Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.52K subscribers
11.7K photos
1.14K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
Казанда җинаятьчеләрне видеокамералар һәм ясалма интеллект ярдәмендә эзли башладылар

Нейрочелтәр Казанда урнаштырылган камералардан мәгълүматны өйрәнә һәм берничә мизгелдә кирәкле кешене таба ала, диелә Ростех белдерүендә. Кешене тану төгәллеге 99,9% тәшкил итә диелә.

Татарстан түрәләре бу "иминлек һәм комфорт" максатыннан эшләнә дип белдерә. Казанда "Имин шәһәр" програмы кысаларында видеокүзәтү камераларын арттырдылар.

🔵Белгечләр иминлектән тыш бу ысулның куркыныч яклары бар дип кисәтә һәм мисал булып Кытайдагы Синҗан-Уйгыр автоном бүлгесен китерә. Синҗанда бар җирдә дә диярлек күзәтү камералары, күпме кеше узганын күзәткән, күз карасы аша кешене тану корылмалары урнаштырылган.

🔵Бу системны Кытай хакимияте уйгырлар һәм башка җирле мөселманнарны контроль итү, эзәрлекләү өчен киң куллана.

Ә сез видеокамералар һәм ясалма интеллектны куллану кирәк дип саныйсызмы? Бу чыннан да иминлек артуына китерәчәк дип ышанасызмы?
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👎3❤1
Татарстанда бер ел эчендә яман шеш авыруларыннан үлем күрсәткече арткан

Татарстанда 2025 елның 11 ае нәтиҗәләре буенча яман шеш авыруларыннан үлем 4,3 процентка арткан. Бу хакта Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгының штаттан тыш баш онкологы Эдуард Нагоманов матбугат очрашуында хәбәр итте.

Аның сүзләренчә, республикада яман шеш авырулары белән авыру очраклары 10 мең кешегә 187,7 очрак тәшкил иткән.

2024 елда Татарстанда онкологик авырулардан үлем 100 мең кешегә 168 очрактан 175,7 очракка кадәр артты. Шул ук вакытта бу күрсәткеч Русия буенча уртача дәрәҗәдән түбәнрәк калды — ил күләмендә ул 100 мең кешегә 191,5 очрак тәшкил иткән.

Моннан тыш, 2025 ел нәтиҗәләренә караганда, Татарстанның 26 районында беренче елда үлем күрсәткече арткан (2024 елда мондый районнар 17 иде). Әмма гомумән республика буенча бу күрсәткеч кимегән: яман шеш диагнозы куелганнан соң беренче ел эчендә вафат булган авырулар өлеше 18,27 проценттан 17,01 процентка төшкән.

Бүген дөньяда яман шешкә каршы көрәш көне
❤3
Сугыш дәвам итә, Татарстан белән Башкортстанга табутлар кайта бара...

Сугышта үлгән хәрбиләр исемлеген Азатлык Радиосы ачык чыганаклардан туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми. Чын саннар күпкә зуррак булырга мөмкин.


Русия буйлап үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан – беренче, Татарстан икенче урында бара.

▪️Барлык исемнәрне Азатлык Радиосы хисабында табып була. Анда безгә үлүчеләр турында мәгълүмат та җибәреп була.

#сугышта_үлүчеләр
@azatliqradiosi
😢2👍1
Кадерле укучылар, сез Азатлыкны нинди платформаларда укыйсыз/карыйсыз? Берничә вариантны сайлап була. Сезнең фикерегез бик мөһим!
Anonymous Poll
95%
Telegram каналы
14%
Сайт
20%
Youtube
5%
Instagram
1%
TikTok
1%
Facebook
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 5 февраль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, танылган композитор Азат Хөсәенов вафат. Бу хакта «Мабугат.ру» хәбәр итә. Азат Гаян улы 1959 елның 8 маенда Актаныш районы Әтәс авылында туган. Аңа 66 яшь иде.

🔸Русия югары уку йортларында урыс телен дәүләт теле буларак өйрәтергә җыеналар. Владимир Путин бу уңайдан тәкъдимнәр әзерләргә кушкан.

🔸Латвия премьер-министры һәм Эстония президенты Русия белән сөйләшүләр өчен Европа берлегенең махсус вәкилен билгеләүне сорады.

🔸Иран белән АКШ арасындагы сөйләшүләр җомга көнне Оманда узачак.

🔸АКШ Русия, Кытай һәм башка теләсә кайсы ил белән атом кораллары запасларын киметү мәсьәләсендә хезмәттәшлек итәргә әзер, дип белдерде АКШ вице-президенты Джей Ди Вэнс. Бүген Русия белән АКШ арасындагы СНВ-3 килешүе гамәлдән чыга.
Зеленский: сугышта 55 мең украин хәрбие һәлак булган

Украина президенты Владимир Зеленский белдерүенчә, Русия башлаган сугышта барлыгы 55 мең украин хәрбие һәлак булган.

Бу хакта ул France 2 телеканалы белән сөйләшүдә белдерде. Зеленский шулай ук хәбәрсез югалган хәрбиләр саны шактый зур булуын әйтте, әмма төгәл саннарны атамады.

2026 елның гыйнвар ахырында АКШтагы CSIS тикшеренү үзәге 2022 елның февраленнән Украина Кораллы көчләренең үлем-китем югалтуларын 140 мең кеше дип бәяләгән иде.

2025 ел башында NBC Newsка биргән әңгәмәдә Зеленский 2022 елның февраленнән алып сугышта Украина 46 меңнән артык хәрбиен югалтуын, якынча 380 мең кешенең яралануын белдергән иде.
❤3🤡1
Тубыл мәхкәмәсе "Мирас" татар оешмасына 300 мең сум штраф салган

Мәхкәмә белдерүенчә, оешма җитәкчесе Луиза Шәмсетдинова социаль челтәрләрдә "милләтара нәфрәт" уятырлык постлар калдырган.

Шәмсетдинова "Мирас" исеменнән мәхкәмә эшендә катнашырга теләмәгән, чөнки 2025 елның 4 декабреннән аның җитәкчесе булып тормавын белдергән.

Эш материалларында "Мирас" исеменә бәйле рәвештә тарихи-мемориаль комплекс җирлегендә урнаштырылган монументаль объект та телгә алына. Мәхкәмә әлеге объектны "административ хокук бозу коралы" дип танып, аны дәүләт файдасына конфискацияләү турында карар чыгарган.

Сүз Сүзге ханбикәгә ясалган һәйкәл турында барырга мөмкин. Күчем хан хатыны Сүзге ханбикәсенә әзер, ләкин урнаштырылмаган һәйкәлне Тубылдагы "Искер" мемориаль комплексыннан былтыр 30 июль төнлә машинага салып алып киттеләр. Шуннан бирле аның кайдалыгы билгесез.

2025 елның октябрендә Тубыл шәһәр мәхкәмәсе Шәмсетдинованың үзен дә милләтара нәфрәт кузгату административ маддәсе буенча гаепле дип табып, 17,5 мең сум штраф салган иде.

"Мирас" оешмасына кагылышлы тагын бер эш Төмән Арбитраж мәхкәмәсендә карала. Төмән өлкәсе хакимияте Себер татарларының "Искер" тарихи комплексы корылмаларын, шул исәптән Күчем хан исемендәге мәчетне сүттерүне таләп итә. Чираттагы утырыш 6 мартка билгеләнгән.

Луиза Шәмсетдинова 20 ел эчендә 40тан артык мәхкәмә узуын белдерде: "Гел көрәш булды: йә җир бирмиләр, йә юлны казыйлар, йә сүттерәләр". Аның фикеренчә, татар җәмәгатьчеләрен ясалма рәвештә "экстремистлар һәм сепаратистлар" итеп күрсәтергә тырышалар.

Тулырак 👉 монда укыгыз. Сылтама Русиядән VPN-сыз ачыла.

Азатлык Радиосы материалларын уку, карау, тыңлау Русия кануннарына каршы килми.
🤯6🤬4🔥2❤1
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
Мәктәпкә һөҗүм кылган Вадимның ата-аналары улларының уку йортындагы проблемнары турында белгән. Алар әйтүенчә, бу мәсьәләләр еш кына бәхәсләргә дә китергән. Шулай да гаилә тәртипле дип санала. Үсмернең әти-әнисе республикада салым хезмәтендә югары вазифаларда…
Уфаның Совет районы мәхкәмәсе шәһәрнең 19нчы санлы гимназиясенә һөҗүм иткән 9нчы сыйныф укучысын 3 апрелгә кадәр өй сагына җибәргән.

Бу хакта РБК яза.

3 февраль көнне Уфаның 16нчы гимназиясендә 9нчы сыйныф укучысы пластик коралдан ут ачты һәм петарда шартлатты. Зыян күрүчеләр юк.

Үсмергә үтерүгә омтылу турында җинаять эше ачылды.

@azatliqradioosi
😱3😁1
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
"Мәктәптәге милитаризм балаларга зур йогынты ясый". Укучыларны корал алуга нәрсә этәрә? Кичә Уфада 9нчы сыйныф укучысы мәктәптә коралдан ут ачты. Бәхеткә, корбаннар юк. Шулай да мондый хәлләр ешая бара. Күптән генә түгел Түбән Камада укучы бала җыештыручыга…
"Балаларда агрессия һәм көч куллану очракларының 85 процентында конкрет билгеләр була, һәм без аларга игътибар итә алабыз, хәтта кисәтә дә алабыз"

Азатлык Уфадагы мәктәптә һөҗүм уңаеннан мөгаллим-психолог белән сөйләште. Кайбер мөһим фикерләрне аерып күрсәтәбез.

Әңгәмәне тулысынча 👉 безнең сайтта укыгыз.
❤1
Татарстанның берничә мәктәбендә укучыларның социаль челтәрләрен күзәтү өчен балалар турында мәгълүмат җыя башлаганнар

"Еду в Татарстане" телеграм-каналы язуынча, республикада 5–11 нче сыйныф укучыларының социаль челтәрләрен караячаклар. Күзәтү кысаларына язмаларның текстлары, комментарийлар, репостлар, лайклар, төркемнәр исемлеге, шулай ук ихтимал язышу үзенчәлекләре керә.

Әлеге чара соңгы вакытта Русия мәктәпләрендә һөҗүм очраклары арту белән аңлатыла. Ел башыннан мондый биш очрак теркәлгән, шуларның берсе — Татарстанның Түбән Кама шәһәрендә, тагын берсе — Башкортстанның Уфа каласында.

Татарстанда ким дигәндә өч мәктәптә ата-аналардан балаларының телефон номерларын һәм социаль челтәрләрдәге битләренә сылтамалар сораганнар. Максат — хәвефле билгеләрне вакытында ачыклау һәм ихтимал инцидентларны булдырмау, диелә.

Шул ук вакытта Татарстан мәгариф министрлыгында бу чараның мәҗбүри күзәтү булмавын ассызыклыйлар һәм ата-аналарның ризалыгы нигезендә генә үткәрелә торган "дигитал киңлекне мониторинглау" дип атыйлар.

Моңа ничек карыйсыз? Ата-аналарның ризалыгы белән генә эшләнә дигәнгә ышанасызмы?

@azatliqradiosi
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Сан-Франциско татарлары милли ризыклар ярминкәсен оештырды

Татар ашларын бергәләп ясап пешерү һәм аны сатып акча эшләү гадәте инде 60 ел дәвам итә. Бу татар оешмасының йортын тәртиптә тоту өчен ярдәм итә.

Әлеге чара турында мәкаләне иртәгә укый аласыз.
❤12👍1🥴1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 6 февраль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Бүген Италиядә 2026 елгы XXV Кышкы Олимпия уеннары башлана. Ачылу тантанасы кич белән Миландагы «Сан-Сиро» стадионында узачак һәм Казан вакыты белән 22:00дә башланачак.

🔸Ракет һөҗүменнән соң Белгород шәһәренең бер өлеше утсыз, җылысыз һәм сусыз калган. Astra басмасы язуынча, һөҗүм җирле җылылык электр үзәгенә туры килгән.

🔸ТАСС чыганагы раславынча, Украина тынычлык килешүе кысаларында Одесса өчен аерым иминлек гарантияләре бирүне сорый. Украина ягы бу мәгълүматны расламады.

🔸АКШ үз ватандашларын Ираннан кичекмәстән китәргә чакырды. Мондый белдерү Америка илчелеге сайтында урнаштырылган. Дипломатлар Ираннан коры җир аша Әрмәнстанга яисә Төркиягә чыгу мөмкинлеген карарга киңәш итә.

🔸Венесуэла парламенты гомуми амнистия турындагы канун проектын беренче укылышта бертавыштан кабул итте. Документ 1999–2026 еллар чорын колачлый һәм, шул исәптән, дәүләткә хыянәт, террорчылык һәм нәфрәткә өндәү белән бәйле гаепләүләргә дә кагыла.
❤4
Сан Франциско татарлары татар ризыкларын сатып татар йортын төзекләндерәләр

Бу ялларда АКШның Сан Франциско шәһәрендә яшәүче татарлар татар ашларын сату эшен оештырды. Алар бу эштән кергән акчаны Сан Франциско татарларының йортына ремонт ясарга һәм татар чараларын уздырырга тотылачак. Бу хакта шундагы татар активисты Илхан Садри хәбәр итте.

— 1966 елда бинабызда ризыклар сатып, аларны теләгән кешеләргә сату эшен башладык. Менә инде 60 ел шул гадәт дәвам итә. Ул системга салынган. Җәмгыятьнең идарәсе бар, казнасы бар. Үзебез тапкан акчаны шунда салып барабыз. Кирәк чакта кулланабыз. Ул казна өчен җаваплы ышанычлы кешеләребез бар. Ул акча ничек кайчан тотыла — идарә хәл итә. Акчаның зур өлеше Сан Франциско татарлары җыела торган татар йортын тәртиптә тоту өчен тотыла. Бу — безнең бина, аны Америкага килгән беренче татарлар үзара җыелышып сатып алды. Аны карап торырга кирәк, — дип аңлатты Илхан Садри. — Менә быел идәннәрне алмаштырырга булдык, чиратта тәрәзәләрне ныгыту.


Бәяләр болайрак:
💰Итле пәрәмәч - $4,50
💰кәбестәле бөккән — $2,50
💰кабак бәлеше кисәге — $6.

Пешерелгән ризыкның барысы да сатылып беткән.

Сан Франциско татарларында өмә күренеше сакланып калган. Алар алдан сөйләшеп җыела, күмәкләшеп пилмән ясый яки чәкчәк пешерә. Монда өлкәннәр дә, урта буын кешеләре дә, яшьләр дә була.

Татар йорты кайчан алынган, анда ниләр бар, яшьләр ни сөйли: барысы да бүген чыккан мәкаләдә. 👉 Менә бу сытлама белән кереп укыгыз:
🥰11❤4🔥1🥱1
Исламабадта җомга намазы вакытында мәчеттә шартлау булган, 30дан артык кеше үлгән

Пакъстан башкаласы Исламабадның Тарлай районында урнашкан Хадиҗат-ул-Кубра исемле шигый дини үзәктә шартлау булган. Соңгы мәгълүматларга караганда, ким дигәндә 31 кеше һәлак, тагын 101 кеше яраланган.

AFP язуынча, биредә бер кеше үз-үзен шартлаткан дигән фараз бар. Әмма әлеге мәгълүмат әлегә рәсми рәвештә расланмаган.

Исламабад полициясе сүзчесе Таки Җавад сүзләренчә, шартлауның табигате әлегә ачык түгел.
😱2