30 верасьня нарадзіўся Ніл Гілевіч, народны паэт Беларусі, якому сёньня споўнілася б 95 гадоў.

Гілевіч – дэпутат беларускага Вярхоўнага Савету ў 1980–90-я гады, адзін з заснавальнікаў і першы старшыня Таварыства беларускай мовы імя Скарыны.

Ніл Гілевіч быў ініцыятарам і суаўтарам Закона аб мовах 1990 году, які замацаваў беларускую мову як адзіную дзяржаўную яшчэ да распаду СССР.

Пасьля прыходу да ўлады Лукашэнкі Ніл Гілевіч актыўна выступаў з крытыкай ягонай моўнай і культурнай палітыкі, у прыватнасьці супраць рэфэрэндуму 1995 году, які пазбавіў беларускую мову статусу адзінай дзяржаўнай.

Дзяржаўныя структуры і выданьні ігнаравалі ягоныя юбілеі, у 2006 годзе «Мастацкая літаратура» адмовіла ў выданьні ягонай кнігі «Выбранае».

20 незвычайных фактаў пра Ніла Гілевіча

Дык чый Шагал?

Заява расейскага журналіста Леаніда Парфёнава пра Шагала абурыла беларусаў.

У адказ на пытаньне, чыім мастаком ён лічыць ураджэнца Віцебска Марка Шагала, Парфёнаў адказаў: «Беларусь тут ні пры чым».

Ужо сёньня: дзень, калі нарадзіўся Вітольд Ашурак — палітвязень, які загінуў за кратамі

13 кастрычніка 1970 году нарадзіўся Вітольд Ашурак — актывіст, які атрымаў 5 гадоў турмы за пратэсты і загінуў за кратамі.

Расказваем, чым ён быў небясьпечны для ўлады, а таксама якім быў чалавекам і сябрам → https://www.youtube.com/watch?v=xK4NR0F3Vno

Пра іншыя гістарычныя падзеі 13 кастрычніка чытайце на сайце Свабоды.

Лавэлас, знахар і вышывальнік: 11 фактаў пра Касьцюшку, якія вы наўрад ці ведаеце → https://smarturl.click/y60DL

🗓 15 кастрычніка 1817 году ў Швайцарыі памёр нацыянальны герой Беларусі, Польшчы, Францыі й ЗША Тадэвуш Касьцюшка. Ён быў таленавітым вайскоўцам і ня менш цікавай асобай.

Зь імем Касьцюшкі зьвязаная яшчэ адна падзея дня. У 1968 годзе ў вёсцы Леніна Горацкага раёну адкрылі Музэй савецка-польскай баявой садружнасьці. У кастрычніку 1943 году ў гэтых мясьцінах упершыню ўступіла ў бой зь нямецкімі войскамі сфармаваная ў СССР польская пяхотная дывізія імя Касьцюшкі.

Пра іншыя гістарычныя падзеі 15 кастрычніка чытайце на сайце Свабоды.

«Цяпер ні ў Купалаўскі, ні у РТБД — ні нагой!»

У апошнія два гады купіць квіткі ў сталічны Тэатар лялек — той яшчэ квэст. Як толькі яны зьяўляюцца на сайце тэатру — сайт «ляжыць». Калі квіткі «выкідваюць» у касы, ля іх утвараюцца даўжэзныя чэргі.

Фэнамэнальны лялечны. Як у Менску зьявілася месца, куды мараць трапіць усе тэатралы: https://smarturl.click/v84gqQ

Послушайте умные мысли.

І хто з Вільні, прыходзьце на “Ноч расстраляных паэтаў”

Акцыя памяці будзе мець месца 29 кастрычніка, а 19:30, ля музея
“Акупацыі і барацьбы за свабоду”, Auky 9.
2A.

https://youtu.be/p3Oc-JOl2WQ?is=4Tm2dApzUMWy-Xr3

«Памятай, што ты — зь Беларусі». Апошняя размова з Маяй Кляшторнай

У чатыры месяцы Мая Кляшторная трапіла ў сталінскі лягер разам з маці. Яе бацьку, паэта Тодара Кляшторнага, расстралялі. Пяць гадоў яна правяла ў лягеры, шэсьць — у дзіцячым спэцпрыёмніку НКВД, яшчэ сем — у сыбірскай ссылцы.

У сьнежні 2016 году Ганна Соўсь запісала з Маяй Тодараўнай размову пра бацьку, Курапаты, дзяцінства за кратамі і жыцьцё, скрадзенае сталінскімі рэпрэсіямі. Амаль дзесяць гадоў гэты запіс захоўваўся ў яе архіве. 3 жніўня 2026 году Мая Кляшторная пайшла з жыцьця.

Глядзіце візуалізаваны падкаст з успамінамі дачкі расстралянага паэта.

https://youtu.be/na9VEZ7s1XA

Кстати, сегодня день рождения у одного из самых главных "экстремистов" Беларуси

Наконец-то он завёл новый канал и вернулся назад у телеграм. Обещает рассказать много интересного и даже снова начать стримить. Всё как в старые-добрые.

Поздравляем и подписываемся: https://t.me/palchyslive/3

Бацьку Маі Кляшторнай расстралялі роўна 89 гадоў таму

Маці арыштавалі, калі Маі было чатыры месяцы, і адправілі ў сталінскі лягер разам зь ёй. Як выглядала дзяцінства за калючым дротам і што дапамагло ёй выжыць?

Унікальны запіс апошняй размовы з дачкой расстралянага паэта слухайце на YouTube.

У ноч з 29 па 30-га кастрычніка па загаду Сталіна і Молатава, у дзень сьвяткаваньня Ленінскага камсамола, былі расстраляныя прадстаўнікі беларускай культуры.

Гісторыя ночы расстрэлаў беларускай інтэлігенцы. Як бы гэта выглядала ў нашы дні:

https://www.youtube.com/watch?v=Z03JZ4r325Q