Русия контролендәге Акмәчетнең Киев район мәхкәмәсе Кырымда тоткарланган дүрт мөслимә Эсма Ниметулаева, Насиба Саидова, Эльвиза Алиева һәм Фавзия Османованы сак астында калдыруны 14 сентябрьгә кадәр озайтты.

Бу хакта адвокат Эмил Курбединовка сылтанып «Кырым теләктәшлеге» хәбәр итә.

Гаепләү ягы әгәр мөслимәләрне өй сагына күчерсәң, алар качарга яки шаһитларга басым ясарга мөмкин дип белдергән.

Утырыш ябык ишекләр артында узган һәм туганнарына мөслимәләр белән аралашырга мөмкинлек булмаган.

Февзие Османованың әнисе Эльянора Османова белдерүенчә, алар кызларын бары бер секунд кына күреп калган.

Мөслимәләр хәзерге вакытта Акмәчеттәге 1нче санлы Тикшерү изоляторында утыра.

▪️Русия аннексияләгән Кырымда "Хизб-ут-Тәхрир" эше нигезендә тоткарланган Эсма Ниметулаева, Насиба Саидова, Эльвиза Алиева һәм Фавзия Османова узган ел 15 октябрьдә сак астына алынды.

@azatliqradiosi

Казанда тарихчы, археолог Фаяз Хуҗин белән хушлаштылар.

Ул нинди кеше иде?

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 16 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸Бүген иртән Татарстанда ракет һөҗүме куркынычы игълан ителде. Казан һәм Түбән Кама һава аланнары ябылып торды. Хәзер барлык чикләүләр алынды. Чаллыда шулай ук сирена тавышлары ишетелгән. Бу хакта Kazanfirst яза.

🔸Мэр Сергей Собянин Мәскәүгә дроннар һөҗүм итүен белдерде. Һөҗүм нәтиҗәсендә Капотнадагы нефть эшкәртү ширкәтенә зыян килгән. Мәскәү өлкәсе Электросталь шәһәрендә күп катлы йортның өске катында янгын чыккан. Йортка шулай ук дрон калдыклары бәрелгән булуы ихтимал. Бу хакта Astra яза.

🔸Уфада Башкортстанда туризмны үстерүгә бүленгән 27 миллион сумны урлау эшенә бәйле беренче хөкем карарлары чыгарылган. Сүз «Урал-Тенгри» ширкәте мөдире Александр Гончаров, «Тенгри» ширкәте җитәкчесе Алевтина Емельянова һәм эшмәкәр Светлана Мусеева турында бара. Аларны бюджет акчаларын кулланганда аеруча алдау юлы белән зур күләмдә акча үзләштерүдә гаепле дип тапканнар. Башкортстан прокуратурасында хәбәр итүләренчә, гаепләнүчеләр биш елдан алты елга кадәр гомуми тәртипле колониягә хөкем ителгән.

🔸Тула шәһәрендә "Сбербанк"ның ике бүлекчәсендә янгын чыккан, шартлау тавышлары ишетелгән. Полиция белдерүенчә, ут төртүдә шикләнелүче тоткарланган.

🔸Башкортстанда халык мобиль интернет эшләмәвенә зарлана. Сездә эшлиме?

"Татнефть" ширкәте Русиядәге барлык ягулык салу станцияләрендә бензин һәм дизель ягулыгын сатуга вакытлыча чикләүләр кертте

Бу хакта ширкәтнең “кайнар элемтә”сенә сылтама белән "Интерфакс" хәбәр итә.

Оператор сүзләренчә, түләүгә дә чикләүләр бар. Хәзер бары тик кулакча гына кабул ителә.

Азатлык Радиосы Татарстанның бер районында яшәүче авыл кешесе белән сөйләшкән иде.

— Иң авыры авыл кешесенә, чөнки без район үзәгенә барып ягулык алабыз. Шәһәрдә бер АЗСта бензин тапмасаң икенчесе килеп чыга. Авылларда хәл бөтенләй башка. Шуңа без махсус район үзәгенә барып, башта бер станциягә, аннан икенчесенә, кирәк икән өченчесенә барып ягулык алып кайтабыз. Мин гомердә болай булыр дип уйламаган идем, — дип гаҗәпләнде ул.

Тулырак👉 монда

@azatliqradiosi

⛔️Британия Русиягә каршы санкцияләрне киңәйтте

Ил хөкүмәте сәхифәсендә чыккан мәгълүматка күрә, яңа исемлеккә тагын 70 оешма һәм шәхес өстәлгән.

Алар арасында Казанның «Технопаритет» ширкәте һәм «Пегас» сәүдә сәнәгать оешмасы да бар.

"Технопаритет» Украинаның тотрыклылыгын какшатырга яки аның территориаль бөтенлеген, суверенитетын яисә бәйсезлеген какшатырга ярдәм итә ала торган икътисади ресурслар, тауарлар яки технологияләр белән тәэмин итүдә катнашка", диелә документта.

Ширкәт 2010 елның маенда теркәлгән, җитәкчесе итеп Александр Калмыков күрсәтелгән, узган елдагы кереме 124,8 млн сум тәшкил иткән. Ул нигездә сәүдә-сервис һәм сәнәгать җиһазларын сату белән шөгыльләнүче ширкәт.

"Пегас" ширкәтенә чикләүләр кертү нигезе шул ук. Станоклар һәм сәнәгать җиһазлары белән күпләп сәүдә итә.

Ширкәт 2014 елның октябреннән бирле эшли. Җитәкчесе – Олег Ситников. Узган елгы кереме 486 миллион сум.

@azatliqradiosi

📱Казанда яшәүчеләр 16 июньнән операторлардан мобил интернет эшчәнлегендә һәм СМС килүдә чикләүләр турында хәбәрләр ала башлаган

"Бизнес Онлайн" МТС һәм Билайн хәбәрләренә сылтанып язуынча, бу чаралар иминлекне тәэмин итү белән бәйле.

МТС ширкәтендә карта белән түләүләр, банкоматлар куллану һәм геосервислар эшендә кыенлыклар булырга мөмкин дип кисәткәннәр. Мөштәриләргә мөмкин булганча Wi-Fi кулланырга киңәш ителә. Ширкәт вәкилләре чикләүләр операторга бәйле булмаган сәбәпләр аркасында кертелә дип белдерде.

Шул ук вакытта Билайн хәбәрләрендә банк кушымталары, социаль челтәрләр һәм әйбер китерү хезмәтләре ачылачак дип әйтелә.

▪️17 июньдә Казанда Русия АСЕАН (Азия Көньяк-Көнчыгыш дәүләтләре берлеге) саммиты башлана. Беренче кунаклар инде килде. Казанга Русия башлыгы Владимир Путин да килә диләр. Соңгы атналарда Татарстан хакимияте саммитка әзерлек чараларын зур тырышлык белән алып бара. Чара көннәре якынлашыр алдыннан таләпләр кырысланды. Бу беренче чиратта җирле халыкка кайбер авырлыклар да тудыра.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 17 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸Бүген Казанда Русия-АСЕАН саммиты башлана. Чарага Русия президенты Владимир Путин киләчәк. Шәһәрдә иминлек чаралары көчәйтелде, күп чикләүләр кертелде. Халык социаль челтәрләрдә БРИКС вакытында да бу кадәр тикшерү булмаган иде дип яза.

🔸G7 илләре Украинага корал бирүне арттырырга килеште. Бу хакта бүген чыккан белдерүдә әйтелә.

🔸Бүгеннән Европа берлегендә Русиядән торбаүткәргечләр аша китерелә торган газ импортын тыюның беренче этабы үз көченә керә. Әлегә ул бер елдан артык элек төзелгән кыска вакытлы килешүләргә генә кагыла. Озак вакытлы килешүләргә кагылышлы икенче этап көз көне гамәлгә керергә тиеш.

🔸Африка авыруларны контрольдә тоту һәм профилактикалау үзәкләре җитәкчесе Жан Касея кисәткәнчә, Конго Демократик республикасындагы Эбола бизгәге таралуы тарихтагы иң авыр эпидемиягә әверелергә мөмкин. Аның сүзләренчә, хәзерге вакытта авыру йоктырган кешеләр белән элемтәдә булган дистәләрчә мең кешене күзәтүгә алу мөмкин булмаган.

🔸2025 елда "Яндекс" куәт оешмаларының кулланучыларның шәхси мәгълүматларын ачу турындагы 100 меңнән артык мөрәҗәгатен канәгатьләндергән. Бу хакта Transparency Report хисабында әйтелә.

@azatliqradiosi

Бүген Русия-АСЕАН саммиты ачылышында Малайзия премьер-министры Әнвәр Ибраһим чыгышында бөек татар шагыйре Габдулла Тукай сүзләрен искә алган һәм Тукайны искиткеч шагыйрь дип атаган.

Татарстан медиалары язуынча, Әнвәр Ибраһим Тукайның «Шигърият — ул буыннарны берләштерә торган һәм кешеләрнең күңеленә шатлык алып килүче рухи тел. Чын бәхетне мин бары тик халыкка хезмәт итүдә генә табам» дигән сүзләрен китергән.

Ибраһим әлеге сүзләрне икътисади һәм башка авыр мәсьәләләрне хәл иткәндә кулланырга чакырган.

▪️Әнвәр Ибраһим Казанга Русия-АСЕАН саммитында катнашу өчен килде. Узган ел ул "Русия Ислам дөньясы-KazanForum" чарасына да килгән иде.

▪️2011 елның март аенда Казанга сәфәр кылган Төркия президенты Рәҗәп Тайип Эрдоган Тукайның “Туган тел” шигырен татарча укып күрсәткән иде.

@azatliqradiosi

Сабантуйга бүләк җыю йоласы төрле җирдә төрлечә атала: әрәпә, сөрән салу, сөлге җыю, бирнә җыю.

Сездә ничек атала?

@azatliqradiosi

Бу Русия— АСЕАН саммитында катнашу өчен Казанга килгән Көнчыгыш Тимор дәүләтенең премьер-министры Кай Рала Шанана Гусмау.

Ул Галиәсгар Камал театрында татар көйләренә биеп алды.

Премьер-министр безнең чәкчәкне дә ошатты. Бу хакта иртәгә видео тәкъдим итәчәкбез.

▪️Көнчыгыш Тимор 2002 елда Индонезиядән бәйсезлек алган һәм Азиянең иң яшь дәүләтләренең берсе санала.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 18 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸АКШ белән Иран 60 көнгә исәпләнгән үзара аңлашу турында меморандум имзалаган. Документта хәрби хәрәкәтләрне, шул исәптән Лүбнәндәге бәрелешләрне дә туктату, Һормүз бугазын ачу, АКШның Иранга каршы санкцияләрен акрынлап йомшарту һәм Иранны торгызу өчен 300 миллиард доллар күләмендә фонд булдыру каралган.

🔸Төнлә Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсенә көчле дрон һөҗүме ясалган. Мәскәү мэры сүзләренчә, ким дигәндә 130 дрон бәреп төшерелгән. Капотна нефть эшкәртү ширкәтендә янгын чыккан. Мәскәү янында дрон калдыклары торак йортларга эләккән, ике шәхси йортта янгын чыккан.

🔸Русия армиясенең дрон һөҗүме нәтиҗәсендә Донецки өлкәсендә бер, Сумыда ике кеше һәлак булган. Җирле җитәкчеләр хәбәр итүенчә, биш өлкәдә барлыгы 15 кеше яраланган.

🔸Бүген төнлә Казан, Түбән Кама һәм Бөгелмә һава аланнары ябылып торды. Хәзер чикләүләр алынды. Кайбер очкычлар тоткарлана.

🔸Астанада уртак төрки әлифба комиссиясенең дүртенче утырышы узды. Азәрбайҗан, Казакъстан, Кыргызстан һәм Төркия вәкилләре төрки телләр өчен уртак 34 хәрефтән торган әлифбаны алга таба гамәлгә кертү мәсьәләләрен тикшерде.

@azatliqradiosi

"Чәкчәк дипломатиясе" һәм "Матушка" җыры

Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов бу көннәрдә янә "чәкчәк дипломатына" әйләнде. Бу хакта безнең видеоны карагыз ☝️

@azatliqradiosi

АКШ хакимияте Баймак вакыйгаларында катнашкан Башкортстаннан 28 яшьлек Заһир Мөхәммәдьяровны Молдовага депортацияләгән.

Бу хакта "Idel.Реалии" хәбәр итә. Моңа кадәр ул сәяси сыену алу өчен көрәшеп, ике ел дәвамында Луизиана штатындагы миграция төрмәсендә тотылды.

Кишинневка килеп җиткәч, Молдова чик хезмәткәрләре Мөхәммәдьяровка һәм башка депортацияләнгән Русия ватандашларына илдә яшәү рөхсәте бирелмәячәген әйткән. Алар Молдовада 90 көн генә кала алачак диелгән.

Мөхәммәдьяров сүзләренчә, Молдовада Русия ватандашларының сәяси сыену сорап мөрәҗәгать иткән очракларның барысы да диярлек кире кагыла. Шуңа күрә алар хәзер үзләренең депортацияләнүләрен Америка мәхкәмәсендә шикаять итү мөмкинлеген карый.

Тулырак 👉монда укыгыз

@azatliqradiosi

Мәскәүләрнең соңгы дрон һөҗүмнәренә реакциясе

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларбызы! Бүген 19 июнь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк.

🔸Кичә кич Татарстанның кайбер шәһәр-районнарында берьюлы электр өзелгән. Чаллының кайбер торак микрорайоннары, Казанның берничә урамы һәм Лаеш районының берничә авылы утсыз калган. Утны тулысынча кайчан бирәчәкләре төгәл әйтелми.

🔸АКШ вице-президенты Джей Ди Вэнс Иран белән меморандум имзалау өчен Швейцариягә бармаячак. Reuters Швейцария тышкы эшләр министрлыгына сылтанып хәбәр итүенчә, солых урнаштыруны гамәлгә кую турындагы сөйләшүләр бүген узмаячак.

🔸Европа берлеге беренче тапкыр Русиягә карата чикләүләрне ярты елга түгел, ә бер елга озайткан - Reuters. Элек Маҗарстан премьер-министры Виктор Орбан санкцияләрне озайтуны блоклап килде.

🔸Торак-коммуналь хезмәтләргә бәя быел гадәттәгечә 1 июльдән түгел, ә Русия дәүләт думасына сайлаулар узгач - 1 октябрьдән артачак.

🔸Пенза шәһәре һәм өлкәсендә куәт оешмасы вәкилләре җирле халыкны Украинадагы сугышка җибәрү максатыннан рейдлар үткәргән. Бу хакта кешеләр «Сознательные отказчики» хәрәкәтенә һәм «Идите лесом» проектына сөйләгән. Аларның сүзләренчә, Пенза, Каменка һәм Кузнецки шәһәрләрендә уздырылган рейдлар вакытында ир-атларны тоткарлаганнар һәм Русия саклану министрлыгы белән контрактлар имзаларга мәҗбүр иткәннәр.

@azatliqradiosi

16 июньдә Парижның Русия илчелеге янында "Полярная сова" колониясендә утыручы математик Азат Мифтахов һәм хокук яклаучы Баһром Хамроевны яклап пикет узды.

Пикетка чыгучылар шулай ук Русия төрмәләрендә тоткыннарны җәзалауны туктатуны таләп итте.

Парижда узган пикетны Бөтентатар иҗтимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев оештырды. Анда башкорт активисты, Франциядә сәяси сыену алган Рамил Ваһапов, азәрбайҗан һәм урыс мигрантлары катнашты.

Зәкиев сүзләренчә, Франция җәмәгатьчелеге Русия төрмәләрендә ни булып ятуын, тоткыннарның җәзалануы турында белергә тиеш.

Пикетта катнашучы cәяси мөһаҗир Элмар Рустамов әйтүенчә, бу чараның татар милли хәрәкәте вәкиле тарафыннан оештырылуы аеруча мөһим.

Тулырак монда укыгыз

@azatliqradiosi

Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Казанда Русия президенты Владимир Путин белән очрашуда Украинадагы сугышка республикадан 54 456 кеше китүен белдерде.

— Контракт һәм мобилизация белән 54 465 кешене алдык, моннан тыш, махсус хәрби операция (СВО) зонасында 1 410 Росгвардия хезмәткәре һәм эчке эшләр министрлыгының 264 хезмәткәре бар, диде Миңнеханов.

Ул шулай ук узган елларда төзелгән контрактлар саны турында да мәгълүмат бирде. Миннеханов әйтүенчә, 2023 елда Татарстанда Русия саклану министрлыгы белән 12 077 кеше килешү төзегән, 2024 елда — 12 951 кеше, 2025 елда — 13 113 кеше. Ә быел исә, республика җитәкчесе сүзләренә караганда, 5 274 кеше контракт имзалаган.

— Әгәр түләүләрнең гомуми күләмен алсак, ул 2,9 миллион сум тәшкил итә. Шуның 400 мең сумы — федераль акчалар, ә 2,5 миллионы — безнең республика тарафыннан бирелә. Әмма безгә билгеләнгән күрсәткечләрнең, һичшиксез, үтәләчәген ышандырып әйтәм", — диде Миңнеханов.

Федераль үзәктән Татарстанга нинди күрсәткечләр төшүе турында ул әйтмәде дип яза "Идел.Реалии".

Шулай ук Миңнеханов СВОга, шул исәптән республика шефлыкка алган шәһәрләрне яклауга якынча республика бюджетыннан 91 миллиард сум тотылуын әйтте.

Путин: "сезнең егетләр яхшы сугыша" дип җаваплады.

Татарстан сугышта үлүчеләр саны белән Башкортстаннан соң икенче урында килә. Безнең исәпләүләргә күрә, Татарстанда ким дигәндә 9 178 сугышчы һәлак булган.

@azatliqradiosi

Казанның Бутлеров урамы, 30 йортында урнашкан Галимнәр йортында "Ватанны саклаучылар" дип аталган махсус хәрби операциядә (Русия хакимияте үзенең Украинага каршы баскын сугышын әнә шулай дип атый) катнашучыларга ярдәм итү фонды урнашты.

Бу хакта "Татар-информ" хәбәр итә.

Мәдәни мирас корылмасы буларак танылган бинада 2026 елны төзекләндерү эшләре башланды. Хәзер анда сугыштан яраланып кайтканнарга уңайлы булсын өчен пандуслар, лифт куелган.

“Хәрби хәрәкәтләр ветераннары һәм һәлак булган хәрбиләрнең гаиләләре батырлар истәлегенә хөрмәт күрсәтеп һәм хәл итә торган мәсьәләләрнең әһәмиятен исәпкә алып, лаек шартларда кабул ителәчәк”, диелә фондның матбугат хезмәте хәбәрендә.
 
Бу бинада берничә ел Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институтыннан аерылып чыккан А. Халиков исемендәге Археология институты үзенең эшчәнлеген алып барды. Узган ел җәй көне алар бу бинадан күчүе билгеле булды.

Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов йөкләмәсе нигезендә Казан үзәгендәге ике катлы тарихи бина Казан шәһәре карамагына тапшырырга планлаштырылган иде. Ул вакытта Казан Башкарма комитеты башлыгы урынбасары Гүзәл Сәгыйтова татар җәмәгатьчелеген җыеп, биредә татар телле балалар өчен үзәк булдырырга мөмкин дигән фикер белән бүлеште. Стратегик сессиядә аның проекты тәкъдим ителде, биредә балалар ниләр белән шөгыльләнә алачаклары, нинди остаханәләр эшли алачак дип аңлатылды. Әмма ахыр чиктә татар балалары өчен бу проект хупланмады.

@azatliqradiosi

Аннексияләнгән Кырымда дәүләткә хыянәттә гаепләнеп 15 елга ирегеннән мәхрүм ителгән Нияра Эрсмамбетова Акмәчет Тикшерү изоляторында коточкыч шартларда тотылу сәбәпле ачлык игълан иткән.

'Крымский ветер' каналы хокук яклаучы төркемгә сылтанып язуынча, Эрсмамбетованы бәдрәфе эшләми торган пычрак камерага урнаштырганнар. СИЗО хакимияте ремонт уздырудан баш тарта.

Элегрәк бу камерада туберкулез белән чирләүчеләр утырган һәм анда калу сәламәтлек өчен куркыныч булырга мөмкин ди хокук яклаучылар. Эрсмәмбетова изоляторга урнаштырылганнан соң тәненә тимгелләр чыгуына, кандагы шикәр дәрәҗәсенең кискен күтәрелүенә һәм сәламәтлегенең начараюына зарланган.

Аннексияләнгән Кырымда ФСБ хезмәткәрләре Сәетләр районындагы даруханәдә эшләүче кырымтатар хатыны Нияра Эрсмамбетованы узган ел майда тоткарлады.
Аны "АТЕШ" партизан хәрәкәте белән хезмәттәшлектә гаепләделәр. Имеш, ул оккупацияләнгән җирләрләрдәге каршылык хәрәкәтләренең берсенә Кырымдагы ягулык-майлау келәтләре турында мәгълүмат тапшырган. Тикшерү фаразлавынча, бу мәгълүмат һөҗүмнәр әзерләү өчен кулланылырга мөмкин булган.

Гаепләү ягы Эрсмамбетовага 18 ел иректән мәхрүм итүне сораган иде.

Эрсмамбетованың ике кечкенә баласы калган, хәзер аларны аның өлкән яшьтәге әтисе карый.

@azatliqradiosi

Бу минутларда Казанда Сабан туе уза
 
Казан хакимияте Сабантуй уздыруга ким дигәндә 118 миллион сум бүлгән. Бу хәбәр элек тендерлар дәүләт сатып-алу порталында чыкты.
 
2026 елның мартында Татарстан хөкүмәте Сабантуй бәйрәмен үткәрү тәртибен көйләүче документка үзгәрешләр кертү турында карар да кабул итте.

Иң зур үзгәрешләр "татар утары"на кагыла, аны хәзер "татар бистәсе" дип атыйлар. Бу — Сабантуй мәйданында төзелә торган татар йорты үрнәге. Хәзер ул гади бер милли почмак кына түгел, ә чын архитектура проектына әйләнгән.

Йортның үлчәме төгәл билгеләнгән — 11,5×13,5 метр. Бүрәнәләрнең калынлыгы да язылган: төп йорт өчен — 220 мм, павильоннар өчен — 200 мм. 8 метрга кадәр манарасы булырга тиеш. Капкалар да контрольдә: дүрт баганалы, 9×4,5 метр, ике данәдән артык булмаска тиеш. Өстәмә итеп мәчет, кое, умарталар, эскәмия куярга рөхсәт ителә — әлбәттә, арка терәге белән, чөнки XXI гасыр.

Болар бәйрәмдә исәпкә алынганмы?

@azatliqradiosi