#стамбул #sacral_orthodox
Я, канешне, выбачаюся, але яшчэ паспамлю стамбульскімі справамі. Але допіс будзе вельмі праваслаўны. Як жа не згадаць радзіму самай мэйнстрымнай канфесіі ў нашым рэгіёне?
Па легендзе Канстанцінопальскі патрыярхат заснаваў яшчэ ў далёкім 38 годзе апостал Андрэй, пасвяціўшы свайго вучня Стахія ў біскупы горада Візантыёна. Так лічыцца ў гэтым самым патрыярхаце. Аўтакефалію (тыпу аўтаномію асобнай адміністратыўнай адзінкі) атрымаў у 381 годзе.
І вось мы пераносімся ў часе хуценька ў сучаснасць, ды ў прасторы ў Фаціх - гістарычны раён горада, які пасля захопу асманамі стаў лічыцца грэцкім. І гледзячы на мапу, верыш, што ён такі. Бо пазнакаў з “грэцкімі” цэрквамі вельмі шмат.
Ну вось, адной з мэтаў шпацыру па заходняй ускраіне гістарычнага Канстанцінопаля было сузіранне ўсяго гэтага артадаксальнага хараства. Але “хараство” трапляе ў двукоссе, бо… глядзім здымкі. Амаль усё, што пабачыў, выглядала напаўзакінутым і зачынена. Калі вы бачыце на здымку нейкую незразумелую агароджу, дык гэта нездарма. Там павінна хавацца старажытная царквуха. Нягледзячы на тое, што К. патрыярхат мае юрысдыкцыі па ўсім свеце, у сябе на радзіме выгляд мае сумны. І гэта ня дзіўна, усё ж 600 гадоў у мусульманскай краіне. Напэўна, і тых грэкаў знайсці будзе тамака складана. Агулам, і сам раёнчык нагадвае беднае гета. Але чым бліжэй да заліву Залатога Рогу на поўначы, тым робіцца больш прычэсаным і турыстычным. Менавіта там, ля вадзічкі знайшлася дзеючая царква баўгарскай абшчыны ХІХ ст. (апошнія 2 здымкі). Асабліва прышпільная тым, што выканана з металу. Так, гэта не патынкаваныя муры, а стальны каркас і ліставое жалеза!

Калі будзе цікава, зраблю яшчэ публікацый пра хрысціянскія аб’екты Стамбула. А пакуль нагадаю пра мінулыя па тэме:

☦️Былы Сафійскі сабор;
✝️Каталіцкія могілкі.

#шацк #sacral_graveyard #sacral_jews
Вернемся ў Шацк, колішняга Ігуменскага павету. Як гэта часта бывае, значную частку насельніцтва складалі габрэі. І ў адрозненні ад сядзібаў, царквы, сінагогі і іншых артэфактаў даўніны, могілкі юдэйскія да нашага часу дайшлі. Займаюць даволі вялікую плошчу. Узрост помнікаў зразумець цяжка, бо іўрытам не валодаем. Але хутчэй за ўсё пачатак-першая траціна ХХ ст. Нешта такое. У пачатку, ля дарогі, стаіць помнік, які нагадвае мацэву ў выглядзе тумбы з разгорнутай кнігай. Такі тып помніка можна сустрэць і на іншых габрэйскіх могілках. Аднак, па ўспамінах ураджэнкі Шацка, Мусі Левінай, яго ўстанавіў мясцовы жыхар Міхал Тарасевіч у памяць аб загінулых у Другую сусветную настаўніках. Вось толькі цікава, выкарыстаў для гэтага ўжо гатовы ці зрабіў новы помнік?

#шацк #sacral_graveyard #sacral_jews
На поўдні ад Шацка, у лясочку, мапа паказала дзве інтрыгуючыя пазнакі: габрэйскія могілкі ды помнік ахвярам генацыду. Вядома, трэба бегчы праз поле, каб праверыць. Як добра, што стаіць туман, бо праязджаючы міма старшыня калгасу не ацэніць такой краязнаўчай цікаўнасці. Могілак там не было. А вось помнікі расстраляным мясцовым жыхарам былі. Адзін з іх мае праваслаўны крыж. І гэта вяртае нас да папярэдняга допісу, дзе згадваўся Міхал Тарасевіч - трактарыст, што ўстанавіў помнік на могілках. Ён жа ініцыятар з’яўлення і аўтар гэтага помніка. Афіцыйна ці не, помнік называюць “Капля крыві”. Да пытання адкуль узялася мацэва з кнігай? Усё сам.
Помнік ахвярам Халакосту з’явіўся ў Шацку яшчэ ў 60-я, але калі ў 68-м здарылася вайна Егіпта з Ізраілям, мясцовыя ўлады яго знеслі. Мабыць, так убачылі свой унёсак у барацьбу з сіянізмам. Спадар Міхал, памятаючы ўражанні 6-гадовага хлопчыка ад жахлівых падзей вайны, вырашыў самастойна захаваць памяць пра тое. Знайшоў кавалак граніту, зрабіў надпісы і ўсталяваў на месцы расстрэлаў - урочышчы Апельня. Помнік адкрылі афіцыйна ў 1993 годзе, нават са святаром і двухстамі гледачамі. І як бачыце, ахоўная шыльда на ім прысутнічае.