Best Education_2019
1.46K subscribers
11.5K photos
465 videos
311 files
746 links
BEST EDUCATION o‘quv markazi
TODAY'S READER IS TOMORROW'S LEADER

BIZNING MANZIL:ISHTIXON SHAHRIDA CHORRAHADA.MITAN SHAHARCHASIDA
Shukrona to‘yxonasi old tomonida
BURGER HOUSE yonida
Download Telegram
📖Dars #87 Preposition+gerund

✳️ Umumiy qoidaga binoan predloglardan (in/at/with/of/about/for/instead of/ in spite of etc.) keyin fe'lning gerundiy shakl i qoʻllaniladi .
🔸Are you interested in working for us?
🔸I am not very good at learning languages.
🔸She must be fed up with studying.
🔸What are the advantages of having a car?
🔸This knife is only for cutting bread .
🔸I bought a bike instead of going away on holiday.

✳️ before va after predloglarining gerundiy bilan qoʻllanishiga e'tibor bering. Bu vaziyatda [before / after +gerund] qurilmasi gap oʻrnini bosib kela oladi.
🔸Before going out, I phoned Sarah. (Before I went out…)
🔸What did you do after leaving school? (After you left school…)

✳️by - orqali predlogi gerundiy bilan qoʻllanilganda ish-harakatning qay tarzda amalga oshirilganini koʻrsatadi.
🔸The burglar got into the house by breaking the window and climbing in. (Oʻg'ri ichkariga oynani sindirib kiribdi.)
🔸She made herself ill by not eating properly. (U o'zini to'g'ri ovqatlanmasdan kasal qilib qo'ydi)

✳️ without - -masdan, -siz predlogi ish-harakatni boshqa bir ish-harakat amalga oshirilmasdan bajarilganini koʻrsatadi.
🔸I ran ten kilometers without stopping. (Men toʻxtamasdan 10 kilometr yugurdim.)
🔸She needs to work without people disturbing her.

✳️ besides, as well as, apart from koʻmakchilari gapda qoʻllanilganda –dan tashqari degan ma’noda qoʻllaniladi.
🔸Besides working as a doctor, he also writes novels in his spare time. (Shifokor bo'lib ishlashdan tashqari u bo'sh vaqtida romanlar yozadi)
🔸She negotiates the licences as well as ordering the equipment.

✳️ Ingliz tilida to — ga predlogining gerundiy bilan ishlatilish holatlarini ham bilib olish kerak. Bunday vaziyatlarda predlogni infinitivlik qo'shimchasi bo'lgan to soʻzidan farqlay bilish lozim. Quyidagi birikmalarda to predlog hisoblanadi.
🔸I prefer driving to traveling by train. (prefer doing something to doing something else)
🔸I am looking forward to seeing Ann again. (look forward to doing something)
🔸I am used to living alone. (be/get used to doing something)
🔸I am accustomed to living alone. (be/get accustomed to doing something)
🔸This offer is made subject to receiving your confirmation within 10 days. (subject to doing something)

✳️ be/get used to+gerund (o'rganib ketgan bo'lmoq) qurilmasini oʻtgan zamondagi odat va holatlar uchun qoʻllaniladigan used to+infinitive qurilmasidan shaklan farqlay bilish lozim. Bunday vaziyatlarda used to dan oldin fe’l boʻlsa gerundiy, fe’l boʻlmasa to infinitive qoʻllaniladi.
🔸I am used to living in a small city. (Men kichkina shaharda yashashga oʻrganib ketganman.)
🔸I used to live in a small city. (Men kichkina shaharda yashardim.)

❤️If you want to do some good to your friends 👉 just share this post
📖Dars #88 Verb + preposition+gerund

✳️ Ingliz tilida koʻp fe’llar predlog (ko'makchi) bilan qoʻllaniladi va oldingi mavzudagi qoidaga koʻra predlogdan keyin fe’lning gerundiy shakli qoʻllanishi kerak. Quyida eng koʻp qoʻllaniladigan fe’llar va ulardan keyin keladigan predloglar keltirilgan.
✅ succeed in - muvaffaqiyat qozonmoq
🔸 Have you succeeded in finding a job yet? (Ish topishni uddasidan chiqdingizmi?)
✅ insist on - qat’iy turib olmoq
🔸 They insisted on paying for the meal.
✅ think of/about - oʻylamoq
🔸I am thinking of buying a house.
✅ dream of/about - orzu qilmoq, tush koʻrmoq
🔸I wouldn’t dream of asking them for money.
✅ approve of - ma’qullamoq
🔸She doesn’t approve of gambling.
✅ decide against - qarshi qaror qilmoq
🔸We have decided against moving to London.
✅ feel like - xohlamoq
🔸Do you feel like going out tonight?
✅ look forward to- intizorlik bilan kutmoq
🔸I am looking forward to meeting her.
✅ apologise for - kechirim soʻramoq
🔸You must apologise for not telling the truth.
✅ object to - qarshi boʻlmoq
🔸I really object to being charged for parking.

⚠️Eslatma: Yuqoridagi feel like birikmasidagi like soʻzi koʻmakchi hisoblanadi.

⚠️ Yuqoridagi yulduzchali fe'llarda predlogdan keyin gerundiydagi ish-harakat bajaruvchisi ham koʻrsatilishi mumkin.
🔸She doesn't approve of me gambling. (U mening qimor oʻynashimni ma'qullamaydi.)
🔸We are all looking forward to Liz coming home. (Biz hammamiz Lizning uyga kelishini intizorlik bilan kutmoqdamiz.)

✳️ Quyidagi jadvalda esa verb +object+preposition+gerund qurilmasida qoʻllaniladigan fe'llar keltirilgan.
✅ congratulate sb (on) - tabriklamoq
🔸 I congratulated Ann on passing the exam.
✅ accuse sb (of) - ayblamoq
🔸They accused me of telling lies.
✅ suspect sb (of) - shubhalanmoq
🔸Nobody suspected the man of being a spy.
✅prevent sb (from) - oldini olmoq, to'xtatmoq
🔸What prevented him from coming to see us?
✅ stop sb (from) - oldini olmoq, toʻxtatmoq
🔸The police stopped us from leaving the school.
✅thank sb (for) - minnatdorchilik bildirmoq
🔸 I thanked them for helping me.
✅forgive (for) - kechirmoq
🔸Please, forgive me for not writing to you.
✅warn sb against - ogohlantirmoq
🔸They warned us against buying the car.

✳️ stop somebody from doing something qurilmasida from predlogini tushirib qoldirish mumkin.
🔸You can't stop me from doing what I want.
🔸You can't stop me doing what I want.

✳️Yuqoridagi fe'llardan bir nechtasi majhul nisbatda ham qoʻllaniladi.
🔸I was accused of telling lies.
🔸The man wasn't suspected of being a spy.
🔸We were warned against buying the car.

❤️If you want to do some good to your friends 👉 just share this post
📖Dars #89 Phrases+gerund (part I)

✳️ Ingliz tilida quyidagi ibora va birikmalar oʻzidan keyin gerundiy talab qiladi.

1️⃣ it is no use/it is of no use/ it is useless/ it is no good +gerund - foydasi yoʻq, keragi yoʻq
🔸It's no use crying over spilt milk.
🔸It's no good trying to persuade me. You won't succeed.

2️⃣ There is no point in/there is no point+gerund - be'manilik, foydasi yoʻq
🔸There is no point having a car if you never drive it.
🔸There was no point in waiting any longer, so we went home.

3️⃣ it's worth/ it's not worth + gerund - arziydi/arzimaydi
🔸It's worth buying this shirt. It is cheap and good quality.
🔸It was so late when we got home that it wasn't worth going to bed.

✳️ worth soʻzi oʻzi alohida sifat boʻlib qoʻllanishi ham mumkin va undan keyin gerundiy boʻlishi kerak.
🔸I don't think newspapers are worth reading these days.

4️⃣ have difficulty/trouble/a problem/fun + gerund - qiynalmoq/ maza qilmoq
🔸I had difficulty finding a place to live when I first arrived in London.
🔸We had fun dancing and singing last night.

5️⃣ have a good time/a hard time/a difficult time +gerund - yaxshi vaqt/qiyin davr o'tkazmoq
🔸I had a difficult time finding his house.

6️⃣ be busy + gerund - band boʻlmoq
🔸When I saw her yesterday, she was busy washing her car.

⚠️Eslatma: be too busy birikmasi inkor ma’noda qoʻllanilsa, oʻzidan keyin to+infinitive talab qiladi.
🔸He is too busy to receive anyone these days. (he couldn’t meet people)

❤️If you want to do some good to your friends 👉 just share this post
📖Dars #90 Phrases+gerund (part II)

✳️ Yuqorida taqdim etilgan ingliz tilida iboralar+gerundiy darsining ikkinchi qismini taqdim etamiz.

1️⃣ It is a waste of time/ money+ gerund - vaqtni/ pulni bekor ketkazish
🔸It's a waste of time reading this book. It's rubbish.
🔸It's a waste of money buying things you don't need. (O'zingizda kerak bo'lmagan narsalarni sotib olish pulni bekorga sarflash hisoblanadi)
✅ to waste soʻzi fe'l bo'lib qoʻllanilganda bekor ketkazmoq degan ma'noda ham qoʻllaniladi.
▫️ to waste time/money + gerund - vaqtni/ pulni bekor ketkazmoq
🔸He wastes a lot of time day-dreaming. (U hayol surib juda ko'p vaqtini bekor ketkazadi)

2️⃣ to spend time/money+gerund - vaqt/pul sarflamoq
🔸I spent two hours trying to repair the old clock.

3️⃣ to sit/stand/lie + expression of place + gerund - biror joyda biror narsa qilib o'tirmoq/ turmoq/ yotmoq
🔸 She sat at the desk doing homework. (U stolida uy vazifasini qilib o'tirdi)
🔸 I stood there wondering what to do next. (Men u yerda endi nima ish qilishni bilmasdan turdim)
🔸 He is lying in bed reading a book. (U krovatda kitob o'qib yotibdi)

4️⃣ to go va to come fe'llari gerundiy bilan qoʻllanilib, sport yoki hordiq turlarini bildirib kelishi mumkin.
▫️go/come + shopping, swimming, fishing, sailing, climbing, walking, riding, skiing, sightseeing, waterskiing, jogging
🔸 Why don't you come fishing with us?
🔸 Have you ever been sailing?
🔸 I would like to go skiing.

5️⃣ What is the use of+gerund? - …nima foydasi bor?
🔸 What is the use of having a car if you never drive it? (Mashinang bo'lib, uni hech qachon haydamasang, undan nima foyda bor?)

6️⃣ There is nothing worse than+gerund - …dan yomoni yoʻq
🔸There is nothing worse than losing the game in the final stages. (So'nggi bosqichlarda o'yinni yutqazib qo'yishdan yomoni yo'q)

❤️If you want to do some good to your friends 👉 just share this post
📖Dars #91 Infinitivning maqsad ma'nosida ishlatilishi

✳️ Infinitivning gapda eng ko'p qo'llaniladigan holatlaridan biri bu - uni maqsadni ifodalash uchun ishlatilishidir.
🔸I went out to post the letter. (Men xatni joʻnatish uchun tashqariga chiqdim.)
🔸We shouted to warn everybody of the danger. (Biz hammani xavfdan ogoh qilish uchun baqirdik.)
🔸This wall is to keep people out of the garden.

✳️ Rasmiy uslubdagi gaplarda to infinitivlik qo'shimchasi oʻrnida in order to/so as to birikmalari qoʻllaniladi.
🔸A friend of mine phoned in order to invite me to a party.
🔸I sent a letter beforehand so as to inform them of my arrival.

✳️ Inkor ma'nosini bildirish uchun infinitiv oldidan not to qoʻllaniladi. Oʻzbek tiliga -maslik uchun deb tarjima qilinadi.
🔸I got up early not to be late for the lecture. (Men ma'ruzaga kech qolmaslik uchun erta turdim.)
🔸He set the alarm clock so as not to miss the train.

✳️ Yuqoridagi misollarda to infinitivlik qo'shimchasi uchun ma'nosida qoʻllanilganini koʻrdik. Ma'lumki, for soʻzi ham uchun ma'nosida qoʻllaniladi. Ularni farqlash uchun quyidagi qurilmalar qoʻllaniladi.
1️⃣ for+ ot yoki gerundiy
🔸I am going to Spain for a holiday.
🔸This knife is only for cutting bread.

2️⃣ to+infinitive
🔸 I am going to Spain to have a holiday.
🔸 This knife is only to cut bread.

❤️If you want to do some good to your friends 👉 just share this post
📖Dars #92 Adjective + to infinitive (Sifat+to infinitiv)

✳️ Ingliz tilida umumiy qoidaga koʻra sifatlardan keyin to+infinitive qoʻllaniladi. Quyidagi misollarni koʻrib chiqamiz.
🔸 It is difficult to understand him. (Uni tushunish qiyin)
✅ Bu gapni ixchamlashtirish ham mumkin. Bu vaziyatda him olmoshi ega oʻrniga he tarzida chiqadi.
🔸He is difficult to understand.

✳️ Yuqoridagi qurilmalar bir xil ma'noga ega ekanligini koʻrdik. Boshqa koʻpchilik sifatlar ham ayni tarzda qoʻllaniladi.
▫️ difficult ▫️interesting ▫️easy ▫️impossible ▫️possible ▫️hard ▫️safe ▫️cheap ▫️pleasant ▫️exciting ▫️nice ▫️dangerous
🔸It is impossible to read your writing. (Sizning xatingizni oʻqish imkonsiz.)
▫️Your writing is impossible to read. (Sizning xatingizni oʻqish imkonsiz.)
🔸I like being with Jill. It is interesting to talk to her.
▫️I like being with Jill. She is interesting to talk to.

⚠️ Bu yerda alohida e'tibor beriladigan jihat, him/her olmoshi ega o'rniga chiqqanda uni yana gap oxirida qo'llamaslik lozim.
❌ He is difficult to understand him.
❌ I like being with Jill. She is interesting to talk to her.

✳️ Mazkur qurilmada sifat va infinitiv orasida ot ham qoʻllanishi mumkin.
🔸This is a very difficult question to answer.

✳️ Ba'zan biz birovlarning qilgan ishiga oʻzimizcha baho berishimiz , ya'ni birovning qilgan ishi yaxshi, yomon, ahmoqlik va hk. deyishimiz mumkin. Bunday vaziyatda quyidagi qurilma qoʻllaniladi.
▫️ it is + adjective (kind/sensible/silly/careless/unfair) of somebody+to do something
🔸It was silly of Mary to give up her job when she needs money. (Merining pul kerak paytda ishni tashlagani ahmoqlik boʻldi.)

✳️ Ba'zan sifat yordamida birovning biror ish-harakatga munosabatini ham bildiramiz. Bunday vaziyatda munosabat bildiruvchi shaxs ega oʻrnida keladi.
🔸Was Tom surprised to see you at the airport? (Tom sizni aeroportda koʻrganidan hayron boʻldimi?)

✳️ Bu qurilmada quyidagi sifatlar qoʻllanishi mumkin:
▫️ happy ▫️pleased ▫️sad ▫️surprised ▫️astonished ▫️glad ▫️delighted ▫️disappointed ▫️amazed ▫️relieved
🔸We were delighted to get your letter last week.
🔸I am sorry to hear that your father is ill.

✳️ Tartib sonlari (the first/the second/the third) va shunga oʻxshash boʻlgan (the next/the last/the only) soʻzlaridan keyin ham to+infinitiv qoʻllaniladi.
🔸The next train to arrive at platform 4 will be the 6.45 to Cardiff.
🔸If I have any news, you will be the first to know.

✳️ Biror bir ish-harakat sodir boʻlishi aniqligi yoki ehtimolligini bildirish uchun likely/sure/bound/certain + to infinitiv qurilmasini qoʻllaymiz.
🔸She is very intelligent. She is sure/bound/certain to pass the exam. (U juda aqlli. Uning imtihondan oʻtishi aniq)
🔸I am likely to be late home this evening.

⚠️ feel+adjective qurilmasidan keyin gerundiy ishlatiladi:
🔸New students don't always feel comfortable speaking English to other people.

❤️If you want to do some good to your friends 👉 just share this post
👍1
📖Dars #93 see sb do sth and see sb doing sth

✳️ Ingliz tilida biror shaxsning bajargan yoki bajarayotgan ish-harakatlarini tasvirlash uchun qoʻllaniladigan fe'llar guruhi mavjud. Bu fe'llar orasida eng koʻp qoʻllanadigani to see - koʻrmoq fe'lidir. Masalan, men koʻchada ketayotib, Tomning mashinasiga oʻtirib, haydab ketganini koʻrdim.
🔸I saw Tom. (Men Tomni koʻrdim) ➡️ He got into his car and drove away. (U mashinasiga oʻtirdi va haydab ketdi)

💡Yuqoridagi misolda ikkita gapni birlashtirib, bitta gap sifatida yozish mumkin.
🔸I saw Tom get into his car and drive away. (Men Tomni mashinaga oʻtirib, uni haydab ketganini koʻrdim.)

1️⃣ Demak, agar birovning biror ish qilganini koʻrsak, quyidagi qurilma yordamida tugallangan ish- harakat tasvirlanadi.
▪️to see somebody do something
🔸Did you see anyone go out? (Birovning chiqqanini koʻrdingmi?)
✅Yuqoridagi qurilmada to see fe'lidan keyin toʻldiruvchi+bare infinitive (go/drive/break etc.) qoʻllaniladi.

✳️ Majhul nisbatda esa toʻldiruvchi ega oʻrniga chiqqani uchun to+infinitive qoʻllashimiz kerak boʻladi.
🔸They were seen to go out.

2️⃣ Agar birovning biror ish qilayotganini koʻrsak, ya'ni ish-harakat oʻsha paytda davom etib turgan boʻlsa, toʻldiruvchidan keyin gerundiy qoʻllashimiz kerak boʻladi.
▪️to see somebody doing something
🔸I saw Tom waiting for the bus. (Men Tomning avtobus kutayotganini koʻrdim)

✳️Majhul nisbatda esa gap quyidagicha boʻladi:
🔸 They were last seen playing football.

✳️ Xulosa qiladigan boʻlsak, yuqoridagi qurilmalarda:
▪️ ish-harakat tugallangan boʻlsa, toʻldiruvchidan keyin bare infinitive qoʻllaniladi:
🔸Did you see the accident happen? (Avariya sodir boʻlganini koʻrdingmi?...avariya boʻlib oʻtgan.)
▪️ish-harakat davom etib turgan boʻlsa, toʻldiruvchidan keyin gerundiy qoʻllaniladi:
🔸Did you see him driving fast? (Uni tez haydab kelayotganini koʻrdingmi?...tez haydab kelayotgan boʻlgan.)

✳️ Ba'zan yuqoridagi qurilmalarning orasida juda kam farq boʻladi, bu holat, ayniqsa, Present Perfect Simple (Hozirgi tugallangan) zamonida boʻlishsiz gaplarda koʻrinadi.
🔸I have never seen her dance. (Men uni raqsga tushganini koʻrmaganman.)
🔸I have never seen her dancing. (Men uni raqsga tushayotganini koʻrmaganman.)

✳️ Yuqoridagi qurilmada to see fe'lidan tashqari yana bir necha fe'llar qoʻllana oladi:
▫️notice▫️look at▫️watch ▫️observe ▫️feel▫️listen to*▫️hear ▫️smell* ▫️find* ▫️discover* ▫️catch* ▫️leave* ▫️keep*
🔸I didn't notice you come in. (Sizning kirib kelganingizni sezmadim.)
🔸Liz suddenly felt something touch her on the shoulder.
🔸Did you notice anyone go out?
🔸I could hear it raining.
🔸Listen to the birds singing!
🔸Can you smell something being cooked? (Biror narsa pishirilayotganini hidini sezdingizmi?)
🔸I found Sue in my room reading my letters.

✳️ Yuqorida yulduzcha bilan ajratilgan fe'llar oʻzidan keyin faqat toʻldiruvchi+gerundiy shaklida qoʻllaniladi. Qolgan fe'llar esa mazmuniga koʻra har ikkala qurilmada qoʻllanilishi mumkin.

❤️If you want to do some good to your friends 👉 just share this post
📖Dars #94 Participle I and Participle II (hozirgi va o'tgan zamon sifatdoshlarining qo'llanishi)

✳️ Avvalgi darslarda fe'lning otga xoslangan shakli (otga o'xshab ishlatiladigan shakli) bo'lgan gerundiy va infinitivlarni ko'rib chiqqan edik. Mazkur darsda esa fe'lning sifatga xoslangan shakli (sifatga o'xshab ishlatiladigan shakli) bo'lgan sifatdoshni (participle) ko'rib chiqamiz.

✳️ Sifatdosh deb predmetning yoki shaxsning belgisini bildiradigan fe'l shakliga aytiladi. Masalan: the rising sun - koʻtarilayotgan quyosh, a broken glass - singan stakan birikmalaridagi rising va broken so'zlari sifatdoshlar hisoblanadi va otlar (quyosh va stakan) so'zlarining belgisini bildirib kelmoqda.
🔸A broken glass was lying on the table. (Stol ustda singan stakan yotardi)
🔸The first rays of the rising sun lit up the top of the hill. (Ko'tarilayotgan quyoshning ilk nurlari tepalik cho'qqisini yoritdi)

✳️ Ingliz tilida odatda sifatdoshning ikkita shakli qoʻllaniladi.

1️⃣Participle I - hozirgi zamon sifatdoshi, ya'ni -ing qoʻshimchasi bilan tugaydigan sifatdoshlar: dancing, talking, running, joining. Oʻzbek tiliga bu sifatdoshlar -a(y)digan, -yotgan qoʻshimchalari bilan tarjima qilinadi va aniq nisbatda qoʻllaniladi.
🔸the dancing girl - raqshga tushayotgan qiz
🔸a road joining the two villages - ikkita qishloqni bog'lab turadigan, bog'laydigan yoʻl

2️⃣ Participle II - oʻtgan zamon sifatdoshi, ya'ni -ed qoʻshimchali yoki fe'lning III shakliga ega sifatdoshlar: produced, made, broken, invited. Oʻzbek tiliga bu sifatdoshlar -ilgan, -ingan qoʻshimchalari bilan tarjima qilinadi va majhul nisbatda qoʻllaniladi.
🔸goods produced at this factory - bu fabrikada ishlab chiqarilgan (chiqarilayotgan) mahsulotlar
🔸people invited to the party - ziyofatga taklif qilingan odamlar

✳️ Sifatdoshlar oʻzlari izohlab kelgan soʻzlardan oldin yoki keyin kelishlari mumkin. Otdan keyin kelgan sifatdoshlar sifatdoshli birikmalar tarzida qoʻllaniladi.
🔸The first rays of the rising sun lit up the top of the hill. (koʻtarilayotgan quyosh, oddiy sifatdosh, aniq nisbatda)
🔸The broken arm was examined by the doctor. (singan qoʻl, oddiy sifatdosh, majhul nisbatda)
🔸The room facing the garden is much more comfortable than this one. (bog'ga qarab turgan xona, sifatdoshli birikma, aniq nisbatda)
🔸The goods produced at this factory are exported. (bu zavodda ishlab chiqarilgan mahsulotlar, sifatdoshli birikma, majhul nisbatda)

✳️ Yuqoridagi gaplarda gap egasi va kesimi moslashuviga e'tibor berish lozim, chunki sifatdoshli birikmalar gap egasi va kesimi orasida joylashadi. Masalan quyidagi gapda:
🔸The girl looking at you is Tom's sister. (Bu yerda gapning egasi - the girl, sifatdoshli birikma - looking at you boʻlib gapning egasiga mos ravishda is fe'li qoʻllanilgan)
🔸The goods produced at this factory are exported. (Bu yerda gapning egasi - the goods, sifatdoshli birikma - produced at this factory boʻlib, gapning egasiga mos ravishda are yordamchi fe'li qoʻllanilgan.)
📖Dars #95 -ing clauses

✳️ Ingliz tilida bir necha gaplar qatnashgan qoʻshma gaplarda gapning hokim (asosiy) va ergash (ikkinchi darajali) qismlarini ajratib koʻrsatish uchun clause atamasi qoʻllaniladi.
✳️ Hokim gap - main clause, ergash gap - subordinate clause deb ataladi. Ergash gaplar hokim gapsiz hech qanday ma'no anglatmaydi, lekin hokim gap bilan qoʻllanilganda hokim gapda ifodalangan ish-harakatning mazmunini toʻldirib, sababini, paytini, tarzini bildirib keladi. Biz oʻrganmoqchi boʻlgan mazkur mavzuda fe’lning -ing shakli orqali ifodalangan ergash gapning (ing clause) oʻziga xosliklari koʻrib chiqiladi. O’zbek tiliga ravishdosh deb tarjima qilsak to’g’ri bo’ladi.
✳️ -ing clause gapni ixchamlashtirish, ega bir shaxs boʻlganida uni qayta takrorlamaslik uchun qoʻllaniladi. Misol uchun quyidagi vaziyatni koʻrib chiqamiz:
🔸Feeling tired, I went to bed early. (Charchab, men erta uxlashga yotdim.)
Bu misolda Feeling tired - -ing clause, I went to bed early - main clause hisoblanadi. Bu gapda -ing clause hokim gapda ifodalangan ish-harakatning sababini bildirib kelmoqda.

✳️ -ing clause hokim gap va -ing clauseda ish-harakat bajaruvchisi bitta shaxs boʻlgan qoʻllanish holatlarini koʻrib chiqamiz:
1️⃣ agar ikkita ish harakat bir vaqtda davom etib turgan boʻlsa:
🔸She was sitting in an armchair reading a book. (U kresloda kitob oqib oʻtirgan edi.)

2️⃣ oʻtgan zamonda bir ish-harakat davom etib turganida boshqa ish-harakat sodir boʻib oʻtsa, davomiy ish harakat uchun -ing clause qoʻllaniladi.
🔸Jim hurt his arm playing tennis. (Jim tennis oʻynayotib qoʻlini jarohatladi.)

3️⃣ when/while bog'lovchilari bilan ham qulaylik uchun -ing clause qoʻllanilishi mumkin.
🔸Be careful when/while crossing the street. (Koʻchadan oʻtayotganda ehtiyot boʻl.)

✳️ Agar ikkita ish-harakatdan birinchisi tugallanib, keyin ikkinchisi sodir boʻlganini bildirmoqchi boʻlsak gap boshida having + V3 (ed) bilan boshlanadigan -ing clause qoʻllanishimiz lozim.
🔸Having finished our work, we went home. (Ishimizni tugatib, biz uyga ketdik.)
🔸Having found a hotel, we looked for somewhere to have dinner. (Mehmonxona topib, biz kechki ovqat uchun biror joy qidirdik.)

✳️Yuqoridagi qurilma majhul nisbatda having been+V3(ed) shaklida qoʻllaniladi.
🔸Having been warned about the bandits, he left his valuables at home. (Qaroqchilardan ogohlantirilgandan keyin u qimmatli buyumlarini uyda qoldirdi.)
🔸Having been bitten twice, the postman refused to deliver our letters unless we chained our dog up.

⚠️ Agar ikkita ketma-ket ish-harakat orasida juda qisqa oraliq boʻlsa, birinchi ish-harakat uchun oddiy -ing clause qoʻllashimiz kerak.
🔸Taking a key out of his pocket, he opened the door. (Choʻntagidan kalitni olib, u eshikni ochdi.)

✳️Boshqa holatlarda gap boshida kelgan -ing clause hokim gapdagi ish-harakatning sababini bildirib keladi.
🔸Being unemployed, he is often short of money. (Ishsiz boʻlgani tufayli u tez-tez puldan qiynalib qoladi...sabab)
🔸Not knowing what to do, she resigned to shoplifting. (Nima qilishni bilmasdan u doʻkonlardan narsalarni oʻg'irlay boshladi...sabab)
🔸Feeling tired, I went to bed early. (Charchaganimdan men uxlashga erta yotdim...sabab)

https://t.me/JamshidBEC
Yuqorida Non-finite forms of the verb fe'lning noaniq shakli mavzusi bo‘yicha to‘liq ma'lumot berildi. Diqqat bilan o‘qib o‘rganib chiqingsizlar!
📖 Dars #36 Modal fe'llarning umumiy qoidalari

▪️Ingliz tilida modal fe'llar - asosiy fe'lga qoʻshimcha ma'no yuklaydigan yordamchi fe'llardir. Masalan: can modal fe'li asosiy fe'lga qila olmoq ma'nosini qoʻshadi.
🔸I swim. (Men suzaman-modal fe'lsiz gap)
🔸I can swim. (Men suza olaman- modal fe'lli gap)

▪️Modal fe'llarning koʻpchiligi shaxsga qarab oʻzgarmaydi. Masalan : can, could, may, might, must, should, ought to modal fe'llari shu qatorga kiradi.
🔸I can speak five languages and he can speak five languages.
🔸You must see the doctor and they must see the doctor.

▪️Modal fe'llarning koʻpchiligi hozirgi zamonda fe'lning infinitiv shakli (run, read, be..) bilan toʻg'ridan toʻg'ri birikadi, ya'ni asosiy fe'l oldidan to qoʻllanilmaydi. Masalan: can, could, may, might, must, should, needn't modal fe'llari shu fe'llar qatorga kiradi.
🔸They may go to Italy for their holiday next week.
🔸My grandfather could swim 3 kilometers at a time.

⚠️Ammo have to, ought to modal fe'llarida to yuklamasi mavjud.
🔸I have to/ought to study hard for the exams.

▪️Modal fe'llar yordamchi fe'llar boʻlganligi uchun gapni inkor qilish uchun not soʻzi ularga qoʻshiladi. Soʻroq gap hosil qilish uchun ham modal fe'llarning oʻzi qoʻllaniladi. Masalan: can, could, may, might, must, should, ought to modal fe'llari shu qatorga kiradi.
🔸She can't even boil an egg, she is so helpless at cooking.
🔸You shouldn't tell off the students in the presence of their parents.
🔸Must you go so soon? You should stay a little longer.
🔸May I come in? Yes, please do.

⚠️Ammo have to modal fe'lining soʻroq shakli va boʻlishsiz shakllari do/does/did yordamchi fe'llari bilan yasaladi.
🔸Do you have to get up early in the morning?
🔸She doesn't have to buy eggs.
🔸Why did you have to leave the party early last night?

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #37 can/could modal fe'llari ishlatilishi

▪️can modal fe'li hozirgi zamonda biror ish qilishga qobiliyat yoki imkoniyat borligini bildiradi.
🔸Look ! I can play football quite well. (Qarang, men futbolni ancha yaxshi oʻynay olaman.)
🔸 I can look after your dog while you are away. Don't worry. (Men sizning itingizga siz yo'q payti qarab tura olaman. Tashvishlanmang.
🔸I can't swim so I can't come to the pool with you.
🔸She can't translate the text, she doesn't know Spanish.

▪️Qo'llanish shakli:
🔸Positive form: Ega + can+ infinitive (V1).
🔸Negative form: Ega + can not (can't)+ infinitive (V1).
🔸Question form: Can + ega+ infinitive (V1)?

▪️can modal fe'li ba'zan kelajak zamondagi payt ravishlari bilan qoʻllanishi ham mumkin. Bunday vaziyatlarda can imkoniyat ma'nosida qoʻllaniladi.
🔸He can't (won't be able to) come to the party tomorrow. (U ertaga ziyofatga kelolmaydi.)

💡Kelajakda biror ishni qila olish qobiliyatini ifodalash uchun esa will be able to+V1 shakli qoʻllaniladi.
🔸The baby will be able to walk in a few weeks. (Chaqaloq bir necha haftadan keyin yurib ketadi.)

▪️could -/kəd/ modal fe'li oʻtgan zamonda biror ish qilishga qobiliyat yoki imkoniyat boʻlganligini bildiradi.

▪️Qo'llanish shakli:
🔸Positive form: Ega + could+ infinitive (V1).
🔸Negative form: Ega + could not (couldn't)+ infinitive (V1).
🔸Question form: Could + ega+ infinitive (V1)?

🔸He could read when he was only four. (U to'rt yoshidayoq o'qiy olardi)
🔸I couldn't understand the people when I came here last year because I didn't know the language.
🔸Could you write when you were five?

▪️Yuqoridagi ma'nolarda can/could modal fe'llarining vazifadoshi sifatida be able to+V1 qurilmasini qoʻllashimiz mumkin.
🔸I can't speak Spanish = I am not able to speak Spanish.
🔸I couldn't understand = I wasn't able to understand.

⚠️Biroq can, could modal fe'llari yuqoridagi ma'nolarda faqat hozirgi zamonda va oʻtgan zamonda qoʻllana oladi, boshqa zamonlarda be able to +V1 qurilmasi qoʻllanishi lozim.
▪️Future Simple - Ega+ will be able to+V1
▪️Present Perfect simple - Ega+have/has been able to+V1
▪️Past Perfect simple - Ega+had been able to+V1

🔸He will be able to walk in a few days. (U bir necha kunday keyin yurib keta oladi)
🔸I haven't been able to sleep recently. (Men oxirgi paytlarda uxlay olmayapman)
🔸I had been able to finish the task before the committee came. (Men vazifani qo'mita kelishidan oldin tugatishga ulgurdim)

▪️Boshqa modal fe'llardan keyin ham faqat be able to+V1 qurilmasi qoʻllaniladi (misol uchun, may/might/should/must/used to qurilmalaridan keyin):
🔸I used to be able to stand on my head. (Men boshimda tura olardim)
🔸He may be able to come to the party. (U ziyofatga kela olishi mumkin)

▪️Oʻzidan keyin fe'lning gerund yoki infinitive shaklini talab qiladigan ba'zi fe'llardan keyin ham faqat be able to +V1 qurilmasi qoʻllaniladi:
🔸I enjoy being able to understand the language of animals.
🔸I would like to be able to fly.

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
Dars #38 O'tgan zamonda could va was/were able to+infinitiv qurilmalarining farqi

▪️Oʻtgan zamonda could+V1 shakli va was/were able to +V1 bir-biridan ancha farq qiladi.

1️⃣could+V1 shakli oʻtgan zamonda mavjud boʻlgan qobiliyatni bildiradi.
🔸My grandfather could speak five languages.
🔸Tom could run 100 meters in 13 seconds when he was 16.

2️⃣was/were able to + V1 muayyan vaziyatlarda uddasidan chiqmoq (managed to) degan ma'nolarda qoʻllaniladi. Gap mazmunidan o'tgan zamondagi aniq vaziyat anglashiladi.
🔸The fire spread fast but everybody was able to escape in time. (Olov tez tarqaldi lekin barcha vaqtida qochib chiqishga ulgurdi)
🔸The manager wasn't in but I was able to contact him in the shop. (Menejer o'zida emasdi, lekin men u bilan do'kon ichida gaplashish uddasidan chiqdim)

⚠️Yuqorida berilgan farq faqat gaplar boʻlishli boʻlgan holatlardagina amal qiladi. Vaziyat (gap) boʻlishsiz boʻlsa har ikkala holatda ham couldn't+V1 shakli qoʻllanilgani ma'qul.
🔸My grandfather couldn't speak any foreign languages.
🔸As the manager was out and I couldn't contact him on time.

▪️Koʻpchilik sezish, bilish ma'nolarini beruvchi fe'llar ham muayyan vaziyat boʻlsada, oʻtgan zamonda could modal fe'li bilan qoʻllangani ma'qul. Bu fe'llar quyidagilardir:
▫️feel▫️hear▫️believe ▫️remember
▫️see▫️smell▫️decide ▫️understand

🔸I looked carefully and I could see a figure in the distance.
🔸He spoke very quickly but I could understand him.
🔸We could smell something burning when we came into the room.

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #39 could modal fe'lining kelajak uchun va boshqa ma'nolarda ishlatilishi

1️⃣ could modal fe'li hozirgi va kelasi zamon uchun ham qoʻllana oladi. Bunday vaziyatlarda could +V1 biror ish-harakat sodir boʻlishi ehtimolligi yoki mumkinligini bildiradi.
🔸The price of petrol could rise next month. (Benzin narxi keyingi oy oshishi mumkin.)

2️⃣Bundan tashqari kelajakda could +V1 taklif kiritish uchun ham qoʻllanadi.
🔸A: What shall we do this evening?
B: We could go to the cinema. (Kinoga borishimiz mumkin.)

3️⃣could modal fe'li haqiqatdan yiroq, mubolag'a qilingan gaplarda qoʻllanishi ham uchrab turadi.
🔸I am very tired. I could sleep for a week!

4️⃣Oʻtgan zamonda biror ish qilish imkoni boʻlib, amalga oshmagan boʻlsa qilsa boʻlardi, mumkin edi degan ma'nolarda could +have +past participle shakli qoʻllaniladi.
🔸We didn't go out last night. We could have gone to the cinema. (Kecha biz koʻchaga chiqmadik, biz kinoga borishimiz mumkin edi)
🔸You could have helped me at the exam, I was sitting next to you. (Sen menga imtihonda yordam berishing mumkin edi, yoningda oʻtirgan edim)
🔸If he had brought the dictionary, I could have translated the text. (Agar u lug'atni olib kelganingda, men tekstni tarjima qilgan boʻlardim)
Yuqoridagi misollardan bilsa boʻladiki, oʻtgan zamonda bu ishlar amalga oshmagan.

5️⃣ Oʻtgan zamonda har qanday holatda ham sodir boʻlishi mumkin boʻlmagan ish-harakatlar uchun baribir qila olmasdi, mumkin emas edi, iloji yoʻq edi degan ma'nolarda couldn't have+past participle shakli qoʻllaniladi.
🔸The football match was cancelled last week, Tom couldn't have played anyway because he was ill. (Futbol oʻyini oʻtgan hafta bekor qilindi, Tom baribir oʻynay olmas edi, chunki u kasal edi.)
🔸You couldn't have stayed at my house when you were in New York because I was away at that time. (Siz Nyu-Yorkka kelganingizda mening uyimda qololmas edingiz, chunki men oʻsha paytda uzoqda edim.)
⚠️Yuqoridagi misollardan bilsa boʻladiki, bu ish-harakatlar imkon boʻlganda ham amalga oshmagan boʻlardi.

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
Dars #40 May va might modal fe'llarining hozirgi zamon uchun ishlatilishi

▪️Bu modal fe'llar hozirgi zamonda ish-harakat sodir boʻlishi ehtimolligini bildirib keladi. Zamonaviy ingliz tilida may va might modal fe’llari hozirgi zamonda bir xil qoʻllaniladi.
🔸Tim may be at home today. (Tim bugun uyida bo'lishi mumkin)
🔸Tim might be at home today. (Tim bugun uyida bo'lishi mumkin)

▪️Qo'llanish shakli:
🔸Positive form: Ega + may/might+ infinitive (V1).
🔸Negative form: Ega + may/might not + infinitive (V1).
🔸Question form: May/Might + ega+ infinitive (V1)?

▪️Misollar:
🔸She may know the answer to this question. (U savolga javobni bilishi mumkin)
🔸They mightn't be at school. (Ular maktabda bo'lmasligi mumkin)
🔸May she be in the kitchen? (U oshxonadamikan?)

▪️may/might be+Ving hozirgi zamonda davom etayotgan ish-harakatlar uchun ham ehtimollikni bildirish uchun qoʻllana oladi.
🔸Tim may be having a shower now. (Tim hozir dush qabul qilayotgandir)
🔸Shsh ... ! They might be listening to our conversation.

⚠️Yuqoridagi misollarda may/might modal fe'llari deyarli bir ma'no anglatadi, faqat might modal fe'li may modal fe'liga qaraganda ehtimollik kamligini bildiradi.

▪️Koʻpgina darsliklarda might modal fe'li may modal fe'lining oʻtgan zamon shakli sifatida qoʻllanilishi keltirib oʻtilgan, bu qoida DTMning oʻzlashtirma gap mavzusiga oid testlarni yechishda ham qoʻl keladi.
🔸She said I may come to the party. 👉 She said that she might come to the party.

▪️Bundan tashqari haqiqatdan yiroq (hayoliy) vaziyatlarda ham might modal fe'lini qoʻllash ma'qul.
🔸If I lost my job, I might go abroad. (Ishsiz qolsam, chet elga ketardim)

▪️might modal soʻzi hozirgi va oʻtgan zamonda birovni tanqid qilish, koyish uchun ham qoʻllana oladi.
🔸You might look after the child. She's ill. (Bolaga qara axir! U kasal.)
🔸You might have told me about that!!!

▪️may modal fe'li tilak va istaklarni bildirishda ham qoʻllaniladi. Bunday vaziyatda u gap boshida keladi.
🔸May God be with you. (Xudo sizga yor boʻlsin)

▪️Hozirgi zamonda ehtimollikni bildirish uchun could modal fe'li ham qoʻllaniladi. Bunday vaziyatlarda could may/mightga qaraganda kam ehtimolni bildiradi. Misol:
🔸A: Where is Jack?
▫️B: I am not sure. He could be in his office, I suppose, but he's not usually there at this time.

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #41 May va might modal fe'llarining o'tgan zamondagi ish-harakatlar uchun qo'llanishi

▪️Oʻtgan zamonda biror ish-harakat sodir boʻlganligi ehtimolini bildirish uchun quyidagi qurilma qoʻllaniladi.
🔸Ann did not come to the meeting. She may have been ill. (Perhaps she was ill...balki u kasal boʻlib qolgandir.)

▪️Qo'llanish shakli:
🔸Positive form: Ega + may/might have+ past participle (V+ed).
🔸Negative form: Ega + may/might not have + past participle (V+ed).
🔸Question form: May/Might + Ega+ have past participle (V+ed)?

🔸I can not find my bag anywhere. I might have left it in the shop. (Men sumkamni hech qayerdan topolmayapman. Doʻkonga tashlab kelgandirman.)

▪️Oʻtgan zamonda davom etib turgani taxmin qilingan ish-harakatlar uchun quyidagi qurilma qoʻllaniladi.
🔸Positive form: Ega + may/might have been+ (Ving).
🔸Negative form: Ega + may/might not have + been (Ving).
🔸Question form: May/Might + Ega+ have been + (Ving)?

🔸Tom: I wonder why Jack didn't answer the phone.
▫️Julie: He may have been sleeping. (Perhaps he was sleeping...balki u uxlab yotgandir.)
🔸A: Why didn't he say hello when he passed us in the street?
▫️B: He might have been day-dreaming. (U hayol surib ketayotgandir.)

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #42 May va might modal fe'llarining kelasi zamondagi ish-harakatlar uchun qo'llanishi

▪️may va might modal fe'llari kelajakda sodir boʻlishi ehtimol boʻlgan ish-harakatlarni bildirish uchun ham qoʻllaniladi. Bu yerda kelajak zamon ekanligini payt ravishlaridan bilib olish mumkin.
🔸She isn't sure. She may go to Italy next month. (Uning ishonchi komil emas. U Italiyaga ketishi mumkin.)

▪️Qo'llanish shakli:
🔸Positive form: Ega + may/might+ infinitive (V1).
🔸Negative form: Ega + may/might not + infinitive (V1).
🔸Question form: May/Might + ega+ infinitive (V1)?

🔸Tom may not come this evening. (Tom bugun kechqurun kelmasligi mumkin)
🔸Might it rain this afternoon? ( Bugun tush payti yomg'ir yog'ishi mumkinmi?)

▪️may/might be +(Ving) qurilmasi kelajakda biror ish-harakat davom etib turishi mumkinligini bildirish uchun ham qoʻllaniladi.
🔸Don't phone me at 8.30. I may/might be watching the football match on TV.

💡Yuqoridagi qurilmalarga qoʻshimcha tarzda may as well/might as well +infinitiv qurilmasini ham keltirish mumkin. Bu qurilmalar biror bir vaziyatda eng maqbul yoki afzal koʻrilgan ish-harakat uchun qoʻllaniladi, ya'ni bizda shu ishni qilishdan boshqa yaxshi yoʻl yoʻq degan ma'nolarda.
🔸You will have to wait an hour for the next bus. So you might as well walk. (Keyingi avtobus kelishini yana bir soat kutishingizga toʻg'ri keladi, shuning uchun piyoda ketsangiz ham boʻladi.)
🔸We might as well go to the party this evening. We've nothing else to do.
🔸Shall we have dinner now? We might as well (have).

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #43 Must va have to modal fe'llarining qo'llanishi (I qism)

▪️must va have to modal fe'llari biror ish qilish kerakligi, majburiyligini bildiradi, ammo ularning qoʻllanishida bir nechta farq bor.

▪️must modal fe'li sof modal fe'l sifatida qoʻllanilsa, have to oddiy fe'l sifatida qoʻllaniladi, ya'ni zamonlarga, shaxsga qarab moslashadi. Bu farqlarni birma bir koʻrib chiqamiz.
1️⃣ must modal fe'li hozirgi zamonda hamma shaxs uchun bir xil shaklda qoʻllaniladi.
▪️She must see the doctor yoki you must see the doctor.

▪️have to hozirgi zamonda shaxsga qarab tuslanadi.
▫️I/you/we/they have to+V1
▫️He/she/it has to +V1
🔸I have to see the doctor.
🔸She has to see the doctor.

2️⃣ must modal fe'li ish-harakat bajarilishi shart ekanligini shaxsiy fikrga bog'laydi, ya'ni kimdir shu ishni qilishga majbur ekanligi inson tomonidan belgilanadi. (subyektiv majburiyat)
🔸I haven't phoned Ann for ages. I must phone her tonight. (Men Annaga koʻp vaqtdan beri telefon qilmadim. Bugun kechqurun unga telefon qilishim kerak....Muallif oʻzi majburiyatni his qilayapti.)
🔸You must do what you are told, don't complain. (buyruq)
🔸She's a really nice person. You must meet her. (Kuchli maslahat … U juda yaxshi inson. U bilan koʻrishishing kerak.)
▪️have to modal fe'li ish-harakat bajarilishi shart ekanligini faktga bog'laydi, ya'ni tashqi vaziyat biror ish qilishga bizni majbur qiladi. (obyektiv majburiyat)
🔸He has poor eyesight. He has to wear glasses. (Uning koʻzi yaxshi koʻrmaydi, u koʻzoynak taqishga majbur…. Koʻzoynak taqish kerakligi obyektiv majburiyat)
🔸In Britian children have to go to school at the age of five.
🔸George can't come out with us this evening. He has to work.

3️⃣ Soʻroq gaplarni hosil qilishda must modal fe'lining oʻzi qatnashadi va egadan oldinga chiqadi.
🔸Must you leave now? (Hozir ketishingiz shartmi?)
🔸Must he return the book?
▪️have to modal fe'lining soʻroq shakllari hozirgi zamonda do/does va oʻtgan zamonda did yordamchi fe'llari bilan yasaladi.
🔸Do you have to go now? (Siz hozir ketishingiz shartmi?)
🔸Does he have to wear glasses?
🔸Did you have to get up early yesterday?

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #44 Must va have to modal fe'llarining qo'llanishi (II qism)

4️⃣must modal fe'li majburiyatni bildirish uchun faqat hozirgi zamonda qoʻllaniladi.
🔸She must see the doctor today.

▪️Boshqa zamonlarda esa have to modal fe'lining tuslangan shakllari qoʻllashimiz zarur.
▫️Past simple tense- Ega+had to+V1
▫️Present perfect simple tense - Ega+have/has had to+V1
▫️Past perfect simple tense - Ega+had had to+V1
▫️Future simple tense - Ega+ will have to+V1
▫️Present continuous tense - Ega+am/is/are having to+V1

▪️Misollar:
🔸She had to see the doctor yesterday. (U doctor bilan koʻrishishga majbur boʻldi/toʻg'ri keldi)
🔸She will have to see the doctor tomorrow.
🔸She has had to see the doctor for a few times in the past three weeks.
🔸She had had to see the doctor before she had an operation.
🔸She is having to do a lot of work these days.

5️⃣ have to modal fe'li boshqa modal fe'llardan keyin ham qoʻllanila oladi. Masalan: may/might modal fe'llaridan keyin.
🔸She may have to see the doctor.

6️⃣Boʻlishsiz shaklda qoʻllanilganda mustn't+V1 va don't/doesn't have to +V1 hozirgi zamonda bir-biridan umuman farq qiladi.
⚠️mustn't+V1 qurilmasi -maslik shart degan ma'noni, ya'ni taqiqni bildiradi.
🔸You mustn't walk on the grass. (Maysa ustida yurish mumkin emas/taqiqlangan)
🔸You mustn't shout in the library.

⚠️mustn't+V1 shakli faqat hozirgi zamonda taqiqni bildirgani sababli oʻtgan zamonda taqiqni bildirish uchun turli xil boshqa fe'llardan foydalaniladi. Masalan:
🔸You weren't allowed to enter the building. (allow fe'li)
🔸It was forbidden for you to enter the building. (forbid fe'li)

✅don't/doesn't have to +V1 qurilmasi 'shart emas, qilmasa ham boʻladi 'degan ma'nolarni, ya'ni biror ish-harakat qilish majburiy emasligini anglatadi.
🔸It's Sunday tomorrow. I don't have to get up early. (Ertaga yakshanba. Men erta turishim shart emas.)
🔸You don't have to shout. I can hear you well.

✅Oʻtgan zamonda have to modal fe'li boʻlishsiz gaplarda didn't have to shaklini oladi va 'shart emas edi qilmasa ham boʻlardi ' degan ma'nolarni anglatadi.
🔸I didn't have to get up early, it was Sunday. (Erta turishim shart emas edi, yakshanba kuni edi.)
🔸I managed to do a lot of work yesterday because I didn't have to cook.

7️⃣ must modal soʻzi ba'zan kuchli maslahat berish (strong recommendation) ma'nosida ham qoʻllaniladi.
🔸She is a very nice person. You must meet her.

▪️have to modal fe'li oʻrniga hozirgi zamonda have/has got to shaklida ham qoʻllaniladi. Bunday qurilmani og'zaki nutqda koʻp uchratamiz va odatda bir martalik ish-harakatlar uchun qoʻllaniladi.
🔸I have got to take a taxi today. There is no bus and I am going to be late.

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #45 need fe'lining modal fe'l sifatida qo'llanishi

▪️need fe'li -ish zarur, -ish kerak degan ma'nolarda qoʻllaniladi. Bu fe'lning oʻziga xosligi shundaki, bu fe'l ham modal, ham oddiy fe'l sifatida qoʻllana oladi.
▪️Hozirgi zamonda fe'l sifatida qoʻllanilganda need fe'li quyidagicha tuslanadi.
▫️Positive form
🔸
I/we/you/they need to+V1
🔸
He/she/it needs to+V1

▫️Negative form
🔸
I/we/you/they don't need to+V1
🔸
He/she/it doesn't need to+V1

▫️Question form
🔸Do I/we/you/they need to+V1?
🔸Does he/she/it need to+V1?

🔸I need to run every morning, I am getting overweight. (Men har kuni ertalab yugurishim kerak. Men semirib ketyapman.)
🔸She needs to study hard, if she wants to get a good grade.
🔸We don't need to buy another sofa, this one is enough. (Biz yana bir divan sotib olishimiz shart emas, mana shu biri yetadi)
🔸She doesn't need to cook because her mother always does it.

▪️need fe'lining modal fe'l sifatida qoʻllanishi zamonaviy ingliz tilida faqat inkor shaklida saqlanib qolgan. Bunday vaziyatda needn't+V1 qurilmasi qoʻllaniladi va kerak emas, shart emas degan ma'nolarni anglatadi va hamma shaxslarda tuslanmaydi.
🔸You needn't do the shopping today. We have enough at home.

⚠️Yuqoridagi qurilmalardan shuni xulosa qilsak boʻladiki, need fe'li darak gaplarda qilish lozim, kerak degan ma'nolarda biror ish qilish lozimligi, kerakligini bildirib keladi. Inkor gaplarda bunday majburiyat yoʻqoladi va shart emas, kerak emas degan ma'noda ishlatiladi. need fe'li modal fe'l sifatida qoʻllanilganda asosiy fe'l oldidan to qoʻllanilmaydi.
🔸You need to change your clothes. They are rather dirty. (oʻzgartirishingiz lozim…)
🔸You don't need to answer all the questions. There are some optional ones. (javob berishingiz shart emas…)
🔸I needn't do this exercise, it isn't very important. (bajarish shart emas…)

👆Yuqoridagi ma'noda don't need to/doesn't need to/needn't qurilmalari ma'nosi don't have to/doesn't have to qurilmasi bilan bir xil hisoblanadi:
🔸You don't need to answer all the questions. ↔️You don't have to answer all the questions.

⚠️must modal fe'li yordamida savol berilganda javoblar qanday boʻlishiga e'tibor bering.
🔸Must I do the exercises now?
▫️Yes, you must. (shart)
▫️No, you needn't. (shart emas)

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing
📖Dars #46 should va ought to modal fe'llarining qo'llanishi

▪️Mazkur modal fe'llar hozirgi zamonda biror ish qilishni maslahat qilish uchun qoʻllaniladi, ya'ni ushbu ishni qilish bizning fikrimizcha toʻg'ri va yaxshi deb hisoblanadi. Mazkur modal fe'llar barcha shaxslar uchun bir xil shaklda qoʻllaniladi.

▪️Qo'llanish shakli:
▫️Positive form: Ega+should/ought to+V1
▫️Negative form:Ega+should not/ought not to+V1
▫️Question form: Should+Ega+V1? yoki Ought+Ega+to+V1?

Misollar:
🔸You should read English books every day. (Siz har kuni inglizcha kitoblar oʻqishingiz kerak.)
🔸You shouldn't smoke so much. It's harmful for your health. (Siz bunchalik ko'p chekmasligingiz kerak. Bu sog'lig'ingiz uchun zararli)
🔸Should I buy this jacket? (Bu kurtkani sotib olaymi? Maslahat qilasizmi?)
🔸You ought to read English books every day.
🔸You ought not to smoke so much. It's harmful for your health.(Siz bunchalik ko'p chekmasligingiz kerak. Bu sog'lig'ingiz uchun zararli)

1️⃣ Yuqoridagi ma'nolarida should va ought to modal fe'llari oʻzbek tilida kerak, maslahat qilinadi, tavsiya qilinadi degan ma'nolarda tarjima qilinadi. Inkor gaplarda shu ishni qilmaslik kerak, maslahat qilinmaydi degan ma'noni beradi.
🔸You should not smoke so much. It's harmful for your health.

💡should va ought to modal fe'llari must modal fe'lining maslahat ma'nosiga yaqin boʻlsada, unchalik kuchli maslahat maʼnosini bermaydi.

2️⃣ Hozirgi zamonda biror bir vaziyat, ish-harakat haqida aslida bunday boʻlishi yoki boʻlmasligi kerak degan ma'noda ham should yoki ought to modal fe'llari qoʻllaniladi.
🔸The children should not be playing football. They should be at school. (Bolalar futbol oʻynamayotgan boʻlishlari kerak, ular maktabda boʻlishlari kerak.)
🔸That motorcyclist should be wearing a crash helmet.

3️⃣should modal fe'lining I think…. , I don't think.... Do you think...? gaplaridan keyin qoʻllanishi juda koʻp uchraydi.
🔸You are constantly sneezing. I think you should consult your doctor. (Siz tinmasdan aksiryapsiz. Mening fikrimcha, siz doktor maslahatini olishingiz kerak.)
🔸I don't think that he should take that exam. (Men uni imtihon topshirishi kerak deb o'ylamayman - topshirmagani ma'qul)
🔸What do you think I should do?

❤️Kanal sizga yoqqan boʻlsa, aʼzo boʻling va doʻstlaringizga ulashing