🔴"Парламент реформасының тасасында президент өкілетін күшейту тұр". Конституцияны өзгерту жайлы Әлжановпен сұхбат

Қазақстанда жаңа Конституция бойынша 15 наурызда болатын референдум қарсаңында үгіт-насихат күшейді. Қазақстандық саясаттанушы Димаш Әлжанов International IDEA сайтына жариялаған мақаласында "елдегі парламент реформасы президенттік монополияға жасалған фасад" деп санайды. Азаттық саясаттанушымен сұхбаттасып, Қазақстанда ұсынылып жатқан саяси реформаларды талқылады.

🔗Толығырақ оқыңыз

❗️Президент тағайындайтын ОСК әділ сайлау я референдум өткізе ала ма?

Қазақстанның референдумға шығарылған жаңа Конституция жобасына сәйкес Орталық сайлау комиссиясының төрағасын жеке-дара, ал қалған алты мүшесін Құрылтай келісімімен президент тағайындайды. Президент ұсынған адамдарды Құрылтай екі рет кері қайтарса, президент оны таратуға құқылы.

Қазіргі қолданыстағы негізгі заңда президент төраға мен тек екі мүшені ұсына алатын. Бұл президенттің өкілетін одан әрі күшейтіп, сайлау мен референдумдарда ол қалаған нәтижеге қол жеткізуге мүмкіндік бермей ме? Дәл осы өзгеріс билікке не үшін керек болды, Орталық сайлау комиссиясына кімдер өтуі керек және сайлау әділ өтуі үшін не өзгеруі керек?

🔗Толығырақ сайттан оқыңыз

Трамптың Конгрестегі жолдауы

АҚШ президенті Дональд Трамп Конгрестің қос палатасы алдында екі сағатқа жуық уақыт сөз сөйлеп, елдегі жағдай туралы айтты.

🔸АҚШ Иранмен проблеманы дипломатиялық жолмен шешкісі келеді, бірақ Тегеран ядролық қарудан бас тартатынына кепілдік берген жоқ. “Мен ешқашан әлемдегі ең ірі терроризмнің демеушілісіне ядролық қаруды иеленуіне жол бермеймін” деді Трамп.

🔸Трамп АҚШ Жоғарғы сотының тариф мәселесі бойынша шешімінен “көңілі қалғанын” айтып, “сәтсіз” шешім деп атады. Ол тарифтерді сақтап қалудың заңды жолы табатынын жеткізді

🔸АҚШ президенті Конгресті “Американы құтқару туралы” заң қабылдауға шақырды. Оған сәйкес, сайлаушылар сайлауға қатысу үшін Америка азаматы екендіктерін дәлелдеуі керектігін

🔸Трамп өз әкімшілігінің экономика, қауіпсіздік және сыртқы саясат саласындағы “теңдессіз табысы” туралы айтты.

💬 Солтүстік Қазақстанда жүзден астам елді мекенге су басу қаупі төнді

Солтүстік Қазақстан облысында шамамен 7 мың адам тұратын 112 елді мекенге су басу қаупі төнді. Бұл жөнінде "Қазақпарат" хабарлады.

Облыстық төтенше жағдай департаментінің бастығы Әсет Шайкиннің сөзінше, Есіл, Шағалалы, Селеті, Қамысақты өзендері және олардың салалары тасуынан су тасқыны қаупі туындаған. 38 елді мекен өзенге жақын орналасқан, өзен тасыса 12 елді мекенге қиын болайын деп тұр, ал 62 елді мекен еріген қар суы ағатын жолда орналасқан.

Төтенше жағдай департаменті мамандарының болжамынша, "егер күрт жылып кетсе, өзен-көл деңгейі қауіпті межеге дейін көтерілуі мүмкін". Ақпан мен наурызда да қар жауады.

Сурет: Су басқан жолдар. 2024 жыл.

💬 АҚШ Киевті Қара теңіздегі мұнай нысандарына соққы жасамауға шақырды

АҚШ мемлекеттік департаменті Украина үкіметіне Киевтің Новороссийскідегі мұнай нысандарына соққылары Американың Қазақстандағы инвестициясына әсер еткендігі жөнінде хабар берді. Бұл жөнінде CNN тілшісіне Украинаның АҚШ-тағы елшісі Ольша Стефанишина айтты.

"Украинаның Новороссийскіге шабуылы Қазақстан арқылы жүзеге асып жатқан кейбір америкалық инвестицияға әсер еткенін естідік. Американың мүддесіне шабуылдаудан аулақ болыңдар дегенді АҚШ мемлекеттік департаментінен естідік" деді Стефанишина.

Ол АҚШ мемлекеттік департаментінен ресми дипломатиялық хабарлама алғанын жеткізді.

2025 жылы Украина қарулы күштері Ресей аумағындағы Каспий құбыр консорциумына бірнеше рет шабуылдаған. Бұл құбыр арқылы Қазақстан мұнайының басым бөлігін халықаралық нарыққа шығарады.

🔴"Халықта бас иеміз деген ой жоқ". Киевте жүрген қазақстандық журналистердің әңгімесі

Қазақстандық журналистер Лұқпан Ахмедияров пен Рауль Упоров Украинада сол елге қарсы соғысқа Орталық Азия азаматтарын кім, қалай тартқанын зерттеп жүр. Оған қоса екеуі Украина қалалары кең ауқымды соғыс басталғалы бергі ең қатал қысты қалай өткеріп жатқанына куә болды. Энергетика инфрақұрылымдарына жасалған шабуылдар халықты жарықсыз, жылусыз қалдырды, бірақ жұртта жеңілу жайлы ой жоқ, дейді Ахмедияров Азаттық Азияға сұхбатында.

Толығырақ оқыңыз

💬 Депутаттар қазақстандық элитаның Джеффри Эпштейнге ықтимал қатысын тексеруді сұрады

Мәжіліс депутаттары бас прокурор және ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасынан Қазақстан элитасының америкалық қаржыгер Джеффри Эпштейнмен ықтимал байланысын тексеруді сұрады.

Фракция жетекшісі Асхат Рахымжанов ұлттық қауіпсіздікке төнуі мүмкін қатерге құқықтық баға беру қажеттігін де алға тартты.

"Жарияланған құжаттарда мемлекеттік маңызды лауазым атқарған «Ескі Қазақстанның» саяси элитасы өкілдерінің аты-жөндері аталады. Мұндай дәрежедегі шенеуніктердің моральдық келбеті мен жеке байланыстары жеке мәселе емес – ұлттық қауіпсіздік пен елдің беделі мәселесі. Мысалы, қазіргі уақытта мемлекетке опасыздық жасау және мемлекеттік төңкеріс жасауға талпыну баптары бойынша жазасын өтеп жатқан бұрынғы премьер-министр және ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Кәрім Мәсімов жазбаларда кемінде сегіз рет кездеседі.

Жазбаларда Эпштейн мен Мәсімовтің жеке таныс болғаны анық көрсетілген. Бұл көптеген сұрақ туғызады. Жоғары лауазымды қазақстандық шенеунік не себепті Эпштейнмен кездесті? Бұл қайда өтті? Олар дәл сол аралда болуы мүмкін бе?" деді хатты оқыған фракция жетекшісі Асхат Рақымжанов.

💬 Алматы соты бұрынғы дін қызметкері Иаков Воронцовты екі айға қамады

Алматының тергеу соты Орыс православ шіркеуінің бұрынғы дін қызметкері және Украинадағы соғысты айыптап жүрген Иаков Воронцовты екі айға қамады. Бұл жөнінде адвокат Ғалым Нұрпейісов “Власть” басылымына хабарлады. Сот адвокаттың бұлтартпас жаза ретінде үйқамақты қолдану туралы өтінішін кері қайтарған. Нұрпейісов шешімді апелляцияға беретінін айтты.

13 ақпанда Воронцов "Есірткі, психотроптық заттарды, сол тектестерді, сондай-ақ күшті әсер ететін заттарды медициналық емес мақсатта тұтыну" бабы бойынша 10 күнге қамалған еді.

Иаков Воронцов өзіне тағылған айыптарды жоққа шығарған. "Үйімнен табылды делінген ұнтақ маған тиесілі емес. Ол әдейі тасталған деп білемін. Осылардың бәрі – абырой-беделімді түсіріп, мені жазалау үшін жасалған" деген ол қамауда отырып жазған хатында.

🗣Құқық қорғаушылар Еуропа одағын Қазақстандағы адам құқығы мәселелеріне назар аударуға шақырды

Халықаралық адам құқықтары жөніндегі серіктестік (IPHR) пен Қазақстандағы Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі халықаралық бюро наурызға жоспарлаған Еуропа одағы (ЕО) мен Қазақстан арасындағы адам құқығы бойынша диалог қарсаңында бірлескен мәлімдеме жасады.

Мәлімдемеде құқық қорғаушылар Қазақстанда азаматтық қоғамға қысым күшейгенін айтып, Еуропа одағын Қазақстандағы адам құқығы мәселелеріне назар аударуға шақырды.

Қос ұйым мәлімдемесінде "Қазақстандағы конституция реформасы асығыс әрі бұлыңғыр жүріп жатқанын", "Конституция жобасы бір айдың ішінде жасалып, референдум 15 наурызға тағайындалғаны мазмұнды пікірталас жүргізуге және азаматтық қоғамның араласуына мүмкіндік қалдырмайтынын" айтады.

💬 СҚО тұрғыны "шетелдегі қақтығысқа қатысқаны үшін" 6 жыл түрмеге жіберілді

Сот материалдарына қарағанда, 25 жастағы Евгений Люфт 2025 жылы ақпанда Петропавлдан Ресейге барған. Ресей қорғаныс министрлігімен бір жылға келісімшартқа қол қойып, соғыс аймағына барған.

2025 жылдың ақпаны мен сәуірінде ер адам Украина әскеріне қарсы соғысқан. Сәуірде минадан жарақат алып, емделген. Осыдан кейін өз бетінше әскери бөлімнен кетіп, Қазақстанға оралған. Ізінше ұсталған.

Сотта Люфт өзіне тағылған айыппен келіспей, өзінің Ресей азаматы екенін айтқан. Дегенмен сот үкіміне қарағанда ол Ресей азаматтығын 2025 жылы 27 маусымда алған, яғни соғысқа қатысқаннан кейін алған.

🗣Британия "Росатомның" еншілестеріне санкция салды. Бұл Қазақстандағы АЭС құрылысына әсер ете ме?

Ұлыбритания ресейлік "Росатомның" еншілес үш компаниясына санкция салды. Лондонның санкциясына Ресейдің шетелдерде АЭС салу бойынша келісімдері себеп болған. Осы тұста Қазақстанда "Росатом" салып жатқан АЭС құрылысы кешікпей ме деген сауал туды. Ұлыбритания үкіметі Ресей осы АЭС жобалары арқылы қосымша табыс көздерін ашып, шығындарының орнын толтырып жатыр деп күдіктенеді.

Толығырақ оқыңыз