Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 3 февраль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔹Татарстанның Яшел Үзән шәһәрендә элекке тулай торак бинасында янгын чыгу нәтиҗәсендә ике ир кеше һәм бер хатын-кыз һәлак булган дип хәбәр итә Татарстан прокуратурасы. Тагын бер хатын-кызны хастаханәгә салынган.

🔹Русия дроны һөҗүме нәтиҗәсендә Киевта ике кеше, Харьковта дүрт кеше яраланган. Киевта 22 катлы йортка зыян салынган. Бу хакта җирле хакимият вәкилләре хәбәр итә. Харьковта энергетика инфраструктурасына һөҗүм ясалган. Харьков мэры Игорь Терехов үз Телеграм-каналында язуынча, иң зур ТЭЦларның берсенә тоташкан 820 йортта җылылыкны сүндерергә туры киләчәк. Бу челтәрләрнең катуын булдырмас өчен кирәк, ди ул.

🔹Брянски өлкәсендә Украина кораллы көчләре "Мираторг" авыл хуҗалыгы ширкәтенә һөҗүм иткән. Өлкә губернаторы белдерүенчә, бер хезмәткәр яраланган.

🔹АКШ президенты Доналд Трамп белдерүенчә, Һиндстан Русиядән нефть сатып алуларны туктатырга ризалашкан. Бу хакта ул Truth Social социаль челтәрендә Һиндстан премьер-министры Нарендра Моди белән телефон сөйләшүеннән соң язды. АКШ президенты ачыклавынча, хәзер ул Һиндстан өчен сәүдә пошлинасын кичекмәстән 25 проценттан 18 процентка кадәр киметәчәк.

🔹Куәт оешмалары Сочи һава аланында Сербиядән кайтып килүче Чиләбе адвокаты Олег Степановны тоткарлаган. Элегрәк ул сәяси тоткыннарны яклаганнан соң Русиядән мәҗбүри китәргә мәҗбүр булган иде. Аңа полициягә буйсынмау маддәсе нигезендә беркетмә төзелгән, дип хәбәр итә «Беренче бүлек» хокук яклау проекты.

@azatliqradiosi

⚡️Уфада тугызынчы сыйныф укучысы мәктәптә ут ачкан

UFA1.RU өч кеше яраланган булырга мөмкин дип яза, шул ук вакытта Башкортстан премьер-министры урынбасары Урал Килсенбаев яраланучылар булуын кире кага.

"Вся Уфа" язуынча, һөҗүм Уфаның Менделеев урамындагы 16нчы гимназиядә булган.

UFA1.RU үз чыганагы сылтанып хәбәр итүенчә, үсмер уку йортына травматик пистолет белән бәреп кергән һәм ут ачкан. Чыганак шулай ук моңа кадәр шартлау тавышы ишетелүен дә белдергән.

"Башинформ" язуынча, ата-аналарга балаларны мәктәптән килеп алырга кушканнар.

Уфаның 16нчы гимназиясендә ут ачкан тугызынчы сыйныф укучысы тоткарланган.

Бу хакта Башкортстан эчке эшләр министрлыгы белдерде.

Беренчел мәгълүматларга караганда, укучы уен өчен кулланыла торган страйкбол авторматтан укытучы һәм өч сыйныфташына аткан һәм петарда шартлаткан.

Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров белдерүенчә, яраланучылар юк.

"Үсмер инде тоткарланган. Барысы да контрольдә. Нечкәлекләрне белешәбез", дигән Хәбиров. Бу хакта "Башинформ" яза.

@azatliqradiosi

Baza: һөҗүм алдыннан бер көн кала тугызынчы сыйныф укучысы социаль челтәрләрдә мәктәптә атыш турында җыр урнаштырган һәм һөҗүм булачагы турында кисәткән.

Shot язуынча, һөҗүм итүче — 9 "Г" сыйныф укучысы. Канал белдерүенчә, ул һөҗүм көне итеп махсус бүгенге көнне сайлаган, чөнки шәһәрдәге барлык мәктәпләрдә дә уку эвакуация үткәрелергә тиеш булган.

"Укучылар башта нәрсә булып ятканын аңламадык, атыш тавышларын эвакуация кисәтүе дип уйладык", дип яза канал.

Mash исә һөҗүм итүченең «игътибарны читкә юнәлтү өчен янгын кисәтү төймәсен файдаланганын һәм укытучыга травматик пистолеттан атканын хәбәр итә.

«Безнең мәгълүматларга караганда, үсмер укытучылардан һәм сыйныфташларыннан зарланган, бу мәктәпкә күптән түгел генә башка уку йортыннан күчкән», дип яза Mash.

Мәктәпкә һөҗүм кылган Вадимның ата-аналары улларының уку йортындагы проблемнары турында белгән.

Алар әйтүенчә, бу мәсьәләләр еш кына бәхәсләргә дә китергән. Шулай да гаилә тәртипле дип санала. Үсмернең әти-әнисе республикада салым хезмәтендә югары вазифаларда эшли.

Ата кешенең сүзләренә караганда, улының мәктәптә низаглары булган, һәм ул сыйныфташларының үзен мыскыл итүенә һәм алар белән дуслаша алмавына зарланган.

Болар хакында тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

2025 елның октябрендә Кырымда кулга алынган мөслимә Насиба Саидова Акмәчетнең 1нче тикшерү изоляторында (СИЗО-1) аңын югалткан.

Аңа фельдшер чакыртканнар. Бу хакта кыз иренә язган хатында хәбәр иткән, дип сөйләгән "Кырым теләктәшлеге"нә Саидованың әнисе Динара Июпова.

Июпова сүзләренчә, медицина хезмәткәре аның кызының кан басымын үлчәгән, әмма башка бернинди дә чара күрмәгән.

"Без хәтта ниләр булганын да белмибез. Кан басымы күпме булганын да әйтмәде. Ни белән бәйле икәнен аңламыйбыз, бик борчылабыз", дип уртаклашкан мөслимәнең әнисе.

Элек сак астына алынган мөслимәләр үз хокукларының бозылуы турында берничә тапкыр әйтте. Аерым алганда, Саидова җылытылмый торган, кайнар сусыз һәм тәрәзәсе тыгыз ябылмый торган каммерада тотылган. Шуның аркасында камерада салкын һәм дымлы булган, һәм кыз салкын тидергән.

▪️Русия аннексияләгән Кырымда "Хизб-ут-Тәхрир" эше нигезендә тоткарланган Эсма Ниметулаева, Насиба Саидова, Эльвиза Алиева һәм Фавзия Османова 15 октябрьдә сак астына алынды.

Ульян өлкәсендә депутат Газинур Тимушев һәм “Ватанны саклаучылар” фонды координаторы Илдар Курмакаевны ялган юл белән акча үзләштергән өчен иректән мәхрүм иткәннәр.

Алар Ульян өлкәсе Иске Кулатка районыннан танышларын Украина сугышына җибәрергә күндереп, аның акчасын үзләштергән. Алар сугышка барырга күндерелгән танышларының икенче банк картасын үзләренә алган һәм аннан үз кирәк-яракларына акча чыгарып барган. Барлыгы 580 мең сум туздырганнар.

Моннан тыш алар хәрбине фиктив рәвештә Алсу Абдуллинага өйләндергән, ә сугышта югалганнан соң 13,6 миллион сумга якын акчасын үзләштерергә тырышкан.

Иске Кулатканың Радищев район мәхкәмәсе Тимушевны 3,5 елга, Курмакаены 3 елга ирегеннән мәхрүм иткән.

“Медиазона” язуынча, Абдуллинага ике елга шартлы хөкемгә тартканнар. Сугышчы белән ялган никахта торган өчен Абдуллина ирләрдән 10 мең сум акча алган булган.

@azatliqradiosi

Уфада бүген 16нчы гимназиядә һөҗүм булды. Видеода шуны искә төшерәбез.

"Мәктәптәге милитаризм балаларга зур йогынты ясый". Укучыларны корал алуга нәрсә этәрә?

Кичә Уфада 9нчы сыйныф укучысы мәктәптә коралдан ут ачты. Бәхеткә, корбаннар юк. Шулай да мондый хәлләр ешая бара. Күптән генә түгел Түбән Камада укучы бала җыештыручыга пычак белән һөҗүм итте.

Үсмерләрне кулларына корал алырга нәрсә мәҗбүр итә? Бу хәлләрне булдырмый калу мөмкинме? Русиядә мәктәпләрдә көчле сугыш пропагандасы да тәэсир итәме?

Болар хакында без психолог-педагог белән сөйләштек.

"Балаларга дөнья дошман итеп күрсәтелә, башка илләр дус түгел дип аңлатыла, шуның нәтиҗәсендә аларда иминлек хисе югала, изоляция, ялгызлык тойгысы барлыкка килә. Гомуми эмоциональ халәткә шундый йогынты ясау балаларда кырыслык, рәхимсезлек күренешләренә китерергә мөмкин", ди ул.

Әңгәмәне 👉 безнең сайтта укыгыз.
VPN белән даими сылтама 👉 монда.

#көн_язмасы

Татарстанда бер ел эчендә яман шеш авыруларыннан үлем күрсәткече арткан

Татарстанда 2025 елның 11 ае нәтиҗәләре буенча яман шеш авыруларыннан үлем 4,3 процентка арткан. Бу хакта Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгының штаттан тыш баш онкологы Эдуард Нагоманов матбугат очрашуында хәбәр итте.

Аның сүзләренчә, республикада яман шеш авырулары белән авыру очраклары 10 мең кешегә 187,7 очрак тәшкил иткән.

2024 елда Татарстанда онкологик авырулардан үлем 100 мең кешегә 168 очрактан 175,7 очракка кадәр артты. Шул ук вакытта бу күрсәткеч Русия буенча уртача дәрәҗәдән түбәнрәк калды — ил күләмендә ул 100 мең кешегә 191,5 очрак тәшкил иткән.

Моннан тыш, 2025 ел нәтиҗәләренә караганда, Татарстанның 26 районында беренче елда үлем күрсәткече арткан (2024 елда мондый районнар 17 иде). Әмма гомумән республика буенча бу күрсәткеч кимегән: яман шеш диагнозы куелганнан соң беренче ел эчендә вафат булган авырулар өлеше 18,27 проценттан 17,01 процентка төшкән.

Бүген дөньяда яман шешкә каршы көрәш көне

Сугыш дәвам итә, Татарстан белән Башкортстанга табутлар кайта бара...

Сугышта үлгән хәрбиләр исемлеген Азатлык Радиосы ачык чыганаклардан туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми. Чын саннар күпкә зуррак булырга мөмкин.

Русия буйлап үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан – беренче, Татарстан икенче урында бара.

▪️Барлык исемнәрне Азатлык Радиосы хисабында табып була. Анда безгә үлүчеләр турында мәгълүмат та җибәреп була.

#сугышта_үлүчеләр
@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 5 февраль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, танылган композитор Азат Хөсәенов вафат. Бу хакта «Мабугат.ру» хәбәр итә. Азат Гаян улы 1959 елның 8 маенда Актаныш районы Әтәс авылында туган. Аңа 66 яшь иде.

🔸Русия югары уку йортларында урыс телен дәүләт теле буларак өйрәтергә җыеналар. Владимир Путин бу уңайдан тәкъдимнәр әзерләргә кушкан.

🔸Латвия премьер-министры һәм Эстония президенты Русия белән сөйләшүләр өчен Европа берлегенең махсус вәкилен билгеләүне сорады.

🔸Иран белән АКШ арасындагы сөйләшүләр җомга көнне Оманда узачак.

🔸АКШ Русия, Кытай һәм башка теләсә кайсы ил белән атом кораллары запасларын киметү мәсьәләсендә хезмәттәшлек итәргә әзер, дип белдерде АКШ вице-президенты Джей Ди Вэнс. Бүген Русия белән АКШ арасындагы СНВ-3 килешүе гамәлдән чыга.

Зеленский: сугышта 55 мең украин хәрбие һәлак булган

Украина президенты Владимир Зеленский белдерүенчә, Русия башлаган сугышта барлыгы 55 мең украин хәрбие һәлак булган.

Бу хакта ул France 2 телеканалы белән сөйләшүдә белдерде. Зеленский шулай ук хәбәрсез югалган хәрбиләр саны шактый зур булуын әйтте, әмма төгәл саннарны атамады.

2026 елның гыйнвар ахырында АКШтагы CSIS тикшеренү үзәге 2022 елның февраленнән Украина Кораллы көчләренең үлем-китем югалтуларын 140 мең кеше дип бәяләгән иде.

2025 ел башында NBC Newsка биргән әңгәмәдә Зеленский 2022 елның февраленнән алып сугышта Украина 46 меңнән артык хәрбиен югалтуын, якынча 380 мең кешенең яралануын белдергән иде.

Тубыл мәхкәмәсе "Мирас" татар оешмасына 300 мең сум штраф салган

Мәхкәмә белдерүенчә, оешма җитәкчесе Луиза Шәмсетдинова социаль челтәрләрдә "милләтара нәфрәт" уятырлык постлар калдырган.

Шәмсетдинова "Мирас" исеменнән мәхкәмә эшендә катнашырга теләмәгән, чөнки 2025 елның 4 декабреннән аның җитәкчесе булып тормавын белдергән.

Эш материалларында "Мирас" исеменә бәйле рәвештә тарихи-мемориаль комплекс җирлегендә урнаштырылган монументаль объект та телгә алына. Мәхкәмә әлеге объектны "административ хокук бозу коралы" дип танып, аны дәүләт файдасына конфискацияләү турында карар чыгарган.

Сүз Сүзге ханбикәгә ясалган һәйкәл турында барырга мөмкин. Күчем хан хатыны Сүзге ханбикәсенә әзер, ләкин урнаштырылмаган һәйкәлне Тубылдагы "Искер" мемориаль комплексыннан былтыр 30 июль төнлә машинага салып алып киттеләр. Шуннан бирле аның кайдалыгы билгесез.

2025 елның октябрендә Тубыл шәһәр мәхкәмәсе Шәмсетдинованың үзен дә милләтара нәфрәт кузгату административ маддәсе буенча гаепле дип табып, 17,5 мең сум штраф салган иде.

"Мирас" оешмасына кагылышлы тагын бер эш Төмән Арбитраж мәхкәмәсендә карала. Төмән өлкәсе хакимияте Себер татарларының "Искер" тарихи комплексы корылмаларын, шул исәптән Күчем хан исемендәге мәчетне сүттерүне таләп итә. Чираттагы утырыш 6 мартка билгеләнгән.

Луиза Шәмсетдинова 20 ел эчендә 40тан артык мәхкәмә узуын белдерде: "Гел көрәш булды: йә җир бирмиләр, йә юлны казыйлар, йә сүттерәләр". Аның фикеренчә, татар җәмәгатьчеләрен ясалма рәвештә "экстремистлар һәм сепаратистлар" итеп күрсәтергә тырышалар.

Тулырак 👉 монда укыгыз. Сылтама Русиядән VPN-сыз ачыла.

Азатлык Радиосы материалларын уку, карау, тыңлау Русия кануннарына каршы килми.

Уфаның Совет районы мәхкәмәсе шәһәрнең 19нчы санлы гимназиясенә һөҗүм иткән 9нчы сыйныф укучысын 3 апрелгә кадәр өй сагына җибәргән.

Бу хакта РБК яза.

3 февраль көнне Уфаның 16нчы гимназиясендә 9нчы сыйныф укучысы пластик коралдан ут ачты һәм петарда шартлатты. Зыян күрүчеләр юк.

Үсмергә үтерүгә омтылу турында җинаять эше ачылды.

@azatliqradioosi