#шацк #sacral_graveyard #sacral_jews
Вернемся ў Шацк, колішняга Ігуменскага павету. Як гэта часта бывае, значную частку насельніцтва складалі габрэі. І ў адрозненні ад сядзібаў, царквы, сінагогі і іншых артэфактаў даўніны, могілкі юдэйскія да нашага часу дайшлі. Займаюць даволі вялікую плошчу. Узрост помнікаў зразумець цяжка, бо іўрытам не валодаем. Але хутчэй за ўсё пачатак-першая траціна ХХ ст. Нешта такое. У пачатку, ля дарогі, стаіць помнік, які нагадвае мацэву ў выглядзе тумбы з разгорнутай кнігай. Такі тып помніка можна сустрэць і на іншых габрэйскіх могілках. Аднак, па ўспамінах ураджэнкі Шацка, Мусі Левінай, яго ўстанавіў мясцовы жыхар Міхал Тарасевіч у памяць аб загінулых у Другую сусветную настаўніках. Вось толькі цікава, выкарыстаў для гэтага ўжо гатовы ці зрабіў новы помнік?

#шацк #sacral_graveyard #sacral_jews
На поўдні ад Шацка, у лясочку, мапа паказала дзве інтрыгуючыя пазнакі: габрэйскія могілкі ды помнік ахвярам генацыду. Вядома, трэба бегчы праз поле, каб праверыць. Як добра, што стаіць туман, бо праязджаючы міма старшыня калгасу не ацэніць такой краязнаўчай цікаўнасці. Могілак там не было. А вось помнікі расстраляным мясцовым жыхарам былі. Адзін з іх мае праваслаўны крыж. І гэта вяртае нас да папярэдняга допісу, дзе згадваўся Міхал Тарасевіч - трактарыст, што ўстанавіў помнік на могілках. Ён жа ініцыятар з’яўлення і аўтар гэтага помніка. Афіцыйна ці не, помнік называюць “Капля крыві”. Да пытання адкуль узялася мацэва з кнігай? Усё сам.
Помнік ахвярам Халакосту з’явіўся ў Шацку яшчэ ў 60-я, але калі ў 68-м здарылася вайна Егіпта з Ізраілям, мясцовыя ўлады яго знеслі. Мабыць, так убачылі свой унёсак у барацьбу з сіянізмам. Спадар Міхал, памятаючы ўражанні 6-гадовага хлопчыка ад жахлівых падзей вайны, вырашыў самастойна захаваць памяць пра тое. Знайшоў кавалак граніту, зрабіў надпісы і ўсталяваў на месцы расстрэлаў - урочышчы Апельня. Помнік адкрылі афіцыйна ў 1993 годзе, нават са святаром і двухстамі гледачамі. І як бачыце, ахоўная шыльда на ім прысутнічае.

#шацк #sacral_urban #sacral_graveyard
Рухаемся на поўдзень ад Шацку, назіраем мешаніну вясковых замалёвак і могілак. Зусім блізка канцавы прыпынак. Тое, дзеля чаго паездка задумвалася.