🔹 В завершение Аида Балаева напомнила, что в проекте новой Конституции особое внимание уделено развитию культуры, творчества, науки и образования. Сохранение историко-культурного наследия, продвижение национальной культуры, развитие науки и инноваций определены как стратегические приоритеты государства. Также было отмечено, что даже при использовании искусственного интеллекта решающая роль всегда будет принадлежать человеческому разуму.

🔹 Подводя итоги, заместитель Премьер-министра подчеркнула, что новая Конституция станет ключевой правовой опорой, обеспечивающей единство страны и ее устойчивое развитие.

▪️▪️

Жаңа Конституция мәтінін Брайль қарпімен жазу ұсынылды – Ләззат Қалтаева

Сенат жанындағы Инклюзия жөніндегі кеңестің төрағасы Ләззат Қалтаева жаңа Конституция жобасын қолдап, онда мүгедектігі бар азаматтардың құқықтары мен мүдделері толық қамтамасыз етілгенін атап өтті.

✔️ Конституциялық комиссияның тоғызыншы отырысында ол жаңа Конституция адамның құқықтары мен бостандықтарының ең жоғары құндылық екеніне маңыз беретінін айтты. Бұл принцип тікелей мүгедектігі бар адамдарға да қатысты.

«Жаңа Конституция жобасы азаматтарды жасына, ауруына, мүгедектігіне немесе басқа заңды негіздерге байланысты әлеуметтік қамтамасыз ету кепілдіктерін қамтиды. Сонымен бірге, мемлекет пен қоғамның мүгедектік мәселелеріне көзқарасы тек заңнамалық деңгейде ғана емес, іс жүзінде де - тең құқықтарды мойындау және тең мүмкіндіктер жасау қағидасына сүйенуі қажет», - деді Ләззат Қалтаева.

✔️ Ол жаңа Конституция жобасының кез келген дискриминацияға жол бермеу принципін сақтайтынына ерекше тоқталды. Осы тұрғыда мүгедектігі бар адамдар үшін тең қолжетімділікті қамтамасыз ету – адам құқықтарын іске асырудың ажырамас бөлігі саналады.

«Қазақстан Республикасының мүгедектердің құқықтары жөніндегі конвенциядан туындайтын міндеттемелері жаңа Конституция қабылданған жағдайда толық көлемде сақталады», - деп айтты Сенат жанындағы инклюзия жөніндегі кеңестің төрағасы.

✔️ Оның айтуынша, жаңа Конституция жобасының алғашқы баптарында-ақ, конституциялық құрылым негіздеріне арналған бөлімде, азаматтардың жағдайын нашарлататын нормалардың кері күшін қолдануға жол бермеу қағидаты бекітілген.

✔️ Ләззат Қалтаева бұл тәсілді құқық қолдану тәжірибесінде де біртіндеп жүзеге асыру қажет екенін айтты.

«Алдыңғы отырыстарда жаңа Конституция жобасын республикалық референдумға шығару мәселесі қаралды. Бұл – мемлекет үшін Ата заң саналатын құжат. Әрбір азамат өз пікірін тең білдіруі тиіс», – деді ол.

✔️ Сондай-ақ, Ләззат Қалтаева жаңа Конституция мәтінін инклюзив форматтарға: көру мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін – Брайль қарпімен, интеллектуалдық дамуында қиындықтары бар адамдар үшін – түсінікті тілге аудару қажеттігін атап өтті.

✔️ Қорытындылай келе, ол жаңа Конституция жобасында азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейтуге бағытталған нормалар бар екенін атап өтті. Бұл әлеуметтік тұрғыдан осал топтардың құқықтарын қорғауды және инклюзияны тиімді жүзеге асыруға қосымша мүмкіндіктер береді.

«Аталған тәсілдерді, сондай-ақ сарапшылар, азаматтық қоғам өкілдері мен халық пікірі негізінде айтылған конструктивті ұсыныстарды ескере отырып, жаңа Конституция жобасын құқықтық және әлеуметтік дамыған мемлекеттің маңызды негізі ретінде қолдауға болады деп есептеймін», – деп түйіндеді Ләззат Қалтаева.

▪️▪️

Текст новой Конституции предложили написать шрифтом Брайля – Ляззат Калтаева

Глава Совета по инклюзии при Сенате Ляззат Калтаева поддержала проект новой Конституции РК, где в полном объеме обеспечивается защита прав и интересов лиц с инвалидностью.

✔️ На девятом заседании Конституционной комиссии она отметила, что новая Конституция провозглашает человека, его права и свободы высшей ценностью. При этом данный конституционный принцип напрямую относится и к лицам с инвалидностью.

«Проект новой Конституции обеспечивает гарантии социального обеспечения граждан по возрасту, болезни, инвалидности и по иным законным основаниям. При этом подходы государства и общества к вопросам инвалидности должны формироваться не только на уровне законодательства, но и в практической плоскости – с акцентом на признание равных прав и создание равных возможностей», – сказала Ляззат Калтаева.

✔️ Он подчеркнула важность того, что проект новой Конституции сохраняет принцип недопущения какой-либо дискриминации. В этом смысле обеспечение равного доступа для лиц с инвалидностью является неотъемлемой частью реализации прав человека.

«Обязательства Республики Казахстан, вытекающие из Конвенции о правах инвалидов, в случае принятия новой Конституции продолжат действовать в полном объеме», – отметила Председатель Совета по инклюзии при Сенате.

✔️ По ее словам, уже в первых статьях проекта новой Конституции – в разделе, посвященном основам конституционного строя, закрепляется принцип недопустимости обратной силы норм, ухудшающих положение граждан.

✔️ По мнению Ляззат Калтаевой, данный подход должен последовательно реализовываться и в правоприменительной практике.

«В ходе предыдущих заседаний поднимался вопрос о вынесении проекта новой Конституции на всенародный референдум. Речь идет о проекте Основного закона, имеющего фундаментальное значение для государства, и каждый гражданин должен иметь возможность выразить свою позицию на равных условиях», – озвучила она.

✔️ При этом Калтаева высказалась о необходимости последующего перевода текста новой Конституции в инклюзивные форматы: для лиц с нарушениями зрения – в формат Брайля, для лиц с интеллектуальными нарушениями – в формат ясного и понятного языка.

✔️ В заключение она добавила, что предусмотренные в проекте новой Конституции положения ориентированы на расширение участия граждан в управлении делами государства. Это создает дополнительные возможности для более эффективного решения вопросов инклюзии и защиты прав социально уязвимых групп.

«С учетом обозначенных подходов, а также конструктивных предложений, прозвучавших в ходе обсуждений со стороны экспертного сообщества, представителей гражданского общества и самих граждан, считаю возможным поддержать проект новой Конституции как важную основу дальнейшего развития правового и социального государства», – заключила Ляззат Калтаева.

▪️▪️

Нұрлыбек Нәлібаев жаңа Конституция туралы пікір білдірді: өңірлер тұрақты даму үшін нақты тетіктерге ие болады

Экология саласындағы жауапкершілікті күшейту және қоршаған ортаны қорғау нормаларын Конституциялық деңгейде бекіту қажеттігін Қызылорда облысының әкімі Нұрлыбек Нәлібаев Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында көтерді.

✔️ Комиссия отырысында ол экологиялық нормалардың өңірлер үшін, соның ішінде экологиялық ахуалы күрделі Арал маңы аймақтары үшін ерекше маңызға ие екенін айтты. Облыс әкімінің пікірінше, теңіздің тартылуы қоршаған ортаға ғана емес, аймақ халқының өмір сапасына, денсаулығына және әлеуметтік жағдайына да тікелей әсер етіп отыр.

«Арал теңізінің тағдыры – бүкіл адамзат үшін ауыр сабақ. Оның салдарын біз әлі күнге дейін сезініп келеміз. Сондықтан мемлекеттің қолайлы қоршаған ортаны қамтамасыз ету міндетін, азаматтардың экологиялық қауіпсіздікке қатысты құқықтарын Конституциялық деңгейде бекіту – уақыт талабы», – деді Нұрлыбек Нәлібаев.

✔️ Оның айтуынша, жаңа Конституция жобасында экологиялық ақпараттың ашықтығын қамтамасыз етуге және қоршаған ортаға зиян келтіргені үшін жауапкершілікті арттыруға бағытталған нормалар қарастырылған. Бұл өзгерістер экология саласындағы мемлекеттік бақылауды күшейтіп, өңірлерде алдын алу шараларын тиімді іске асыруға мүмкіндік береді.

✔️ Сонымен қатар, Нұрлыбек Нәлібаев жаңа Конституция жобасы мемлекеттің әлеуметтік бағыттағы рөлін арттыруға арналғанын атап өтті. Құжат әлеуметтік теңсіздікті қысқартуға, ауылдық аумақтарды қолдауға, жұмыспен қамтуды кеңейтуге және инфрақұрылымды жүйелі түрде дамытуға құқықтық негіз қалыптастырады.

✔️ Оның сөзінше, білім беру саласын стратегиялық басымдық ретінде бекіту – адами капиталды дамытудың басты тетігі. Бұл жастарды сұранысқа ие мамандықтарға даярлауға және олардың әлеуетін туған өңірлерінде жүзеге асыруына жағдай жасауға бағытталған.

«Елімізде адами капиталды дамыту үшін білім беруді стратегиялық басымдық ретінде бекітеді. Біз жастардың болашағына инвестиция салуды, сұранысқа ие мамандарды даярлауды, жас азаматтардың өз әлеуетін туған жерінде іске асырып, болашағын туған елмен байланыстыруына жағдай жасауды толық қолдаймыз», - деп атап өтті облыс әкімі.

✔️ Сондай-ақ, баяндамасында Нұрлыбек Нәлібаев жаңа Конституция жобасы мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға, өкілеттіктер мен жауапкершілікті нақты ажыратуға және билік органдарының халық алдындағы жауапкершілігін күшейтуге бағытталғанын айтты.

▪️▪️

Нурлыбек Налибаев о новой Конституции: регионы получат реальные механизмы устойчивого развития

Необходимость усиления ответственности в сфере экологии и закрепления норм по охране окружающей среды на конституционном уровне поднял аким Кызылординской области Нурлыбек Налибаев на девятом заседании Комиссии по конституционной реформе.

✔️ Выступая на заседании, он отметил, что экологические нормы имеют особое значение для регионов, в том числе для территорий Приаралья. По его словам, положение Аральского моря напрямую влияет не только на состояние окружающей среды, но и на качество жизни населения региона, его здоровье и социальное благополучие.

«Судьба Аральского моря – урок для всего человечества. Поэтому закрепление на конституционном уровне обязанности государства обеспечивать благоприятную окружающую среду и прав граждан на экологическую безопасность – это требование времени», – заявил Нурлыбек Налибаев.

✔️ Он подчеркнул, что проект новой Конституции предусматривает нормы, направленные на обеспечение открытости экологической информации и усиление ответственности за причинение вреда окружающей среде. Эти изменения, по его словам, позволят укрепить государственный контроль в сфере экологии и более эффективно реализовывать превентивные меры на региональном уровне.

✔️ Кроме того, аким отметил, что проект новой Конституции нацелен на усиление социальной роли государства. Документ формирует правовую основу для сокращения социального неравенства, поддержки сельских территорий, расширения занятости и системного развития инфраструктуры.

✔️ Отдельное внимание Нурлыбек Налибаев уделил сфере образования, подчеркнув ее закрепление в качестве стратегического приоритета и ключевого инструмента развития человеческого капитала. Это, по его словам, создает условия для подготовки востребованных специалистов и реализации потенциала молодежи в родных регионах.

«Для развития человеческого капитала в стране образование закрепляется как стратегический приоритет. Мы полностью поддерживаем инвестиции в будущее молодежи, подготовку востребованных кадров и создание условий для того, чтобы молодые граждане могли реализовывать свой потенциал на родной земле и связывать свое будущее с родной страной», – отметил глава региона.

✔️ В завершение выступления он добавил, что проект новой Конституции направлен на повышение эффективности государственного управления, четкое разграничение полномочий и ответственности, а также на усиление подотчетности органов власти перед обществом.

▪️▪️

Конституциялық комиссияда жаңа Ата заңды бүкілхалықтық референдумға шығару ұсынылды

Еліміздің Жаңа Конституциясы өкілетті билікті күшейтіп, азаматтардың сенімін арттыруға және жетілдірілген парламенттік мәдениетті қалыптастыруға бағытталған. Осы тұрғыдан оны қабылдау мәселесін бүкілхалықтық референдумға шығару қажет. Мұндай пікірді Сенат Төрағасының орынбасары Ольга Перепечина Конституциялық комиссияның отырысында айтты.

✔️ Ольга Перепечинаның сөзінше, Жаңа Конституция жобасы – маңызды әрі жауапты жұмыстың жемісі және қоғамның заманауи қажеттіліктерін ескере отырып, мемлекеттік құрылымды жаңартуға бағытталған.

«Жаңа Конституция биліктің тұрақты әрі түсінікті үлгісін қалыптастырып, өкілетті институттардың рөлін нығайтады және мемлекет пен азаматтар арасындағы өзара қатынастың нақты ережелерін белгілейді. Барлық өзгерістердің басты мақсаты – адам, оның құқықтары, қадір-қасиеті мен болашаққа деген сенімін қорғау», – деді Сенат Төрағасының орынбасары.

✔️ Сонымен қатар, ол Парламент рөлін Құрылтай институты арқылы қайта қарау негізгі шешімдердің бірі екенін атап өтті.

🔹 Мәселен, Құрылтай екі палатаның ізбасары және жоғары өкілді органның жаңа атауы болып табылады. Бұл оның мемлекеттік билік жүйесіндегі ерекше маңызын, тарихи дәстүрмен байланысын және халық алдындағы жауапкершілігін көрсетеді.

«Мәселе институттың символдық және саяси мәртебесін күшейте отырып, оның парламенттік табиғатын сақтау туралы болып отыр», – деді Ольга Перепечина.

✔️ Конституция жобасында Құрылтайдың ішкі ұйымдастырылуына, оның ішінде комитеттері мен комиссияларының қызметіне де ерекше назар аударылды. Сенат Төрағасы орынбасарының пікірінше, олардың жұмыс істеу негіздерін конституциялық деңгейге шығару парламенттік жүйені нығайтуға маңызды қадам болып табылады.

«Комитеттер мен комиссиялар заңдарды дайындау мен пысықтауда, сараптамалық қорытындылар мен парламенттік бақылауды қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Олардың мәртебесі, өкілеттіктері мен жұмыс қағидаттарын нақты конституциялық деңгейде реттеу заңнамалық процестің сапасын арттырып, оны барынша ашық және болжамды етеді», – деді Ольга Перепечина.

✔️ Ол тұрақты комитеттердің салалық қағидат бойынша құрылатынын және өз саласына сәйкес мамандандырылған талқылауларды жинақтайтынын еске салды. Осы механизм шеңберінде қабылданған барлық заң жобалары жан-жақты талқыланады. Комиссиялар белгілі бір мәселелер бойынша шоғырландырылған шешім қабылдауға мүмкіндік беретін құрал қызметін атқарады.

«Жаңа Конституция жобасы өкілетті билікті күшейтуге, азаматтардың сенімін арттыруға және жетілдірілген парламенттік мәдениетті қалыптастыруға бағытталған. Біздің азаматтарымыздың жобаға деген белсенді қызығушылығын ескере отырып, Конституцияны қабылдау мәселесін бүкілхалықтық референдумға шығару ұсынысына қолдау білдіргім келеді», – деді Ольга Перепечина.

✔️ Сенат Төрағасы орынбасарының айтуынша, бұл рәсім халықтық егемендік қағидатына сәйкес келеді және қабылданатын шешімнің ерекше маңыздылығын көрсетеді.

«Аталмыш жобаны қолдай отырып, біз оны жүзеге асыруға және еліміздің парламенттік жүйесін одан әрі дамытуға жауапкершілік алуға дайын екендігімізді дәлелдейміз», – деп түйіндеді ол.

▪️▪️

На Конституционной комиссии предложили вынести принятие новой Конституции РК на всенародный референдум

Новая Конституция РК должна усилить представительную власть, повысить доверие граждан и сформировать зрелую парламентскую культуру. При этом вопрос ее принятия нужно вынести на всенародный референдум. Такое мнение озвучила заместитель Председателя Сената Ольга Перепечина на заседании Конституционной комиссии.

✔️ Как отметила Ольга Перепечина, проект новой Конституции является результатом серьезной и ответственной работы. Документ отражает стремление обновить основы государственного устройства с учетом современных вызовов и ожиданий общества.

«Новая Конституция задает более устойчивую и понятную модель власти, укрепляет роль представительных институтов и формирует четкие правила взаимодействия между государством и гражданами. В центре этих изменений находится человек, его права, достоинство и уверенность в завтрашнем дне», – сказала заместитель Председателя Сената.

✔️ По ее словам, одним из ключевых решений является переосмысление роли Парламента через институт Курултая.

🔹 Так, Курултай выступает преемником обеих палат и новым наименованием высшего представительного органа, что подчеркивает его особое значение в системе государственной власти, связь с исторической традицией и ответственность перед народом.

«Речь идет о сохранении парламентской природы института при одновременном усилении его символического и политического статуса», – подчеркнула Ольга Перепечина.

✔️ Она добавила, что особое внимание в проекте Конституции уделено внутренней организации Курултая, в том числе деятельности его комитетов и комиссий.
По мнению заместителя Председателя Сената, вынесение основ их функционирования на конституционный уровень является важным шагом для укрепления парламентской системы.

«Комитеты и комиссии выполняют ключевую роль в подготовке и проработке законов, формировании экспертных выводов и парламентского контроля. Четкое конституционное регулирование их статуса, полномочий и принципов работы повышает качество законодательного процесса и делает его более прозрачным и предсказуемым», – указала Ольга Перепечина.

✔️ Она напомнила, что постоянные комитеты формируются по отраслевому принципу и аккумулирует в себе специализированное обсуждение в соответствующих сферах отношений. В рамках их работы осуществляется постоянное обсуждение всех законопроектов, принятых в работу. Комиссии, в свою очередь, служат инструментом консолидированного решения по определенным вопросам.

«Проект новой Конституции направлен на усиление представительной власти, повышение доверия граждан и формирование зрелой парламентской культуры. Учитывая активный интерес наших граждан к проекту, хочу выразить поддержку предложению вынести вопрос принятия Конституции на всенародный референдум», – озвучила Ольга Перепечина.

✔️ По словам заместителя Председателя Сената, данная процедура соответствует принципу народного суверенитета и подчеркивает особую значимость принимаемого решения.

«Поддерживая данный проект, мы подтверждаем готовность нести ответственность за его реализацию и дальнейшее развитие парламентской системы страны», – заключила она.

▪️▪️

Әділ еңбек, қауіпсіз жұмыс, лайықты жалақы: Максим Рожин жаңа Конституцияның маңызды тұсын атады

Жаңа Конституцияның нормалары өндіріс орындарындағы адамдар үшін нақты, өмірлік мәнге ие. Бұл туралы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында Мәжіліс депутаты Максим Рожин мәлімдеді.

«Еңбек адамы – экономиканың құралы емес, мемлекеттің басты құндылығы. Жаңа Конституция жобасының негізгі идеясы — мемлекет үшін ең қымбат нәрсе өндіріс көлемі немесе пайда емес, адамның өзі. Жобада әркімнің: еңбек етуге, қауіпсіз жағдайда жұмыс істеуге, еңбегі үшін кемсітусіз әділ ақы алуға құқығы конституциялық деңгейде бекітіледі», – деді ол өз сөзінде.

✔️ Максим Рожинның айтуынша, жаңа Ата заңның жобасында еңбек саласына тікелей қатысты бірқатар маңызды жаңашылдықтар қарастырылған. Соның ішінде мемлекеттің еңбекке құқықты конституциялық деңгейде бекітуі ерекше маңызға ие. Сондай-ақ қауіпсіздік пен гигиена талаптарына сай еңбек жағдайларына құқықты заң жүзінде айқындау көзделген. Бұл нормалар жұмыс барысында туындауы мүмкін кәсіби аурулардың алдын алуға, өндірістік жарақаттануды азайтуға, сондай-ақ азаматтардың еңбекке қабілеттілігі мен өмір сапасын сақтауға бағытталған.

«Мұндай нормалар еңбек қауіпсіздігіне қатысты жауапкершілік міндетін – мемлекет пен жұмыс берушінің конституциялық міндеті деңгейіне көтереді. Әсіресе негізінен жалдамалы жұмыскерлерден тұратын әлсіз салаларды реттеудің нақты тетігін қалыптастырады», – деп атап өтті мәжіліс депутаты.

✔️ Адал еңбек үшін әділ сыйақы алу құқығының әлеуметтік маңызы зор. Бұл норма азаматтардың еңбегі кәсіби өлшемдерге сай әділ бағаланатынына кепілдік береді. Рожинның айтуынша, қарапайым азаматтар үшін бұл тұрақты жұмыспен қамтылу, қауіпсіз еңбек жағдайлары және еңбегі үшін әділ ақы алуға деген сенімнің нығаюын білдіреді.

▪️▪️

Справедливый труд, безопасные условия и достойная оплата – Максим Рожин обозначил ключевые положения новой Конституции

Нормы новой Конституции имеют конкретное и практическое значение для людей, занятых на производстве. Об этом на девятом заседании Комиссии по конституционной реформе заявил депутат Мажилиса Максим Рожин.

«Человек труда – не инструмент экономики, а главная ценность государства. Ключевая идея проекта новой Конституции заключается в том, что для государства наиболее ценным является не объем производства и не прибыль, а сам человек. В проекте на конституционном уровне закрепляется право каждого на труд, на работу в безопасных условиях и на получение справедливой оплаты без дискриминации», – отметил он.

✔️ По словам Максима Рожина, в проекте нового Основного закона предусмотрен ряд важных нововведений, напрямую затрагивающих сферу труда. В частности, особое значение имеет конституционное закрепление права на труд, а также права на условия работы, соответствующие требованиям безопасности и гигиены. Эти нормы направлены на профилактику профессиональных заболеваний, снижение производственного травматизма и сохранение трудоспособности и качества жизни граждан.

«Такие положения поднимают ответственность за охрану труда на уровень конституционной обязанности государства и работодателя. Особенно это важно для уязвимых отраслей, где преобладают наемные работники, и требуется четкий механизм регулирования», – подчеркнул депутат.

✔️ Право на справедливое вознаграждение за добросовестный труд, по его словам, имеет высокую социальную значимость. Эта норма гарантирует, что труд граждан будет оцениваться справедливо, в соответствии с профессиональными критериями. Для обычных работников это означает укрепление уверенности в стабильной занятости, безопасных условиях труда и получении достойной оплаты за свой труд.

▪️▪️

Айгүл Сәдуақасова: Конституция адами капиталдың, ғылым мен инновацияның басымдығын бекітеді

Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры Айгүл Сәдуақасова жаңа Ата заң жобасын талқылау ашық және сындарлы түрде өтіп жатқанын айтты. Оның айтуынша, диалогқа сарапшылар ғана емес, қарапайым азаматтар да қосылды, өйткені мәселе жай заңи құжат жайлы емес, елдің даму бағытын ондаған жылдарға айқындайтын Ата Заң жайында.

✔️ Ол жаңа Конституция жобасында адами капитал, ғылым, инновация, шығармашылық еркіндігі және цифрлық қауіпсіздік сияқты болашаққа қатысты тақырыптар көбірек қозғалып жатқанына назар аударды. Оның айтуынша, құжатта болашаққа бағдарлану тұрғысынан ерекше маңызды үш негізгі басымдықты бөліп қарауға болады.

✔️ Бірінші мәселе мәдениет, білім, ғылым және инновация құндылықтарын Преамбулада бекітуге, сондай-ақ адами капиталды мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты ретінде тануға байланысты.

«Мәдениет пен білім, ғылым мен инновация құндылықтарын преамбулада бекіту, сондай-ақ адами капиталды мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты ретінде тану ұлттың жаңа сапасы мен ақылды экономиканы дамытудың конституциялық негізін құрайды», – деді ол.

✔️ Екінші маңызды мәселе – ғылым мен инновацияны дамыту жаңа типтегі адамдарсыз, яғни, тек білім жиынтығы бар мамандар емес, сыни тұрғыдан ойлауға, жаңаны жасауға және өз жұмысының нәтижелерін қорғауға қабілетті азаматтарсыз мүмкін еместігінде. Конституция жобасында – бұл орта және жоғары білім алу құқығының, сөз бостандығының, ғылыми және шығармашылық көріністің, сондай-ақ зияткерлік еңбекті қорғаудың кепілдіктерін қамтитын жеке тұлғаны дамытудың тұтас траекториясы ретінде көрінеді.

🔹 Бұл нормалар, оның пікірінше, Қазақстан шетелде оқитын студенттер саны бойынша әлемдік көшбасшылардың қатарына кіруі аясында ерекше маңызға ие болып келеді. Алайда білім берудің ұтқырлығы емес, мемлекеттің олардың әлеуетін ел ішінде іске асыру үшін жағдай жасау қабілеті маңызды.

✔️ Ол назар аударған үшінші мәселе жаңа ұрпаққа қатысты. Айгүл Сәдуақасованың айтуынша, Қазақстанда қазір демографиялық өсім байқалуда, ел халқының 30%-дан астамын балалар мен жастар құрайды. Дәл осы тұрғыдан алғанда Конституцияның жаңа редакциясы мемлекеттік құрылым туралы құжат ретінде ғана емес, сонымен қатар цифрлық дәуірдегі өмірге кепілдік беру жүйесі − дербес деректерді қорғау, жеке өмірге қол сұғылмаушылық және электрондық коммуникациялардағы қауіпсіздік ретінде де маңызды.

✔️ Айгүл Сәдуақасова сөзін қорытындылай келе, жаңа Конституцияның жобасы тарихи, зияткерлік және технологиялық жаңа дәуірге жасалған қадамға айналатынын атап өтті. Ғылымның, инновацияның, мәдениет пен білімнің басымдығын бекіте отырып, еліміз білімге, адами әлеуетке және Тәуелсіздіктің құндылықтарына негізделген орнықты дамудың іргетасын қалыптастырады.

▪️▪️

Айгуль Садвакасова: Конституция закрепляет приоритет человеческого капитала, науки и инноваций

В ходе девятого заседания Комиссии по конституционной реформе директор Института философии, политологии и религиоведения Айгуль Садвакасова отметила, что обсуждение проекта нового Основного закона проходит в открытой и конструктивной атмосфере. По ее словам, в диалог включились не только эксперты, но и простые граждане, поскольку речь идет не просто о юридическом документе, а о тексте, который задает направление развития страны на десятилетия вперед.

✔️ Она подчеркнула, что в проекте новой Конституции все больше звучат темы будущего: человеческий капитал, наука, инновации, свобода творчества и цифровая безопасность. С ее точки зрения, в документе можно выделить три ключевых момента, которые особенно важны с позиции проекции на будущее.

✔️ Первый момент связан с закреплением в преамбуле ценностей культуры, образования, науки и инноваций, а также с признанием человеческого капитала стратегическим направлением деятельности государства.

«Закрепление в преамбуле ценностей культуры и образования, науки и инновации, а также признание человеческого капитала стратегическим направлением деятельности государства создаёт конституционный фундамент развитию нового качества нации и умной экономики», – отметила она.

✔️ Второй важный момент, заключается в том, что для развития науки и инноваций невозможно без людей нового типа − не просто специалистов с набором знаний, а граждан, способных критически мыслить, создавать новое и защищать результаты своего труда. В проекте Конституции – это отражено как целостная траектория развития личности, включающая гарантии права на среднее и высшее образование, свободу слова, научного и творческого выражения, а также защиту интеллектуального труда.

🔹 Особое значение эти нормы, по ее мнению, приобретают на фоне того, что Казахстан входит в число мировых лидеров по количеству студентов, обучающихся за рубежом. Однако ключевым является не сам факт образовательной мобильности, а способность государства создать условия для реализации этого потенциала внутри страны.

✔️ Третий момент, на который она обратила внимание, связан с новым поколением. По ее словам Казахстан сейчас переживает демографический рост, и более 30% населения страны составляют дети и молодежь. Именно поэтому новая редакция Конституции важна не только как документ о государственном устройстве, но и как система гарантий жизни в цифровую эпоху − защиты персональных данных, неприкосновенности частной жизни и безопасности в электронных коммуникациях.

✔️ В заключение Айгуль Садвакасова отметила, что проект новой Конституции становится шагом в новую эпоху − историческую, интеллектуальную и технологическую. Закрепляя приоритет науки, инноваций, культуры и образования, страна формирует основу устойчивого развития, основанного на знании, человеческом потенциале и ценностях независимости.

▪️▪️

Волонтерлікті ынталандыруды конституциялық деңгейде бекіту ұсынылды

Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында Мәжіліс депутаты, «Ұлттық волонтерлік желі» ЗТБ жетекшісі Вера Ким Қазақстанда конституциялық деңгейде волонтерлікті ынталандыруды бекіту қажет деген бастама көтерді.

✔️ Вера Ким Мемлекет басшысының еріктілер қозғалысына тұрақты түрде қолдау көрсететінін еске салды. Ағымдағы жылдың 30 қаңтарында ауқымды көлемде өткен Еріктілер форумы осының жарқын дәлелі болды.

«Жаңа Конституция жобасына ұсыныстар жинау жарияланған сәттен бастап маған волонтерлік ұйымдар мен еріктілердің өздерінен 31-баптың 2-тармағын «волонтерлік» деген сөзбен толықтыру туралы өтініштер бірнеше рет келіп түсті. Осыған байланысты Қазақстанда әлеуметтік қамсыздандыру мен қайырымдылықты құруды көтермелеумен қатар волонтерлікті ынталандыруды бекітуді ұсынамын», - деді ол.

✔️ Оның айтуынша, бұл бапта әлеуметтік қолдауды қамтамасыз етудегі мемлекет ынталандыратын қоғамның қатысу нысандары келтірілген. Атап айтқанда, онда сақтандыру мен қайырымдылық көрсетілген, бірақ басқа маңызды нысан – азаматтардың жеке өтеусіз еңбегі көрсетілмеген.

«Еріктілер төтенше жағдайлар кезінде, ауруханаларда көмектеседі, әлеуметтік салада қарттарды, балаларды, мүгедек адамдарды, қиын жағдайда отбасыларды қолдайды. Бұл бүкіл ел бойынша жұмыс істеп жатқан әлеуметтік қолдау жүйесінің маңызды бөлігі» - деді Вера Ким.

✔️ Депутат «волонтерлік» сөзі норманы логикалық түрде толықтыратынын, өйткені бұл жағдайда мемлекет тек ресурстар мен тетіктерді ғана емес, азаматтардың да қатысуын ынталандыратынын атап көрсетті.

«Мен бұл бастаманы бүкіл еріктілер қозғалысының атынан көтеремін», - деді ол.

✔️ Сондай-ақ Вера Ким сауалнамаларға сәйкес әрбір сегізінші қазақстандықтың волонтерлік тәжірибесі бар екендігін көрсететін деректерге тоқталды. Ресми мәліметтер бойынша, еріктілікке 300 мыңға жуық адам тартылған, 800-ден астам ұйым мен 3,5 мың бастамашыл топ жұмыс істейді.

«Біз үшін бұл жай ғана қызмет емес – бұл біздің қоғамның тұрақтылығы мен әл-ауқатына қосқан үлесіміз», - деді депутат.

🔹 Сонымен қатар ол қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастырудағы еріктілердің ерекше рөлін атап өтті.

✔️ Вера Кимнің айтуынша, олар өздерінің нақты әрекеттерімен табиғатқа және қоршаған ортаға деген жауапкершілікке ұқыпты қараудың үлгісін көрсетеді. Аумақтарды тазарту, ағаш отырғызу, табиғи нысандарды сақтау және экологиялық білім беру бойынша еріктілер бастамалары арқылы табиғат құндылығы туралы практикалық түсінік қалыптасады.

«Көптеген адамдар үшін мұндай жобаларға қатысу саналы экологиялық тәртіпке деген алғашқы қадам, ал жастар үшін азаматтық жауапкершілік пен қоғамдық игілікке құрметпен қараудың маңызды мектебі болып табылады», – деп атап өтті ол.

✔️ Вера Ким жаңа Конституция жобасында жоғары экологиялық мәдениеттің мемлекеттің іргелі қағидаты ретінде орнығуы қоғамдық қозғалысқа жүйелі және ұзақ мерзімді сипат беретінін атап өтті.

🔹 Нәтижесінде қоршаған ортаға қамқорлық бір реттік акцияға емес, білім беру, құқықтық реттеу және қоғамдық бастамалар арқылы қолдау көрсетілетін мемлекеттік саясаттың стратегиялық бағытына айналады.

«Азаматтар үшін бұл таза және қауіпсіз өмір сүру ортасы, денсаулықты қорғау және табиғи ресурстарды сақтаудан көрінеді. Волонтерлердің белсенділігі мен экологиялық мәдениетті конституциялық тұрғыда тану тұтастай алғанда әр адам елдің табиғаты мен болашағын сақтаудың қатысушысы болатын дамудың тұрақты моделін қалыптастырады», – деп түйіндеді ол.

▪️▪️

Закрепить поощрение волонтерства в новой Конституции предложили в Казахстане

В Казахстане необходимо на конституционном уровне закрепить поощрение волонтерства. С таким предложением выступила депутат Мажилиса, руководитель ОЮЛ «Национальная волонтерская сеть» Вера Ким на девятом заседании Комиссии по Конституционной реформе.

✔️ Вера Ким напомнила о том, что Глава государства оказывает неизменную поддержку волонтерскому движению. Ярким подтверждением этому стало проведение масштабного Форума волонтеров 30 января текущего года.

«С момента объявления сбора предложений в проект новой Конституции ко мне неоднократно поступали обращения от волонтерских организаций и самих добровольцев с просьбой дополнить 2 пункт статьи 31 словом «волонтерство». В этой связи предлагаю, чтобы в Казахстане, наряду с поощрением создания социального обеспечения и благотворительности, было закреплено поощрение волонтерства», – сказала она.

✔️ По ее словам, в данной статье перечислены формы участия общества в обеспечении социальной поддержки, которые государство поощряет. В частности, в ней отражены страхование и благотворительность, но не указана другая важная форма – личный безвозмездный труд граждан.

«Именно волонтеры помогают при чрезвычайных ситуациях, в больницах, в социальной сфере, поддерживают пожилых, детей, людей с инвалидностью, семьи в трудной ситуации. Это реальная часть системы социальной поддержки, которая уже действует по всей стране», – озвучила Вера Ким.

✔️ Как отметила депутат, слово «волонтерство» делает норму логически полной, так как в этом случае государство поощряет не только ресурсы и механизмы, но и участие самих граждан.

«Я выступаю с этой инициативой от лица всего волонтерского движения», – подчеркнула она.

✔️ Вера Ким также привела данные о том, что, согласно опросам, каждый восьмой казахстанец имеет волонтерский опыт. По официальным данным, в добровольчество вовлечено около 300 тыс. человек, работают более 800 организаций и 3,5 тыс. инициативных групп.

«Для нас это не просто деятельность – это вклад в устойчивость и благополучие нашего общества», – сказала депутат.

🔹 Вместе с тем она отметила высокую роль волонтеров в формировании экологической культуры в обществе.

✔️ По словам Веры Ким, своими конкретными действиями они показывают пример бережного отношения к природе и ответственности за окружающую среду. Именно через волонтерские инициативы по очистке территорий, посадке деревьев, сохранению природных объектов и экологическому просвещению формируется практическое понимание ценности природы.

«Для многих людей участие в таких проектах становится первым шагом к осознанному экологическому поведению, а для молодежи – важной школой гражданской ответственности и уважения к общественному благу», – подчеркнула она.

✔️ Как отметила Вера Ким, закрепление в проекте новой Конституции высокой экологической культуры в качестве основополагающего принципа государства придает этому общественному движению системный и долгосрочный характер.

🔹 В результате забота об окружающей среде становится не разовой акцией, а стратегическим направлением государственной политики, поддерживаемым через образование, правовое регулирование и общественные инициативы.

«Для граждан это выражается в более чистой и безопасной среде проживания, защите здоровья и сохранении природных ресурсов. В совокупности активность волонтеров и конституционное признание экологической культуры формируют устойчивую модель развития, в которой каждый человек становится участником сохранения природы и будущего страны», – заключила она.

▪️▪️

Жаңа Ата Заңда төл мәдениет пен құндылықтарға қайшы келетін дүниелерге тосқауыл қойып отырмыз – Ерлан Қарин

Ел азаматтары мен сарапшылардың Конституциялық реформаға қатысты ұсыныстарын талқылау белсенді кезеңінен өтіп, енді оларды нақты жүзеге асыру жұмыстары басталады. Бұл туралы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында Мемлекеттік кеңесші Ерлан Карин айтып, әлеуметтік желілерде туындап жатқан сұрақтар мен пікірлерге қатысты өз ойын білдірді.

✔️ Мемлекеттік кеңесші атап өткендей, жаңа Ата заңның мәтіні жарияланғаннан бері қоғамда қызу талқылау жүрді. Қазақстандықтардың конституциялық реформаға қатысты белсенділігі әртүрлі платформаларда көрініс тауып, мыңдаған ұсыныстар қабылданды.

«Ел азаматтары е-Otinish және e-Gov платформаларындағы «Конституциялық реформа» арнайы бөлімі арқылы жаңа Конституцияға қатысты ұсыныстарын жолдап жатыр. Бір апта ішінде 4 мыңнан аса ұсыныс келіп түсті. Жаңа Ата Заңның мәтіні жарияланғаннан кейінгі бастапқы үш күнде күніге 1 мыңнан астам өтініш жолданса, одан кейінгі күндері өтініштер саны 500-ге дейін төмендеді. Ал кеше 100-ден аса ұсыныс келіп түсті. Бұл не дегенді білдіреді? Яғни, азаматтар жаңа Конституцияға қатысты өз ұстанымдары мен көзқарастарын негізінен толық қалыптастырды», – деді ол.

✔️ Сонымен қатар, Комиссия отырысы барысында әлеуметтік желілерде конституциялық өзгерістерге қатысты сұрақтар мен пікірлердің кездесетіні айтылды. Ерлан Карин бұл мәселеге де кеңінен тоқталды.

«Әлеуметтік желілер арқылы да пікір білдіріп жатқан адамдар бар. Мағынасы шамамен мынадай: «Жаңадан велосипед ойлап тапқанша, дамыған елдердің тексерілген, уақыттың сынынан өткен, жұмыс істеп тұрған Конституцияларын неге жай ғана көшіріп алмайсыздар?!». Және осы пікірді бір емес, бірнеше рет әртүрлі жерде қайталапты – посттың астына да қалдырыпты, жекеме де жазыпты», – деді ол.

✔️ Мемлекеттік кеңесшінің пікірінше, мұндай сұрақтар қойылса, демек қоғамда, аз болса да, осылай ойлайтын азаматтар бар екенін көрсетеді. Белгілі бір топтың көзқарасын білдіреді. Сондықтан ол өзге елдің Конституциясын неге жәй ғана көшіріп алуға болмайтынын түсіндіріп кетті.

«Біріншіден, Конституция – әр елдің айнасы. Өзге елдерде біздің мәдениетке, біздің құндылықтарға сай келмек түгілі, мүлдем жат, қайшы нормалар бар. Біз оларды қалайша қабылдауымыз керек? Біз, керісінше, жаңа Ата Заңда төл мәдениетке, төл құндылықтарға қарама-қайшы келетін дүниелерге тосқауыл қойып отырмыз. Екіншіден, бірдей мәтін бірдей нәтиже бермейді. Сондықтан, ең бастысы, мәселе мәтінде емес, мәселе – ондағы нормалардың қалай жүзеге асырылатындығында. Үшіншіден, біз өз тағдырымызды, өз болашағымызды өзіміз анықтаймыз. «Біз кімбіз? Біз қайда барамыз?» деген сұрақтарға өзге біреу сырттан емес, өзіміз тікелей жауап береміз. Сол үшін де оны жаңа преамбулада жариялап отырмыз», – деп Мемлекеттік кеңесші нақты және объективті себептерді алға тартты.

✔️ Ерлан Карин тоқталып өткен тағы бір мәселе – Комиссияның құрамына қатысты. Ол қолданыстағы Конституцияны үш шетелдік сарапшыны қосқанда неге тек 12 адам жазғанын, ал жаңа Ата Заңды 130 адамнан тұратын комиссияның әзірлеуінің логикасы мен себептерін түсіндірді.

«Қазір еліміздің жаңа Конституциясын осыдан отыз жыл бұрынғыдай жабық кеңседегі 12 адам емес, әрбір өңірден жиналған, түрлі саланың өкілдерінен құралған, тікелей эфирде, ашық форматта жұмыс істейтін 130 адамнан тұратын ауқымды Комиссия жазып жатыр. Арамызда бірде-бір шетелдік азамат жоқ. Өз Ата Заңымызды, өз құқықтық жүйемізді өзіміз жасайтын қабілетіміз бар. Яғни, жаңа Ата Заң Қазақстанның мемлекеттілігі, орнықтылығы тұрғысынан, өз мүддесі тұрғысынан әзірленуде. Бізге біреу сырттан келіп ақыл айтып жатқан жоқ. Сол үшін де тағы да қайталап айтамын, бұл шын мәнінде – халықтық Конституция», – деп ол өз сөзін түйіндеді.

▪️▪️

Жаңа Конституциямыздағы жаңа ұстанымдар мен нормалар басқа елдерге үлгі, бағдар болатынын сенімді түрде айта аламыз – Ерлан Қарин

Ата Заңның жаңа мәтініндегі жаңа ұстанымдар мен нормалар басқа елдерге үлгі де бағдар да болатын жаңашылдықтар. Бұл туралы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин мәлімдеді.

✔️ Оның айтуынша, кейбір азаматтар әлеуметтік желі арқылы «Әуреге түскенше, өзге елдің Конституциясын көшіріп ала салу керек қой» деген де пікірлерін жолдап жатыр.

«Соңғы уақытта цифрландыру, цифрлық технология секілді мүлде жаңа бағыттардың дамып, өркендеуіне байланысты көптеген мемлекеттер тиісті нормаларды конституциялық-құқықтық жүйеге енгізуді ойластыруда. Біздің ел алғашқылардың бірі болып цифрлық деректерді қорғау нормасын Конституцияға енгізіп отыр. Яғни, жаңа мәтіндегі жаңа ұстанымдар мен нормалар басқа елдерге үлгі де бағдар да бола алады», – деп атап өтті Ерлан Қарин.

✔️ Мемлекеттік кеңесші Конституцияның 21-бабының 1 және 2 тармақтарында жеке өмірге қол сұқпау құқығына, жеке және отбасы құпиясының болу құқығына, дербес деректерді заңсыз жинаудан, өңдеуден және пайдаланудан қорғау құқығына заңмен кепілдік берілетінін айтты.

«Яғни, цифрлық кеңістікте жеке деректерді қорғауды адам құқықтарын қорғаудың жаңа өлшемі ретінде тұңғыш рет Конституцияда белгілеп отырған елдердің біріміз. Бұл – жаңа Конституцияның болашаққа бағытталғандығының тағы бір дәлелі», – деп нақтылап өтті ол.

✔️ Ерлан Қариннің айтуынша, аймақтың құқықтық жүйесіндегі үлкен жаңашылдық – әйгілі Миранда ережесінің конституциялық деңгейде бекітілуі. Бұл өзгеріс азаматтардың құқықтық тұрғыдан қорғалуын арттырып, құқық қорғау органдарының қызметіне жаңа талаптар қояды.

✔️ Сонымен қатар, жаңа саяси институттардың енгізілуі – Орталық Азия аймағы үшін ғана емес, жалпы айналамыздағы үлкен кеңістік үшін де саяси жаңашылдық болып саналады. Ерлан Қарин бұл тұрғыда бір палаталы парламент, вице-президент институты, «Халық кеңесі» жоғары консультативтік органы, Конституциялық соттың енгізілуі – көптеген елдердің саяси жүйесімен салыстырғанда, үлкен саяси инновациялық қадам екенін атап өтті.

«Президент ұсынған конституциялық өзгерістерді тек қана жалпыхалықтық референдум арқылы жүзеге асыру бастамасы да – біздің аймақ үшін маңызды шешімдердің бірі. Көптеген лауазымды тұлғалардың қызметіне қатысты бір реттік мерзім белгілеу де – Ата Заң жобасындағы маңызды жаңашылдықтың бірі», – деп түсіндірді Мемлекеттік Кеңесші.

✔️ Сондай-ақ, Мемлекеттік Кеңесші атап өткендей, әйелдер мен балалардың құқығын қорғау, қоршаған ортаны – табиғатты аялау, волонтерлік, ата-аналарға жауапкершілік секілді қоғамдық дамуда пайда болып отырған жаңа талаптар, құндылықтар жаңа Ата Заңда қамтылды. Бұл да жаңа Конституцияның қоғамның қазіргі жағдайына, даму деңгейіне сәйкес екенін көрсетеді.

«Жаңа Ата Заңдағы бірқатар саяси және институционалдық жаңашылдықтар аймақтағы және әлемдік конституциялық тәжірибеде сирек кездеседі. Түйіндеп айтқанда, басқа елдердің Конституциясын көшіру, қайталау – біздің жолымыз емес. Керісінше, келешекте Қазақстан жаңа Конституция арқылы өзге елдерге өзіндік үлгі, бағдар болмақ» – деп қорытындылады сөзін Ерлан Қарин.

📢 Бүгін Конституциялық реформалар жөніндегі комиссияның (Конституциялық комиссия) кезекті отырысы өтеді

Іс-шара әлеуметтік желідегі ресми парақшаларда:

📱consot_kz

📱constcouncil.kz

📱Конституциялық реформа 2026

тікелей эфирде көрсетіледі.

Тікелей эфир сағат 16:00-де басталады.

📢 Сегодня состоится очередное заседание Комиссии по Конституционной реформе (Конституционной комиссии)

Мероприятие будет транслироваться в прямом эфире на официальных страницах в социальных сетях:

📱consot_kz

📱constcouncil.kz

📱 Конституциялық реформа 2026

Начало трансляции в 16:00 часов.