“Haqiqiy yetakchilik ichkaridan boshlanadi”

Yetakchilik tarbiyasi yo‘lidagi birinchi qadam o‘zingni ichki muvozanat va sokinlik holatiga qaytarish, so‘ngra kuchli tarzda “Men kimman? Menga eng muhim narsa nima?” degan savollarga bog‘lanish qobiliyatini hosil qilishdir.

Qanchalik bu poydevorni mustahkam qursang, shunchalik o‘zingni ham, boshqalarni ham turli holatlarda to‘g‘ri boshqara olasan.
Daraxt ildizlari uni yerda tik tutgani kabi, insonning ichki mustahkamligi uni har qanday sharoitda barqaror va sobit qiladi.

Haqiqiy yetakchilik, bu yetakchi o‘z atrofigidagilarga ta’sir o‘tkazib, ularni quvonch va ishtiyoq bilan o‘z qarashini qabul qilishga unday olgan holatdir.

Ajoyib yetakchi bu o‘z yetakchiligi orqali atrofidagilarga baxt va ragʻbat beradigan, ularni doimo eng yaxshilikka intilishga undaydigan insondir.

Hayotni suvsiz tasavvur qilib bo‘lmagani kabi, jamiyatni ham yetakchilarsiz tasavvur etib bo‘lmaydi.
Ular ta’sir, ishontirish, tashabbus va yo‘naltirish vazifalarini bajaradilar.
Qanday qilib suv eng muhim tabiiy boylik bo‘lsa, yetakchilar va ta’sirli shaxslar ham eng muhim insoniy resurslardir.

Shu bois, biz ularni kashf etish, tarbiyalash va mahoratlarini shakllantirish uchun astoydil harakat qilishimiz lozim.

Netanyaxu dedi:
“Men Yahyo Sinvarni yangi Salohiddin Ayyubiy bo‘lib chiqmasligi uchun o‘ldirdim.”

Birinchidan bu so‘zlar uning o‘z tilidan chiqib ketgan Isroilning aslida mustamlakachi va sun’iy tarzda ekilgan davlat ekaniga iqroridir. Xuddi salibchilar davridagi Quddus qirolligi singari, bu ham tabiiy xalqiy davlat emas, balki tashqaridan o‘rnatilgandir. Ularning “3 ming yillik tariximiz bor” degan da’volari esa shunchaki afsonadir.

Ikkinchidan Netanyaxu, xotirjam boʻl: ozodlik poezdi allaqachon yo‘lga chiqqan, u to‘xtamaydi Falastin to‘liq ozod bo‘lguncha davom etadi.
Asl Salohiddin ham butun Falastinni emas, faqat Quddusni ozod qilgan edi, ammo Quddus ozodligi bilan ozodlik poezdi yo‘lga tushgan edi.
Xuddi shuningdek, “Aqso toʻfoni” ham butun Falastinni ozod qilmadi, lekin ozodlik yo‘lini boshlab berdi.

Uchinchidan bizda minglab Salohiddin Ayyubiylar bor, ular Falastinni ozod qilish uchun tayyorgarlik ko'rmoqda.

“Saudiya Arabistoni tajribasi”

Ahmad Shara aytganidek “farovonlik, barqarorlik va taraqqiyot” koʻrinishida ta’riflanadimi?

Ammo u aytmagan, lekin aytilishi kerak bo‘lgan narsa shuki: bu farovonlik inson sha’nining oyoq osti qilinishi evaziga, qiynoqqa solingan mahbuslarning nolalari, jamiyatning dunyoviylashtirilishi, axloqiy qadriyatlarning buzilishi, buzuqlik va maynavozilikka eshik ochilishi, haddan oshgan ko’ngilocharlik bilan birga, Amerika va G’arb oldidagi tobelik va xorlik asosida yuz bermoqda.

Bundan tashqari, bu “farovonlik va taraqqiyot” ning o‘zi ham ko‘p jihatdan soxta, Saudiya (boylikka to‘lganligiga qaramay) hali-hanuz sanoatning mustahkam poydevoriga ega emas, holbuki undan ancha kichik yoki kambag‘alroq davlatlar buni uddalagan.

Eng muhimi shundaki, farovonlik, barqarorlik va taraqqiyot istibdod,(zulm)korrupsiya, tobelik va dinga qarshi kurash bilan birga yashay olmaydi. Uzoq va yaqin tarix bizga shuni o‘rgatadiki: kimki istibdod, tobelik va dindorlar hamda ulamolarga qarshi kurash yo‘liga kirgan bo‘lsa uning oxiri tarixning axlatxonasiga tashlangan.

Islomda davlat qurish bosqichlari!

1-Niyat va tasavvur:

Islomiy davlat Allohning qonunlarini tatbiq etish niyatidan boshlanadi.

Niyat bilan birga aniq model va strategik tasavvur bo‘lishi shart.

Faqat tarixiy misollarni emas, balki zamonaviy sharoitga mos yechimlar ishlab chiqish lozim.

“Alloh sizlardan iymon keltirgan va yaxshi amal qilganlarni yerdagi xalifalik bilan mukofotlaydi” (Nur surasi-55)

2-Iroda va e’tiqod:

Niyatning hayotga o‘tishi uchun iroda zarur.
Iroda bu qo‘rquvni yengish, bosim va jazolardan cho’chimaslik.

Islomiy rahbarlar Allohga tayanib, xalq va dunyo bosimiga qarshi turish qobiliyatiga ega bo’lishi kerak.

“Allohga tavakkul qil, U senga yetarlidir.”
(Ahzob surasi-3)

3-Tamkin: (qudrat va imkon)

Davlat faqat kuch bilan barpo bo‘ladi:
Harbiy kuch, himoya uchun

Siyosiy kuch, boshqaruv uchun

Ijtimoiy kuch, xalq yordami uchun


Madinada Rasululloh ﷺning tamkini ozchilik, lekin iymonli va fidokor jamoa bilan boshlangan.

4-Amal va bosqichma-bosqich tatbiq:

Shariatni to’liq tatbiq etish uchun avval imkon darajasida tatbiq etish lozim.

Xuddi bemor namozni o’tirib o’qigani kabi, musulmonlar ham imkon bo‘lganini ado etadi.

“Bu zamonda shariatni tatbiq etib bo’lmaydi” degan so‘z islomiy fikrga zid.

5-Davlatning maqsadi:

Adolatni qaror toptirish

Insonlarga foyda keltirib ulardan zararni daf qilish

Boylikni to'g'ri yo‘l bilan taqsimlash

Ummatni birlikda tutish

Allohning hukmini yer yuzida ustun qilish

“Ular yerni boshqarganlarida namozni ado etadilar, zakotni beradilar, yaxshilikni buyuradilar, yomonlikdan qaytaradilar” (Haj surasi-41)

Islomiy davlat:

●Fikrda shariatga asoslanadi

●Ruhta iymonga tayanadi

●Amalda ilm, iroda va kuch birlashganda yuzaga chiqadi.

Yaqin Sharq

Mintaqadagi taranglik hali tugagani yo‘q, barcha masalalar hanuz ochiq qolmoqda. Shu sababli, urushning bir nechta joylarda qayta avj olishi ehtimoli kuchli. Hatto agar Tramp sun’iy tinchlikni istasa ham, bu kabi taranglik faqat urush bilan yakunlanadi. Bizning mintaqamizdagi urush esa mahalliy darajada bo‘lmaydi, chunki barcha masalalar bir-biri bilan chambarchas bog‘langan.

✍🏼 Liqoo Makki

Bilarmidingiz?

Tarixdagi birinchi tartibli va tizimli boshqaruv modeli Rimda ham, zamonaviy Yevropada ham emas, balki xalifalik davrida (ya’ni to‘rt xalifa davrida) joriy qilingan edi!

Chunki Xalifa Umar ibn Xattob (raziyallohu anhu) davlat ichida nazorat va javobgarlik tizimining poydevorini qo‘ygan, bu tizim bugungi “ma’muriy shaffoflik” tushunchasidan bir necha asrlar avval mavjud bo‘lgan.

U o‘z hokimlari va amaldorlarini kuzatar, ularning mol-mulkidagi ortiqcha boyliklarni tekshirardi. Va u shunday derdi:

“Hisob-kitob qilinmasdan oldin, o‘zingizni hisob-kitob qiling.”

Umar ibn Xattob “nafaqa devoni, askarlar devoni, soliqlar devoni kabi idoralarni tashkil etgan, bu muassasalar davlat daromadlari va xarajatlarini aniq tartibga soluvchi, hisob-kitob va yillik byudjetlarga asoslangan tizimlar edi. Bu jihatdan ular zamonaviy buxgalteriya tizimlariga o‘xshash edi.

U hatto bozorlarni va hokimlarni tekshirish uchun maxsus kishilarni yuborar, va shunday derdi:

“Alloh bizni sizlar bilan, sizlarni biz bilan sinamoqda.”

Bu tizim shunchaki tashkiliy boshqaruv emas edi, balki axloqiy qadriyatlar tizimi edi. U asoslangan narsa, hokimiyat bu imtiyoz emas, balki mas’uliyatdir.
Davlat mol-mulki esa xalqnikidir, hokimniki emas.

Zamonaviy tizimlar nazoratni qonundan qo‘rqish ga asoslagan bo‘lsa, Umar ibn Xattobning tizimi “Allohdan qo‘rqish”ga asoslangan edi. Shu sababli u davrda adolat qonunlar yozilishidan oldinroq hayotga tatbiq etilgan edi.

Ibn Xaldunning fikricha, davlat hukmdor va uning amaldorlarining xatti-harakatlarini cheklab turadigan axloqiy va huquqiy to‘siqqa muhtojdir.
Chunki inson o‘z
istaklari bilan yolg‘iz qoldirilsa, u to‘xtovsiz buzuqlik va zulmga ketaveradi.

So‘ng Ibn Xaldun nazoratning ikki turini farqlagan:

1-Toʻxtatuvchi: “Sulton” bu davlatning kuchi bo‘lib, u tartibni ta’minlaydi va huquqlarni himoya qiladi.

2-Toʻxtatuvchi: “Din” Allohdan qo‘rquv va vijdon nazorati bo‘lib, ustidan hech kim kuzatmasa ham, odamni zulm va yomonlikdan to‘xtatadi.

Ibn Xaldunning fikricha, chinakam kuchli davlat shu ikki nazorat turini birlashtirgan davlatdir:

Dinning roli yo‘qolsa, hokimiyat buziladi.
Hokimiyat yo‘qolsa, xavfsizlik buziladi.