3 dəqiqəlik sənədli film

Azərbaycanda hicab

Azərbaycanın bütün tarixi fotolarına nəzər salanda mühüm bir məsələnin şahidi oluruq; Bütün qadınlar çadradadır. 100 ildən çox Rus imperiyasının və 70 il Sovetin işğalı altında qalan Azərbaycanda hicab məsələsini aradan qaldıra bilməyiblər. Azərbaycanda qadınların örtünməsi o qədər mühüm bir məsələ hesab olunurdu ki, çadra ilə çölə çıxmayan qadına abırsız və həyasız qadın kimi baxırdılar. Qadınlar hətta sırf qadınlara aid olan məclislərdə də başlarının örtüsünü açmaz, kəlağayı adlanan parça ilə örtərdilər.

Bəs necə oldu ki, Azərbaycanda hicab qadağan edildi. Gəlin izah edim; İlk dəfə hicab qadağası 1997-ci ildə Netanyahunun Bakıya səfərindən sonra pasportlarda tətbiq olundu. Artıq heç bir dindar azərbaycanlı qadın hicab ilə rəsmi sənəd ala bilməzdi. Rəsmi sənəd üçün mütləq hicabını çıxarmalı idi. Daha sonra isə rəsmi dövlət müəssisələrində hicab qadağası tətbiq olundu. Siz Azərbaycanda bir nəfər rəsmi hicablı şəxsə rast gələ bilməzsiniz. Nəhayət ki, hicab qadağası məktəb və universitetlərə keçdi. Amma həmin vaxt hakimiyyət xalqın çox güclü müqaviməti ilə üzləşdi. Ölkə boyu aksiyalar təşkil olundu. İsrail ilə münasibətləri güclənən Azərbaycan hakimiyyəti minlərlə insanı sırf dini etiqadı səbəbindən zindana saldıqdan sonra rəsmi olaraq 21 Sentyabr günü hicabı qadağan etdi. Bu qadağa məktəblərdən başladı və indi hətta avtobuslara belə hicablı qadını mindirməmək tapşırığı verilib. Bəs dərslər 15 Sentyabrda başladığı halda niyə məhz bu qadağa 21 Sentyabr tarixində verildi? Sizcə 21 Sentyabr hansı əlamətdar gündür? 21 Sentyabr yəhudilərin müqəddəs yovm kippur günüdür və bütün ailə üzvləri yəhudilərdən təşkil olunan İlham Əliyev məhz həmin gündə Azərbaycanda hicabı rəsmi şəkildə qadağan etdi.

Azərbaycan Araşdırma Mərkəzi

Şah İsmayıl Səfəvi:

Anamdur Fatimə atam Əlidir
On iki imamın mən dah biriyəm

Şah İsmayılın ulu babası Şeyx Sədrəddin evində ibadətlə məşğul ikən evə bir cavan tələsik və qorxu ilə girdi və tez Şeyx Sədrəddinin arxasında gizləndi. Şeyx namazını bitirib cavana dərdini soruşduqda cavan dedi: qurban olum sənə məni bunlardan xilas et

Bu anda birdən içəri Monqol əsgərləri girdi və cavanı tutmaq üçün içəri hücum çəkdilər. Şeyx əsəbi və tələsik halda səccadəsinin altındakı qılıncı götürüb əsgərlərə hücum etdi. Bir neçə əsgəri yerə sərdikdən sonra bir monqolun yaxasından yapışaraq dedi: kim olursunuzsa olun heç kim mənə sığınan kəsi məndən icazəsiz götürə bilməz.

Monqollar təəccüb və qorxu içində evdən uzaqlaşdılar. Şeyx Sədrəddin öz dövründə elə bir nüfuza sahib idi ki, bu işi başqa biri etsəydi onu cavabsız qoymazdılar. Şeyx Sədrəddinin gizli şəbəkəsindən və nüfuzundan o qədər qorxurdular ki, ondan və yaxınlarından vergi almamaq üçün xüsusi bir fərman da yazılmışdı.

Mənbə;
(“Fütuhati-şahi”, s. 30.)
Mürtəza Ravəndi, İranın Sosial tarixi, s. 376

#sitatlar

Kəlimati-Qisar (Hikmətli və nəsihətli sözlər) İmam Xomeyni

Nikah diplomatiyasının iki fərqli aspekti

Siyasi evliliklər tarix boyu təkrarlanan ən qədim strateji addımlardan biridir. Nikah diplomatiyası əsasən iki məqsəd əsasında həyata keçirilir:

1. Hakimiyyət daxilindəki qrupları birləşdirmək və ya hakim ailənin siyasi şəbəkəsini genişləndirmək;

2. Xarici qüvvələrin dəstəyini qazanmaq və onların siyasi və hərbi gücündən istifadə etməklə daxili problemləri aradan qaldırmaq.

Nikah diplomatiyasının tarix boyu fərqli məqsədlərlə necə həyata keçirildiyini iki nümunə üzərindən göstərmək olar.

Birinci nümunə; Şah İsmayılın vəfatından sonra Səfəvi dövlətində yaranan siyasi qarışıqlığın müəyyən hissəsinin aradan qaldırılmasında siyasi evliliklərin mühüm rol oynamasıdır. Şah Təhmasib dövründə həyata keçirilən evliliklərdən bəziləri aşağıdakılardır:

Şah Təhmasibin qızı Zeynəb Sultan — Şamlı tayfasından Əliqulu xan ilə;

Şah Təhmasibin qızı Məryəm Sultan — Gilan hakimi Əhməd xan ilə;

Şah Təhmasibin qızı Şahbanu xanım — Salman xan Ustaclı ilə;

Şah Təhmasibin qızı Fatimə Sultan xanım — Əmir xan Mosullu Türkman ilə;

Şah Təhmasibin qızı Xanış bəyim — Nemətullahiyyə təriqətinin rəhbəri Şah Nemətullah Əmir Nizaməddin ilə evlənmişdir.


Şah Təhmasibin bacılarının evliliklərində də oxşar siyasi məntiq müşahidə olunur. Onların evlilikləri müxtəlif siyasi və nüfuzlu dairələrlə əlaqələrin qurulmasına xidmət etmişdir:

Canış bəyim, yaxud Məhdi-ülya — Gilan hakimi Əmir Dübbac ilə;

Pərixan xanım — Şirvanşah II Xəlilullah ilə;

Fatma xanım — Ustaclı tayfasının nüfuzlu bəylərindən Abdulla xan Ustaclı ilə;

Fulanə bəyim — II Bəyazidin nəvəsi, Sultan Səlimin siyasi rəqibi Şahzadə Murad ilə;

Xanış Sultan — Seyyid Nurəddin Nemətullah Baqi Yəzdi ilə;

Şahzeynəb xanım — Təkəli tayfasının rəhbərlərindən olan Səfəvi əyanı Məhəmməd xan Şərəfəddin Uğlu ilə evlənmişdir.

İkinci nümunəni isə günümüzdən gətirək;

Azərbaycanda siyasi, ictimai və iqtisadi strukturları zəiflədərək hakimiyyəti ələ keçirən Kisəçilər nəsli eyni nikah diplomatiyasını tariximizdə görülməmiş tərzdə həyata keçirib. Belə ki, o, bu siyasi evlilik strategiyasını İsrailin elit təbəqəsinə daxil olmaq, xarici və daxili problemləri İsrailin dəstəyi ilə aradan qaldırmaq üçün həyata keçirib. Regionumuzun siyasi tarixində nikah diplomatiyasının bu formasına yalnız Əliyevin timsalında rast gəlinir.

Belə ki, Leyla adlı qızı 2015-ci ilə qədər  cuhud Emin Ağalarovla, Arzu Əliyeva adlı qızı növbəti cuhud Səməd Qurbanovla, Heydər Əliyev adlı oğlu isə Ukraynalı cuhud Alyona Qançarla nikah bağlayıb.

Nümunələr arasındakı fərqə diqqət yetirsək, Səfəvi şahları siyasi evliliklər vasitəsilə yeni qurulmuş şəriət əsaslı Səfəvi dövlətinin strukturlarını qorumağa və möhkəmləndirməyə çalışırdılar. Kisəçilər isə dilini danışmaqdan və ona mənsub olmaqdan utandıqları xalqımızdan ayrı olmaq üçün cuhud elita qrupuna daxil olmağa və hakimiyyətlərinin sütunlarını, nə bahasına olursa-olsun, İsrailin əli ilə möhkəmləndirməyə çalışırlar.

Mirzə Ələkbər Sabirin nəvəsi yazır

Qarşınızdakı bu kitab 1 il ərzində aparılan tədqiqatın məhsuludur. Kitabın hazırlanması zamanı Tarixi-Həyati, Cahanquşayi-Xaqan, Aləmarayi-Şah İsmayıl, Fütuhati-Şahi, Əhsənüt-Təvarix, Tarixi-Soltani kimi mötəbər tarixi mənbələrdən, eləcə də müasir elmi araşdırmalardan geniş şəkildə istifadə edilmişdir. Kitab Şah İsmayıl inqilabının həqiqi mahiyyətini, onun keçmişini və tarixi mərhələlərini araşdırmaqla yanaşı, onu tarixi təhriflərdən təmizləməyə çalışır.

Ağqoyunlu şahzadələri qanlı böhranların girdabında çabaladığı bir zamanda, Lahicanda yaşayan Şeyx İsmayıl Mirzə öz inkişaf mərhələlərini bir-bir ötürdü. 12 yaşında ikən o, öz yaşıdlarını geridə qoyan geniş dünyagörüşünə, yüksək savada, fiziki qüvvəyə və qeyriadi cəsarətə malik idi...

Kitab: Müqavimət mədəniyyəti - Səfəvi əsri

Müəllif: Mirzə Əli Deyləm

📒 Kitabın PDF linki 🔗
https://t.me/pdf_dini_kitablar/1467

🎧Kitabın audio linki 🔗
https://t.me/pdf_dini_kitablar/1579

💻 Kitabın YouTube linki 🔗
https://youtu.be/naJwQd1zdMQ?si=kEqiFPOsNvWVfa5z

Şah Təhmasibin Qəzvindəki iqamətgahı – Kolah-fərəngi (Çehelsütun) sarayı

1555-ci ildə Amasya sülh müqaviləsinin imzalanmasından sonra Səfəvi dövlətinin paytaxtı Təbrizdən Qəzvinə köçürüldü. Şah Təhmasib Qəzvinin Zəngiabad məntəqəsinin ağsaqqallarından olan Mirzə Əşrəf Cahandan sarayın yerləşdiyi ərazini satın aldı və buraya saray kompleksinin inşası üçün usta memarları cəzb etdi. İmarət memarlıq baxımından elə layihələndirilmişdi ki, otaqlar yay aylarında belə sərin qalırdı.

Dar pilləkənləri, gözoxşayan bağı və sadə memarlıq üslubu ilə seçilən saray həm Səfəvi, həm də Qacarlar dövründə bir sıra təmir və bərpa işləri görmüşdür. Lakin, 1882-ci ildə imarətin valilik binasına çevrilməsi binanın tarixi və mədəni xüsusiyyətlərinin zədələnməsinə səbəb olmuşdur. Daha sonra, Pəhləvilər dövründə sarayda məskunlaşan hərbçilər binanın divarlarını bəzəyən qiymətli rəsm nümunələrinə korlamışlar.

Saray vaxtilə geniş bağlara və gözəl hovuzlara malik olmuş, lakin zaman keçdikcə onların bir qismi dağılıb sıradan çıxmış, yalnız mərkəzi və şimal hissələrdə yerləşən bəzi hovuzlar qorunub saxlanmışdır. Hazırda bina tarix muzeyi kimi fəaliyyət göstərir.