🇨🇳“Ajdarho parvozi” Xitoyning shiddatli yuksalishini ochib beruvchi eng ta’sirli kitoblardan biridir

Oriana Skaylar Mastro ushbu asarda Xitoyning so‘nggi o‘ttiz yildagi buyuk davlatga aylanish jarayonini biznes raqobati mantig‘i orqali tahlil qiladi.

📝Ushbu kitob tez kunda kitobxonlar ommasiga taqdim etiladi!

Nassim Talebning "Prokrust to'shagi" nomli aforizmlar to'plami nashrga tayyorlanyapti ekan. Ayni damda bu risola tarjimasini Alisher aka tahrir qilayotgan ekanlar.

Talebning aforizmlari juda qiziqarli, oldin men ham shu to'plamdan o'zimga yoqadigan aforizmlarni tarjima qilib shu yerda ulashgan edim. O'qib chiqishni tavsiya qilaman:
1-post;
2-post;
3-post.

Shaxsan o'zimga mana shu gaplari juda yoqadi:

Tobelikning eng xavfli uchta turi: geroin, uglevodlar va oylik maosh.

"Endi hech qachon" degan jumla yangragan bo'lsa, demak buning takrorlanishi muqarrar.

Zamonaviy sivilizatsiyaning ikki karralik la'nati shundaki, u bizni erta qarishga va uzoqroq yashashga majbur qiladi.

Agar kimdir gapni "oddiy qilib aytganda" jumlasi bilan boshlasa, demak gapning juda murakkab bo'lishini kutish kerak.

@Bookerberg

Bugun video chiqarkan. Qaysi kitob haqida deb o'ylaysizlar?

@Bookerberg

Mana bu asar ham o'zbek tilida chop etilibdi. Tarjimoni ham begona emas, stendaper va tarjimon do'stimiz @abubakr_fozilov ekan. Yaxshi kitob, albatta o'qinglar.

Byorjess haqida ham ko'p yozganman. Darvoqe, uning o'zi bu asari haqida shunday degan:

"Bu la’nati kitob og‘riq bilan jon-jonimga singib ketgan... Ikkinchi jahon urushi davrida to‘rt nafar Amerika armiyasi dezertirlari tomonidan shafqatsizlarcha kaltaklangan — birinchi rafiqam haqidagi xotiralardan xalos bo‘lishga harakat qildim. U homilador edi, farzand nobud bo'ldi. Sodir bo'lgan voqealardan so'ng, u depressiyaga tushib qoldi va hatto o'z joniga qasd qilishga urindi. Keyinchalik, u faqat ichaverdi va jimgina o'ldi".

Lekin asarning asosiy g'oyasi bu emas. Asar insonning ezgulik yoki yovuzlik yo'lini tanlash huquqi va u huquqdan mosuvo qilingan insonning taqdiri haqida.

Must-read.

@Bookerberg

Aytgancha, ushbu kanalda joylangan ilk taqrizlardan biri mana shu kitob haqida bo'lgandi.

Bu kitob bilan boshqa o'zbek kitobxonlari ham tanishishini uzoq kutdim.

@Bookerberg

Insonlarga soddalashtirilgan, oddiy ta'riflar, hikoyalar yoqadi. Chunki soddalashtirishga urinish — insoniyatning qonida bor. Shuning uchun ham insonlar "yorliqlar, tamg'alar" qo'yishga moyil bo'lishadi. Nimagadir hammasi biz o'ylagandan-da murakkab ekanligini qabul qilgimiz kelmaydi.

Shu sababdan ham erkaklar bunaqa, ayollar unaqa (ruslar bunaqa, o'zbeklar shunaqa, amerikaliklar unaqa, yoki ateistlar unday, musulmonlar bunday, yahudiylar bunday) deb umumlashtirishni yaxshi ko'ramiz. Aslida esa hammasi biz o'ylaganimizdan ham murakkabroq... Shunaqa deyishimning o'zi ham osonlashtirish aslida. Chunki men ham inson bo'lganim kabi, murakkab tushuntirishlar bilan boshimni qotirgim kelmaydi.

@Bookerberg

Anchadan beri kitob do'konlarini aylanishga vaqt ajratolmayotgandim. Bugun, nihoyat kunimni ushbu yumushga bag'ishladim.

Dastlab, Qatortoldagi Book.uz kitoblar do'koniga bordim. U yerdan Nazar Eshonqulning "Giryon", Edvin Abbotning "Yassiyurt", Chinua Achebening "Xalqdan chiqqan odam" kitoblarini sotib oldim. Uchala kitob haqida ham yaxshi fikrlar eshitgandim. Bundan tashqari, hali endi chiqadigan "Turkiylarning xayoliy jonzotlari" kitobiga buyurtma ham berdim.

Keyin do'stimiz Ilhom Sharifov yaqinda ochgan Kitobhouse do'koniga bordim. Men o'qigan universitetning (O'zbekiston Davlat Jahon tillari universiteti) yonginasida ekan. Do'stimizning do'konidan "Venchur zehniyati" va "Tom Soyerning sarguzashtlari"ni sotib oldim. Asaxiy Books Tom Soyer haqidagi kitobni juda chiroyli qilib chiqargan (rasmlar izohlarda). Ilhom bulardan tashqari Entoni Byorjessning "Murvatli apelsin"ini sovg'a qildi. Darvoqe, ajoyib kitob, antiutopiya ishqibozlariga yoqadi deb o'ylayman. Sovg'a uchun rahmat.

Keyin, u yerdan chiqib, Asaxiyning Toshkent City`da ochilgan yangi kitob do'koniga bordim. Chiroyli joy bo'libdi, 2-qavatiga chiqib, o'sha yerda o'tirib kitob o'qisangiz ham bo'larkan. Tinch joy ekan. Bu yerdan Jordan Pitersonning "Hayot uchun 12 qoida" kitobini va 1,5 yashar farzandim uchun rasmli kitobcha oldim. Do'konda qandaydir aksiya bo'layapti shekilli, yoniga Svetlana Aleksievichning "Chernobil tavallosi" kitobini ham qo'shib berishdi. Shu bilan, uyimda xuddi shu kitobdan endi 3 ta nusxa bor (oldingi 2 ta nusxasini UzQuizda yutib olgandim).

Topganimda, Jozef Kempbellning "Ming yuzli qahramon" (o'zbek tiliga tarjima qilinmagan, ruschasini qidirdim — "Тысячеликий герой") kitobini ham olmoqchi edim. Menimcha uning uchun ruscha kitoblar sotadigan alohida do'konlarni aylanib ko'rishim kerak.

Xullas, kun yaxshi o'tdi. Turli nashriyotlarda chiqqan xilma-xil kitoblardan "buket yasadim" (Tahlil, Inson, Yangi Asr Avlodi, Asaxiy Books, Booktopia, Gutenberg). Kitob bozorimiz ancha o'zgargan — kitobxonlar uchun takliflar ko'paygan, yaxshi va yangi nashriyotlar paydo bo'lgan. Yuqorida men sanab o'tmagan ko'plab nashriyotlar ham borki, hammasi tinmay yangiliklar qilishmoqda.

Menimcha, bu tendensiya buyog'iga faqat yuqorilaydi. Menimcha — bu hali boshlanishi.

@Bookerberg

​​Kitobxonlik rivojiga eng koʻp hissa qoʻshgan, ammo yetarlicha eʼtirof etilmagan, hatto qoralangan avlod haqida gaplashamiz bugun – telegramdagi bukblogerlar.

2020-2023-yillar telegramdagi bukbloging uchun oltin davr boʻldi. U paytda nashriyotlarda hozirgiday katta marketing jamoalari, instagramda kitob reklama qilish, hozirgiday katta-katta doʻkonlar, tarmoqlar yoʻq edi yoki hozirgichalik gullab-yashnamagandi.

Shunday davrda bir guruh kitobxonlar bu yoʻlda beminnat xizmat qilishdi. Ular na bir maqtov, na bir qoʻllab-quvvatlov kutishdi, shunchaki oʻzlari sevganlari uchun kitob oʻqishdi va boshqalarni ham shunga chorlashdi.

Kitoblar haqidagi sahifalarni minglab odam kuzatishi oʻsha davr uchun ajoyib natija edi, chunki hatto nashriyotlarda ham buncha auditoriya yoʻq edi.

Kitobxonlik klublari ochildi. Davra suhbatlari, oflayn va onlayn muhokamalar oʻtkazildi. Oʻz hisobidan tadbirlar tashkil qilindi. Natijada kitob oʻqish yana urfga kirdi. Koʻpchilik bevosita kuzatmasa ham, kuzatadigan tanishlari orqali kitobxonlikka kirib keldi.

Har bir yangi va eski kitoblarni oʻqib, yaxshilarini boshqalarga tavsiya qilishdi. Bu kitob savdosini sezilarli jonlantirdi. Nashriyotlar, kitob doʻkonlari koʻpaydi.

Bukblogerlar mahsulot sifatiga ham diqqat qaratishdi. Qogʻoz, dizayn, tarjima, sahifalash, hech biri eʼtibordan chetda qolmadi. Maʼlum bir muddat aksar nashriyotlar bukblogerlar bilan hisoblashib ish yuritishdi. Mana shunday tanqidlari uchun ularni yomon koʻrganlar ham boʻldi. Shunga qaramay ular sifat uchun kurashishda davom etishdi, kitobxonga kitoblarni saralab oʻqishni oʻrgatishdi. Hatto soha mutaxassislari kitob oʻqimay qoʻyganda ular nafaqat oʻqishdi, balki buni moda darajasiga olib chiqishdi.

Instagramdagi bukbloging ulardan oʻsib chiqdi. Yoshlar zamonaviy texnologiyalardan, yuzlaridan, ovozlaridan unumli foydalanib katta auditoriya yigʻishdi. Nashriyotlar ham yaxshi marketing har qanday kitobni sotishga yordam berishini anglashdi, kitobga aloqasi boʻlgan va boʻlmagan blogerlarga reklama berishni oʻrganib olishdi, ular esa gohida hatto oʻqib ham oʻtirmay toʻgʻri kelgan kitobni reklama qilishdi.

Telegramdagi va instagramdagi bukbloging darajasi keskin farq qiladi. Telegramda toʻliq shaxsiy taassurotlar, tahlillar boʻlsa, instagramda yengil iqtiboslar, agressiv sotuv motiviga asoslangan.

Xullasi kalom, orada kitobxonlikni yangi darajaga olib chiqqan bir avlod unutildi. Ularning bari hamon doimiy kitob oʻqishadi. Ammo koʻpi blog yuritmay qoʻydi. Yuritayotganlarining ham taʼsir doirasi kamaydi. Telegramdagi bukbloging oʻldi.

Ammo men uchun ularning xizmati beqiyos. Hammalariga cheksiz hurmatimni izhor etaman. Bugun shuncha odam kitob oʻqiyotgani, kitob doʻkonlarida navbatlar hosil boʻlgani, kitob haqida bahs-munozaralar avj olgani uchun vaqtida hech bir moddiy manfaatsiz qimmatli soatlarini sarflab kitob oʻqigan, shu haqida yozgan, sifat uchun, odamlar yaxshi kitob oʻqishi uchun kurashgan bukblogerlardan qarzdormiz.

Biz eng zoʻri edik, doʻstlar, vaqtida kichik, ammo muhim bir avlodga mayoq boʻlib berdik. Bugun bizni tanishmas, balki qoralashar, ammo chin dildan harakat qilganimizni tan oluvchilar ham yoʻq emas. Biz oʻz vazifamizni bajarib boʻldik. Endi navbat yoshlarga.

@salimov_blogi

ALERT!

Kimdir Bookerberg nomi ostida profil ochib olibdi. Ehtiyot bo'linglar. Men sizlarga yozsam, o'z profilimdan (@Afterway) yozaman.

Kim bo'lsa ham, ushbu kanal nomidan g'arazli maqsadlarda foydalanishiga imkon bermang (ya'ni, aldanmang).

@Bookerberg

Kontrafaktlar bozorida eng ko'p sotilayotgan kitoblar TOP 5-taligi ekan.

Ya'ni noqonuniy yo'l bilan nusxasi chop etilayotgan kitoblar. Misol, sizning nashriyotingiz biror kitobni chiqarish uchun mualliflik huquqini sotib oladi, tarjimon topib, uni tarjima qildiradi, muharrir esa tahrirlab chiqadi, korrektor ko'rib chiqadi, dizayner muqova yasaydi... Xullas, qancha jarayondan o'tadi, qancha xodimni mehnati singadi — lekin ayrim qaroqchilar bu kitobni shunchaki olib, hech qanday ruxsatsiz, bosib chiqaradi. Sizga bundan hech qanday foyda kelmaydi. U esa foydalanadi.

Mana shunday noqonuniy bozorda mana shu kitoblar "yaxshi ketyapti" ekan. Biz, kitobxon sifatida nashriyotlar uchun qilishimiz mumkin bo'lgan yagona ish — bunday kitoblarni sotib olmaslik. Ya'ni olayotganda original yoki original emasligini tekshirib ko'rish.

Bu ertaga bizning qo'limizga ko'plab sifatli kitoblar yetib kelishiga ham xizmat qiladi. Chunki nashriyotlar, olgan foydani yana bir kitob chiqishiga surtadi. Bu pulga yangi kitob chiqadi. Xullas, xushyor bo'lamiz.

Manba

@Bookerberg

Bir do'stimiz, AI orqali ancha sifatli tarjima qilib beradigan dastur yaratgani haqida yozgandim. Endi o'sha dasturdan ommaviy foydalanish uchun sayt yaratganini e'lon qilibdi. Foydalanib ko'ringlar, menimcha yaxshi platforma bo'lgan.

Manoly.uz deb nomlanuvchi ushbu platformada ikki xil rejim bor ekan: qisqa matnlar va kitob tarjimasi. Kitob tarjimasi rejimida, kitobdan biror parchani olib shuyoqqa tashlasangiz, shu kitob matnidagi uslubga moslab tarjima qilarkan. Badiiy matn bo'lsa badiiy yondashib, ilmiy matn bo'lsa ilmiy ko'rinishda tarjima qilarkan.

Shu deyman, yaqin kelajakda nashriyotlar ham tarjimonlardan voz kechvorsa kerak. Endi yaxshi muharrirlarga talab bo'ladi. Asta-sekin o'rtadan tarjimonlarni bosqichi olib tashlansa kerak. Yana kim biladi...

@Bookerberg

"Zakovat intellektual klubi"dan hadya

Ushbu kitobda 2023-2024-yillarda turli Zakovat musobaqalarida o'ynalgan savollar yig'ilgan ekan. Bu ikkinchi to'plam (oldingisi qizil muqovali edi). Hadya uchun rahmat.

Kelinglar, shu to'plam ichidan bitta savol o'ynab ko'ramiz:

Uṣṇīṣa Vijaya Dhāraṇī Sūtra taxminan 704-751-yillarda yaratilgan dunyodagi birinchi U. Vajracchedikā-prajñāpāramitā-sūtra esa 868-yilda yaratilgan dunyodagi ikkinchi U hisoblanadi.

Diqqat savol: Yevropada birinchi Uni XV asrda yaratgan Maynslikni yozib bering.

Javob variantlaringizni izohlarda yozib qoldiring.

@Bookerberg

Javob: Iogann Gutenberg

Qabul: Gutenberg

Izoh: Uṣṇīṣa Vijaya Dhāraṇī Sūtra olimlarga ma'lum, ksilografik usulda tayyorlangan birinchi bosma kitob edi. U 1960-yilda Koreya Respublikasidagi Pulguksa monastirida topilgan. Vajracchedikā-prajñāpāramitā-sūtra yoki "Olmos sutrasi" 868-yili Xitoyda bosilgan kitob hisoblanadi. Ikkalasi ham buddaviylikdagi muqaddas kitoblar. Mayns shahrida yashagan Iogann Gutenberg kitob bosish dastgohini ixtiro qilgan. Kitoblar bosilishi esa 1440-1450-yillarga borib taqaladi. Yevropada birinchi bosma kitob "Injil" bo'lgan.

@Bookerberg

O'tgan yili Yu Xuaning "Yashamoq" asari O'zbekiston kitob bozorida haqiqiy xit bo'lgan edi. Bu kitobni o'zbek tilida ommaga Huzur nashriyoti taqdim etgandi. Yu Xuaning bu asari ko'pchilikka manzur bo'lgani uchun bu muallifning boshqa asarlariga ham qiziqish ortdi.

Yu Xuaning "Yettinchi kun" kitobi ham o'zbek tilida chiqibdi. Romanda asosiy qahramon o'zini o'z tanasidan tashqarida ekanligi sezib qoladi, yetti kun ichida bu qanday sodir bo‘lganini aniqlashga harakat qiladi.

Qiziq asarga o'xshayapti. O'qib ko'ramiz. Hadya uchun Huzur nashriyotiga rahmat.

@Bookerberg

"Atrof to'la ahmoqlar" kitobi muallifi Tomas Erikson va uni tanimagan holda uning kasbini topishga harakat qilayotgan vloger.

YouTube`da "Career Ladder" nomli bitta loyiha bor. Unda boshlovchi istalgan biror insonni to'xtatib, uni zinaga taklif qiladi va 2 daqiqa ichida turli savollar berib, uning kasbini topishga harakat qiladi. Shunday ko'rsatuvlardan birida boshlovchi Shvetsiyadagi eng mashhur kitob muallifi Tomas Eriksonga duch kelibdi.

Manba

@Bookerberg

Agar biz superkuchli sun'iy intellekt yaratsak va uning maqsadlari odamlarniki bilan mos kelmasa-chi?

Mana bir necha o'n yildirki, ko'pchilikni o'ylantirib kelayotgan savol. Styuart Rassel o'zining "Insonga mos sun'iy intellekt va nazorat muammosi" nomli kitobda mana shu savolga javob topishga harakat qilgan. Styuart Rasselning o'zi AI sohasini o'rganuvchi olim (nihoyat shu soha mutaxassisining shu mavzuda yozgan kitobi), uning sun'iy intellekt haqida yozgan bir qancha kitoblari bor.

Uning ta’kidlashicha, muammo sun'iy intellektning "yovuz" boʻlishi mumkinligida emas. Muammo — u belgilangan maqsadni, hatto u falokatli bo'lsa ham, haddan tashqari yaxshi bajarishida.

Kitobdan olingan klassik misol:
agar mashinaga qog'oz qisqichlar ishlab chiqarishni maksimallashtirish maqsadi qo'yilsa, yetarlicha kuchli sun'iy intellekt tom ma'noda hamma narsani — hattoki, insoniyat sivilizatsiyasini ham xomashyoga aylantira boshlashi mumkin. Shu sababga ko'ra, sun'iy intellektni nazorat qilish qiyin bo'lishi mumkin.

"Cosmos Books" nashriyoti ushbu kitobi sotuvga chiqardi. Ushbu kitob 1000KITOB loyihasi doirasida o'zbek tiliga tarjima qilindi. Loyiha doirasida chiqqan kitoblar nega so'tuvda yo'q deb ko'pchilik so'rayotgandi, mana bu kitob esa birinchi bo'lib sotuvga chiqdi (hali kutubxonalarga bepul tarqatilgani yo'q, lekin bunisi ham bo'ladi yaqinda).

Xullas, o'qinglar, yaxshi kitob ekan.

@Bookerberg

Bugungi xaridlarim:

Simona Devis "Montessori go'dak". Yaqindagina Akademnashr tomonidan chop etildi. Juda sifatli chiqqan. Kichkina yoshdagi bolalar tarbiyasi va ularni rivojlantirish haqidagi qo'llanma. Montessori metodikasi haqida eshitgan bo'lsangiz kerak.

Kerol Dvek "Dunyoqarash". Bu kitobni ancha oldin ingliz tilidagisini o'qigandim ("Mindset", Carol Dweck). Yaqinda "Non-Fiction" loyihasi uchun mana shu kitob haqida video suratga oldik, bu kitobni YouTube kanaldagi faol obunachilardan biriga sovg'a qilishni rejalashtirayapman (hali g'olibni qanday tanlab olish haqida bir qarorga kelganim yo'q). Xullas, tushundingiz, kuzatib boring.

Charlz Uilan "Yalang'och iqtisodiyot". Bu kitobni o'zi ancha avval olishim kerak edi. Shu "probel"ni to'ldirib qo'ydim. Buni ustiga, iqtisodiyot haqida nimadir o'qishni xohlab yurgandim.

Margaret Atvud "Oqsoch hikoyasi". Bilasiz, antiutopik asarlarni o'qishni yaxshi ko'raman. Kanadalik yozuvchining bu asarini ham maqtashadi, o'qib ko'rmoqchiman.

Meg Jey "Hal qiluvchi davr". Garchi 30 yoshni qarshilashga ulgurgan bo'lsam-da, Meg Jeyning bu kitobini o'qishga qaror qildim (kitob 20 va 30 yoshlar oralig'ida nimalar qilishga ulgurish kerakligi va bu davr nega muhim ekanligi haqida). Bu kitob rus kitobxonlari orasida mashhur ("Важные годы"). O'zbek tiliga yaqindagina tarjima qilindi.

Sherzod Komil Xalil "Turkiylarning xayoliy jonzotlari". Yunon, Misr va Skandinaviya mifologiyasi (shuningdek, slavyan, yapon mifologiyasini ham qisman) haqida ko'p o'qiganman. Turkiy xalqlar mifologiyasi bilan ham tanishishni xohladim.

Eduard Dyujarden "Dafnalar kesildi". Alp nashriyoti tomonidan chop etilgan ushbu kitob Eduard Dyujardenning eng mashhur asari ekan. Hajmi kichkina, menimcha bir o'tirishda o'qib chiqsa bo'ladi.

Siz bu kitoblardan qaysi birini o'qigansiz?

@Bookerberg