🎶Быел да Казанда узачак "Новая волна" яшь башкаручылар фестивалендә Татарстаннан Игнат Изотов катнашачак

Изотов Питрәч районының Кошчак авылыннан. Җырчыга 27 яшь. Ул Казан консерваториясен тәмамлаган. "Бизнес онлайн" язуынча, Изотовның беренче концерты Казанда 30 майда үтәргә тиеш. Узган ел аңа Карачай Чиркәс республикасының атказанган артист исеме бирелгән.

Узган ел Казанда алты көн дәвамында барган "Новая волна" фестивалендә бер татар җыры да яңгырамады, анда Татарстаннан бер генә җырчы да чыгыш ясамады.
Шул ук вакытта Башкортстаннан Ay Yola төркеме башкорт телендә "Һомай" җырын башкарды.

Конкурсның җитәкчесе Игорь Крутой ул вакытта татар артистлары арасында федераль дәрәҗәдәге йолдызларга җитүчеләр юк диде.

Журналист Альберт Шакиров моңа җавап итеп бушка эшләмәгән мәскәүләр "чамалабрак сөйләшсәләр дә булыр иде" диде.

Быел да фестивальдә татар җырчылары катнашуы турында әйтелми. Чара Казанда 20-26 август көннәрендә узачак.

@azatliqradiosi

Русиядә балалар бакчаларыннан алып югары уку йортларына кадәр тарихи агарту концепциясе расланды

Мәгариф министрлыгы биш елга исәпләнгән концепцияне төбәкләргә җибәрде. Документ балалар бакчаларыннан югары уку йортларына кадәр тарихи мәгариф концепциясен колачлый. Бу хакта Русия мәгариф министрлыгының матбугат хезмәте хәбәр итә.

Програм кысаларында белем бирү курслары яңартылудан тыш, 2027 елда махсус мәгълүмати платформа булдыру планлаштырыла.

Концепциянең гамәли өлеше Икенче дөнья сугышына, шулай ук Русиянең Украинадагы баскын сугышында катнашучылар истәлегенә багышланган зур чаралар үткәрүне үз эченә ала.

Белем бирү процессына тематик олимпиадалар, квестлар, тикшеренү проектлары һәм профильле тарихи клублар да кертеләчәк.

Русия мәгариф министры Сергей Кравцов сүзләренчә, концепциядә мәктәп укучыларын мәгълүматны тәнкыйди бәяләү, чыганаклар белән эшләү һәм тарихны фальсификацияләүгә каршы тору күнекмәләренә өйрәтүгә аерым игътибар бирелә.

Концепцияне гамәлгә кертү быелның 1 сентябреннән башланачак.

▪️Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң хакимият мәгариф програмына зур үзгәрешләр кертте. Моны түрәләр "көнбатыш тәэсирен юкка чыгару" дип аңлата, ватанпәрвәрлек арттыру сылтавы белән Русия пропагандасы киң җәелә.

▪️Русия мәктәпләрендә 2022 елның 5 сентябреннән «Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр» дип аталган дәрестән тыш шөгыльләр циклы да үткәрелә, 2023 елның сентябреннән — «Русия — минем офыкларым» һөнәри юнәлеш бирү курсы кертелде, ә «Тормыш иминлеге нигезләре» фәне «Ватанны саклау һәм иминлек нигезләре» форматына үзгәртелде.

@azatliqradiosi

Үзен “Сөргендәге Татарстан хөкүмәте” башлыгы дип танытучы, күптән түгел Британия ватандашлыгы алган милләтпәрвәр Рәфис Кашапов Татарстанны Русия тарафыннан вакытлыча оккупацияләнгән җир дип тануны сорый.

Ул халыкара җәмәгатьчелеккә, хокук яклау оешмаларына мөрәҗәгать итә.

Әлеге мөрәҗәгать “Бәйсез Татарстан хөкүмәте” Телеграм-каналында чыкты.

Кашапов үз мөрәҗәгатендә Татарстан — татар халкының тарихи җире, һәм ул БМО Уставы нигезендә үзбилгеләнү хокукына ия дип әйтә.

“Әмма дистәләрчә ел дәвамында Мәскәү Татарстанның суверенитет калдыкларын системлы рәвештә юк итә, милли үзенчәлекне бастыра, татар телен куллануны чикли, активистларны эзәрлекли һәм демократик институтларны бетерә”, ди ул.

Кашапов белдерүенчә, Русия хакимияте мәгариф системын мәҗбүри урыслаштыра, милли хәрәкәт вәкилләре һәм бәйсез журналистларны эзәрлекли, халык каршы булуга карамастан агрессив сугышларда катнашу өчен республика халкын мобилизацияли.

Ул халыкара җәмәгатьчелектән “Милли хәрәкәт вәкилләренә сәяси һәм хокукый ярдәм күрсәтергә”, «Русия контроле астындагы халыкларны деколонизацияләү өчен халыкара платформа булдыруны хупларга», шулай ук «Татарстан азатлыгы юлында көрәшкәнгә эзәрлекләнгән барлык сәяси тоткыннарны азат итүгә ирешергә» чакыра.

▪️2023 елның гыйнварында Кашаповны "ят агент" дип тамгаладылар.
▪️2024 елның апрелендә Кашаповка каршы"терроризмны аклау" турында эш ачылды. Моңа аның "Алабуга" икътисади зонасына булган һөҗүм турындагы бер интервьюсы сәбәп булган.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 11 май, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸АКШ президенты Доналд Трамп Иранның Америкага җавап итеп тәкъдим иткән солых планын кире какты. Truth Social челтәрендә Трамп Тәһранның шартларын "һич кенә дә кабул итеп булмый торган" дип атады. Шул ук вакытта президент АКШ планы нечкәлекләрен һәм Иранның аңа җавабын ачыкламады. WSJ белдерүенчә, сөйләшүләрдә төп проблем булып Тәһранның атом програмы мәсьәләсе тора.

🔸Доналд Трампның Кытайга сәфәре 13-15 майда узачак. Моны Кытай тышкы эшләр министрлыгы раслады. Башка нечкәлекләре турында министрлык сайтында әйтелми. Reuters мәгълүматынча, Трамп белән Кытай башлыгы Си Цзиньпин нигездә АКШның Иранга каршы хәрби чаралары, сәүдә элемтәләре, Тайван тирәсендәге хәлләр турында сөйләшәчәк.

🔸Русия белән Согуд Гарәбстаны арасында виза тәртибе бетерелде. Хәзер русияләр Согуд Гарәбстанында ел дәвамында визасыз 90 көнгә кадәр кала алачак.

🔸Төнлә Уфаның «Огни Уфы» (хәзерге «Тинькофф Холл») күңел ачу үзәгендә янгын чыккан. Барлыгы 70 кеше эвакуацияләнгән. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хәбәр итүенчә, зыян күрүчеләр юк.

🔸Уфадан Антальяга «Anka Air» һава ширкәте беренче очышны башкарды. Якын арада ширкәт очкычлары Казаннан, шулай ук Русиянең тагын уннан артык шәһәреннән Антальяга даими оча башлаячак.

🔸Бернинди чикләүләр кертелүгә карамастан, бүген Казан һава аланыннан унга якын рейс тоткарлана. Бу хакта Бизнес-Онлайн хәбәр итә. Аерым алганда Анталья, Сургут, Петербур, Калининградка очучы очкычлар соңга калып оча. Казанга килүче рейслар да тоткарлана.

@azatliqradiosi

Көн язмасы: Сугыш йогынтысы: фермерларга ташламалы кредитларны киметергә телиләр

Русия авыл хуҗалыгы министрлыгы күптән түгел агросәнәгать тармагындагы ташламалы кредит бирү кагыйдәләрен үзгәртүче канун өлгесен җәмәгатьчелек хөкеменә чыгарды. Әгәр ул кабул ителсә, авыл хуҗалыгы җитештерүчеләренә бирелә торган ташламалы кредитлар буенча дәүләт ярдәме кайбер юнәлешләрдә Үзәк банкның төп ставкасының 70 процентыннан 50 процентына кадәр кыскартылачак.

Моның сәбәпләре аңлашыла: федераль бюджетта акча җитми, өстәмә финанс чыганаклары да юк. Шуңа күрә министрлык йә кредитларны гадәти сәүдә шартларына күчерергә, йә ярдәм күләмен киметергә мәҗбүр.

Татарстан фермерлары, крестьян хуҗалыклары һәм авыл хуҗалыгы кулланучылар кооперативлары берлеге президенты Камияр Байтемировф икеренчә, субсидияләрне кыскарту фермер хуҗалыкларын бөлгенлеккә китерергә һәм тармакта системлы таркалуга сәбәп булырга мөмкин. Фермерлар хуҗалыкларын үстерүгә һәм җиһаз алуга азрак акча салачак.

"Моннан тыш, грант програмнарында катнашучы фермер хуҗалыкларына үз проектларын яңадан карарга туры киләчәк. Чөнки ярдәм күләме бик нык кими. Димәк, фермерлар да, дәүләт тә өмет иткән үсеш булмаячак", — ди ул.

Фермер чыгымнарын ахыр чиктә сатып алучы күтәрәчәк, дип кисәтә Байтемиров.

"Әгәр фермер яшәп калырга һәм үсәргә теләсә, бәяләрне күтәрергә мәҗбүр булачак. Димәк, кулланучы күбрәк түлиячәк. Дәүләт үзе фермерны шуңа этәрә икән, ул тагын каян акча алсын?" — ди ул.

Тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе Мәскәүдә тоткарланган кырымтатарларга дүртешәр мең евро түләтү карарын чыгарды

Европаның кеше хокуклары мәхкәмәсе (ЕСПЧ) "Абдуллаев һәм Русиягә каршы башкалар" эшендә катнашучы 12 кеше шикаятенә карарын чыгарды. Мәхкәмә аларның һәрберсенә Русия Федерациясе дүртешәр мең евро түләргә тиеш дип тапты. Бу хакта "Крымская солидарность" хәбәр итә. Карар 30 апрельдә чыккан.

2019 елның 10 июлендә кырымтатарлар "Хизб ут-Тәхрир" эше нигезендә тоткарланган Ремзи Меметов, Рустем Абильтаров, Зеври Абсеитов һәм Энвер Мамутовны яклап плакатлар белән Мәскәүдә Кызыл мәйданга чыкты. 11 июль көнне кырымтатарлар апелляция булачак Югары мәхкәмә бинасы каршына килде. 10 июльдә һәм соңрак чараларда катнашкан 52 кеше тоткарланды. 2019 елның августында Мәскәү мәхкәмәләре аларны 10-20 мең сум штрафка тартты. Кырымтатарлар бу карарларны башта Русия, аннары Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә шикаять итте.

Тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Быел башкорт диктантын 406 536 кеше язган

Соңгы ике елда диктант язучылар саны нык арткан. Оештыручылар сүзләренчә, узган ел катнашучылар саны 405 меңгә җиткән иде, быел исә тагын да күбрәк булган.

Башкортстан хөкүмәте рәисе урынбасары Урал Килсенбаев катнашучыларны һәм оештыручыларны котлаганда әйтүенчә, диктант язучыларның 386 меңнән артыгы — республикадан, 18 меңнән күбрәге — Русия төбәкләреннән, 1600дән артыгы чит илләрдән булган.

“Диктантны беренче тапкыр Кытай, Румыния һәм Латвиядә дә яздылар”, дигән ул.

“Аспекты Башкортстан” проекты мөхәррире Руслан Вәлиев үз тапшыруында бу кадәр кешенең диктант язуына гаҗәпләнүен әйтә.

“Әгәр бу дөрес булса, бик кызык”, ди ул.

Шул ук вакытта ул язучыларның зур күпчелеге республикадан булуын һәм мәктәп укучыларын мәҗбүри яздырган булсалар, моңа аптырарлык берни дә юклыгын өсти.

“Заманында мин дә ул диктантны язган идем, әмма миңа билгене дә, хаталарымны да әйтүче булмады”, ди ул.

Аның әйтүенчә, әгәр бу чара шундый зур санда кешеләр катнашты дип әйтү өчен генә уздырылса, ә аның мәгънәсе булмаса, ул буш куык булып чыга.

▪️Быел башкорт теленнән халыкара диктант 17 апрельдә узды. Аны быел да “төньяк-көнбатыш диалект”ында яздылар. Белгечләр исә чынлыкта бу диалектның татар теле булуын әйтә. Быелгы диктант текстлары Русиядәге Халыклар бердәмлеге елына, Башкортстандагы Зур һәм тату гаилә елына, шулай ук шагыйрь-мәгърифәтче Гали Чокрый тууына 200 ел тулуга багышланды.

#Башкортстан

@azatliqradiosi