Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.52K subscribers
11.7K photos
1.15K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
⚡️️️️ Уфага дроннар һөҗүм иткән. Astra басмасы «Башнефть-Новойл» нефть эшкәртү ширкәтендә янгын чыгуы турында яза

31 октябрь иртәсендә дроннар Башкортстан башкаласына һөҗүм иткән. Дроннарның очып килүен һәм янгын чыкканын күрсәткән видеоларны Украинадагы мониторинг каналлары бастырды.

Иртән Уфа халкы социаль челтәрләрдә берничә шартлау тавышы ишетелүе турында хәбәр итте. Astra мәгълүматынча, «Башнефть-Новойл» нефть эшкәртү заводында янгын чыккан.
Басма аналитигының беренчел нәтиҗәләренчә, заводта Л-35 каталитик риформинг җайланмасы яна. Ул — эре нефть эшкәртү заводының технологик чылбырындагы төп өлешләрнең берсе.

Уфаның төньягындагы сәнәгать мәйданында бер-берсенә бик якын урнашкан өч завод бар: «Башнефть-Новойл», «Башнефть-Уфанефтехим» һәм «Башнефть-УНПЗ».

Башкортстан һәм Уфа хакимиятләре һөҗүм турында әлегә аңлатма бирмәде. Русия саклану министрлыгы республика өстендә пилотсыз очкычлар юк ителүен хәбәр итте, әмма ничә дрон бәреп төшерелүен ачыкламады.
👍1🔥1
Татарстан дикторы, туган якны өйрәнүче Абдулла Дубин вафат

Казан телевидениесенең беренче дикторларының берсе, 1960–1980 елларда эшләгән Абдулла Дубин 86нчы яшендә вафат булуы билгеле булды. Ул 25 октябрьдә үлгән. Бу мәгълүматны «БИЗНЕС Online» басмасына раслаганнар.

Дубин 1941 елның 26 мартында Әстерханда туган. Гаиләдә ул 14нче бала булган. Мәктәп елларында драма түгәрәгенә йөргән, аннары Әстерхан драма театрының ярдәмче составына эләккән. Анда булачак режиссер һәм актер Владимир Меньшов белән бергә күмәк күренешләрдә уйнаган. Соңрак Дубин Казан театр училищесына укырга кергән, аннары ГИТИСның театр белеме факультетын тәмамлаган.

Дубин «Вечерняя Казань» тапшыруын алып баручыларның берсе иде. Ул 1964 елдан башлап 15 елга якын эфирга чыкты. Дубин диктор Иркә Сакаева белән парлап эшләде. Ул аны үз остазы һәм Татарстан телевидениесенең иң танылган йөзләреннән берсе дип атый иде. Алар бергә яңалыклардан алып музыкаль һәм авыл хуҗалыгына багышланган тапшыруларга кадәр төрле тапшырулар алып барды.

1984 елда Дубин телевидениедән китте, әмма Казанда калды. Ул круиз теплоходларында эшләде, лекцияләр укыды, экскурсияләр үткәрде. Шул ук вакытта иске открыткалар җыя иде. Вакыт узу белән аның коллекциясендә биш меңнән артык открытка тупланган. Шулар нигезендә Казан, Әстерхан һәм Идел буендагы башка шәһәрләр турында тарихи альбомнар һәм буклетлар чыгарды.

1990 елда Дубин Мәккә һәм Мәдинәгә хаҗ кылды.

2018 елда Дубин Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Дәүләт премиясенә дә дәгъва иткән иде. Аның исеме республика язучылары, рәссамнары һәм иҗат коллективлары белән беррәттән, премиягә тәкъдим ителгән намзәтләр исемлегенә кертелде.

#югалту
❤8😢3🔥2
Думага үтә алмаган Илдар Гыйлметдиновка Казанда вазифа тапканнар

Русия Думасында биш чакырылыш эшләгән Илдар Гыйлметдинов Казанга кайта. Думада «Татарстан фракциясе»нең элекке җитәкчесе Татарстан Мәгарифне үстерү институтын җитәкләячәк. Бу институт республика укытучыларын яңадан әзерләү белән шөгыльләнә. «БИЗНЕС Online» басмасына башкарма хакимият органнарына якын чыганаклар хәбәр итүенчә, Гыйлметдинов ректор вазифасында Людмила Ногъманованы алыштырачак. Бу ноябрь башында булырга тиеш.

Ногъмановага 72 яшь. Ул 2024 ел башында вафат булган Татарстан эчке эшләр министрының элекке урынбасары Рафил Ногъмановның тол хатыны. 2000 елларда ул ун ел дәвамында Татарстан мәгариф министры урынбасары булып эшләгән иде, Казан федераль университеты ректоры киңәшчесе булды. Аннары ТИСБИда эшләде, берничә ел ректор вазифасын башкарды. 2018 елда Татарстан Мәгарифне үстерү институтын җитәкләде.

Гыйлметдинов яшьрәк — аңа 64 яшь. Ул Думадп эшләвен дәвам итә алыр иде. Әмма басма чыганаклары әйтүенчә, узган чакырылышта депутат начар эшләгән. Милләтләр эшләре комитеты җитәкчеләренең берсе булуына карамастан, республика өчен мөһим булган берничә мәсьәләдә Татарстан мәнфәгатьләрен яклый алмаган.

Чыганаклар белдерүенчә, Гыйлметдиновның Думаның яңа чакырылышына кермәве — Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның шәхси карары.

Моннан тыш, Гыйлметдиновның тагын бер вазифасы саклана: 2007 елдан бирле уд Татарларның федераль милли-мәдәни мохтарияте (ФНКАТ) шурасы рәисе булып тора.
🤡8🔥1
"Азат милләтләр" лигасының төрки халыклар вәкилләре Русияне Төрки дәүләтләр оешмасына алуга каршы чыкты

Русияне Төрки дәүләт оешмасына чакыру яки күзәүче статусы бирү тәкъдиме белән 30 октябрь көнне Әнкарада узган XIII саммитта Казакъстан президенты Касым-Җомарт Токаев чыкты. Ул башка сәбәпләр белән беррәттән, Русиядә төрки халыклар яшәвен дә искә алды.

Шул ук вакытта "Азат милләтләр" лигасының мөрәҗәгать авторлары: "Русиядә төрки халыкларның мөстәкыйль тавышка ия булу хокукын Мәскәүнең алар исеменнән сөйләү хокукы белән алыштырырга ярамый", ди.

Алар Русиянең төрки республикалары җитәкчеләренең сәяси мөстәкыйльлектән мәхрүм булуына игътибар итә. Моннан тыш, 2015 елның декабрендә Русия мәдәният министрлыгының Алтай, Башкортстан, Татарстан, Саха, Тыва һәм Хакасиягә ТЮРКСОЙ халыкара оешмасы белән элемтәләрне туктату таләбе куюын искә төшерә.

Шулай ук мөрәҗәгатьтә милли активистларның эзәрлекләнүе, Русиядә ана телләрендә белем алуның кыскартылуы, Татар иҗтимагый үзәге һәм "Башкорт" оешмаларының тыелуы, "Баймак эше" нигезендә кешеләрнең төрмәләргә утыртылуы турында да әйтелә.

Авторлар төрки халык вәкилләрен алдап һәм басым ясап Русиянең Украинага каршы баскын сугышына җәлеп ителүе турындагы хәбәрләргә дә сылтана.

Лиганың төрки халыклар вәкилләре Русия хакимиятенә алты таләп тә белдергән. Алар арасында төрки халыкларның халыкара мәдәни һәм сәяси элемтәләрен чикләүне туктату, милли активистларны, хокук яклаучыларны һәм иҗтимагый оешмаларны эзәрлекләүне туктату, төрки телләрдә тулы канлы белем алу мөмкинлеген торгызу, сугышта катнашуга мәҗбүр итүне һәм хәрби хезмәткә җәлеп иткәндә алдауны туктату, халыкларга үз республикаларының табигый байлыклары белән чын мәгънәсендә идарә итү хокукын бирү, милли үсеш, үзидарә һәм үз киләчәген мөстәкыйль билгеләү хокукларын гарантияләү бар.

Мөрәҗәгатьне башкорт һәм татарлардан Руслан Габбасов, Руслан Айсин, Аида Габдрахманова имзалаган. Шулай ук саха, чуаш, тыва һәм хакас хәрәкәтләре вәкилләре дә хуплаган.

🟢Төркия дәүләтләр оешмасында Төркия, Азәрбайҗан, Үзбәкстан, Кыргызстан, Казакъстан әгъза булып тора. Төрекмәнстан белән Маҗарстан күзәтүче сыйфатында шурага керә. Татарстан, Башкортстан һәм Русиядәге башка төрки республикалар әлеге оешма эшендә катнашмый.

@azatliqradiosi
💯12🔥2
Парижда ТИҮ рәисе Сәяси золым корбаннарын искә алу көнендә катнашкан

29 октябрьдә Парижның Пер Лашез каберлеге янында "Мемориал Франция" оешмасы уздырган "Исменәрне кайтару" чарасында ТИҮ рәисе, сәяси качак Фәрит Зәкиев та катнашкан.

Ул бабасы Гәрәев Зәки Гәрәй улы исемен укыган. Зәки Гәрәй Сарсаз Тәкермән авылы мулласы булган, Зәкиев сүзләренчә, аны 1937 елда атып үтергәннәр.

Фәрит Зәкиев Русиядә бүген сәяси эзәрлекләүләр күп, сәяси террор кире кайтарга мөмкин дип саный.

"ГУЛАГ кире кайтачак. Чөнки Сталинның канлы режимын торгызалар. Мәсәлән, Полярная Сова колониясе ГУЛАГ системасыннан калган лагерь. Анда сәяси тоткыннар Азат Мифтаховны һәм Бахром Хамроевны җәзалыйлар. Бернинди гаебе булмаган 71 Яшьлек Фазыл Вәлиәхмәтовне 6 елга утырттылар", диде ул Азатлык Радиосына.

🔹️Совет Берлегендә "советка каршы" пропаганда алып барган дигән гаепләү белән 4 миллион 700 мең кеше кулга алынган. 1 миллион кеше атып үтерелгән.

@azatliqradiosi
❤6🔥2
Бүген калфаклы сандугач — композитор, татарның беренче опера җырчысы Сара Садыйкованың тууына 120 ел тула

Сара Садыйкова 1906 елның 1 ноябрендә Казан шәһәрендә туа. Шул заманның данлыклы кызлар гимназиясе – Фатыйха Аитова мәктәбендә белем ала. Аны тәмамлагач ул Казан педагогика техникумында укый. Техникумда җыр дәресләре алып барган остазы – татар халкының беренче композиторы С.Габәши Сараны хорда җырларга чакыра. 1921 елда Сара Садыйкова "Бүз егет" драмасында беренче тапкыр сәхнәгә чыгып, җырлап уйнала торган Сәхибҗамал ролен башкара. 1922 елда Сара Садыйкова П.И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваториясендә (проф. М.Г. Цебушенко классы) укый. Мәскәү татар театрында төп рольләрдә уйный: Фәридә ("Кандыр буе"), Мәйсәрә ("Зәңгәр шәл"), Зәйнәп ("Оргнизатор"), Асия ("Аршин мал алан"), Галиябану ("Галиябану"). Шунда булачак ире – Газиз Айдарский белән танышып, 1924 елның сентябрендә гаилә коралар. Мәскәү консерваториясен уңышлы тәмамлап Казанга кайта, беренче татар опералары "Сания" һәм "Эшче"дә төп партияләрне башкара, монда аның җырчы (лирик колоратуралы сопрано) буларак гаҗәеп таланты ачыла.

Сара Садыйкова – Татарстанда беренче хатын-кыз композитор. Ул 1942 елда Ә.Ерикәй сүзләренә "Көтәм сине" тангосын язуы белән композитор буларак эшен башлап җибәрә. Үзенең иҗат гомерендә ул 550гә якын җыр, 30дан артык спектакльгә музыка, инструменталь әсәрләр яза, ике музыкаль комедия иҗат итә. Аның әсәрләре халык арасында киң популярлык казана һәм татар музыкасының алтын фондына керә.

Берничә ел элек Азатлык Сара Садыйкованың бердәнбер кызы — Әлфия Айдарская белән күрешеп Сара ханымның яшәгән фатирлары, һәйкәл хәлләре, китаплар, җыр тарихлары турында әңгәмә корган иде.

Тулырак 👉монда укыгыз

@azatliqradiosi
❤6🔥3
🔥Азатлык Радиосы күзлегеннән – атнаның төп хәбәрләре

Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.

@azatliqradiosi
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✝️Быел Уфада биш тәре йөреше узачак

4 ноябрьдә Уфада тәре йөрешләре биш урыннан башланачак. Анда катнашучылар төрле урыннардан төрле сәгатьтә китәчәк һәм азакта дога кылу өчен Мәрьям ана Раштуасы чиркәвендә җыелачак. Тәре йөреше Казан изге ана иконасы көне һәм Халыклар бердәмлеге көне уңаеннан уза.

Шул көнне Казанда да тәре йөреше узачак. Кайбер үзәк урамнар машиналар хәрәкәте өчен ябылачак.

▪️2024 елны Уфада узган тәре йөрешендә "Башкортстанның Урыс җәмгыяте" ("Русская община Башкирии») хәрәкәте вәкилләре дә катнашты. Тәре йөрешендә катнашучылар Русия байрагы, империя байрагын күтәрделәр.

▪️Олы көн бәйрәмендә (Пасха) Уфада Хач йөреше машиналарда узган иде. Ул вакытта машиналар колоннасын чаңнар сугып, “изге” су” сибеп күчмә чиркәү җитәкләп барды.  

▪️Күптән түгел тынычлык сорап Уфа күгендә иконалар һәм догалар белән боралак очып узды.

▪️Тәре йөреше Казанда да елга берничә тапкыр үтә. Татар җәмәгатьчелеге православларга тәре йөрешенә рөхсәт бирелеп тә, татарларга хәтер көнендә Кирмәнгә килеп Сөембикә манарасы янында дога кылырга рөхсәт булмавын гаделсезлек дип белдереп килә.

@azatliqradiosi
💩9❤3🔥3🤣2😈1
Казаннар чүпнең вакытында чыгарылмавыннан зарлана

Казаннар чүп өемнәреннән туйган. Моның сәбәбе, шәһәрдә чүп чыгару өчен җаваплы ширкәтнең калдыкларны вакытында алып китмәве. Проблем турында бүген Казанның эшлекле дүшәмбе киңәшмәсендә сөйләшкәннәр.

Чүп чыгару өчен җаваплы «ПЖКХ» ширкәте җитәкчесе Ранур Шакиров әйтүенчә, алар эш күләменә өлгерә алмый, чөнки чыгымнар сизелерлек арткан, ә финанслау күләме үзгәрмәгән. Чүп аеруча күп җыелган урыннар махсус техника белән чистартыла.

«Вечерняя Казань» язуынча, Шакиров ширкәтнең авыр икътисади хәлдә булуын әйткән. Шуңа күрә чыгымнарны кыскартырга мәҗбүрләр. Көн саен линиягә чыгучы техниканың саны биш машинага киметелгән, административ һәм башка чыгымнар да кыскартыла. Әмма чүп чыгару хезмәтенең үзе кыскартылмый, дип ышандыра ширкәт вәкилләре.

Торак коммуналь хуҗалык идарәсе җитәкчесе урынбасары Искәндәр Гыйнияттулин фикеренчә, финанс кыенлыклар аркасында чүп чыгару графигы үзгәрергә тиеш түгел.

Шул ук вакытта бюджет акчалары Русиянең Украинага каршы баскын сугышына китә. Татарстан Русия хәрбиләре басып алган Украинаның Лисичански һәм Рубежное шәһәрләрен төзекләндерә. Республика әлеге төбәкләр өчен җаваплы итеп билгеләнде һәм даими рәвештә һуманитар ярдәм җибәрә.

Элегрәк Казан мэры Илсур Метшин шәһәрдә Русиянең Украинага һөҗүмендә катнашучыларның алты меңнән артык гаиләсен "муниципалитет көндәлек кайгырта" дигән иде.

@azatliqradiosi
🤬2