Путин югары уку йортларында мәҗбүри курс итеп урыс телен кертүне раслады

Русия президенты Владимир Путин узган атнада президент каршындагы урыс теле һәм Русия халыклары телләренә ярдәм итү дәүләт сәясәтен гамәлгә ашыру шурасы утырышыннан соң әзерләгән берничә йөкләмәне раслады.

Ул Русия мәгариф министрлыгына «Дәүләт теле буларак урыс теле» курсын югары белем бирүнең федераль дәүләт стандартларына (ФГОС) кертергә кушты. Курс барлык студентлар өчен дә мәҗбүри булачак.

Шура утырышындагы чыгышында Путин әлеге курс кысаларында урыс теленең конституцион статусы һәм Русиянең тел сәясәте мәсьәләләре дә өйрәнеләчәген әйтте.

"Известия" мәгълүматларынча, мәгариф министрлыгы инде бу курсның концепциясен әзерли. Эшче төркем җитәкчесе – Петербур дәүләт университеты дәүләт теле проблемнары фәнни-тикшеренү институты мөдире Сергей Белов сүзләренчә, курста студентдар дәүләт телен куллану тәҗрибәсен өйрәнәчәк. Сүз дәүләт теле турындагы кануннарны, шулай ук административ хокук бозулар турындагы кодекс һәм тагын якын 15 норматив хокукы акт турында бара. Аларның күбесендә җәмәгать урыннарында урыс булмаган мәгълүматны куллануны тыю һәм чикләү каралган.

▪️2017 елда Татарстанда татар телен укыту Мәскәү басымы аркасында ихтыярига калды. Русия президенты Владимир Путинның "ана теле булмаган телне мәҗбүри укыту – ярамаган хәл" дигән сүзләреннән соң прокуратура республика мәктәпләрен тикшерде һәм милли телләрне мәҗбүри укыту програмыннан алуны таләп итте. Шул ук елны мәктәпләрдә ул дәүләт теле буларак өйрәтелми башлады, бары ата-аналар гаризасы белән туган тел буларак кына укытылды. Татарстанда 90нчы еллар башыннан татар телен барлык балалар да укыды.

▪️2025 елдан Русия мәктәпләрендә беренче сыйныфларда туган телләрне укыту атнасына ике сәгать урынына бер генә дәрескә калды.

@azatliqradiosi

“Алабуга” махсус икътисад зонасы студентларны дроннар җыюга “Дроннар сугышы: Украина” симуляторы аша җәлеп итә
 
“Алабуга” махсус икътисад зонасы студентлар арасыннан киләчәктә хезмәткәрләрне эзләү һәм сайлап алу өчен “Дроннар сугышы: Украина” тактик симуляторын һәм зур кибертурнирларны куллана. Бу хакта T-invariant яза.

Беренче карашка, «Дроннар сугышы: Украина» гадәти тактик уен. Аңа патент «Алабуга» махсус икътисади зонасының мөдире Тимур Шәһивәлиев исеменә теркәлгән. Продукт баштан ук халыкара аудиториягә исәпләнгән һәм өч телдә — инглиз, урыс һәм кытай телләрендә тәкъдим ителә.

Уен аша махсус икътисади зона җитәкчелеге студентларны «Сталин лачыннары» проектына җәлеп итә. Әлеге инициативаның рәсми сәхифәсендә инженер-конструкторлар, бүлекчә командирлары һәм «Герань» дроннары операторлары өчен реаль вакансияләр урнаштырылган.

T-invariant язуынча, уен аша хезмәткәрләр җәлеп итү моделе инде әйдәп баручы университетларда һәм зур киберспорт мәйданчыкларында актив рәвештә кулланыла. Апрель ахырында Мәскәүдәге югары икътисад мәктәбендә (НИУ ВШЭ) «Сталин лачыннары» оештырган дроннар белән идарә итү турниры узган. Анда катнашу өчен башта «Дроннар сугышы: Украина» уенында сайлап алу этабын үтәргә һәм Русия ягында уйнап, реаль вакыт режимындагы ялгыз уенда җиңәргә кирәк булган.
 
▪️Русиянең Украинага каршы баскын сугышы башланганнан соң, Татарстандагы "Алабуга" махсус икътисади зонасында Иранның Shahed дроннарын (Русиядә "Герань-2" дип атала) җитештерү башланды. "Алабуга Политех" студентлары да бу дроннарны җыюга җәлеп ителә диелде.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 13 июль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Мәскәү өлкәсендә дрон һөҗүме нәтиҗәсендә өч кеше һәлак булган. Губернатор Андрей Воробьев хәбәр итүенчә, Пионерски өлкәсендә биш шәхси йорт янган, өч кеше үлгән, өч кеше яраланган. Солнечногорскида дрон күпкатлы йортка бәрелгән, ике кеше җәрәхәтләнгән. Можайскида да бер күпкатлы йортка зыян салынган. Рәсмиләр белдерүенчә, анда җәрәхәтләнүчеләр юк.

🔸Бангкокта Na Ladprao пабында янгын чыгу нәтиҗәсендә ким дигәндә 27 кеше һәлак булган, 63 кеше җәрәхәтләнгән. Бу хакта Thairath News агентлыгы хәбәр итә.

🔸Русия армиясенең дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә Запорожьеда алты кеше яраланган, Одессада күпкатлы йортка һәм супермаркетка зыян килгән. Бу хакта җирле хакимият вәкилләре хәбәр итә. Чернигов өлкәсендә 69 мең кеше утсыз калган дип белдерә төбәкнең энергетика идарәсе.

🔸Пентагон чираттагы тапкыр Иранга һөҗүм иткәнен белдерде. Тәһран җавап буларак Үрдүн, Бәһрәйн һәм Кувейттагы АКШ хәрби базаларын утка тотуын әйтте. Дөнья базарында нефтькә бәя тагын арта башлады.

🔸Русиянең барлык югары уку йортларында урыс теле, фәлсәфә, тарих һәм "Русия дәүләтчелеге нигезләре" фәннәрен өйрәнү мәҗбүри булачак. Бу хакта фән министры Валерий Фальков белдерде.

@azatliqradiosi

Башкортстан эшмәкәре ике республика арасында күпер салырга планлаштыра
 
Башкортстан эшмәкәре Камил Сираҗетдинов Башкортстан белән Татарстан чигендәге Иске Янегет һәм Актаныш авыллары арасында Агыйдел елгасы аша күпер төзү өчен акча җыя башлавын игълан иткән.
 
Җирле халык дистә еллар буе елганың ике яры арасында паром белән яки кышын боз өстеннән йөри.
 
UTV язуынча, түрәләр күпер төзелешенә бюджетта акча булмавын әйткән. Шуннан соң Сираҗетдинов акчаны үзе җыярга булган һәм социаль челтәрләр аша инвесторларга, ширкәтләргә мөрәҗәгать иткән.
 
Хәзер ул техник-икътисади нигезләмә әзерләү өчен 3,5 миллион сум акча җыя. Теләгән һәркем кимендә биш мең сум иганә кертә ала.
 
▪️Башкортстанда авыл халкының акча җыеп, күпер салу, юллар төзекләндерүнең бу беренче очрагы гына түгел. 2024 елда Белорет районы Исмакай авылында яшәүчеләр үзләре агач күпер салган. Шулай ук Баймак районы Темәс авылына керү юлындагы ярымҗимерек күперне авыл ирләре үзләре ремонтлап куйган. Акчаны да бөтен авыл белән җыйганнар.
 
▪️Шул ук вакытта Мәскәүнең Украинага каршы башлаган сугышында катнашучы сугышчыларны һәм аларның гаиләләрен яклауга Башкортстан 2026 елда бюджеттан якынча 25 миллиард сум бүлде.

#Башкортстан

@azatliqradiosi

Иртәгә Русия Банкы Чаллының 400 ел уңаеннан өч сумлык тәңкә чыгарачак
 
31 граммлы көмеш тәңкәдә тугъра, мэрия, бизнес-үзәк һәм КАМАЗ төшерелгән.
 
Элегрәк тарихчыларда Чаллының 400 еллыгы бәхәсләр уятты. Алар шәһәргә татар дәүләтчелеге чорында ук нигез салынган дип саный.

— Монда тарихчы Владимир Ермаков тәкъдим иткән архивка нигезләнгәннәр. Бүгенге Чаллы биләмәләрендә татар шәһәрчеге бар. Ул Казан ханлыгы чорында ук булган. Монда туктаусыз үсеш булганмы дигән мәсьәлә бар. Эш шунда, Куйбышев сусаклагычында күп кенә урыннар су астында калган. Шулай да безнең археологлар өйрәнгән хәзерге Чаллы шәһәрендәге татар шәһәрчеге үзе бер факт булып тора, — дип белдергән иде тарих фәннәре докторы Радик Исхаков.

Чаллы шәһәрендә археологик казыну эшләре алып барган тарихчы Альберт Нигамаев Азатлык белән сөйләшкәндә "урыс кешеләре тора башлагач кына" шәһәргә нигез салынган дигән фикер белән килешмәде. Ул җирлектә Алтын Урда истәлекләре табылуын, шәһәр атамасының татардан чыгуын әйткән иде.
 
Тулырак 👉монда

ТНВ телеканалына каршы "нацист атрибутикасын" яки "экстремист оешма" символикасын ачык күрсәтү маддәсе нигезендә административ эш ачылган

Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе сайтындагы эшкә Idel.Реалии игътибар иткән.

Эш мәхкәмәгә бүген иртән килеп ирешкән. Административ эшнең нәрсә сәбәпле ачылуы әлегә билгесез. Утырыш көне дә әле билгеләнмәгән.

20.3 маддәнең 1нче өлеше нигезендә "Яңа Гасыр" телерадиокомпаниясенә 10 меңнән 50 мең сумга кадәр штраф яный.

Тулырак 👉 безнең сайтта укый аласыз.

@azatliqradiosi

12 июльдә Удмуртиянең дәүләт шурасы бинасы янында туган телен яклап үз-үзенә кул салган удмурт галиме Альберт Разинны искә алу чарасы узды

Исән булса, Разинга 12 июнь көнне 86 яшь тулыр иде.

Азатлык Радиосы чыганаклары хәбәр итүенчә, чараны удмурт милли хәрәкәте вәкилләре оештырган. Анда Татарстаннан да бер төркем татар милләтпәрвәрләре катнашкан.

Разинның үз-үзенә ут төрткән урынга чәчәкләр салганнар һәм ул фаҗига көнен искә алганнар.

Аннары халык удмуртларның милли-этнографик йортка җыелган. Бу йорт Альберт Разин җитәкчелегендә төзелгән булган.

Урманда дини әһелләр белән халык катнашында искә алу йоласы узган.

Моннан тыш зур аш мәҗлесе оештырылган. Анда төрле яклардан килгән 100дән артык кеше катнашкан. Удмурт җырлары башкарылган. Удмурт кызы “Туган тел”не башкарган һәм аңа чарада катнашучылар да кушылган.
 
▪️Альберт Разин 2019 елның 10 сентябрендә Удмуртия Дәүләт шурасы бинасы янында үз-үзенә ут төртте. Кулында депутатлардан милләтне саклап калуны таләп иткән язулы плакатлары да бар иде.

⚡️Башкортстанның Салават шәһәре сәнәгать зонасына дроннар һөҗүм итте

ASTRA телеграм-каналының OSINT-мәгълүматларына караганда, һөҗүм Русиянең иң зур нефть эшкәртү һәм нефть химиясе комплексларының берсе булган "Газпром нефтехим Салават" ширкәтенә ясалган. Нәтиҗәдә янгын чыккан.

Шулай ук басманың OSINT анализына күрә «Роснефть-Опт» нефть базасы ширкәтендә дә янгын чыккан булуы ихтимал.

Республика башлыгы Радий Хәбиров Салаватның сәнәгать зонасына һөҗүм булуын раслады, әмма аның кайсы ширкәткә ясалуын әйтмәде. Хәбиров белдерүенчә, дрон калдыклары төшү нәтиҗәсендә берничә урында ут чыккан.

"Зыян күрүчеләр юк", диде ул.

▪️Бүген иртән Башкортстанда дроннар һөҗүме куркынычы игълан ителде. Уфа һава аланы очкычларны кабул итмәде һәм җибәрмәде.

▪️Узган елның 24 сентябрендә "Газпром нефтехим Салават" ширкәтенә һөҗүм ясалган иде инде.

▪️Салават шәһәре Украина чигеннән 1400 чакрым ераклыкта урнашкан.

@azatliqradiosi

Татарстан белән Башкортстанга Русиянең Украинага каршы баскын сугышыннан табутлар кайта да кайта

Бүгенге көндә безгә Татарстаннан – кимендә 9353 сугышчы үлеме, Башкортстаннан кимендә 10493 үлем турында билгеле.

Бу саннарны Азатлыкның "Сугышта үлүчеләр" хисабы күрсәтә. Хисапны без сугыш башыннан бирле алып барабыз.

#сугышта_үлүчеләр
@azatliqradiosi