Доналд Трамп АКШның Венесуэлага уңышлы һөҗүмнәр ясавын, шулай ук илнең авторитар җитәкчесе Николас Мадуро һәм аның хатынын тоткарлап, илдән алып чыгуга ирешүләрен белдерде.

The New York Timesка аңлатмада Трамп «чара искиткеч башкарылды» дип әйткән һәм моңа алдан ук җентекле планлаштыру ярдәм итүен ассызыклаган. CBS News чыганаклары Мадуроны тоткарлауда АКШның «Дельта» махсус куәт оешмасы катнашкан булырга мөмкин дип белдерә.

Венесуэла саклану министры җиңүгә кадәр сугышырга әзер булулары турында белдерү ясады. Шул ук вакытта Николас Мадуро һөҗүмнәр турындагы белдерүләрдән соң күренмәде.

Рәсми Каракас әлегә Трампның ил президенты кулга алынуы турындагы белдерүен расламады да, кире дә какмады.
Венесуэла вице-президенты Делси Родригес хөкүмәтнең Мадуро һәм аның хатынының кайда булуы турында белмәүләрен әйтте һәм АКШтан аларның исән булуына дәлилләр таләп итте.

АКШта Мадуроны наркотик сәүдәсен яклауда гаеплиләр. Дәүләт департаменты күптән түгел «Картель де лос Солес»ны террорчы оешма дип таныды. АКШ хакимияте фикеренчә, аны Мадуро җитәкләгән. Дәүләт сәркатибе урынбасары Кристофер Ландау Мадуроның «мәхкәмә алдында җавап бирәчәген» белдерде.

АКШ сенаторы Майк Ли X социаль челтәрендә язуынча, Дәүләт секретаре Марко Рубионың телефон аша сөйләшкәндә анарга Мадуроны кулга алу чараның төп максаты булуын һәм Венесуэлага алга таба һөҗүмнәр булмаячагын әйткән.

@azatliqradiosi

Каракастагы хакимиятләр белән тыгыз элемтәдә торучы Русиянең тышкы эшләр министрлыгы АКШ гамәлләрен кораллы агрессия дип атап, аларны хөкем итүен һәм Венесуэладагы вазгыятькә борчылуын белдерде.

Министрлык белдерүендә шулай ук Венесуэла тирәсендәге хәлләрдә кискенләшүгә юл куймаска һәм диалог юлы белән чыгу ысулларын табарга кирәклеге ассызыкланды.

Европа берлегенең тышкы сәясәт башлыгы Кая Каллас АКШ Дәүләт сәркатибе Марко Рубио белән әлеге хәл турында сөйләшүен хәбәр итте. Аның сүзләренчә, Европа Берлегендә Николас Мадуро җитәрлек легитимлыкка ия түгел дип саныйлар һәм Венесуэлада хакимиятнең тыныч юл белән алышынуын яклыйлар. Шул ук вакытта ул БМО Уставы принципларын үтәүгә чакырды.

Венесуэла тирәсендәге хәлләр турында тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

❗️Казанда һава торышы начар булу сәбәпле кайбер районнарда ут сүнгән.

Аерым алганда Миллениум, Җинү проспекты, Әмирхан, Вишневский, Ершов. урамнары һәм үзәктәге йортларның бер өлеше электрсыз калган диелә.

@azatliqradiosi

Шимбә көнне Доналд Трамп Николас Мадуроны тоткарлау турында сөйләде

АКШ президенты Доналд Трамп сүзләренчә, шушы хәрби чараның максаты — «диктатор Николас Мадуроны җаваплылыкка тарту» булган.

Трамп ассызыклавынча, күчеш чоры дәвамында АКШ «Венесуэлада калачак». Аның сүзләренчә, АКШ «Венесуэла белән идарә итәчәк». Әмма моның нәрсәне аңлатуы турында президент Трамп төгәл аңлатма бирмәде.

Ул Венесуэланың вице-президенты Делси Родригес АКШ белән хезмәттәшлек итәргә әзер булуын белдерде диде.

Трамп Венесуэланың нефть сәнәгатен торгызу мәсьәләсенә дә кагылды. Аның сүзләренчә, бу эштә АКШ нефть ширкәтләре актив катнашачак. Президент әйтүенчә, әлеге ширкәтләрнең Венесуэладагы активлары илдәге режим тарафыннан канунсыз рәвештә тартып алынган булган.

Матбугат очрашуында шулай ук Берләшкән штаб башлыклары комитеты рәисе Дэн Кейн чыгыш ясады. Ул Мадуроны кулга алу чарасының берничә ай дәвамында планлаштырылуын сөйләде.

АКШ Дәүләт сәркатибе Марко Рубио Николас Мадуроны тоткарлау чарасын үткәрүгә нигез итеп аңа каршы Нью-Йорктагы федераль прокуратура тарафыннан белдерелгән гаепләүләрне атады.

Рубио шулай ук Трамп Николас Мадурога үз теләге белән хакимияттән баш тартырга тәкъдим итүен, әмма аның АКШ белән уеннар алып барырга өстенлек бирүен, шул исәптән АКШка наркотиклар агымын арттыруын әйтте. АКШ дәүләт сәркатибе сүзләренчә, әлеге вакыйга башка диктаторлар өчен сабак булырга тиеш.

Тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi

❗️Татарстанда көчле кар яву һәм буран сәбәпле, кайбер трассалар ябылган.

Автобуслар һәм йөк машиналары өчен Казан–Чаллы М-7 юлы һава торышы яхшырганчы ябык булачак, дип яза «Еду в Татарстан» телеграм-каналы.

Юл иминлеге хезмәткәрләре кешеләргә шәхси машиналарда ерак юлга чыкмаска киңәш итеп махсус мөрәҗәгать чыгарды.

Әгәр юлга чыгу мәҗбүри булса, тизлек режимын сакларга, үзең белән җылы киемнәр һәм инструментлар алырга киңәш ителә.

Шулай ук Казан һава аланында дистәләрчә очкычның килү һәм очып китү вакытлары үзгәргән, дип күрсәтә онлайн-табло, ике рейс бөтенләй гамәлдән чыгарылган.
Һава аланында утырыр урыннар калмаган.

Кичәдән бирле Казанда көчле кар ява, күз күреме начарайды, юлларда кар көртләре барлыкка килде.

@azatliqradiosi

АКШның Венесуэладагы җәһәт һөҗүме нәтиҗәсендә, хәрбиләр һәм тыныч халыкны да кертеп, кимендә 40 кеше һәлак булган.

Бу хакта Венесуэладагы бер аноним рәсми затка сылтанып The New York Times яза.

Элегрәк АКШ президенты Доналд Трамп бер генә дә АКШ хәрбие һәлак булмавын, әмма берничә яралы булуын белдергән иде.

Чарада һава һөҗүменнән саклану системын (ПВО) бастыру өчен 150 американ очкычы катнашкан. The New York Times язуынча, бөтен чара ике сәгать 20 минут дәвам иткән. Басма чыганаклары мәгълүматынча, Мадуроны Үзәк күзләү идарәсенең (ЦРУ) Венесуэла хөкүмәтендәге кешесе ярдәмендә кулга төшергәннәр. Ул соңгы көннәрдә Мадуроның кайда булуын күзәтеп торган.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 5 гыйнвар, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Киевның Оболонский районындагы хосусый медицина оешмасына һөҗүм нәтиҗәсендә 30 яшьлек бер кеше һәлак булган. Район хакимияте башлыгы Кирилл Фесин белдерүенчә, дүрт катлы бинага зыян килгән. Барлыгы 25 кеше эвакуацияләнгән, 42, 77 һәм 97 яшьлек өч хатын-кыз яраланган.

🔸Шулай ук Русия армиясенең Киев өлкәсе Фастовски районында һөҗүмдә 1951 елгы бер ир кеше һәлак булган. Өлкәнең хәрби идарәсе белдерүенчә, барлыгы җиде шәхси һәм бер күп катлы йортка, гаражларга, ике машинага һәм сәнәгать келәтләренә зыян килгән.

🔸Казан һава аланында бүген дә очкычлар тоткарлана. Барлыгы 11 очкыч вакытында китә алмаган, шул кадәр үк очкыч соңга калып килә.

🔸Берлинда сул карашлы активистлар электр станциясенә ут төртү сәбәпле, киңкүләм электр энергиясе өзелгән. Нәтиҗәдә 45 мең хуҗалык һәм 2 мең 200гә якын ширкәт утсыз калган. Шулай ук кайбер өйләрдә җылы да юк.

🔸Иранның югары рухани җитәкчесе аятулла Али Хаменеи декабрь ахырында башланган илкүләм протестларга беренче тапкыр фикер белдерде. Ул «тәртипсезлекләрдә катнашучыларга» карата кырыс чаралар күрелергә тиеш дип әйтте. Иранда протестлар 28 декабрьдә — иран риалының кискен очсызлануы һәм инфляциянең тиз үсеше сәбәпле башланды.

@azatliqradiosi

Көн язмасы: Башкортстан-2025: хөкем карарлары, сугыштан кайтарылган табутлар

2025 ел Башкортстан өчен сәяси хөкем карарлары һәм репрессияләрне арттыру, кешеләрне авызлыклау елы булды. Урам протестлары тарихта калды, әмма алар өчен җәза алу ел дәвамында тукталмады. Кешеләргә җинаять эшләре дәвам итте, иректән мәхрүм итү карарлары чыгарылды, бәйсез матбугатка басым туктамады.

2025 елның төп вакыйгасы — "Баймак эше" нигезендә кешеләрне төрмәләргә утырту. Ачылган җинаять эшләре мәхкәмәләрдә каралды. Башкортстан кешеләрен Ижау, Самар, Оренбур һәм башка шәһәрләрдә хөкем иттеләр.

Шул ук вакытта бәйсез журналистларга басым да көчәйде. Уфадагы журналист Ольга Комлева "экстремизм" һәм Русия гаскәрләре турында "ялган мәгълүмат тарату" маддәләре нигезендә гаепле дип табылды, 12 елга ирегеннән мәхрүм ителде.

Хокук яклаучылар республикада репрессив практика кырыслануын теркәде.

Бу уңайдан без "Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты" җитәкчесе Руслан Габбасов белән сөйләштек. Ул узган ел Башкортстандагы сәяси хәлләргә үзенең бәясен бирде.

"Башкортстанның, Русиянең икътисады начарлана баруын күзәттем. 2025 елда бу ачык күренә башлады. Хәлләрнең артка тәгәрәвенең бер дәлиле — Башкортстан хакимияте "Башнефть"нең дәүләткә караган өлешен сатачакбыз дигән сүзе. Бу республикада хәлләрнең мөшкел булуның төп күрсәткече. Республика бюджеты да зур дефицит белән кабул ителде. 2026 ел бик авыр булачак", ди Габбасов.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Татарстанда саклану министрлыгы белән килешү төзү өчен бер тапкыр бирелә торган түләү күләме янә артты.

Хәзер килешү төзегән кеше Татарстан хакимиятеннән 2,5 млн сум, ә Русия саклану министрлыгыннан тагын 400 мең сум алачак. Барлыгы - 2,9 миллион сум. Бу хакта Татарстан оперштабы Телеграм-каналы хәбәр итә.

Узган ел июль ахырында, Украинага каршы сугышта катнашкан элекке хәрби һәм Татарстан дәүләт шурасы депутаты Расим Баксиков республикадан Украинада сугышучылар күп, башка төбәкләр белән чагыштырганда Татарстан беренче урында, дип белдерде.

Июль уртасында Миңнеханов республикадан 45 мең кеше Украинадагы сугышты катнаша яки катнашты дип белдергән иде.

▪️Татарстан - Украинадагы сугышта һәлак булучылар саны белән алдагы урыннарны биләүче республика. Азатлык Радиосы хисапларына күрә, 2022 елның 24 февраленнән башлап кимендә 7358 татарстанлы һәлак булган. Үлүчеләр саны белән Татарстан Башкортстаннан гына калыша.

@azatliqradiosi

Русиядә 31 галим төрмәдә утыра, аларның җидесе 2025 елда кулга алынган

Шуларның арасында Татарстанда туып-үскән, аннары МДУда белем алган математик Азат Мифтахов та бар. Ул инде җиденче ел төрмәдә утыра.

2025 елда Русиядә ким дигәндә җиде галим иректән мәхрүм ителгән — аларны тикшерү вакытында яисә хөкем карары чыгарылганнан соң сак астына алганнар. Бу мәгълүматны T-Invariant (бу галимнәр җәмгыятен берләштерүче, алар турында язучы медиа, аны оештыручылар Русиядән китәргә мәҗбүр булган мөһаҗирләр - ред.) медиасы китерә. Аларның мәгълүматларына караганда, хәзерге вакытта Русиядә җинаять эшләре нигезендә эзәрлекләнүче ким дигәндә 31 галим төрмәдә утыра. 2025 елда кулга алуларның нигезе дип «Русия гаскәрләре турында фейклар» тарату, дәүләткә хыянәт, чит дәүләт белән «конфиденциаль хезмәттәшлек итү», шулай ук икътисадка бәйле җинаять эшләре бар.

2025 елда җиде галим кулга алынган яки хөкем карары чагырылган, алар арасында доктор, профессор, фәннәр кандидаты дәрәҗәсенә ия булучылар бар. Шул ук вакытта, T-Invariant мәгълүматларына караганда, 2025 елда фән өлкәсендә эшләүче ким дигәндә өч кеше иреккә чыккан. Кемдер штраф түләп котылган, кемдер тулы елларын тутырып азат ителгән.

Шулай ук T-Invariant мәгълүматларына караганда, хәзерге вакытта ким дигәндә 31 галим һәм фәнни тикшеренүләр алып баручы иректән мәхрүм ителгән. Аларның күпчелеге дәүләткә хыянәт турындагы җинаять эшләр буенча эзәрлекләнә, кайбер галимнәргә берьюлы берничә маддә буенча гаепләүләр белдерелгән. Мондый эшләрнең гомуми саны — 16.

Русиядә төрмәдә утыручы галимнәр арасында татарстанлы Азат Мифтахов та бар. Ул инде җиденче ел төрмәдә утыра. Башта аны хулиганлыкта гаепләнеп алты елга колониягә хөкем иттеләр, аннары 2023 елның 4 сентябрендә Киров өлкәсендәге Омутнинскида урнашкан 17нче төзәтү колониясеннән чыкканда янә тоткарладылар. Мифтаховны "террорчылыкны аклау" эше нигезендә хөкем иттеләр. Ул бүгенге көндә Сембер өлкәскенең Мәләкәс төрмәсендә утыра. Күптән түгел ул өч елга беренче тапкыр бертуган сеңлесе белән очраша алды.

@azatliqradiosi

❗️2025 елның гыйнварыннан ноябренә кадәр Русия мәхкәмәләре 100 кешене гомерлек төрмә җәзасына хөкем иткән.

Бу хакта Югары мәхкәмәнең матбугат хезмәтенә сылтама белән ТАСС хәбәр итә.

Бу соңгы 20 елда гомерлек җәза карарларының рекордлы саны. Моңа кадәр иң югары күрсәткечләр 2005 һәм 2012 елларда теркәлгән —84шәр хөкем карары чыгарылган. 2005–2024 еллар арасында мәхкәмәләр барлыгы шундый 1 316 карар чыгарган.

ТАСС язуынча, соңгы берничә елда Җинаять кодексының тагын берничә маддәсенә гомерлеккә иректән мәхрүм итү җәзасы кертелгән. Аерым алганда, ул дәүләткә хыянәт, теракт оештыру яки теракт гамәленә җәлеп итү турындагы маддәләрдә каралган.

«Беренче бүлек» («Первый отдел») хокук яклау проекты мәгълүматларына күрә, Русиянең Украинага каршы сугышы чорында Русия мәхкәмәләре дәүләткә хыянәт һәм шымчылык маддәләре нигезендә меңнән артык хөкем карары чыгарган. 2025 елга шундый 468 карар туры килә. Бу 1997 елдан бирле иң зур сан. Тикшеренүдә әйтелгәнчә, сугыш башланганнан бирле дәүләткә хыянәт, шымчылык һәм яшерен хезмәттәшлек турындагы маддәләр Русиядә сәяси репрессияләрнең төп коралының берсенә әверелгән.

@azatliqradiosi