#CHAKUSHANGAZA
SHEIKH ABDALLAH RASHID SEMBE MWANAZUONI ALIYECHANGIA MAAMUZI MUHIMU YA TANU KUHUSU KURA TATU
Katika historia ya kupigania uhuru wa Tanganyika, kuna majina yanayotajwa mara nyingi na mengine ambayo mchango wake haujulikani sana kwa kizazi cha leo. Miongoni mwao ni Sheikh Abdallah Rashid Sembe, miongoni mwa wazalendo waliohusika katika harakati za TANU. Pichani ni marehemu Mohamed Jumbe Tambaza, aliyekuwa mjumbe wa Baraza la Wazee wa TANU. Simulizi ya Sheikh Sembe inatukumbusha namna maamuzi ya chama yalivyofikiwa kupitia mijadala mikali, misimamo tofauti na mikakati iliyokuwa ikiandaliwa na viongozi katika majimbo mbalimbali ya Tanganyika.
Katika Mkutano Mkuu wa TANU uliofanyika Tabora mwaka 1958, suala la kushiriki au kususia Uchaguzi wa Kura Tatu lilizua mvutano mkubwa. Kwa mujibu wa simulizi hii, Sheikh Sembe alikuwa miongoni mwa watu waliotetea TANU kushiriki uchaguzi huo, akiamini kuwa chama kingeweza kuingia katika mfumo huo na kutumia ushindi wake kupambana na masharti ya kikoloni. Mjadala ulipoanza, baadhi ya wajumbe walipinga msimamo wake kwa nguvu, wakiona kushiriki uchaguzi huo ni sawa na kukubali mfumo waliouona kuwa wa kibaguzi. Julius Nyerere naye aliunga mkono hoja ya kushiriki uchaguzi, akisisitiza kuwa TANU ilipaswa kuingia katika mfumo huo ili iweze kuubadilisha. Baada ya mjadala mkali, kikao kiliahirishwa ili wajumbe wapate muda wa kutuliza hisia zao.
Uamuzi wa TANU kushiriki uchaguzi huo haukuungwa mkono na kila kiongozi. Zuberi Mtemvu alijitenga na chama na kuanzisha African National Congress (ANC), akipinga uamuzi huo aliouona kuwa usaliti kwa msimamo wa awali wa TANU. Tukio hili lilionyesha kuwa mapambano ya uhuru hayakuwa na mitazamo inayofanana kila wakati; viongozi walitofautiana kuhusu mbinu bora ya kuishinda serikali ya kikoloni. Kwa upande mwingine, baada ya Nyerere kueleza maamuzi ya mkutano kwa wananchi wa Tabora, simulizi hii inaeleza kuwa hamasa ya kujiunga na TANU iliongezeka, huku wananchi wengi wakijitokeza kuchukua kadi za uanachama.
Sheikh Abdallah Rashid Sembe aliendelea kuwa sehemu ya historia ya kisiasa ya Tanganyika hata baada ya uhuru. Simulizi inayomhusu inamweleza kuwa aliendelea kuwa mwanachama wa CCM na alihudhuria Mkutano Mkuu wa chama hicho uliofanyika Dodoma mwaka 1997. Hata hivyo, mchango wake wa awali katika mjadala wa Kura Tatu ndio unaoonyesha nafasi ya viongozi wa majimbo katika maamuzi yaliyobadili mwelekeo wa TANU. Historia yake pia inatukumbusha umuhimu wa kuhifadhi kumbukumbu za wazee waliohusika katika harakati hizo, ili vizazi vijavyo viweze kuelewa mazingira magumu na tofauti za kimkakati zilizokuwepo katika safari ya uhuru.
Je, tunawafahamu vya kutosha wazalendo waliokuwa nyuma ya maamuzi makubwa yaliyofanywa na TANU? Historia ya uhuru wa Tanganyika haiwezi kueleweka kikamilifu kwa kutaja viongozi wachache pekee; inahitaji pia kuwataja na kuwachunguza wale walioshiriki katika mijadala, mikutano na harakati za majimboni. Sheikh Abdallah Rashid Sembe ni miongoni mwa majina yanayostahili kukumbukwa katika simulizi pana ya safari hiyo.
SHEIKH ABDALLAH RASHID SEMBE MWANAZUONI ALIYECHANGIA MAAMUZI MUHIMU YA TANU KUHUSU KURA TATU
Katika historia ya kupigania uhuru wa Tanganyika, kuna majina yanayotajwa mara nyingi na mengine ambayo mchango wake haujulikani sana kwa kizazi cha leo. Miongoni mwao ni Sheikh Abdallah Rashid Sembe, miongoni mwa wazalendo waliohusika katika harakati za TANU. Pichani ni marehemu Mohamed Jumbe Tambaza, aliyekuwa mjumbe wa Baraza la Wazee wa TANU. Simulizi ya Sheikh Sembe inatukumbusha namna maamuzi ya chama yalivyofikiwa kupitia mijadala mikali, misimamo tofauti na mikakati iliyokuwa ikiandaliwa na viongozi katika majimbo mbalimbali ya Tanganyika.
Katika Mkutano Mkuu wa TANU uliofanyika Tabora mwaka 1958, suala la kushiriki au kususia Uchaguzi wa Kura Tatu lilizua mvutano mkubwa. Kwa mujibu wa simulizi hii, Sheikh Sembe alikuwa miongoni mwa watu waliotetea TANU kushiriki uchaguzi huo, akiamini kuwa chama kingeweza kuingia katika mfumo huo na kutumia ushindi wake kupambana na masharti ya kikoloni. Mjadala ulipoanza, baadhi ya wajumbe walipinga msimamo wake kwa nguvu, wakiona kushiriki uchaguzi huo ni sawa na kukubali mfumo waliouona kuwa wa kibaguzi. Julius Nyerere naye aliunga mkono hoja ya kushiriki uchaguzi, akisisitiza kuwa TANU ilipaswa kuingia katika mfumo huo ili iweze kuubadilisha. Baada ya mjadala mkali, kikao kiliahirishwa ili wajumbe wapate muda wa kutuliza hisia zao.
Uamuzi wa TANU kushiriki uchaguzi huo haukuungwa mkono na kila kiongozi. Zuberi Mtemvu alijitenga na chama na kuanzisha African National Congress (ANC), akipinga uamuzi huo aliouona kuwa usaliti kwa msimamo wa awali wa TANU. Tukio hili lilionyesha kuwa mapambano ya uhuru hayakuwa na mitazamo inayofanana kila wakati; viongozi walitofautiana kuhusu mbinu bora ya kuishinda serikali ya kikoloni. Kwa upande mwingine, baada ya Nyerere kueleza maamuzi ya mkutano kwa wananchi wa Tabora, simulizi hii inaeleza kuwa hamasa ya kujiunga na TANU iliongezeka, huku wananchi wengi wakijitokeza kuchukua kadi za uanachama.
Sheikh Abdallah Rashid Sembe aliendelea kuwa sehemu ya historia ya kisiasa ya Tanganyika hata baada ya uhuru. Simulizi inayomhusu inamweleza kuwa aliendelea kuwa mwanachama wa CCM na alihudhuria Mkutano Mkuu wa chama hicho uliofanyika Dodoma mwaka 1997. Hata hivyo, mchango wake wa awali katika mjadala wa Kura Tatu ndio unaoonyesha nafasi ya viongozi wa majimbo katika maamuzi yaliyobadili mwelekeo wa TANU. Historia yake pia inatukumbusha umuhimu wa kuhifadhi kumbukumbu za wazee waliohusika katika harakati hizo, ili vizazi vijavyo viweze kuelewa mazingira magumu na tofauti za kimkakati zilizokuwepo katika safari ya uhuru.
Je, tunawafahamu vya kutosha wazalendo waliokuwa nyuma ya maamuzi makubwa yaliyofanywa na TANU? Historia ya uhuru wa Tanganyika haiwezi kueleweka kikamilifu kwa kutaja viongozi wachache pekee; inahitaji pia kuwataja na kuwachunguza wale walioshiriki katika mijadala, mikutano na harakati za majimboni. Sheikh Abdallah Rashid Sembe ni miongoni mwa majina yanayostahili kukumbukwa katika simulizi pana ya safari hiyo.
#CHAKUSHANGAZA
Kutoka kushoto waliosimama ni Shyam Thanki, Lawi Nangwanda Sijaona akiwa amembeba Adam Silaji Nangwanda Sijaona na Mbutta Milando
Waliokaa kutoka kushoto ni Mrs Veronica Sijaona ambae ni Mama Adam Silaji Nangwanda Sijaona, Mzee Julius Kambarage Nyerere akiwa amempakata Evans Kulaga Sijaona ambae ni second Born wa Lawi Nangwanda Sijaona na Mrs Ester Sijaona ambae ni Mke wa Lawi Nangwanda Sijaona..
Kutoka kushoto waliosimama ni Shyam Thanki, Lawi Nangwanda Sijaona akiwa amembeba Adam Silaji Nangwanda Sijaona na Mbutta Milando
Waliokaa kutoka kushoto ni Mrs Veronica Sijaona ambae ni Mama Adam Silaji Nangwanda Sijaona, Mzee Julius Kambarage Nyerere akiwa amempakata Evans Kulaga Sijaona ambae ni second Born wa Lawi Nangwanda Sijaona na Mrs Ester Sijaona ambae ni Mke wa Lawi Nangwanda Sijaona..
#CHAKUSHANGAZA
ZAIRE WAKATI MOBUTU ALIPOBADILI MUONEKANO, MAJINA NA UTAMADUNI WA TAIFA
Tarehe 27 Oktoba 1971, Rais Mobutu Sese Seko alibadilisha jina la nchi iliyokuwa ikijulikana kama Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kuipa jina la Jamhuri ya Zaire. Mabadiliko hayo yalikuwa sehemu ya kampeni ya Authenticité, iliyolenga kuwahimiza wananchi kurejea katika utambulisho wa Kiafrika na kuachana na baadhi ya athari za ukoloni wa Ubelgiji. Mwaka 1972, kampeni hiyo iliimarishwa zaidi kwa kuhimiza matumizi ya majina ya Kiafrika badala ya majina ya Kikristo au ya Ulaya.
Mabadiliko hayo yaligusa hata mavazi. Tarehe 6 Juni 1973, serikali iliifanya abacost kuwa vazi rasmi la wanaume nchini Zaire. Jina hilo linatokana na maneno ya Kifaransa à bas le costume, yanayomaanisha kuachana na suti ya Kimagharibi. Vazi hilo lilikuwa na koti lenye kola fupi au lisilo na kola ya kawaida, likivaliwa bila tai. Kwa upande wa wanawake, mitindo ya Kiafrika iliendelea kuonekana kupitia vitambaa vya rangi mbalimbali, vikiwemo vilivyotumika katika mitindo ya liputa. Ni muhimu kutambua kuwa liputa haikuanza mwaka 1972; kampeni ya Authenticité ilichangia kuipa mitindo ya Kiafrika nafasi kubwa zaidi kama alama ya utambulisho na fahari ya utamaduni wa Kongo.
ZAIRE WAKATI MOBUTU ALIPOBADILI MUONEKANO, MAJINA NA UTAMADUNI WA TAIFA
Tarehe 27 Oktoba 1971, Rais Mobutu Sese Seko alibadilisha jina la nchi iliyokuwa ikijulikana kama Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kuipa jina la Jamhuri ya Zaire. Mabadiliko hayo yalikuwa sehemu ya kampeni ya Authenticité, iliyolenga kuwahimiza wananchi kurejea katika utambulisho wa Kiafrika na kuachana na baadhi ya athari za ukoloni wa Ubelgiji. Mwaka 1972, kampeni hiyo iliimarishwa zaidi kwa kuhimiza matumizi ya majina ya Kiafrika badala ya majina ya Kikristo au ya Ulaya.
Mabadiliko hayo yaligusa hata mavazi. Tarehe 6 Juni 1973, serikali iliifanya abacost kuwa vazi rasmi la wanaume nchini Zaire. Jina hilo linatokana na maneno ya Kifaransa à bas le costume, yanayomaanisha kuachana na suti ya Kimagharibi. Vazi hilo lilikuwa na koti lenye kola fupi au lisilo na kola ya kawaida, likivaliwa bila tai. Kwa upande wa wanawake, mitindo ya Kiafrika iliendelea kuonekana kupitia vitambaa vya rangi mbalimbali, vikiwemo vilivyotumika katika mitindo ya liputa. Ni muhimu kutambua kuwa liputa haikuanza mwaka 1972; kampeni ya Authenticité ilichangia kuipa mitindo ya Kiafrika nafasi kubwa zaidi kama alama ya utambulisho na fahari ya utamaduni wa Kongo.
#CHAKUSHANGAZA
Hii iliishawahi kutokea
SHEIKH SULEIMAN TAKADIR AKIMSINDIKIZA JULIUS NYERERE MAHAKAMANI KESI YA UCHOCHEZI
Kulia wa kwanza Sheikh Suleiman Takadir Mwenyekiti wa Baraza la Wazee wa TANU, Wakili Pritt na Julius Nyerere wakiingia mahakamani kusikiliza kesi ya Julius Nyerere anashtakiwa kwa uchochezi.
Nyerere aliandika makala iliyochapwa iliyowaita Waingereza « Wanyonyaji wa damu za watu. »
Hii iliishawahi kutokea
SHEIKH SULEIMAN TAKADIR AKIMSINDIKIZA JULIUS NYERERE MAHAKAMANI KESI YA UCHOCHEZI
Kulia wa kwanza Sheikh Suleiman Takadir Mwenyekiti wa Baraza la Wazee wa TANU, Wakili Pritt na Julius Nyerere wakiingia mahakamani kusikiliza kesi ya Julius Nyerere anashtakiwa kwa uchochezi.
Nyerere aliandika makala iliyochapwa iliyowaita Waingereza « Wanyonyaji wa damu za watu. »
#CHAKUSHANGAZA
Hiyo picha hapo bi Titi bint Mohammed na kina mama wa kikundi cha Lelemama walipomsindikiza Julius Kambarage Burito Nyerere kwenye ile safari maarufu ya 'Baba Kabwela Yuno-baba kaenda U.N.O
Hiyo picha hapo bi Titi bint Mohammed na kina mama wa kikundi cha Lelemama walipomsindikiza Julius Kambarage Burito Nyerere kwenye ile safari maarufu ya 'Baba Kabwela Yuno-baba kaenda U.N.O
#CHAKUSHANGAZA
FELA ANIKULAPO KUTI MWANAMUZIKI ALIYETUMIA MUZIKI KUPINGA DHULUMA NA UFISADI
Fela Anikulapo Kuti alizaliwa tarehe 15 Oktoba 1938, mjini Abeokuta, Nigeria, akiwa katika familia iliyokuwa na historia ya wasomi na harakati za kisiasa. Mama yake, Funmilayo Ransome-Kuti, alikuwa mwanaharakati mashuhuri aliyepinga ukoloni na kupigania haki za wanawake, huku baba yake, Israel Oludotun Ransome-Kuti, akiwa mwalimu na mchungaji. Mwaka 1958, Fela alikwenda London kusomea muziki Trinity College of Music. Aliporudi Nigeria, aliendelea kupambania mtindo wa muziki alioupa jina la Afrobeat, uliochanganya midundo ya Kiafrika na Yoruba pamoja na jazz na funk. Hata hivyo, Fela hakuutumia muziki kwa ajili ya burudani pekee; aliufanya kuwa chombo cha kuikosoa serikali na kuzungumzia matatizo ya wananchi.
Katika miaka ya 1970, Fela alikua na umaarufu mkubwa kutokana na nyimbo zilizokosoa ufisadi, ukatili wa polisi, ukandamizaji wa kijeshi na kuingiliwa kwa Afrika na mataifa ya kigeni. Mwaka 1970, alianzisha makazi aliyoyaita Kalakuta Republic mjini Lagos, ambayo aliyachukulia kama eneo huru dhidi ya mamlaka ya serikali. Pia alianzisha klabu ya Afrika Shrine, iliyokuwa kituo cha muziki, mijadala na upinzani wa kisiasa. Mwaka 1977, alitoa albamu aliyoipa jina Zombie, iliyowakosoa wanajeshi kwa kuwalinganisha na watu wanaotii amri bila kufikiri. Albamu hiyo iliwakasirisha watawala wa kijeshi, na baadaye wanajeshi walivamia Kalakuta Republic, wakaichoma na kumshambulia Fela pamoja na watu waliokuwapo.
Katika shambulio hilo la mwaka 1977, mama yake Fela, Funmilayo Ransome-Kuti, alijeruhiwa vibaya baada ya kutupwa kutoka ghorofani, na baadaye akafariki kutokana na majeraha hayo. Fela alijibu kwa maandamano ya kipekee ya kubeba jeneza la mama yake hadi kwenye makazi ya rais wa kijeshi, akipinga ukatili wa serikali. Mwaka 1979, alianzisha chama cha kisiasa cha Movement of the People (MOP) na kujaribu kugombea urais, lakini hakufanikiwa. Mwaka 1984, serikali ya kijeshi chini ya Muhammadu Buhari ilimfunga kwa tuhuma za makosa ya kifedha; wafuasi wake waliona kesi hiyo kuwa na misingi ya kisiasa. Alikaa gerezani kwa takribani miezi 20 kabla ya kuachiwa mwaka 1985.
Fela aliendelea kutengeneza muziki na kupinga mifumo aliyoiamini kuwa kandamizi, licha ya kukamatwa, kupigwa na kufuatiliwa na mamlaka. Tarehe 2 Agosti 1997, alifariki jijini Lagos akiwa na umri wa miaka 58; familia yake ilitangaza kuwa chanzo cha kifo kilihusiana na UKIMWI. Kifo chake kilisababisha huzuni kubwa, na maelfu ya watu walihudhuria shughuli za kumuaga. Hadi leo, Fela anakumbukwa kama mwanzilishi muhimu wa Afrobeat na mwanaharakati aliyethubutu kutumia sanaa kuikabili mamlaka. Urithi wake unaendelea kupitia muziki wake na kazi za wasanii waomuenzi, wakiwemo wanawe Femi Kuti na Seun Kuti. Mwaka 2026, alitunukiwa tuzo ya Grammy ya heshima ya mafanikio ya maisha baada ya kifo chake, ikiwa ni utambuzi wa mchango wake katika muziki duniani.
Unamkumbuka kwa lipi bwana FELA ANIKULAPO KUTI?
FELA ANIKULAPO KUTI MWANAMUZIKI ALIYETUMIA MUZIKI KUPINGA DHULUMA NA UFISADI
Fela Anikulapo Kuti alizaliwa tarehe 15 Oktoba 1938, mjini Abeokuta, Nigeria, akiwa katika familia iliyokuwa na historia ya wasomi na harakati za kisiasa. Mama yake, Funmilayo Ransome-Kuti, alikuwa mwanaharakati mashuhuri aliyepinga ukoloni na kupigania haki za wanawake, huku baba yake, Israel Oludotun Ransome-Kuti, akiwa mwalimu na mchungaji. Mwaka 1958, Fela alikwenda London kusomea muziki Trinity College of Music. Aliporudi Nigeria, aliendelea kupambania mtindo wa muziki alioupa jina la Afrobeat, uliochanganya midundo ya Kiafrika na Yoruba pamoja na jazz na funk. Hata hivyo, Fela hakuutumia muziki kwa ajili ya burudani pekee; aliufanya kuwa chombo cha kuikosoa serikali na kuzungumzia matatizo ya wananchi.
Katika miaka ya 1970, Fela alikua na umaarufu mkubwa kutokana na nyimbo zilizokosoa ufisadi, ukatili wa polisi, ukandamizaji wa kijeshi na kuingiliwa kwa Afrika na mataifa ya kigeni. Mwaka 1970, alianzisha makazi aliyoyaita Kalakuta Republic mjini Lagos, ambayo aliyachukulia kama eneo huru dhidi ya mamlaka ya serikali. Pia alianzisha klabu ya Afrika Shrine, iliyokuwa kituo cha muziki, mijadala na upinzani wa kisiasa. Mwaka 1977, alitoa albamu aliyoipa jina Zombie, iliyowakosoa wanajeshi kwa kuwalinganisha na watu wanaotii amri bila kufikiri. Albamu hiyo iliwakasirisha watawala wa kijeshi, na baadaye wanajeshi walivamia Kalakuta Republic, wakaichoma na kumshambulia Fela pamoja na watu waliokuwapo.
Katika shambulio hilo la mwaka 1977, mama yake Fela, Funmilayo Ransome-Kuti, alijeruhiwa vibaya baada ya kutupwa kutoka ghorofani, na baadaye akafariki kutokana na majeraha hayo. Fela alijibu kwa maandamano ya kipekee ya kubeba jeneza la mama yake hadi kwenye makazi ya rais wa kijeshi, akipinga ukatili wa serikali. Mwaka 1979, alianzisha chama cha kisiasa cha Movement of the People (MOP) na kujaribu kugombea urais, lakini hakufanikiwa. Mwaka 1984, serikali ya kijeshi chini ya Muhammadu Buhari ilimfunga kwa tuhuma za makosa ya kifedha; wafuasi wake waliona kesi hiyo kuwa na misingi ya kisiasa. Alikaa gerezani kwa takribani miezi 20 kabla ya kuachiwa mwaka 1985.
Fela aliendelea kutengeneza muziki na kupinga mifumo aliyoiamini kuwa kandamizi, licha ya kukamatwa, kupigwa na kufuatiliwa na mamlaka. Tarehe 2 Agosti 1997, alifariki jijini Lagos akiwa na umri wa miaka 58; familia yake ilitangaza kuwa chanzo cha kifo kilihusiana na UKIMWI. Kifo chake kilisababisha huzuni kubwa, na maelfu ya watu walihudhuria shughuli za kumuaga. Hadi leo, Fela anakumbukwa kama mwanzilishi muhimu wa Afrobeat na mwanaharakati aliyethubutu kutumia sanaa kuikabili mamlaka. Urithi wake unaendelea kupitia muziki wake na kazi za wasanii waomuenzi, wakiwemo wanawe Femi Kuti na Seun Kuti. Mwaka 2026, alitunukiwa tuzo ya Grammy ya heshima ya mafanikio ya maisha baada ya kifo chake, ikiwa ni utambuzi wa mchango wake katika muziki duniani.
Unamkumbuka kwa lipi bwana FELA ANIKULAPO KUTI?
#CHAKUSHANGAZA
MANENO YA MWISHO YA JOMO KENYATTA KABLA YA KIFO CHAKE
Siku chache kabla ya kifo chake mwaka 1978, Rais wa kwanza wa Kenya, Mzee Jomo Kenyatta, aliripotiwa kuanguka akiwa kwenye jukwaa la shughuli ya umma huko Msambweni, Pwani ya Kenya. Kwa mujibu wa aliyekuwa katibu wake wa habari, Lee Njiru, tukio hilo liliwashtua viongozi waliokuwa wameandamana naye. Hata hivyo, Kenyatta alijaribu kuzuia umma usiwe na hofu kwa kupaza sauti na kusema, “Harambee!” kaulimbiu yake maarufu iliyomaanisha mshikamano na kufanya kazi pamoja.
Lee Njiru alisimulia kuwa viongozi waliokuwapo walijaribu kumwondoa Kenyatta eneo hilo, lakini walitaka kufanya hivyo bila kuibua taharuki miongoni mwa wananchi. Hata hivyo, taarifa yakeke inaibua swali kuhusu kilichotokea baada ya tukio hilo. Kwa mujibu wa Njiru, badala ya kumpeleka hospitalini mara moja, Kenyatta alirudishwa katika Ikulu ya Mombasa ili kupumzika, licha ya kuwepo kwa Hospitali ya Pandya Memorial karibu na eneo hilo.
Njiru alidai kuwa baadhi ya watu wa karibu na Kenyatta, akiwamo Mbiyu Koinange na Kamishna wa Mkoa wa Pwani, Eliud Mahihu, walihusika katika uamuzi huo. Alisema baadaye aliondoka kwenda Nairobi, huku Kenyatta akibaki Ikulu ya Mombasa. Ni muhimu kutambua kuwa haya ni madai katika taarifa iliyotolewa na bwana Njiru; madai kwamba uamuzi huo ulichangia kifo cha Kenyatta hayapaswi kuchukuliwa kama ukweli uliothibitishwa bila ushahidi mwingine wa kuaminika.
Tarehe 22 Agosti 1978, Jomo Kenyatta alifariki akiwa Ikulu ya Mombasa, akiwa na umri wa takribani miaka 86. Kifo chake kilifungua ukurasa mpya wa siasa za Kenya, na Daniel arap Moi akachukua urais kwa mujibu wa Katiba ya wakati huo. Simulizi ya Lee Njiru inabaki kuwa sehemu ya mijadala kuhusu siku za mwisho za Kenyatta, hali ya afya yake na mazingira ya mpito ya uongozi nchini Kenya.
MANENO YA MWISHO YA JOMO KENYATTA KABLA YA KIFO CHAKE
Siku chache kabla ya kifo chake mwaka 1978, Rais wa kwanza wa Kenya, Mzee Jomo Kenyatta, aliripotiwa kuanguka akiwa kwenye jukwaa la shughuli ya umma huko Msambweni, Pwani ya Kenya. Kwa mujibu wa aliyekuwa katibu wake wa habari, Lee Njiru, tukio hilo liliwashtua viongozi waliokuwa wameandamana naye. Hata hivyo, Kenyatta alijaribu kuzuia umma usiwe na hofu kwa kupaza sauti na kusema, “Harambee!” kaulimbiu yake maarufu iliyomaanisha mshikamano na kufanya kazi pamoja.
Lee Njiru alisimulia kuwa viongozi waliokuwapo walijaribu kumwondoa Kenyatta eneo hilo, lakini walitaka kufanya hivyo bila kuibua taharuki miongoni mwa wananchi. Hata hivyo, taarifa yakeke inaibua swali kuhusu kilichotokea baada ya tukio hilo. Kwa mujibu wa Njiru, badala ya kumpeleka hospitalini mara moja, Kenyatta alirudishwa katika Ikulu ya Mombasa ili kupumzika, licha ya kuwepo kwa Hospitali ya Pandya Memorial karibu na eneo hilo.
Njiru alidai kuwa baadhi ya watu wa karibu na Kenyatta, akiwamo Mbiyu Koinange na Kamishna wa Mkoa wa Pwani, Eliud Mahihu, walihusika katika uamuzi huo. Alisema baadaye aliondoka kwenda Nairobi, huku Kenyatta akibaki Ikulu ya Mombasa. Ni muhimu kutambua kuwa haya ni madai katika taarifa iliyotolewa na bwana Njiru; madai kwamba uamuzi huo ulichangia kifo cha Kenyatta hayapaswi kuchukuliwa kama ukweli uliothibitishwa bila ushahidi mwingine wa kuaminika.
Tarehe 22 Agosti 1978, Jomo Kenyatta alifariki akiwa Ikulu ya Mombasa, akiwa na umri wa takribani miaka 86. Kifo chake kilifungua ukurasa mpya wa siasa za Kenya, na Daniel arap Moi akachukua urais kwa mujibu wa Katiba ya wakati huo. Simulizi ya Lee Njiru inabaki kuwa sehemu ya mijadala kuhusu siku za mwisho za Kenyatta, hali ya afya yake na mazingira ya mpito ya uongozi nchini Kenya.