкәт бюджетка түләүләрне 14 миллиард сумга киметкән.

Шуның белән бергә республика ширкәтләренең зур өлеше - 26 проценты зыянга эшли. Бу хакта бүген республиканың консолидацияләнгән бюджеты үтәлешенә багышланган киңәшмәдә әйтелгән.

Бизнес Online язуынча, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов консолидацияләнгән бюджет үтәлешенең "бик киеренке" булуын әйтеп, хәзерге шартларда финанс-бюджет өлкәсендә кырыс тәртип тәэмин итәргә чакырган.

Беренче алты айда республика консолидацияләнгән бюджеты керемнәре 326,4 миллиард сум тәшкил иткән. Керемнәрне җыю еллык планы 54,5%ка үтәлгән.

"Шуңа да карамастан, бу күрсәткечләр тынычлануга нигез була алмый. Быел бюджетны үтәү бик киеренке бара. Узган ел белән чагыштырганда табыш салымы керемнәре кими. Ширкәтләр фаразынча, бу тискәре динамика алга таба да дәвам итәчәк. Министрлыкларга бюджетка түләүләрне тәэмин итүче ширкәтләрнең җитештерү күрсәткечләрен анализлауны активлаштырырга, аларның киләчәк салым керемнәре фаразларын өйрәнергә кирәк", дигән Миңнеханов.

▪️Шул ук вакытта Татарстан Украинадагы оккупацияләнгән ике шәһәрне "шефлыкка алды": Рубежное һәм Лисичанскины. Хәзер республика Русия башлаган сугышта җимерелгән юлларны, мәктәпләрне, хастаханәләрне төзекләндерергә тиеш дигән сүз.

@azatliqradiosi
😢4👏2❤1
☦️Быел уку елы башына Чаллыда православ гимназия ачылачак.

Чаллы шәһәре башлыгы Наил Мәһдиев сүзләренчә, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов проектны тормышка ашыру өчен өстәмә 100 миллион сум бүлгән, шулай ук ул "КАМАЗ" ширкәтенең 24 миллион сум бүлүен әйтте. Әмма Бизнес Online язуынча, 24 миллионны "КАМАЗ" түгел, ә "Ремдизель" ширкәте биргән.

Мәһдиев шәһәрнең дә, шәхсән үзенең дә төзелешкә элегрәк акчалар күчерүен билгеләп узды.

Православ гимназия 140 балага исәпләнгән.

Чаллыда мөселман гимназиясе бармы?

@azatliqradiosi
🤬16🤮11😢1💩1🤡1🥱1
Татар милли хәрәкәте вәкиле, элекке депутат Раиф Галиев вафат.

Аның үлеме турында язучы Фәүзия Бәйрәмова үзенең телеграм каналында хәбәр итте. Раиф Галиевка 80 яшь иде.

"Раиф Нургаяз улы гомер буе милләтем, телем, динем, дип яшәде, шуның өчен көрәште. Түбән Камада милләт тормышын аннан башка күз алдына да китерергә мөмкин түгел иде, Раиф анда татар хәрәкәтенә нигез салды, җитәкләде, барысын да оештырды, мәчетләр төзүдә, татар гимназияләре ачтыруда башлап йөрде", дип язган Бәйрәмова.

Соңгы тапкыр ул Раиф Галиев белән былтыр Түбән Кама шәһәрендә күрешкән, халык белән очрашу оештырган.

Җәмәгать эшлеклесе туган авылы Алабуга районы Морт авылында җирләнгән.

Раиф Галиев 1990-1995 елларда Татарстан Югары шурасы депутаты булды, Татарстанда Аксакаллар шурасын оештырды һәм җитәкләде, Татар иҗтимагый үзәгенең Түбән Кама бүлеге рәистәше булды.

Казанда оештырылган Хәтер көннәренә, төрле митингларга йөри, чыгышлар ясый иде.

👉Тулырак монда укыгыз.
💔10😢5❤4🔥1
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
Татар милли хәрәкәте вәкиле, элекке депутат Раиф Галиев вафат. Аның үлеме турында язучы Фәүзия Бәйрәмова үзенең телеграм каналында хәбәр итте. Раиф Галиевка 80 яшь иде. "Раиф Нургаяз улы гомер буе милләтем, телем, динем, дип яшәде, шуның өчен көрәште. Түбән…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Азатлык Радиосы архивында Раиф Галиев белән бәйле видеолар, мәкаләләр күп. Татар милли хәрәкәтенең бер генә җыенын да, митингларын да калдырмый иде. Үз фикерләрен һәрвакыт әйтеп килде.

Әлеге видео 2015 елда төшерелгән. Галиев анда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның чын сәясәтче була алмавын тәнкыйтьли.
😭4👍3🔥2😢2
"Деколонизация дигәндә Германия медиасы да курка"

Берлинда узган конференциянең матбугат очрашуында Русиянең милли активистлары "дөньяда безне Мәскәү күзлеге аша кабул ителәр", асаба экстремистлар, радикаллар почмагыннан чыгарасы иде дип сөйләштеләр.

"Безнең өчен беркайчан да Мәскәүдә ни булуы, андагы сәясәтчеләр мөһим түгел иде. Безнең өчен үз җиребездә ни булуы мөһим иде. Үз блогерларыбыз, эстрада йолдызларыбыз, сәяси хәрәкәтләр һәм башкалар. Безнең көчебез дә монда. Мәскәү оппозиционерлары милли республикалардан активистларның ролен, хәрәкәтләрнең көчен бәяләп бетерми. Баймак протестлардан соң кайберәүләр гаҗәпләнде - нишләп әле кышкы төндә Башкортостанның төрле почмакларыннан юллар ябылган вакытта ниндидер башкорт активисты өчен дистә мең кеше килде?"

👉Мәкаләне тулырак монда укыгыз
👍5❤3🔥3🤔1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 24 июль, пәнҗешәмбе, әлеге сәгатькә булган хәбәрләрне барлыйк:

🔸Дрон калдыклары төшүе нәтиҗәсендә Сочиның Адлер районында бер хатын-кыз һәлак булган, тагын бер хатын-кыз яраланган. Бу хакта Краснодар төбәге оператив штабы белдерә. Моннан тыш дрон "Сириус" федераль җирлегендәге «Лукойл-Югнефтепродукт» нефть корылмасына эләккән. Дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә Казаннан Сочига һәм Сочидан Казанга очарга тиеш булган ике очкыч тоткарлана.

🔸Русия армиясенең дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә Одессада өч кеше яраланган. "Привоз" базарында көчле янгын чыккан. Шулай ук күп катлы йортка зыян салынган.

🔸Кичә Украина һәм Русия кабат хәрби әсирләр белән алмашты.

🔸Германия һуманитар визалар бирүне туктатып тора. Яңа гаризалар әлегә кабул ителмәячәк, ә менә гаризаларны тапшыручылар, әмма әле виза алмаучылар эше белән ни булачагы билгеле түгел ди хокук яклаучылар. Соңгы өч елда Германиядә 3000 артык русияле һуманитар виза алды. Аларга Русиядә куркыныч яный.

🔸Уфада ялган юл белән зур күләмдә акча үзләштерү эше нигезендә Башкортстан эшкуарлык һәм туризм министрлыгында тентүләр узган. Эш "Туризм үсеше үзәге" җитәкчесе урынбасары Артур Иделбаевка ачылган дип яза телеграм каналлар. Аның өендә дә тентү үткән.

🔸Амур өлкәсендә Ан-24 очкычы радарлардан югалган. Очкычта 46 кеше булган. Бу хакта ТАСС һәм "Интерфакс" хәбәр итә.

@azatliqradiosi
❤2🔥1🐳1
⚡️Амур өлкәсендә 49 кеше булган Ан-24 очкычы казага очраган

"Ангара" һава ширкәтенең очкычы Хабаровскидан Благовещенски аша Тындага очкан. Хабаровски һава аланыннан җирле вакыт белән 07:36 сәгатьтә (Казан вакыты 00:36 сәгать) очып киткән. Инде барып җиткәндә диярлек элемтә югалган. "Интерфакс" язуынча, очкыч калдыклары Тында шәһәреннән 15 чакрым ераклыкта табылган.

ТАСС Амур өлкәсе губернаторы Василий Орлов телеграм каналына сылтанып язуынча, беренчел мәгълүматларга күрә очкычта 43 юлчы (шуларның бишесе - балалар) һәм алты экипаж вәкиле булган.

Шулай ук ТАСС язуынча, очкыч якынча 50 ел элек җитештерелгән, аның очышка яраклы булу сертификаты 2036 елга кадәр озайтылган булган.

The Insider гыйнварда Reuters-та чыккан хәбәрне искә алып, "Ангара" ширкәте җитәкчесенең яңа техника булмау сәбәпле, 50 еллык АН-24 һәм Ан-26 очкычларына очышка рөхсәт бирүне соравы турында яза.

@azatliqradiosi
🔥3🎉3😢2
Татар милли хәрәкәте вәкиле Фазыл Вәлиәхмәтовка карата ачылган җинаять эшеннән аның берничә постын төшереп калдырганнар.

Бу хакта ОВД-Инфога сылтанып Идел.Реалии яза.

70 яшьлек Вәлиәхмәтовны "Русия армиясен кабаттан дискредитацияләү" турындагы маддә нигезендә гаеплиләр. Әлеге гаепләү "Вконтакте" социаль челтәрендә 2023 елның декабреннән 2024 елның февраленә кадәр чыккан биш постка кагылса, "террорчылыктны аклау" гаепләве бер постка нигезләнгән.

"Өч комментарийда психолог-лингвистика экспертизасы Русия кораллы көчләрен дискредитацияләү билгеләрен тапмады. Ә тагын берсен гаепләү материалларына кертелмәде, чөнки ул армияне "дискредитацияләү" маддәсе нигезендә административ эш үз көченә кергәнче басылып чыккан иде" дип белдерә ОВД-Инфо.

Хокук яклаучылар билгеләп үткәнчә, армияне "дискредитацияләү" турында маддә нигезендә бер пост калдырылган, ул татар телендә.

"Террорчылыкны аклау" маддәсе нигезендә тикшерү Вәлиәхмәтовны Русиядә террорчы оешма дип танылган "Русия азатлыгы" легионының мөрәҗәгате сылтамасын бастырган өчен гаепли.

▪️Вәлиәхмәтов узган ел 5 декабрьдә тоткарланды. Шуннан бирле ул Тикшерү изоляторында тотыла.

▪️Вәлиәхмәтов — татар милли хәрәкәте ветераны. 1990 еллар башында Татарстанның суверенитетын яклап митингларда катнашты. 1990 елның августында Казанга килгән Борис Ельцин каршысында, башка активистлар белән бергә, плакатлар тотып торды.

@azatliqradiosi
❤8😢2🙏1
Прокурор чечен хокук яклаучылары, бертуган Янгулбаевларның әниләре Зарема Мусаевага дүрт ел да бер ай колония-яшәүлек сорады.

Бу хакта Мусаева адвокатына сылтанып РБК хәбәр итә.

Тикшерү фикеренчә, 29 октябрьдә Мусаева эндокринология диспансерының көндезге станционарында дәваланып колониягә кайтканнан соң, имештер, колония хезмәткәренең муенына учы белән суккан һәм аның формасыннан сул ягыннан погонны ертып алган.

Хокук яклаучылар әйтүенчә, бу хәлне раслаучы бер генә шаһит та юк.

Мусаева гаепләүләрне кире кага һәм мондый хәлнең булмавын әйтә.

@azatliqradiosi
🤬3😢3
Русия Украинага каршы башлаган сугышта Татарстаннан һәм Башкортстаннан 12 меңнән артык кеше һәлак булган.

Соңгы 9 айда гына Азатлык Радиосы исемлегенә аларның яртысы (6 меңе) өстәлде.

Тулырак 👉 монда укыгыз.
🎉4❤3🔥1🌭1