Якшәмбегә каршы төндә Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсенә дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә өч кеше һәлак булган

Бу хакта хакимият вәкилләре белдерә. Ким дигәндә 10 кеше яраланган.

Бу Русиянең Украинага каршы баскын сугышы башланганнан соң Мәскәүгә һәм Мәскәү өлкәсенә ясалган иң көчле һөҗүм булган. Берничә урында, шул исәптән Шереметьево һава аланы җирлегендә янгын чыккан. Анда дрон калдыклары төшкән, ләкин аның терминал бинасыннан ерак булуы әйтелә. Шереметьево һава аланында 200ләп рейс тоткарлана.

ASTRA Телеграм каналы язуынча, Зеленоградта (Мәскәүнең бер өлеше) һөҗүм "Элма" технопаркына ясалган.

Мәскәү янындагы берничә районда дроннар торак йортларга зыян салган. Аерым алганда дроннар Химки, Истра, Красногорски һәм Мәскәүдәге бер йортка эләккән.

Хакимият белдерүенчә, бер кеше Химкида, ике кеше Мытищада һәлак булган. Анда дрон калдыклары төзелеп килүче йортка төшкән.

Мәскәүдә Зеленоградтан тыш Капотнада нефть эшкәртү ширкәтенә һөҗүм ясалган. Шәһәр мэры Сергей Собянин белдерүенчә, 12 кеше зыян күргән. Аларның төзүчеләр булуы әйтелә.

Шартлаулар Мәскәү шәһәре үзәгендә дә ишетелгән.

@azatliqradiosi

Русия тарафыннан аннексияләнгәннән соң Медицина академиясе дип үзгәртелгән һәм Кырым федераль университеты составына кертелгән элекке Кырым дәүләт медицина университетын ФСБ тикшергән.

Сәбәбе - уку йортында кырымтатар милләтеннән студентлар саны күп булу. Бу хакта, иминлек максатларыннан исемен атамаган Кырым хокук яклаучысына сылтама белән Крым.Реалии хәбәр итә.

Аның әйтүенчә, быел язның икенче яртысында Медицина академиясендә сәяси яки ришвәтчелек факторларын ачыклау максатыннан үткәрелгән зур тикшерү тәмамланган. Тикшерүгә әлеге югары уку йортында кырымтатар студентларының күпләп белем алуы сәбәп булган диелә.

"Акмәчеттәге медицина академиясендә кырымтатар студентларының өлеше чыннан да Кырым халкы арасындагы кырымтатарлар өлешеннән күпкә югарырак. Кайбер белгечлекләрдә укучыларның якынча яртысы - кырымтатарлар. Бу Федераль иминлек хезмәтендә (ФСБ) уку йортында йә ришвәтчелек, йә милли лобби бар дигән шик тудырган, әмма тикшерү бернинди дә хокук бозу очрагын тапмаган. Югары уку йортына кабул итүгә бәйле бөтен документлар да тәртиптә булып чыккан.

Кырымтатарлар арасында сәламәтлек саклау өлкәсендә эшләргә теләгән сәләтле яшьләр күп. Шул гына. Элек тә шулай иде. Хәтта Кырымтатар Мәҗлесе җитәкчелегендә дә андыйлар берәү генә түгел. Илми Умеров Андиҗан институтының дәвалау факультетын, Эскендер Бариев Кырым медицина университетын тәмамлаган", ди хокук яклаучы.

▪️2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң, кырымтатарларны эзәрлекләүләр даими күренешкә әйләнде. Хокук яклаучылар һәм активистлар Русия хакимиятләре кырымтатарларны сәяси сәбәпләр аркасында эзәрлекли, аларның күбесе ярымутрауның Русиягә кертелүенә каршы дип белдерә.

@azatliqradiosi

20 май кичендә Уфаның Агыйдел яры буенда "Самауырлы ритайым" - башкорт дискотекасы сезоны башланып китәчәк

Башкортлар Агыйдел яры буена җыела да, башкортча гына аралашып, үз телендә җырларын тыңлап, биеп, тәм-том белән чәйләр эчеп, уеннар уйнап күңел ача. Исеменнән аңлашылганча, чараның күренекле урынында – самавыр.

"Ритайымның" тарихы турында Азатлык Радиосы элек язган иде.

2020 елның җәендә, Бөрьян районында булган янгын сүндерүдә катнашырга битараф булмаган бер төркем кеше җыелган. Шуларның берсе үзе белән самавыр да алып барган. Шунда чәй эчеп утырганда гел шулай очрашып, самавыр тирәсендә булса да берләшергә кирәк дигән фикер туган. Бу чара тора-бара киңәйгәннән киңәя.

UTV хәбәр итүенчә, быел беренче ритайымда "Бишбармак" оркестры чыгыш ясаячак.

▪️Ритайым турында укыганнан соң менә бу👆 видеоны да карап алыгыз әле. Диктатура чорында милли үзаңны халык биюләре дә саклый

Килешәсезме?

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 18 май, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Башкортстанның Уфа районындагы «Нурлино» саклау һәм кудыру станциясендәге янгында пешкән бер кеше үлгән. Дәүләт хезмәт инспекциясе хәбәр итүенчә, 54 яшьлек ирнең тәне 90% пешкән булган. Элегрәк өч кешенең һәлак булуы турында хәбәр ителгән иде. Слесарьны эзләү дәвам итә.

🔸Русия армиясенең Днепрга дрон һөҗүме нәтиҗәсендә 18 кеше, шул исәптән балалар җәрәхәтләнгән. Бу хакта җирле хакимият вәкилләре хәбәр итә. Шәһәрдә торак йортлар, гыйбадәтханә, югары уку йорты бинасына зыян килгән. Тагын ике кеше Одессага һөҗүм нәтиҗәсендә яраланган.

🔸АКШ Русия нефтен сатып алучы илләргә каршы яңа санкцияләр әзерли. Бу хакта NBC News-ка сенатор Линдси Грэм белдергән.

🔸Кичә кич Литвада төшкән дрон калдыклары табылган. Бу хакта илнең кризислар идарәсе дәүләт үзәге башлыгы Вилмантас Виткаускас LRT-га белдергән. Беренчел мәгълүматларга караганда, дрон Украинадан очып кергән. Сүз якшәмбе иртәсендә Латвия һава киңлегенә кереп, аннары аннан чыгып киткән дрон турында барырга мөмкин.

🔸18 май — кырымтатар халкының зур фаҗигасе — сөрген көне. 1944 елның 18 маенда Советлар Берлегенең Дәүләт саклану комитеты карары нигезендә 1941-1944 елларда наци оккупациясенең бар авырлыгын кичергән халык ватаныннан сөрелә. Бу карарга Иосиф Сталин кул куя. Депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиҗәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә.

@azatliqradiosi

Азатлык хисабы: сугышта Казаннан үлүчеләр саны – 1,5 меңнән күбрәк

Бүгенге көндә безгә Татарстаннан – кимендә 8936 сугышчы үлеме, Башкортстаннан кимендә 9934 үлем турында билгеле.

Бу саннарны Азатлыкның "Сугышта үлүчеләр" хисабы күрсәтә. Хисапны без сугыш башыннан бирле алып барабыз.

#сугышта_үлүчеләр
@azatliqradiosi

Петербурда кырымтатар байрагы өчен Кырымның балалар ансамбле җитәкчесе тоткарланган

Петербурда полиция Акмәчеттән «Нефес» балалар бию ансамбле җитәкчесе Севеле Хәлилова һәм кырымтатар җәмгыяте җитәкчесе Радион Эсмедляевны тоткарлаган. Алар экскурсия вакытында кырымтатар байрагы белән фотога төшмәкче булган. Бу хакта “Фонтанка” һәм “78 канал” хәбәр итә.

Әлеге хәл кичә була. Концертта катнашырга Петербурга килгән ансамбль вәкилләре Петропавлов крепостенә экскурсиягә бара. Милли киемнәрдәге балалар Русия, аннексияләнгән Кырым һәм кырымтатар байрагын күтәреп йөри. Полиция хезмәткәрләрендә кырымтатар байрагы кызыксыну уята.

“Алар басып тора иделәр, фотога төшергә теләделәр, яннарына полиция хезмәткәрләре килде. Башта кырымтатар байрагын алачакларын әйттеләр, чөнки ул зәңгәр күк төстә сары тамга белән, тризубка охшаган, диделәр. Экстремистик һәм тыелган дип белдерделәр”, дигән ансамбль җитәкчесенең дусты Егор Абрамов.

Аның әйтүенчә, полиция катнашучыларны әлеге байрак белән митинг уздыруда гаепләгән.

Полиция Хәлилова һәм Эсмедляевны һәм тагын бер кешене тоткарлаган. Өченче кешенең кем булуы әйтелми. Хәзерге вакытта алар полиция бүлегендә кала. Мәхкәмә утырышы бүген Петроград район мәхкәмәсе бинасында узачак.

Ансамбль бүген “Русия – минем тарих” паркында чыгыш ясарга тиеш.

🔹Кырымтатар байрагы экстремистик дип танылмаган. Гәрчә элек Русия куәт оешмалары аны биналардан, машиналардан салыдырырга тырышкан очраклар булгалады. 2023 елны Кырымда машиналарына кырымтатар байраклары элгән өч кеше тоткарланган иде.

🔹Зәнгәр күк төсендә алтын тамгалы байрак кырымтатарларының бердәмлеге, буыннар дәвамлылыгы, азатлык, үзбилгеләнү, дәүләтчелекне торгызу өчен көрәш символына әйләнде. 2014 елдан соң Кырымнан китәргә мәҗбүр булган, төрле илләргә сибелгән кырымтатарлар диаспорада, Украинаның төрле шәһәрләрендә яшәсә дә, алар Ватаннарына, Кырымга тугрыклы булып кала. Зәнгәр күк төсендә тарак тамгалы байрак моны чагылдырган һәм халыкны берләштергән бер символ булып тора.

🔹Узган гасыр башында дәүләтчелек символы итеп кабул ителгән кырымтатар милли байрагы сөргенлектән Кырымга кайткан кырымтатар халкы икенче корылтаенда 1991 елда Акмәчеттә яңадан торгызыла.

@azatliqradiosi

Татарстанда Русиянең Украинага каршы баскын сугышында катнашучылар һәм инвалид булганнар өчен тернәкләндерү үзәге төзеләчәк.

«Татнефть» ширкәте моның өчен шифаханә биргән. Хәзер аны заманча таләпләргә туры китерәләр.

Тернәкләндерү үзәге төзелү турында Татарстаннан Русия Дәүләт думасына сайланган депутат Максим Топилин белдергән.

KazanFirst язуынча, Топилин эшнең фаразланганнан акрынрак баруын әйткән.

“Кызганычка гарип булып, яраланып кайткан кешеләр бар. Алар өчен Татарстанда яңа тернәкләндерү үзәге булдыру эше бара. Шифаханә бүлеп биргән “Татнефть”кә зур рәхмәт. Хәзер аны тәртипкә китерергә кирәк. Эш бара. Тизрәк булыр дип уйлаган идек, ләкин тормыш барысын да үз урынына куя: финанс чыгымнар, проект документлары. Әмма карар кабул ителгән”, дигән Топилин.

Инде узган елны ук Бөгелмәдә Украинадагы сугыштан кайтучылар өчен тернәкләндерү үзәге булдыру турында әйтелгән иде. "Бизнес Online" аны «Татнефть»кә караучы «Лилия» исемле шифаханәдә булдырачаклар дип язды. Русия социаль фонды рәисе Сергей Чирков үзәкне булдыру турында фәрманны узган ел 15 майда имзалаган иде.

Элегрәк Уфаның танылган "Зеленая роща" шифаханәсенең 75%ын Украинадагы сугыштан кайтучыларны тернәкләндерү үзәгенә әйләндерәчәкләре турында әйтелде.

▪️9 майда Татарстанның Әлмәт шәһәрендә узган парадка Украинага каршы сугышта катнашкан ветераннар чыкты, алар арасында протезларда һәм култык таяклары белән йөрүчеләр шактый иде. Колонна башында аяксыз ир-ат инвалид арбасында барды.

▪️Русия буйлап үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан – беренче, Татарстан икенче урында бара. Азатлык Радиосы исәпләүләренә караганда, Башкортстаннан Украинадагы сугышта кимендә 9934, Татарстаннан 8936 кеше һәлак булган.

@azatliqradiosi

Прокуратура математик Азат Мифтаховны беркем дә газапламаган дип белдерде

Ямал-Ненец бүлгесенең прокуратурасы Харпта урнашкан "Полярная сова" төрмәсендә утырган галим Азат Мифтаховка бәйле очракны тикшергән. Галим узган атнаны аны төрмә хезмәткәрләре, тоткыннар тарафыннан газапланганнары турында адвокатларына сөйләде. Алар бу мәгълүматны җәмәгатьчелеккә җиткерде. Мифтаховның адвокатлары Русия прокуратасына шикаять итте һәм бу очракны тикшерүне, өйрәнүне сорады. Нәтиҗәдә прокуратура Азат Мифтаховның хокуклары бозылмаган дип белдерде. Бу хакта төрмә, колонияләрдә кануннарның үтәлешен күзәтүче прокурор Михаил Митяев имзалаган документта әйтелә. Ул адвокатларга тапшырылган.

"Тикшерү барышында медицина документлары өйрәнелде, хөкем ителүчеләрдән һәм 18нче колония администрациясе хезмәткәрләреннән аңлатмалар алынды, стационар видеокамералар һәм күчмә видеорегистраторлар язмалары каралды. Алар прокуратура өчен дә, Русия тикшерү комитеты хезмәткәрләре өчен дә сакланган. Видеоязмаларны яшерү яки юк итү очраклары ачыкланмады.

… Махсус прокурор күрсәтмәсе нигезендә хөкем ителүче медицина тикшерүен узды. Тикшерү вакытында тәнендә җәрәхәт эзләре табылмады", дип язылган ул аңлатмада.

Азат Мифтахов медицина тикшерүе билгеләнгәнен раслады, дип яза "Медиазона". Әмма "ул вакытка газаплаулардан калган эзләр юкка чыккан, төзәлгән, дигән. Мондый медицина тикшерүе җәзалау очрагы булганнан соң, ике атна узгач, яралар төзәлгәч үткәрелгән.

Азат Мифтаховны яклаучы төркем әле прокуратураның тикшерүе дәвам итә дип белдерә.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 19 май, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Сан-Диего шәһәрендәге ислам үзәгендә — шәһәрнең иң зур мәчетләренең берсендә ут ачу нәтиҗәсендә ким дигәндә өч кеше һәлак булган. Алар арасында мәчет сакчысы да бар. Һөҗүмдә шикләнелгән ике кеше шулай ук машина эчендә үле килеш табылган. Бу хакта Associated Press хәбәр итә. Атыш көндез булган. NBC 7 San Diego мәгълүматларына караганда, һөҗүмдә шикләнелүчеләргә 17 һәм 19 яшь. Полиция белдерүенчә, мәчет сакчысы тагын да күбрәк корбаннар булудан саклап калган. Ул вакытта мәчеттә мәдрәсәдә укучы балалар да булган, әмма алар зыян күрмәгән.

🔸Курски өлкәсендә дрон һөҗүме нәтиҗәсендә 68 яшьлек хатын-кыз һәлак булган, тагын ике кеше яраланган. Бу хакта өлкә губернаторы Александр Хинштейн белдерде.

🔸АКШ президенты Доналд Трамп 19 майга планлаштырылган Иранга һөҗүмнәрне кичектерүен белдерде. Аның сүзләренчә, бу хакта Катар, Согуд Гарәбстаны һәм Берләшкән Гарәп Әмирлекләре лидерлары сораган. АКШ президенты моны Иранда атом коралы булмавын күздә тоткан, шулай ук АКШ белән Якын Көнчыгыш илләрен канәгатьләндерәчәк сөйләшүләр алып барылуы һәм ихтимал килешү белән аңлатты.

🔸АКШ Финанс министрлыгы диңгез аша ташыла торган Русия нефтенә карата санкцияләрдән азат итүне 30 көнгә озайтачак. Министр Скотт Бессент вакытлы лицензия бирелүен раслаган, дип хәбәр итә Reuters. Бессент сүзләренчә, карар иң зәгыйфь илләрнең инде юлда булган Русия нефтен алу мөмкинлеген саклап калу өчен кабул ителгән. Вашингтонда бу Һормуз бугазы тирәсендәге кризис фонында дөнья нефть базарын тотрыкландыруга ярдәм итәчәк дип саный.

🔸Русия туроператорлары берлеге хәбәр итүенчә, 2026 елның җәендә Русиядән турыга 31–32 илгә очып булачак. Оешма билгеләп үткәнчә, бу кышкы җәдвәл белән чагыштырганда 25 процентка кимрәк (ул чакта 43 юнәлеш булган), һәм СССРдагы «тимер пәрдә» чорындагы күрсәткечтән өч тапкырга азрак.

@azatliqradiosi

Быел Венециядәге биеннале вакытында беренче тапкыр оештырылган decoloniz.art проектында татар-башкортлар да катнашты

Проектны Азат милләтләр лигасы, Arts Against Aggression һәм Memorial Italia оешмасы белән берлектә тормышка ашырган. Алар халыкара җәмәгатьчелеккә Русиядә халыкларның бай мәдәнияте барлыгы һәм аларны урысныкыннан аерып карарга кирәклекне җиткерергән. Азатлык Радиосы чарада катнашкан татар-башкортлар белән сөйләште.

"Без русияләр буларак түгел, ә үз халыкларыбызның вәкилләре буларак чыгыш ясадык. Шулар арасында мин дә бар идем. Чыгышымның мөһим өлеше тарихи үткәнне хәзерге заман белән бәйләргә омтылу булды. Шул исәптән мәгънәсен үзе дә аңлап бетермәгән сугышка (Русиянең Украинага каршы сугышы — ред.) эләккән хәзерге башкорт солдаты образы аша да", диде күптән түгел Франциядә сәяси сыену алган башкорт активисты Рамил Ваһапов.

Күптән түгел оешкан Татарстан мөстәкыйльлек комитеты җитәкчесе, Швециядә яшәүче Аида Габдрахманова Азатлык Радиосына сөйләвенчә, сәяси-сәнгать чарасы Русиянең басып алынган халыкларның рәссамнары һәм вәкилләренә багышланган.

Проект кысаларында Габдрахманова ике татар рәссамының — Җәмилә Гергенредер һәм Нияз Хаҗиәхмәтовның (X-Azia Design) эшләрен тәкъдим иткән.

Җәмилә Гергенредер — "кулак" улы, чыгышы белән татар булган үзбәк рәссамы Әнвәр Насыйровның кызы. Бүген ул Германиядә яши һәм иҗат итә. Милли тематикага багышланган эшләрендә татар халкына карата тирән мәхәббәт һәм әтисе тапшырган мәдәни хәтер чагыла.

Икенче тәкъдим ителгән автор — X-Azia Design исеме астында иҗат итүче дигитал графика рәссамы Нияз Хаҗиәхмәтов эшләрендә татар милли мотивлары, тарихы һәм традицияләре заманча сәнгать белән үрелеп бара. Кайбер әсәрләре татар халкының киләчәккә өметсезлеген һәм эчке кичерешләрен чагылдыра.

Чара вакытында Аида Габдрахманова шулай ук татар шагыйре Габдулла Тукайның шигырен укыган һәм татар теле, тарихи хәтер һәм мәдәни мирасны саклауның әһәмияте турында җиткергән.

Габдрахманова сүзләренчә, аның өчен татар халкының күпсанлы талантлы һәм лаеклы вәкилләре барлыгын күрсәтү мөһим булган. Аларның иҗаты аерым павильонда тулы хокуклы урын ала алыр иде ди ул.

Тулырак 👉Азатлык Радиосы сәхифәсендә укыгыз.

@azatliqradiosi

19 май - Татарстан матбугаты көне

2007 елда Татарстанның беренче президенты Миңтимер Шәмиев Азатлык Радиосына матбугат иреге турында сөйләгән иде.

Татар матбугаты һәм җәмгыяте андый иреккә ирештеме?

Бүген басмалар ни хәлдә?

@azatliqradiosi

Русия аннексияләгән Кырым мәчетләрендә урыслаштыру тагын да көчәя

Әлеге хәл кырымтатар милли хәрәкәте ветераннарында зур борчылу тудыра. Бу хакта иминлек сәбәпле исемен атамауны сораган җирле җәмәгать эшлеклесе, кырымтатар милли хәрәкәте ветераны “Крым.Реалии”-га сөйләгән.

Аның күзәтүләренчә, соңгы вакытта Кырым мәчетләрендә дини гыйбадәтләрнең урыс теленә күчүе күзәтелә.

"Кызганычка, Кырымның озакка сузылган Русия аннексиясе һәм Русия хакимиятенең белем бирү оешмаларында кырымтатар телен укытуны кыскарту сәясәте кырымтатар яшьләренең ана телне начар белә башлавына китерде, күпләр аны бөтенләй белми. Хәзер яшьләр мәчетләрдәге гыйбадәтләрнең урыс телендә алып барылуын таләп итә, чөнки алар үз туган телләрен аңламый. Быел инде берничә мәчет шуның аркасында урыс теленә күчәргә мәҗбүр булды. Безнең Русия тарафлы җирле мөфтияткә дәгъвалар күп, әмма бу очракта ул аларның гаебе түгел, мөфтият гыйбадәтләрнең кырымтатар телендә уздырылуын яклый, ләкин аннексия шартларында халкыбыз арасында, беренче чиратта яшьләр арасында, урыслаштыру көчәя бара", дигән җәмәгать эшлеклесе.

Кырымтатар Мәҗлесе рәисе Рефат Чубаров әйтүенчә, хәзер Кырымда кимендә 350 мең кырымтатары яши, әмма алар арасында туган телне белү дәрәҗәсе бик түбән. Бу урыслаштыру һәм ассимиляция сәясәтенең нәтиҗәсе булып тора.

Тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi